#kapuscinski

Through this neighbourhood of immobile dim lights

Which have never burned a bus drives

From nowhere

To nowhere

Jest trochę ciekawym doświadczeniem wrócić do książki, albo nawet paru, po trzech miesiącach. Dobrze pokazuje to jak utwór pozostawiony w półce po ostatniej przeczytanej stronie umyka z świadomości. Dzieje się to bardzo szybko, bo próbując sobie przypomnieć cokolwiek z kartek tych dzień znajduję pustkę w umyśle. Nie myślę konkretnie o tej książce, ale o paru innych, które tak samo czekają na drobną notatkę. Czemu w ogóle wracam? Wysilam się i męczę nad czymś, co powinno być już dawno zakopane, a nawet wyrzucone z listy zadań? Miałem raz takie drobne postanowienie, że każdą przeczytaną książkę potraktuję trochę milej i dla każdej znajdę tą odrobinę czasu, by ją podsumować. Ta intencja bardziej zakładała zapisywanie w jaki sposób obcowałem z lekturą, co we mnie z niej zostało, jakie zapadki uruchomiło to w mojej mózgownicy. Życie jednak przetacza się przez człowieka jak walec, więc porzuciłem rozważania (w przypadkach zbiorów opowiadań) każdej noweli z osobna. Dla dłuższych form zostało tylko naszkicowanie streszczenia, bo ciężko mi się myślało, w szczególności coś co tak naprawdę byłoby ciekawe.

Powyższy akapit chciałem napisać w duchu właśnie takiego powrotu do wrażeń z czytelnictwa. W tym przypadku emocji i doświadczeń towarzyszących przy wzięciu takiej zielonej książeczki przekładanej z półki na półkę, a proszącej mnie o pozostawienie na jej temat notatki do dziennika. Z prozą Kapuścińskiego nie miałem wcześniej dużo do czynienia. Nadal zresztą nie mam. Jedynie może w gimnazjum (jeszcze załapałem się gdy takowe istniały), czy liceum, mieliśmy fragment Wojny Futbolowej. Jak żywy obraz nadal mam przed sobą opis przekupywania strażników, by autor mógł przejechać przez rogatki za rogatkami. W mojej biblioteczce znajduje się dość solidny tom - omnibus składający się z powieści Cesarz, Heban i Imperium. Mam plan do tego sięgnąć w stosownym momencie. Wtedy będę mógł się wypowiedzieć więcej o stylu i tematyce naszego cesarza reportażu. Świadomą przygodę z Kapuścińskim zacząłem zdecydowanie skromniej, od paru lutowych wieczorów z autobiograficzną pozycją z 2003 roku "Autoportret Reportera".

Nazwa mówi wszystko. Jest to taka pigułka w pięciu częściach na temat tej barwnej postaci, która z uporem godnym maniaka przybliżała nam dalekie regiony. Nie od strony faktologii, dat i suchej arytmetyki politycznej, ale od strony ludzi. Warto przed pracą z tekstem przeczytać, nawet pobieżnie, artykuł na Wikipedii o nim. Mając siedem lat był świadkiem wybuchu najstraszliwszego z konfliktów (oczywiście myślę o IIWŚ), a nawet dostał się do niewoli radzieckiej. Może to naznaczyło go misją narażania swojego życia, raz za razem, by dać głos tym, którzy jej nie mieli. Zmarł w 2007 roku, a jego grób na Powązkach, choć skromny, to wypełnia symbol kuli ziemskiej - najlepiej podsumowujący jego działalność. Od 1962 pracował dla Polskiej Agencji Prasowej jako korespondent zagraniczny na trzech kontynentach i na własne oczy widział wydarzenia, które niebagatelnie wpłynęły na naszą rzeczywistość.

Pozwolę sobie wrócić do samej książki (choć obecny tekst jest i tak dygresją na dygresji). Sto stron "Autoportretu…" to zbiór fragmentów wywiadów opracowany przez Krystynę Strączek. Przy każdym z akapitów widnieje drobna liczba - odnośnik do konkretnego tekstu wypowiedzi Kapuścińskegio. Nie jest to ułożone liniowo, a raczej tematycznie. Pierwsze byłem niechętny takiemu rozwiązaniu. Przecież można tak opowiedzieć dowolną historię o człowieku. Wyciąganie cytatów z kontekstu przecież jest głównym narzędziem manipulacji. Jednak troszkę uspokoił mnie fakt, że przecież "autor" widział ten wybór i dał zielone światło dla wydawnictwa. Sądzę też, że taka forma wygrywa w zawodach na podsumowanie kariery. Mało kto przecież sięgnąłby po te dziesiątki wywiadów (weź szukaj ich człowieku po repozytoriach), a tak mamy taki reporterski skrót całej tej papierologii.

Nie żałuję, że przeczytałem tą pozycję, nawiązałem taką drobną relację paraspołeczną z Panem Ryszardem. Pomogło zdecydowanie to, że są również zawarte pytania do niego kierowane. Troszkę czułem się jakbym sam je zadawał. Mimo, że narracja spleciona jest z paragrafów z różnych wywiadów, to sama z siebie jest spójna. Jeden fragment jakby wynika z drugiego. Opowiada o tym jak lubi być blisko ludzi, jak widzi swoją pracę reporterską, jak widzi funkcję i odpowiedzialność mediów. W szczególności w ostatniej części bardzo mocno krytykuje taką powierzchowność w przekazywaniu złożoności świata, jego różnorodności i jego konfliktów. Co jest bardzo celnym zarzutem, może nawet celniejszym obecnie, niż było to dwadzieścia lat temu.

Możliwe, że przed jego najważniejszymi tytułami historycznymi, zaglądnę do "Podróży z Herodotem". Podobnie jak "Autoportret…" nabyłem go darmo z księgarni pozbywającej się swojego asortymentu. Jeżeli chodzi o autora, to jest jego kolejna wydana książka, tym razem bardziej spójna. Na tym też chciałbym skończyć to drobne bredzenie motywowane podsumowaniem książki. Na półce mam jeszcze cztery kolejne oczekujące wspomnienia, a przecież kolejne przybywają.

ANOTHER DAY OF LIFE - Raul de la Fuente (2018)