#tijd

Wie zoveel mogelijk zelf zijn voedsel zou moeten verbouwen, ervaart dagelijks dat dingen (landbouw, net als al de rest) hun tijd nodig hebben. Harder en sneller werken wordt dan onnodig, want de planten en dieren groeien steeds aan hetzelfde tempo, en de seizoenen herhalen zich eveneens jaarlijks op dezelfde manier.

Stel je voor dat iedereen opnieuw zijn eigen eten zou kunnen voorzien. Voor wie of wat zouden we ons dan ooit nog haasten?

Ik kan me voorstellen dat deze oproep tot een terugkeer naar kleinschalige zelfvoorzienende landbouw, zoals door Chris Smaje verdedigd, bijzonder utopisch klinkt. Maar misschien is de echte utopie wel de verwachting dat nog meer technologische vooruitgang en schaalvergroting, nog meer moderniteit dus, ons gevoel van tijdstekort en haast plots op een dag zullen wegnemen.

Waarom reizen wij?

"[We] moeten weg, en voelen dat ons iets ontnomen wordt als dat niet kan", poneert Ruud Welten streng. "Soms is het genoeg – en misschien zelfs wijzer – om in je eigen huis, je eigen buurt, je eigen ritme te blijven om daar, met aandacht en traagheid, opnieuw de schoonheid te zien", suggereert François Levrau.

Jan Drost stelt in gelijkaardige zin en schijnbaar zonder veel ironie:

Het is mogelijk dat iemand een wereldreis maakt en bij thuiskomst niets wetenswaardigs te melden heeft. Daarentegen kan zich tussen iemands voordeur en de schuifdeuren van de Albert Heijn een innerlijke wereldreis voltrekken.

Velen van die reizigers (en al zeker zij die naar populaire massatoeristische bestemmingen trekken), zijn duidelijk op de vlucht voor zichzelf. "Mensen gaan vaak op reis uit gemis", beweert Olaf Tempelman.

"Hoe ver je ook vliegt, jezelf laat je nooit thuis achter", schrijft Levrau ietwat vermanend. Alain de Botton is het met hem eens en noteert: "We have no choice but to bring ourselves along to every destination we ever want to enjoy."

De conclusie van dit alles lijkt dan: je hoeft echt niet zo vaak en zo ver te reizen, en als je het dan toch doet, doe het dan wat kalmer en bewuster. En dat kan zo te zien ook tijdens een alledaags wandelingetje naar de winkel.

Reizen als normale reactie op de moderniteit

Wat deze filosofen echter lijken te missen, is dat het ongekende succes van (massa)toerisme wellicht meer is dan gewoon platvloers escapisme. Volgens mij is het eerder een normale en gezonde drang om even te ontsnappen aan het ongezonde en onmenselijk snelle tempo van het leven in de moderniteit. 'Eventjes ertussenuit', zoals men dat dan zegt.

Weltens noemt vakantie 'een collectieve neurose, in de psychopathologische zin van het woord'. Dat kan er niet verder naast zitten: vakantie, en specifiek op reis gaan, is juist een gezonde en normale reactie op de onredelijk snelle manier van leven van de moderniteit.