Sleepnet Nee

Sleepwet Referendum

Met de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV), zoals de sleepnetwet officieel heet, is het voor inlichtingendiensten (AIVD en MIVD) mogelijk geworden om op grote schaal online gegevens van burgers te verzamelen.

Op woensdag 21 maart 2018 vond een referendum plaats over deze wet. 49,5% van de kiezers sprak zich uit tegen de wet. De vraagstelling van het referendum was:

AIVD actief tegen Politiek Extremisme

Dat terrorisme bestreden moet worden, daar zal ieder weldenkend mens het over eens zijn. Op dat gebied doen de AIVD en MIVD vast veel goed werk. Om terroristen te bestrijden is het vanzelfsprekend dat de diensten kunnen beschikken over een ruime bevoegdheid. Daarin voorziet de WIV.

Maar met dezelfde bevoegdheden mogen de diensten ook andere gevaren voorkomen. Naast terrorisme hebben AIVD & MIVD nog andere aandachtsgebieden. Een van die andere aandachtsgebieden is ‘politiek extremisme’. Hiervoor gelden in de wet dezelfde bevoegdheden. Maar is het wenselijk dat politiek ‘extremisme’ gelijk gesteld wordt aan terrorisme?

Zowel linkse als rechtse politieke organisaties werden in het verleden afgeluisterd en geïnfiltreerd. Chef van de BVD (voorloper van AIVD), Docters van Leeuwen, noemde de onttakeling van de Centrum Democraten eind vorige eeuw, een van zijn belangrijkste successen. Aan het NRC vertelde hij dat de BVD de partij van binnenuit kapot had gemaakt. Uit de maand- en jaarverslagen van de BVD blijkt een aandacht voor de ‘extreme’ politiek aan zowel linker- als rechterzijde. Dit betrof bijvoorbeeld de Centrum Partij, de Communistische partij (CPN), maar ook de SP. Infiltreert de AIVD nog steeds politieke partijen?

Na de dood op Pim Fortuyn circuleerden er geruchten dat de AIVD op de hoogte was van de bedreigingen aan het adres van Fortuyn. Ook waren er aanwijzingen dat Fortuyn door de geheime dienst werd afgeluisterd. Joost Eerdmans heeft destijds om opheldering gevraagd, maar kreeg geen antwoord van de Minister, noch van de dienst. Luistert de AIVD nog steeds politici af?

Het is de minister van Binnenlandse Zaken die de AIVD aanstuurt. Bepaalt deze wat politiek extreem is? Of is alles politiek extreem als het niet de gevestigde orde betreft?

Het zijn vragen waarop we geen antwoord kunnen verwachten. De AIVD opereert immers in het geheim. En dat is dan ook precies het probleem. In een democratisch bestel hoort een geheime dienst zich niet te bemoeien met de politiek. Het infiltreren, afluisteren en kapot maken van politieke partijen is een ondermijning van de democratische rechtstaat. Bedoeld om fascisme tegen te gaan, werkt het systeem zelf als fascistisch. Alle politieke nieuwkomers lopen dan namelijk het gevaar afgeluisterd en geïnfiltreerd worden. Zo wordt niet alleen de politiek, maar ook de democratie van binnenuit stuk gemaakt.

De vergaande bevoegdheden die staan in de WIV zijn onwenselijk in het geval van politiek ‘extremisme’. Terreur en gewelddadig extremisme moet anders bestreden worden dan datgene wat politiek ‘extreem’ (of onwenselijk) is. De democratie is kwetsbaar. Het geheime karakter van de AIVD en de verregaande bevoegdheden van de WIV maakt dat het de macht heeft om de democratie van binnenuit kapot te maken. Dit kan en mag niet de bedoeling zijn van deze wet.

Wiv 2002 versus Wiv 2017

De vernieuwde Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV 2017), ook wel sleepnetwet genoemd, is een vervanging van de huidige WIV uit 2002. Hierin is een uitbreiding van taken en bevoegdheden geregeld voor de geheime diensten (AIVD en MIVD).

Grootschalige Ongerichte Interceptie

Anders dan in 2002, verloopt tegenwoordig vrijwel alle communicatie over kabels. De nieuwe WIV geeft de AIVD en MIVD de mogelijkheid om ook via de kabel grootschalig communicatie te onderscheppen. Voorheen kon alleen communicatie die via de ether verloopt grootschalig worden onderschept.

Bewaartermijnen

Voor de gegevens die worden bewaard zijn strikte bewaartermijnen opgesteld. In algemene zin worden straks gegevens tot maximaal drie jaar na onderzoek bewaard.

DNA-profielen

De AIVD krijgt de mogelijkheid celmateriaal te verzamelen voor een DNA-profiel. Voor dit onderzoek is schriftelijk toestemming van de minister nodig. DNA profielen worden maximaal vijf jaar bewaard.

Hacking

Dat de AIVD en MIVD de mogelijkheid hebben zich toegang te verschaffen tot een computer(systeem) is niet nieuw. Anders dan in 2002, mogen nu alle automatische apparaten en systemen (geautomatiseerde werken) gehackt worden, dus ook bijvoorbeeld beveiligingscamera’s, mobieltjes en ‘slimme’ apparaten. Voor het hacken is schriftelijke toestemming van de minister nodig.

Gegevens delen

De AIVD en MIVD mogen gegevens uitwisselen met buitenlandse geheime diensten. Als het ongeëvalueerde gegevens betreft, is vooraf toestemming van de minister nodig.

Extra Toezicht

De WIV 2017 voorziet niet alleen in toezicht tijdens het onderzoek door de CTIVD, maar ook in een toetsing vooraf. Die taak komt te liggen bij de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). De commissie wordt geacht  onafhankelijk te opereren.

Goedkeuring Wet

De WIV 2017 is op 14 februari 2017 aangenomen door de Tweede Kamer en op 11 juli 2017 door de Eerste Kamer. De wet is op 26 juli 2017 ondertekend en gepubliceerd in de Staatscourant, no. 317. De planning is om deze op 1 mei 2018 in werking te laten treden. 

AIVD

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Dat is de Nederlandse 'geheime dienst'. De organisatie doet in binnen- en buitenland onderzoek naar dreigingen en risico’s voor de nationale veiligheid. De AIVD is een onderdeel van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en valt zodoende onder de verantwoordelijkheid van de minister van BZK. De AIVD is gevestigd in Zoetermeer en had in 2017 bijna 2000 mensen in dienst.

De taken en bevoegdheden van de AIVD zijn gebaseerd op de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV). In die wet zijn de kerntaken van de AIVD vastgelegd en is bepaald hoe er toezicht wordt gehouden op de dienst. De kerntaken hebben tot doel de nationale veiligheid te garanderen. De organisatie bestaat uit verschillende eenheden die ieder een eigen aandachtsveld hebben.

Aandachtsgebieden van de AIVD zijn:

Terrorisme

Cyberdreiging

Politiek extremisme en dierenactivisme

Ongewenste bemoeienis van vreemde mogendheden

Verspreiding van massavernietigingswapens

Inlichtingen over andere landen

Veiligheid en beveiliging

De AIVD werkt samen met buitenlandse inlichtingendiensten en met andere Nederlandse instanties, zoals de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst MIVD en de de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid NCTV.

MIVD

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) is de geheime dienst voor de Nederlandse krijgsmacht. De MIVD levert informatie die belangrijk is voor de werkzaamheden van de krijgsmacht en valt zodoende onder de verantwoordelijkheid van de minister van Defensie.

De Commissies van Toezicht

In de WIV 2017 is vastgelegd dat er zowel vooraf, tijdens als achteraf een onafhankelijke toetsing op rechtmatigheid plaats vindt. De toetsing van het werk van AIVD en MIVD wordt uitgevoerd door de minister van Binnenlandse Zaken en twee onafhankelijke toezichthouders.

TIB

In de Wiv 2017 staat dat er vooraf een controle moet plaatsvinden. Dit is een taak van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). Deze commissie bestaat uit drie leden. De TIB toetst vooraf verzoeken om een bijzondere bevoegdheid te kunnen gebruiken. Het oordeel van de TIB is bindend.

CTIVD

De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD) controleert het werk van de AIVD en MIVD tijdens de werkzaamheden en rapporteert achteraf. Dit was reeds het geval in de WIV van 2002. De commissie bestaat uit drie leden en een secretaris. De CTIVD kijkt naar de rechtmatigheid van het werk van de diensten. De commissie rapporteert via de minister aan de Tweede Kamer (het openbare deel) en aan de commissie Stiekem (het geheime deel).

Kritiekpunten op de Sleepnetwet

Onbeperkte ongerichte interceptie

In de nieuwe wet mogen de geheime diensten zowel draadloze als bekabelde informatiestromen onbeperkt onderscheppen. Dat betekent dat stelselmatig alle communicatie op massale schaal kunnen worden opgevangen, gescand en opgeslagen. Dat wordt het sleepnet genoemd. Alle digitale communicatie is met de nieuwe wet dus in principe inzichtelijk voor de veiligheidsdiensten. Versleutelde data mogen ontdaan worden van versleuteling. De gegevens worden in eerste instantie geautomatiseerd verwerkt. Voor de eerste analyse wordt gebruik gemaakt van trefwoorden, maar ook van kunstmatige intelligentie. Door de ‘grootschalige ongerichte interceptie’ wordt iedere Nederlander gecontroleerd door geautomatiseerde systemen, ook als dit privé communicatie betreft. Daarbij vergeleken is het werk van de Stasi uit de toenmalige DDR kinderspel.

Automatische toegang tot externe databases

Inlichtingendiensten mogen ook aan gegevens komen via informanten. Met de nieuwe wet mogen informanten de diensten realtime toegang geven tot databases. Alle gegevens die nieuw in de externe database komen, worden dan direct aan de diensten doorgegeven. Dit kunnen allerlei databases zijn, zoals die van bedrijven, overheidsdiensten, media-, zorg- en onderwijsinstellingen. Patiëntendossiers, adressenbestanden van journalisten of ledenbestanden van kerken of verenigingen... niets hoeft meer geheim te blijven voor de AIVD en MIVD als ze eenmaal een informant in een organisatie hebben.

Lange opslagtermijn

De door de diensten vergaarde data worden voor een bepaalde tijd opgeslagen. Met ingang van de nieuwe wet, mogen de AIVD en MIVD de gegevens -na afronding van het onderzoek- drie jaar lang bewaren. Daarna is verlenging mogelijk. Die termijn is veel te lang. In Duitsland is dat 60 dagen, in het Verenigd Koninkrijk zes maanden. Daarnaast blijkt in de praktijk dat de AIVD en MIVD gegevens structureel bewaren, die ze eigenlijk zouden moeten vernietigen. 

Hacken van apparaten

Met de nieuwe wet krijgen de diensten meer bevoegdheid bij het hacken van derden. Alle ‘geautomatiseerde werken’ mogen worden gehackt. Dit betreft dus niet alleen computers of mobieltjes, maar alles waar een computerchip in zit: ‘slimme’ apparaten & meters, camera’s, drone’s, boordcomputers van auto’s, je kan het zo gek niet bedenken. Voor het hacken is wel toestemming van de minister nodig. Hacken is crimineel gedrag. Het maakt de wereld er niet veiliger op, maar juist onveiliger.

Gegevens uitwisseling met buitenlandse diensten

De nieuwe wet maakt het mogelijk om, zonder toestemming van de minister of TIB, gegevens met buitenlandse diensten te delen. Dit kan Nederlandse burgers, maar ook vluchtelingen in gevaar brengen. Als mensen zich (in privé communicatie) kritisch uitlaten over een Buitenlands staatshoofd (neem Trump of Erdogan), kunnen ze op vakantie in de problemen komen. Wat in Nederland wettelijk is toegestaan is in andere landen soms strafbaar. Daarom mogen gegevens niet zomaar met buitenlandse diensten worden gedeeld. Geëvalueerde gegevens mogen zonder toestemming van de minister gedeeld worden. Deze term ‘geëvalueerde gegevens’ wordt in de wet niet verder gedefinieerd en is boterzacht. Als een mannetje een uur naar data heeft gekeken, zijn die gegevens dan geëvalueerd? Niet geëvalueerde gegevens (dus bulk data) mogen ook gedeeld, maar daar is toestemming van de minister voor nodig. Ook dat is onwenselijk.

DNA databank

Problemen met het Toezicht

Beperkte toetsing door TIB en CTIVD

De opdracht van de twee commissies is beperkt tot toetsing op rechtmatigheid. Dit betekent dat de TIB vooraf en CTIVD tijdens en achteraf controleren dat de diensten zich aan de wet houden. Als het volgens de wet is toegestaan om een bepaald onderzoek te starten, zoals het ongericht aftappen van alle internetcommunicatie in Nederland, of het uitleveren van geëvalueerde data aan een buitenlandse dienst, dan kunnen de commissies daartegen geen bezwaar maken.

Schijndemocratie bij benoeming Commissieleden

Van echt vrije democratie is geen sprake in de benoemingsprocedure. De rol van de Tweede Kamer is puur voor de vorm. De top van de zittende magistratuur benoemt de ‘onafhankelijke’ toezichthouders.

Belangenverstrengeling bij Technisch Expert TIB

Uit de recente benoeming van Ronald Prins als Technisch Expert voor de TIB kunnen we opmaken dat de ‘onafhankelijkheid’ van de commissieleden niet heel serieus genomen wordt. Prins heeft jarenlang gewerkt voor zowel AIVD als MIVD.

Duister verleden van voorzitter Brouwer van CTIVD

De voorzitter van de CTIVD, Harm Brouwer, maakt ook geen betrouwbare indruk. Hij kwam gedurende zijn werk voor het OM in opspraak bij diverse geruchtmakende zaken: de moord op Marianne Vaatstra, de Schiedamse parkmoord, de zaak Tonino en de zaak Lucia de B..

De Burger Vogelvrij verklaard

De bevoegdheden in de nieuwe WIV gaan zo ver, dat gegevens van burgers doorgegeven kunnen worden aan buitenlandse diensten. Dit kan resulteren in uitleveringsverzoeken, of in arrestaties van Nederlandse burgers in het buitenland, ook al hebben deze burgers zich aan de Nederlandse wet gehouden. Het toezicht van beide commissies kan hier niets aan veranderen.

Big Brother & Big Data

De WIV maakt de opslag en analyse mogelijk van alle soorten data. Dit kunnen allerlei gegevens betreffen. Denk bijvoorbeeld aan al het internetverkeer, gesprekken en appjes van mobiele telefoons, beelden van verkeers- en beveiligingscamera’s, maar ook elektronische patiëntendossiers, gegevens van slimme meters, OV kaarten, parkeermeters, etc.

Als de AIVD via een informant toegang krijgt tot een database, mogen ze deze volgens de nieuwe wet aftappen, opslaan en analyseren. Er zijn nogal wat databases met privacygevoelige informatie.

Alle aankopen die je doet, de locaties die je bezoekt (met je mobieltje in je zak), slimme apparaten die je gebruikt of toegangspoortjes waar je in- en uitcheckt. Al die gegevens, en nog veel meer, kunnen na 1 mei ‘legaal’ terecht komen bij de AIVD en de MIVD.

De grote hoeveelheid data is natuurlijk veel te veel voor mensen om te analyseren. Daarom dat data in eerste instantie vooral door computers zal worden geanalyseerd. Met slimme algoritmes filteren de geheime diensten de data. Daarnaast werken ze steeds meer met kunstmatige intelligentie (AI). Door middel van AI kan een grote berg data gebruikt worden voor het leggen van complexe verbanden. Het ‘voorspellen’ van toekomstige bedreigingen is hiermee realiteit geworden.

Maar wat ziet de AIVD en MIVD als bedreiging van de veiligheid? Wat is volgens hen terroristisch of dreigend? In januari kreeg een mevrouw in Groningen bezoek van de politie omdat ze op Facebook een pagina had geliket. Die pagina ging over een protest tegen de gaswinning. Is dat uit te leggen als politiek extremisme, één van de aandachtsgebieden van de AIVD?

Met de nieuwe wet wordt het nog makkelijker voor de geheime diensten om de bevolking in de gaten te houden. Big Brother is watching you!

3 Fundamentele bezwaren tegen een Big Brother staat

Het is niet alleen de WIV die zorgen baart. Ook andere ontwikkelingen die horen bij het nieuwe Informatietijdperk zien er zorgwekkend uit. Facebook, Google en Apple weten nu al heel veel van je. Hoe laat je op staat, waar je bent, wat je doet, wat je bezig houdt. Samen met de geheime diensten weten ze straks alles. Drie pijnpunten op een rij:

1. Leven in een panopticum

Met alle informatietechnologie in aantocht en de verregaande controle die de staat daarover heeft, leven straks alle Nederlanders in een groot panopticum.

Een panopticum was een koepelgevangenis. In het midden zaten de bewakers in de toren. Ze konden iedereen in de gaten houden. Als gevangene wist je niet zeker of je bekeken werd, maar door de opzet ging je je braaf gedragen.

Mensen in een panopticum gaan zichzelf censureren. Ze voelen zich niet meer vrij. Ze gaan wenselijk gedrag vertonen en zijn zichzelf niet meer.

Tegenwoordig hangen in Nederland overal camera’s, iedereen heeft een mobieltje waarmee alle bewegingen en communicatie gevolgd kunnen worden. Ook onze bewegingen op internet zijn voor de ogen van de staat niet meer verborgen. En met alle OV kaarten, bankpasjes, slimme apparaten en het Internet of Things (IOT) in aantocht is straks elke stap van iedereen zichtbaar voor de staat. De WIV is een stap in de richting van een Big Brother staat, met de AIVD als Ministry of Information.

Met de WIV krijgen de geheime diensten de wettelijke goedkeuring voor het opzetten van een complete surveillance staat. We kunnen overal, 24/7 bespied worden. En we zullen niet weten of er daadwerkelijk iemand meekijkt. Het resultaat zal zijn dat we ons anders zullen gedragen. We zullen ons niet meer vrij voelen.

De WIV betekent het einde van de geestelijke vrijheid.

2. Geen geheimen meer

Het tijdperk van de Informatietechnologie maakt dat onze levens veranderen. Nu al hebben we -bijna allemaal- een mobieltje dat we altijd bij ons dragen. Straks is ons huis ook gevuld met ‘slimme’ apparaten. Met al die technologie verwaterd ook onze privacy. Je Android phone volgt je nu al iedere stap, zelfs als die in de slaapmodus staat. Niet alleen Google, maar ook de AIVD kijkt met je mee. De grote bedrijven en de geheime diensten weten straks beter waar je bent geweest en wat je hebt gedaan, dan jijzelf. Alles waarvan je nu denkt dat het privé is, is dan zeker niet meer privé.

Hoe ver laten we Big Brother meekijken in ons leven? In hoeverre zijn we bereid om al onze geheimen op te offeren?

In het bijzonder voor doelgroepen die te maken hebben met beroepsgeheimen, is het met de nieuwe WIV ondoenlijk om nog bronnen te beschermen, of om vertrouwelijke gegevens geheim te houden. Artsen, advocaten en journalisten kunnen in de surveillance staat de geheimen niet meer garanderen. Dat betekent dat zij minder goed in staat zullen zijn hun beroep uit te oefenen.

De staat wil met de WIV inzage in alle digitale communicatie, waaronder (beroeps)geheimen en privé communicatie. Dit betekent het einde van geheimen.

3. Grenzeloos vogelvrij

Van over de hele wereld wordt data verzameld. Alle grote bedrijven vullen hun databases met gegevens van klanten. Die gebruiken ze voor eigen gewin of verkopen ze aan andere bedrijven. En de geheime diensten tappen die gegevens af en slaan nog meer gevoelige data op over zijn burgers. Geheime diensten wisselen de gegevens internationaal uit. De AIVD geeft het door aan de NSA, de NSA aan MI6 en MI6 aan de Mosad. Op een gegeven moment weten alle instanties precies hetzelfde. Big Brother is Watching ofwel The All Seeing Eye.

Gevolg is dat je nergens meer een onbeschreven blad bent. Als je Internet opent zie je advertenties die speciaal op jou gericht zijn. Als je de grens over gaat wordt je gecontroleerd op je gedrag. Nu al kijkt de douane in de VS je Facebook posts door op onwenselijk gedrag. Als een bedrijf of staat wat tegen jou heeft stopt de toegang. Dan wordt je afgesloten van het systeem. Het lijkt de toekomst van Minority Report, maar die is dichterbij dan je denkt.

Willen we in een dergelijke gecontroleerde wereld leven? Is controle in goede handen bij staat en bedrijfsleven?

Doordat met de nieuwe WIV de AIVD gegevens mag uitwisselen met andere geheime diensten, worden we vogelvrij. Alle gegevens van ons doen en laten, kunnen terecht komen bij andere geheime diensten. Als je iets naars zegt over Erdogan, kan je dat op vakantie in Turkije duur komen te staan. Vluchtelingen kunnen nooit meer in Nederland hun mening vrij ventileren. Voor je het weet wordt het doorgegeven aan de ‘democratische’ bondgenoot, die in praktijk toch wat minder democratisch is dan het leek.

Standpunt van Amnesty International

“Door de Sleepnetwet komt onze vrijheid onder druk te staan, niet alleen het recht op privacy van alle Nederlanders komt in gevaar, ook andere mensenrechten zijn niet veilig.”

Standpunt van Autoriteit Persoonsgegevens

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is van mening dat het wetsvoorstel ‘Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017′ nog niet aan de voorwaarden uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) voldoet.

“Het wetsvoorstel leidt ertoe dat de aard en omvang van de bevoegdheden van de diensten fundamenteel zullen veranderen. Zoals uiteengezet, voorziet het wetsvoorstel immers in de mogelijkheid om gegevens in bulk te onderscheppen, waarbij geldt dat deze gegevens geautomatiseerd mogen worden verwerkt, gedurende geruime tijd mogen worden bewaard -onder meer voor het onderzoeken van nog onbekende dreigingen - en bovendien mogen worden uitgewisseld met buitenlandse diensten.

De (nieuwe) bevoegdheden van de diensten zullen onmiskenbaar gevolgen hebben voor Nederlandse burgers, en in het bijzonder voor het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Er bestaat een reële kans dat de introductie van deze bevoegdheden fundamentele vrijheden die ten grondslag liggen aan de Nederlandse rechtsstaat, negatief beïnvloedt.”

Standpunt van de WRR

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) heeft een rapport geschreven over enerzijds het gebruik van ‘Big Data’ en anderzijds de fundamentele rechten en vrijheden van burgers.

“De grootschalige verzameling en opslag van data door private partijen en overheden, niet in de laatste plaats door inlichtingen- en veiligheidsdiensten, hebben bredere maatschappelijke effecten. De dooddoener ‘wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen’ kan niet verhelpen dat er een negatief sociaal effect uitgaat van het constante (elektronische) toezicht door publieke en private partijen in het digitale tijdperk.

Wanneer overheidsorganisaties ook private data voor veiligheidsdoeleinden gaan gebruiken, zal dit effect naar alle waarschijnlijkheid sterk worden uitvergroot. Met name in de (machts)relatie tussen burgers en de overheid geeft dit een aanzet tot wat bekend staat als chilling effects op het genieten en uitoefenen van bepaalde rechten.”

“Mensen kunnen het gevoel krijgen dat hun recht op privacy en vrijheid van meningsuiting in gevaar is.

Als deze effecten optreden bij journalisten, schrijvers, klokkenluiders, ngo’s en advocaten, komt ook het functioneren van de bredere democratie in het geding.”

Standpunt van Bits for Freedom

“De voorstanders van deze controversiële nieuwe wet suggereren graag dat organisaties als Bits of Freedom tegen de hele wet zouden zijn of zelfs tegen de geheime diensten. Dat is niet waar.

Bits of Freedom is groot voorstander van een herziening van de wet die onze geheime diensten reguleert. Die wet is belangrijk voor de bescherming van onze nationale veiligheid en onze vrijheid. De herziening is belangrijk omdat de huidige wet is verouderd.

Maar Bits of Freedom vindt dat een aantal onderdelen absoluut aangepast of zelfs geschrapt moeten worden. Het meest controversiële is het sleepnet: “We vinden het onacceptabel dat de AIVD straks op grote schaal onschuldige burgers afluistert. We vinden het ook niet goed dat de geheime dienst de gegevens die zij heeft verzameld, ongezien mag delen met buitenlandse geheime diensten. En we vinden het niet oké dat de geheime diensten onbekende kwetsbaarheden in veelgebruikte software achter de hand mogen houden, want dat maakt onze maatschappij juist onveiliger.”

Van de nuance blijft weinig over met de binaire vraagstelling van het referendum. Maar een “nee” van de burger tegen deze wet moet niet opgevat worden als een “nee” tegen de hele wet (en al helemaal niet als een “nee” tegen de geheime diensten).”

“Een ‘nee’ in het referendum moet vooral uitgelegd worden als een ‘nee’ tegen de controversiële delen van de wet.”

Standpunten van de Politiek

De Sleepnetwet werd in februari 2017 aangenomen door een grote meerderheid in de Tweede Kamer. Alleen D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren, SP, Groep Kuzu/Öztürk en Klein stemden tegen. De rest van de partijen stemden voor. Hieronder de huidige standpunten van de belangrijkste tegenstemmers.

D66

Was tegen de WIV, sinds het nieuwe kabinet vóór de WIV Verhoeven: “De passage in het regeerakkoord biedt D66 genoeg waarborgen om te vertrouwen op de wet. Zónder sleepnet. Het referendum is in die zin ingehaald door de aanpassingen in het regeerakkoord. Dat ga ik graag uitleggen in het land de komende tijd.” (D66 website)

Groen Links

Is tegen de WIV, maar stemde voor de benoeming commissieleden “De privacy van Nederlanders wordt hiermee onevenredig aangetast. Doordat de diensten gegevens mogen delen met buitenlandse veiligheidsdiensten, ontstaat het risico dat privacygevoelige gegevens van Nederlandse burgers in het buitenland terecht komen.“ (Groenlinks website)

Partij voor de Dieren

Is tegen de WIV, stemde als enige tegen de benoeming commissieleden “Bij het waarborgen van veiligheid is er een groot verschil tussen een grote broer die over je waakt en een big brother die je bespiedt. De Partij voor de Dieren hecht veel waarde aan de privacy van burgers. Daarom stemt de Partij voor de Dieren tegen de “sleepnet-wet” waarmee het internet grootschalig mag worden afgeluisterd door de geheime dienst.” (PvdD website)

SP

Is tegen de WIV, maar stemde voor de benoeming commissieleden “In het debat over de regeringsverklaring in november werd al duidelijk wat de strategie is van de regeringspartijen in het referendum over de nieuwe Sleepwet. Zij willen niet zozeer een discussie voeren over de noodzaak en effectiviteit van deze wet, maar zullen vooral proberen tegenstanders verdacht te maken: als je vóór dit referendum bent, zou je ook verantwoordelijk zijn voor aanslagen. Het is maar zeer de vraag of het massaal binnenhalen van gegevens van onschuldige burgers noodzakelijk en effectief is voor het voorkomen van aanslagen en het bestrijden van terrorisme.” (SP website)

Forum voor Democratie

FvD had een jaar geleden geen zetel in de kamer, is wel tegen de WIV, maar stemde voor de benoeming commissieleden Thierry Baudet: “Die wet heeft een enorme impact op onze privacy en het leven van iedereen in Nederland. De wet was voor de verkiezingen helemaal geen issue, maar het werd na de verkiezingen – toen mensen hun stem al hadden uitgebracht – ineens belangrijk. Ik wil hier dus een goed debat over voeren. Ik wil voor- en tegenstanders zien clashen!” (WNL TV)

De Piratenpartij

Weblinks Traditionele Media

12 vragen over het Referendum in de Volkskrant

De gevolgen van de omstreden Sleepnetwet in Trouw

Waarom de Sleepnetwet van tafel moet in The Post Online

Wat is de Sleepnetwet bij Radar (Avrotros)

De Sleepnetwet bij Zondag met Lubach (Vpro)

Rob Bertholee, Hoofd AIVD bij College Tour (NPO)

De DNA verzameldienst (de Groene Amsterdammer)

Websites over het Referendum

Sleepnet Nee

Een Betere Wet (Bits of Freedom)

Dossier Sleepnet (Bits of Freedom)

Categorie Sleepnetwet (Comitee van Waakzaamheid)

Scoop.it Sleepwet (Robin Caron)

WIV onder de Loep (Stichting Lokale Onderzoeksjounalistiek)

Zes vragen over het Referendum (Amnesty International)

De Kabel (Initiatiefnemers Referendum)

De Sleepwet (Handtekeningen Initiatief site)

Sleepnetwet op Social Media