Aydın Rozental

Mücadele kazanabilmemiz için önce ortada mücadele olduğunu kabul edeceğimiz bir şeylerin olması lazım. Bacağı sakat bir insanın bir yerden bir yere gitmesi bir mücadeledir. Ama bacağı sağlam olan biri, bir yerden bir yere gitmeyi mücadele olarak görmeyebilir.

Mücadelesinin bittiğini düşünen bir insanın ölüden çok fazla bir farkı kalmaz. Bu yüzden insanlar sürekli mücadeleler peşinde koşarlar.

Kaynanaysa, gelini veya damadı ile uğraşır.

Siyasetçi ise ileri yaşına rağmen koltuğunu bırakmaz.

Şirket sahibi ise şirketini vakitlice çocuklarına devretmez.

Bazıları teknolojinin kendilerine sağladığı kolaylıkları istemez. ATM'den para çekmeyi öğrenmek yerine bankada kuyruğa girmeyi tercih eder.

Bir yerden bir yere yürürüz. Bu da bir mücadeledir. Bunun farkında olanlar ise dizleri ağrıyan veya bacakları kırık olanlardır.

Yemek yemek de bir mücadeledir. O yemeği bulmak ve hazırlamak da...

Gece yatakta uyumaya çalışmak da, can sıkıntımızı geçirmeye çalışmak da mücadeledir.

Hayat dediğimiz şey, uyanmamızla uyumamız arasındaki yüzlerce mücadelenin toplamıdır. Bu mücadeleleri bazen kendimizle, bazen bir şeylerle, bazen başkaları ile yaparız. Bazen mücadele ettiğimizin farkında bile olmayız. Bazı mücadeleler bizim için kolay, başkaları için zordur. Bazen de tam tersi...

Öldüğümüzde mücadelemiz biter. Bazen de mücadelemiz bittiğinde ölürüz.

Tam tersi felsefi bakış açısını kısıtlar. Dünyaya ve olaylara o filozofun gözü ile baktığınızı düşündürür. Ancak o da olmaz. Çünkü bir filozofun geçmişteki koşulları içerisinde bazı olayları değerlendirmesi, bugünkü koşullar içinde farklı, hatta aynı olayları aynı şekilde değerlendireceği anlamına gelmez. Nitekim yaşarken bile olayları farklı değerlendiren filozoflar mevcuttur. Mesela Wittgenstein'ın iki ayrı dönemi olduğu kabul edilir.

Gerçek bilgiye ancak bir konuyu farklı bakış açılarından okuyup, mantık süzgecinden geçirerek ulaşılabilir.

İnsanlar doğuştan eşit değildir. Böyle bir eşitliği sağlamak da mümkün değildir. Down sendromlu doğmuş bir insan ile yabancı dilleri kısa sürede öğrenebilen bir insan nasıl eşitlenebilir ?

Diğer yandan bir de insan hakları ve fırsat eşitliği konusu vardır. İşte bu konuda bir eşitlik sağlamak için çalışılabilir. Herkese okul bitirme şansı verilebilir. Bitirebilen bitirir, bitiremeyen bitiremez. Ama herkes okul bitirmeye zorlanamaz.

Yine mahkemeler önünde herkes eşit sayılabilir. Aynı suçu işleyen herkes aynı cezayı alır. Sıradan bir insan ile bir devlet yöneticisi ihtilafa düşerse, sıradan insan haklıysa haklı çıkabilmelidir.

Bir işi öğrenmek için daha çok çalışan, risk alan bir insanın, bunu yapmayandan daha çok para kazanması eşitliğe aykırı bir durum değildir.

Diğer yandan kendimizi tahlil etmemiz çoğu zaman güçtür. Bunun için dışarıdan bir göz gerekir. Ancak biz etrafımızda sadece bizi onaylayan insanlar bırakırsak, bir çok hata yaparız. Özellikle siyasilerde bu durum çok görülür.

İki insanın ideolojisi tamamen birbiri ile aynı değildir. Arada mutlaka bazı küçük görünen ama yeri geldiğinde ciddi olan farklar vardır. Biz kendi ideolojimizi tanımlarken, bu küçük farkları görmezden gelip, en çok önem verdiğimiz konulara uyan kitabi ideoloji ile tanımlarız. Burada "Kitabi İdeoloji" dediğim, bir ideolojinin kitaplarda yazan tanım ve özellikleridir.

Kendi ideolojimiz ile kitabi ideoloji arasındaki farklar ciddiye bindiğinde ve bu farklar ile ilgili bir grup oluştuğunda ise ortaya yine kitabi melez bir ideoloji çıkar. Mesela liberalizmden çıkan neo liberalizm, sosyal liberalizm, liberteryenizm gibi...

Bu noktada iki önemli husus var.

1 - İnsanların kendi ideolojleri zamanla değişir. Zaten kendini geliştirme çabasının amacı da budur. Kendini değiştirmek. Bu yüzden bir insan, zamanla kendini farklı bir kitabi ideoloji ile tanımlayabilir.

Yani bir felsefeci, eğer bazı aklına yatmayan şeyler varsa, bilimsel konuları kesinmiş gibi anlatmaz.

Bunu bazıları bu yasayı insan hakkı ihlali olarak görebilir.

Ben kendi ideolojim Korumacılık açısından değerlendireceğim.

Bir devlet vatandaşlarının sağlığını da korumalıdır. Bir insanın hastalanması durumunda devlet hastanesinde ücretsiz bakılması, o insanın başkalarının vergileri ile tedavi olması anlamına gelir.

Bu durumda devlet, insanların sağlığına olumsuz etki eden şeyleri engellemeye çalışabilir. Elbette devletin insanların hastalanmasını sağlayabilecek her şeyi engellemesi mümkün değil. Mesela sigarayı tamamen yasaklamak, sigara tiryakilerini zor duruma sokacak bir hareket olur.

Çalışan bir insan için iş, işyerine varınca başlamaz. Ertesi gün işe gideceği için erken yattığında başlar. Yani çalışanların çalışmak için yaptıkları fedakarlık mesai saatlerinden ibaret değildir.

Diğer yandan çalışan, işverene çoğunlukla mesai saatleri içinde fayda sağlar. Ve işveren de mesai saatleri için ödeme yapar. İşte bu noktada bir uyumsuzluk vardır. Çalışanın mesai saatleri için elde ettiği ücret, mesai saatleri dışındaki fedakarlığını da telafi etmelidir. 

Ancak çalışanın böyle bir ücret alabilmesi için, mesai saatleri içinde çok ciddi bir katma değer yaratması gereklidir. Bu değerin yaratılmasında hem işverenin doğru planlamasının, hem de çalışanın yeteneklerinin payı vardır. Eğer çalışanın yetenekleri ve işverenin planlaması, iyi bir katma değer yaratamıyor ve bu çalışanın elde ettiği gelirin düşük olmasına yol açıyorsa, çalışanın mesai dışı fedakarlığını azaltması gerekir. Evine yakın bir iş, çalışana bu fedakarlığı azaltmak için ciddi fayda sağlar.

Dünyada Ahlaksız bir toplum yoktur. Çünkü ahlak kuralları bir toplumu bir araya getiren harç işlevi görür.

Çalışan bir insan için iş, işyerine varınca başlamaz. Ertesi gün işe gideceği için erken yattığında başlar. Yani çalışanların çalışmak için yaptıkları fedakarlık mesai saatlerinden ibaret değildir.

Diğer yandan çalışan, işverene çoğunlukla mesai saatleri içinde fayda sağlar. Ve işveren de mesai saatleri için ödeme yapar. İşte bu noktada bir uyumsuzluk vardır. 

Çalışanın mesai saatleri için elde ettiği ücret, mesai saatleri dışındaki fedakarlığını da telafi etmelidir. Ancak çalışanın böyle bir ücret alabilmesi için, mesai saatleri içinde çok ciddi bir katma değer yaratması gereklidir.  Bu değerin yaratılmasında hem işverenin doğru planlamasının, hem de çalışanın yeteneklerinin payı vardır. 

Eğer çalışanın yetenekleri ve işverenin planlaması, iyi bir katma değer yaratamıyor ve bu çalışanın elde ettiği gelirin düşük olmasına yol açıyorsa, çalışanın mesai dışı fedakarlığını azaltması gerekir.

Evine yakın bir iş, çalışana bu fedakarlığı azaltmak için ciddi fayda sağlar.

Yeni koca, eski koca ile kıyaslanır.

Yeni bakan, eski bakan ile kıyaslanır.

Yeni çalışan, eski çalışan ile kıyaslanır.

Televizyon dizisinde bir rolü oynayan değiştiğinde, aynı rolü oynayan iki oyuncu kıyaslanır.

....

Eğer eski insan, bir takım yetersizlik veya kötü özelliklerinden dolayı değiştirildiyse, kıyaslama bu özellikler üzerinden yapılır. Çünkü yapılan değişikliğin sorunu çözüp, çözmediğini görmek için gereklidir bu.

Mesela bir satıcı, yeterli satış yapamadığı için işten çıkarıldıysa, yerine alınan satışçının ondan daha fazla satış yapması beklenir. Buradaki kıyaslama ölçütü satış miktarıdır.

Mesela bir sanatçının konseri, sanatçının ahlaksız olduğu gerekçesiyle iptal edildiyse, yerine konser verecek olan sanatçının daha ahlaklı biri olması gereklidir. Çünkü buradaki kıyas ölçütü Ahlaktır.