Hayat Kısa

Baba; iki çocuğu için bir tost alıp, masaya bırakır ve büyük olana dönüp "ikiye böl!" der.

Daha sonra, küçüğe dönerek "istediğini al!" der.

İşte adalet ve hukuk buradadır... Kesen hile yaparsa, az yiyecektir!

Burada "kanun" babadır, büyük evlat "devlet", küçük evlat "millet"tir.

Dervişler, hayatı kendinden başlayıp Hakk'a varan bir yolculuk olarak görürler. Hayat, ömür sürecinde her türlü imtihana tâbi tutar ve insanı adeta benliğinden soyar, latifleştirir. Akıl bakar, gören ise kalptir...

Akıl tartar ve tartışır, kalp teslim olur...

Akılla kalp arasındaki mesafe büyüdükçe sorunlar artar, birbirlerine yaklaştıkça da en çetrefilli ve içinden çıkılmaz meselelerin bile halli kolaylaşır. Bu ikisinin birlikteliğinden, beraberliğinden ise harikalar doğar.

İlaçlar her evde var...

Hiç doktora başvurmamış, herhangi bir sebeple ilaç kullanmamış, tedavi görmemiş insan bulmak neredeyse mümkün değil.

Ortalama insan ömrü son birkaç yüzyıl içerisinde iki katına çıktı. Şüphesiz bunda en büyük pay modern tıbba ait… Ortaçağ'da yaklaşık 100 milyon insanın ölümüne sebep olan veba bugün elimizdeki antibiyotiklerle tedavi edilebilen bir hastalık.

Bir fotoğrafın anlattığı... Fotoğraf 26.01.2021 tarihinde; Yunanistan’ın, 18 savaş uçağı almak için Fransa ile anlaşma imzaladığı törende, basına paylaşılan görüntü. Savaş uçağı alma töreni ile bu paylaşılan ile verilmek istenen mesajın mantığı nedir? Bu fotoğraf bize ne söylüyor? Türkiye, sadece bir ülkenin, bölgenin, coğrafyanın adı değildir. Türkiye, bugünkü mevcut sınırlardan ibaret değildir. Türkiye, Edirne'den başlayıp Kars'ta bitmez.

Türkiye, Saraybosna'dan, Üsküp'ten, Yeni Pazar'dan, İşkodra'dan, Prizren'den, Yanya'dan başlar. Tıpkı umut gibi, bitmez. Balkanlar, özel bir ilgiyi hak ediyor.

Sultan Reşat (V. Mehmet), tahta çıkışının birinci, ikinci ve üçüncü yıllarında, "Seyahat paraları" adı altında Selanik, Kosova, Manastır, Edirne ve Bursa ibareli altın ve gümüş paralar bastırmıştır. Bu para ve pulların basıldığı dönem, Balkanların elimizden çıkmak üzere olduğu yıllara denk gelir. Bununla, şu mesaj verilmiştir: Bizim için İstanbul neyse Saraybosna da odur. Bizim için Edirne neyse, Selanik de odur. Bizim için Bursa neyse, Üsküp de odur.

Rahmetli Aliya İzetbegoviç şöyle diyor: "Hatırlama, ilerlemiş medenî halklar ile geri kalmış ilkel halkları birbirinden ayıran bir ölçüttür. Medenî halkların anıları vardır. Önemli olaylarını hatırlayan halklar, tarih dediğimiz şeye sahip olurlar."

Korona virüs salgınının tüm dünyayı etkisi altına almasıyla beraber en çok tartışılan konulardan birisi de toplumların temizlik alışkanlığı oldu.

Batılıların taharet musluğunu kullanmaması toplumumuzda büyük şaşkınlığa sebep olurken Türklerin kolonya düşkünlüğü gibi alışkanlıklar Batı medyasında sık sık işlenen konulardan birisi oldu. Türkler ile Batı arasındaki temizlik farklılıkları sadece kolonya ve taharet konularından ibaret değil. Banyo kullanımı, tuvalet kullanımı, halı kullanımı ve vücut temizliğine varıncaya kadar birçok uygulama arasında keskin farklılıklar mevcut. 

Türk tarihinde kolonyanın kökleri Kolonya, parfümün bir çeşidi olarak ortaya çıktı. Parfümün tarihi ise bundan beş bin yıl öncesine kadar dayanıyor. Antik Mısır döneminde rahipler hoş kokuları, yaratıcıya bir yakarış şekli olarak algılayarak ibadetlerinde ve ibadethanelerde kullanmaya başladı. Parfüm, ilkel dönemlerde hoş koku yayan bitkilerin yakılması veya yağının çıkarılması yöntemiyle elde ediliyordu.

İslam ulemasının parfüm ve esanslara bu denli düşkün olmasının altında yatan sebep Hazreti Muhammed’in hoş kokulara olan hayranlığıydı. 

Özellikle gül kokusuna dair söylediği sözler ve temizlik vurgusu, kokularla yakından alakadar olunmasını sağlamıştı. Parfümün Avrupa’da bu denli yaygınlaşmasının sebebi vücuttaki ağır kir ve sokaklardaki lağım kokusunu kesmekti. İngiltere ve Fransa başta olmak üzere birçok önemli ülkede balçık balçık birikmiş lağım insan için dayanılması zor bir kokuya dönüşmüştü.

Ayrıca evlerde kişisel tuvalet kullanılmamaması, insan dışkılarının sokaklara dökülmesine neden oluyordu. En büyük sıkıntılardan birisi de “yıkanma” kültürünün Avrupalılarca uygulanmamasıydı. Bunun en önemli gerekçe ise sağlıktı. Şifacılara göre bedenin ağır kokusu dönemin tehlikeli salgınları tifo, veba ve cüzzam gibi hastalıkları engellemesiydi. Yabancı seyyahların Türk hamamını ve onun iyileştirici özelliğini keşfetmesiyle suya karşı olan mesafe büyük oranda kırılmıştır ve Arupa’da Türk hamamları modası başlamıştır. Kolonyanın ortaya çıkışı ve dünyaya yayılması ise Fransız askerlerinin Almanya ile yaptığı savaşlarda Köln suyu olarak getirdiği “Eau de Cologne” de ile olmuştur. 

Türkler kolonya ile tanıştığında bu güzel kokudan sadece hoşlanmamış, ona adeta aşık olmuştu. Kolonya kullanımı ferahlatıcı özelliği ile kısa sürede gül suyu da dahil olmak üzere diğer tüm kokuların yerini alarak Türk halkı için ekmek ve su gibi gündelik hayatın vazgeçilmezleri arasındaki yerini almıştı. Kolonyanın kullanımı, Türk kültüründen nezaketin en önemli göstergelerinden birisi olarak yerini aldı. Bugün koronavirüse karşı yerli ve milli kabul edilen gizli silahımız kolonya aslında bir Alman buluşuysa da çoğu Alman dahi Türklerin kolonya düşkünlüğünden dolayı bu hoş ve ferahlatıcı kokuyu Türklere has bir madde zannetmektedir.

Türklerin taharet ve banyo alışkanlıklarının kökleri

Türkler son dönemde bu alışkanlıklarını yitirmeye başlamışsa da temizlik taviz verilemeyecek bir imani meseledir. Öncelikle İslamiyet’te dört maddi vücut temizliği her Müslüman’a emrolunmuştur; bunlar abdest, gusül, taharet ve öldükten sonra ölünün defnedilmeden evvel yıkanmasıdır.Bunların dışında Kur'an-ı Kerim’deki pek çok surede temizliğin önemi vurgulanmıştır

Osmanlı hükmünü götürdüğü her yere hamam da götürüyor ve bunu bir medeniyet meselesi olarak görüyordu. Zengin, fakir, Müslüman, Hristiyan, soylu veya köylü temizlik herkes için eşit derecede önemli olması sebebiyle Osmanlı hamamları herkese açıktı. 

Paranın bir değiş tokuş aracı ve tasarruf aracı olduğunun altını çizen  Chicago Üniversitesi Booth İşletme Okulu öğretim üyesi Randall Kroszner, “Bitcoin'un volatilitesi düşünülünce kesinlikle bir tasarruf aracı değil. Libra'nın yapmaya çalıştığı şeylerden biri, değerini Döviz sepetine göre istikrarlı kılacak bir stable coin olmak.” dedi.

Paranın hesap birimi olduğunu ve her şeyin o cinsten ifade edildiğini ifade eden Krozsner, “Ben yine de fiyatların hesap birimi olarak Libra cinsinden ifade edileceğini düşünmüyorum ama para olmaya Bitcoin'den daha yakın.” dedi.

Facebook'un iki milyardan fazla kullanıcısı olduğunu vurgulayan Kroszner, “Eğer (Libra'yı) kullanmaya başlarlarsa değiş tokuş aracı olmaya başlayabilir.” dedi. Kroszner, “Libra diğer tasarruf araçlarını olumsuz etkileyebilir mi?” sorusunu “Potansiyeli var. Çünkü Bitcoin'un tersine çok daha az volatil olacak ve çok fazla sayıda potansiyel kullanıcısı var. Bu nedenle geleneksel merkez bankası para birimlerine gerçek bir meydan okuma olabilir.

Finansal sistemin küreselleşmesi anlamında önemli adımlardan biri olarak görülen Facebook'un kripto para birimi Libra, dünyada geleneksel finansal sisteminin dışındaki kişileri dijital finans sistemi ile buluşturmayı hedefliyor.

Dünyaca ünlü Nobel Ödüllü ünlü Fransız ekonomist Jean Tirole'ye göre, toplumun dijitalleşmesi olgusu 21. yüzyılda yaşanan ekonomik ve sosyal değişiminin tam merkezinde yer alıyor. Yazar, "Economics for the Common Good (Kamu yararı için ekonomi)" kitabında da eninde sonunda herkesin hatta sürpriz kurumların bile bu değişime ayak uyduracağı görüşünü savunuyor.

Sosyal medya platformlarının dijital ekonominin yeni gardiyanları olacağını düşünen Tirole, arz-talep dengesinin kesiştiği, alıcı ve satıcıların birbirleriyle etkileşime girdiği piyasanın artık Visa, Sony, Alphabet, Facebook gibi şirketlerin aracılığıyla iki taraflı bir piyasa dönüştüğünü vurguluyor.

İki taraflı piyasalarda aracılar farklı tüketici gruplarının bir araya gelebileceği, iletişim kurabileceği ve etkileşim gerçekleştirebileceği bir ortam (platform) oluşturuyor.

Çeşitli teknoloji şirketlerinden oluşan Libra konsorsiyumu ile "aracılık" görevinin bir nevi bankalardan alınmak istediği anlaşılıyor ve bu nedenden dolayı da Libra kullanımının klasik piyasa işleyişinde aksaklıklara neden olacağı ve buna devletlerin müdahelesinin gerekli olup olmadığı gündemde.

1,7 MİLYAR KİŞİ GELENEKSEL FİNANSAL SİSTEMİN DIŞINDA

Libra projesinin detaylarının açıklandığı "White Paper"a göre dünya genelinde 1.7 milyar yetişkinin geleneksel finansal sistemin dışında yer aldığı ve bunlardan da 1 milyarının telefon kullanıcısı olduğu, yarım milyarının da internet erişimine sahip olduğu vurgusu Facebook'un potansiyel kullanıcı hedefi konusunda ipuçları veriyor. Yine "White Paper"da "Dünyada, daha az parası olan insanlar finansal hizmetler için daha fazla para ödüyorlar. Zor kazanılmış gelir, havale ve ATM masrafları nedeniyle azalıyor." açıklamasıyla da Libra'nın diğer sistemlerden daha ucuz olacağına işaret ediliyor.

Bütün bunların yanında özellikle Facebook'un dünya çapında 2,4 milyar kullanıcıya sahip olduğu da düşünülürse piyasaya sürülecek Libra'nın, diğer kripto paraların ulaşabileceğinden çok daha fazla kişiye ulaşma imkanına sahip olduğu tahmin edilebilir.

"MERKEZ BANKACILIĞI ESKİSİ GİBİ OLMAYACAK"

Son yaşanan gelişmelerle birlikte artık merkez bankacılığının eskisi gibi olmayacağına dikkati çeken Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burak Saltoğlu, "Merkez bankalarının senyoraj denilen para yaratma ve tutma etkisi giderek kayboluyor. Bankacılık dışı kesim artık finans alanına girmeye başlayacağı için buradaki gelişmeleri izlemek ve ciddiye almak lazım." diye konuştu.

Saltoğlu, Libra'nın Türkiye gibi ülkelerde "bankacılık işlemleri" için kullanımının daha sınırlı olabileceğini belirterek, temel bankacılık faaliyetlerinin göreceli olarak kısıtlı olduğu ancak Facebook gibi sosyal medyanın yaygın olarak kullanıldığı Afrika gibi ülkelerde Libra'ya ilgi gösterilebileceğini kaydetti.

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER BANKALARINI KORUMALI

Facebook'un kurucularından Chris Hughes geçtiğimiz günlerde İngiliz Financial Times için kaleme aldığı yazısında Libra’yı ciddi bir şekilde eleştirerek, "Libra'nın orta derecede başarılı olması halinde bile paranın kontrolünün büyük bölümünün merkez bankalarından Visa, Uber ve Vodafone gibi bu özel şirketlere geçebileceği uyarısında bulundu.

Gelişmekte olan ülkelerdeki piyasa düzenleyicilerin, yerel bankaların ve ödeme işleme ağlarının Libra'yı kabul etmesini engelleyerek Facebook’un baskılarını yavaşlatması gerektiğini ileri süren Hughes, " Eğer, Libra kullanıcısı dijital parayı yerel bir banka hesabına aktaramazsa veya yerel para birimi cinsinden nakit olarak çekemezse, Libra kullanımı yaygınlaşmayacaktır. Bunun kalıcı bir önlem olması gerekmiyor ama bu ülkelere Libra kullanımının olası sonuçlarını düşünme adına zaman kazandırır." değerlendirmesinde bulundu.

FACEBOOK NEDEN KRİPTO PARA ÇIKARIYOR?

Facebook'un bir sosyal medya platformu olmasına rağmen kripto para biriminde birçok avantajları olduğuna vurgu yapan Dr. Bora Erdamar, sosyal medya devinin en büyük avantajının kripto paraların başarıya ulaşmada en önemli engelleri olan yaygınlık ve etkinlik gibi özelliklere sahip olması olduğunu belirtti.

Alman hükümeti, savaş dönemi diğer ülkelerden borç alarak savaşı finanse edeceğine karar verdi. Almanlar, zengin kaynakların bulunduğu sanayi bölgelerini ele geçirerek ve Müttefikler'in savaş tazminatı ödemeleri ile savaşı kazandıktan sonra borcunu ödeyebileceklerinden emindiler... Ancak plan geri tepti. Almanya  Birinci Dünya Savaşını kaybetti ve büyük borçları ödemek zorundaydı. Versailles Antlaşması, Almanya'nın savaş nedeniyle Müttefikler'e zarar vermesinin tazminatını da talep etmekteydi ve bu rakam 132 milyar Mark’ a (veya 31.4 milyar dolarlık) denk geliyordu. Borçlarını ödeyebilmek için Alman hükümeti, uyanıklık yapıp halkı aldatmaya yöneldi; para basmaya başladı. Düşük Mark ile döviz temin edip bu dövizleri tazminat ödemede kullandılar.

Ortalama bir Almanın cebinde milyarlarca mark taşıdı ancak yine de hiçbir şey alamayacağı bir zaman vardı. Bir somun ekmeği 200 milyar mark dolara maloldu. Bir haftanın emekli aylığı bile bir fincan kahve almazdı. İşaret serbest düşüyordu ve değeri dakikada düşüyordu. Restoranlar baskı menülerinde durdu, çünkü yemek geldiğinde fiyat yükselmişti. Bir adam ilk fincanı 5.000 markta içti. İkinci bardak ona 9.000 mark etti. O günlerin hikayeleri aynı anda dehşet verici ve eğlencelidir. Bir oğlan annesi tarafından iki ekmek çöreği almaya gönderildi. Futbol oynamaya gitti ve mağazaya vardığında fiyat yükseldi, bu yüzden sadece bir tane satın alabildi. Bir adam Berlin'e bir çift ayakkabı almaya karar verdi. Ama oraya vardığında, elinde bir fincan kahveydi ve otobüs yurdu eve geliyordu. Çalışanlar, valizlerini ve sırt çantalarını ücretlerini toplamak için maaş günü için getirdi. 1923 yılında en hızlı para basma makineleri bile ihtiyacı karşılayamıyordu. Para birimi anlamını yitirmişti.  O kadar para basılmaya başlandı ki postahanelerde dahi para basılmaya başlanmıştı.   Fiyatlar her 3.7 günde ikiye katlandı.  İnsanlar para alışverişi yapmayı bıraktılar ve bunun yerine takas yapmaya başladılar. Birçok doktor sosis, yumurta, kömür ve benzeri ödemelerde ısrar etti.

Sokaklarda ısınmak için para yakan insanlar... Para ile oynayan çocuklar... Sokaklardan para süpüren çöpçüler... 

Fiyatlar genel seviyesi hızla artıyordu. Öyle ki; bir fincan kahve içerken içilen kahvenin fiyatı kahve bitmeden iki katını bulabilir hale gelmişti. İnsanlar kazandıkları para ellerine geçer geçmez ana gıda tüketim maddeleri alıyorlardı. Düşünün ki; Bir ay boyunca fabrikada çalışan bir işçi maaşını alır almaz fabrika giriş kapısında kendisini bekleyen oğluna koşarak götürüyor, oğlu parayı alarak koşarak fırına gidiyor. Parayı aldığı an un alsaydı 3 çuval un alabilecekken 10 dakika sonra vardığı fırından 2 çuval un alabiliyor. O kadar hızlı artıyordu fiyatlar.. Bu durum öyle bir hal aldı ki; insanlar el arabaları ile paralar taşımaya başladılar. Paranın maden değeri kendi değerini geçmişti. Düşünün ki elimizdeki 20 liranın kağıt basım maliyeti 30 lira... Buna önlem olarak para tek taraflı basılmaya başlandı ki mürekkep maliyeti azalsın.. Hiperenflasyon oluşmuştu.  Hiperenflasyon, paranın değerinin yitirildiği en şiddetli enflasyon biçimidir. Hiperenflasyon, enflasyonun yılda yüzde 200 sınırını aştığı anlardaki halidir.  Devletlerin bütçe açığını kapatmak amacı ile gereğinden fazla, kontrolsüzce para arzında bulunmaları ana nedendir.Hiperenflasyon döneminde kişiler kendilerini enflasyonun etkisinden korumak için yabancı para tutmaya başlarlar.

Ukrayna-Rusya krizi son günlerde yine dünya gündeminde ilk sıralara yerleşti. Azak Denizi'nde Rusya ve Ukrayna donanmalarının karşı karşıya gelmesinin ardından yaşananlar bölgede kaygı yaratıyor. Sovyetler Birliği sonrası hangi gelişmeler yaşandı?

Ruslar ve Ukraynalıların birçoğu aynı dili konuşuyor. Aynı kültüre, dini inanca, ortak tarihsel geçmişe ve akrabalık ilişkilerine sahipler. Ancak bu iki halk, son yıllarda giderek dozu artan siyasi gerilimin gölgesinde giderek birbirlerinden daha fazla uzaklaşıyor.

Ortak tarih: Kiev Rusyası Ukrayna ve Rusya'nın tarihsel kökeni, bugün Ukrayna'nın başkenti olan Kiev'e dayanıyor. Kiev; 882-1132 yılları arasında hüküm süren, Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna'nın atası sayılan Kiev Knyezliği'nin (Kievskaya Rus) başkentiydi.

12. ve 13. yüzyıllarda Kiev Rusyası'nın dağılarak bağımsız prenslikler haline gelmesiyle, bugünkü Ukrayna'nın toprakları Moskova ve Belarus'un hakimiyeti altına girdi. Hem Ruslar hem Ukraynalılar "Kievskaya Rus"u kendi tarihlerinin parçası olarak görüyor. Her iki ülkenin milliyetçileri de bu devletin kendilerine ait olduğunu öne sürüyor.

Ukrayna'da açlık felaketi: Holodomor Sovyetler Birliği topraklarında 1932-1933 yıllarında başta Ukrayna, Belarus, Kuzey Kafkasya, Volga, Güney Ural, Batı Sibirya ve Kazakistan'ın kuzeyinde kitlesel ölümler yaşandı. Bunun sebepleri ile ilgili tarihçiler ikiye bölünmüş durumda. Kimilerine göre ölümlerin nedeni, başta salgın hastalıklar, kısmen kuraklık sonucu yaşanan kıtlık ve tarım politikalarında hayata geçirilen dönüşüm sonrası ortaya çıkan bazı sorunlar.

Tüm bu bölgelerde hayatını kaybedenlerin sayısı ile ilgili de çok çelişkili (kimilerine göre 1 milyonun altında, kimilerine göre 7-8 milyon kişi) veriler bulunuyor.

Ukrayna devleti ve bazı tarihçiler ise 1932-1933 yılları arasında Ukrayna'da yaşanan ölümlerin nedeninin, Sovyetler Birliği'nin Ukrayna halkına karşı uyguladığı "soykırım" olduğunu savunuyor. Ülkede her sene Kasım ayının son Cumartesi günü "Holodomor (açlık felaketi) kurbanları" anılıyor.

Sovyetlerin çöküşü, milliyetçi dalganın yükselişi Sovyetler Birliği'nde 1990'lara gelinirken "yeniden yapılanma" adı altında yaşanan çözülme sürecinde, tüm diğer eski Sovyet ülkelerinde olduğu gibi Ukrayna'da da milliyetçi dalga yükselişe geçti. Ukrayna, 24 Ağustos 1991 tarihinde Sovyetler Birliği'nden ayrıldı. Leonid Kravçuk, ülkenin ilk devlet başkanı oldu.

İlk gerginlik: Karadeniz Filosu kimin? Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası ilk yıllar, Ukrayna ve Rusya arasında Kırım'daki Karadeniz Filosu'yla ilgili anlaşmazlıklara sahne oldu.

Ekim 1991'de önce Ukrayna Parlamentosu Verhovnaya Rada, ardından Devlet Başkanı Kravçuk, filonun Ukrayna'nın kontrolüne geçmesi kararını onayladı. Bundan kısa süre sonra Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Karadeniz Filosu'nun Moskova'ya bağlı olduğunu öngören kararnameyi imzaladı.

23 Haziran 1992 tarihinde iki ülke devlet başkanları, filonun önce ortak yönetilmesi, üç yıl sonra ise paylaşılması yönünde anlaşmaya vardı. Ancak kısa süre sonra gerilimi tırmandıran ilk olay yaşandı.

1992'nin Haziran ayında Ukrayna bayraklı devriye gemisi SKR-112'nin Odessa'ya gitmesi sonrası taraflar silahlı çatışmanın eşiğinden döndü. İki ülkenin Amiral Kuznetsov uçak gemisini paylaşamaması gerginliği iyice artırdı.

Dostluk, iş birliği ve ortaklık dönemi Bir süre sonra suların durulmasıyla taraflar yeniden masaya oturdu. İki ülke Devlet Başkanları Boris Yeltsin ile Leonid Kuçma, Rus Karadeniz Filosu'nun 2017 yılına kadar Kırım'da kalmasını ve iki ülke arasında dostluk, iş birliği ve partnerlik öngören anlaşmayı 1997 yılında imzaladı. Bu anlaşmayla iki ülke resmi olarak birbirlerinin sınırlarını tanıdı. Anlaşma 2008 yılında 10 yıllığına uzatıldı.

Rus uçağının düşürülmesi Karadeniz'in üzerinde 2001 yılında Rus yolcu uçağının düşürülmesi, iki ülke arasında yeni bir gerginliğe sebep oldu.

Rusya, 88 yolcusuyla birlikte Tel Aviv-Novosibirsk seferini yapan TU-154 tipi uçağın, Ukrayna'nın tatbikatı sırasında S-200 roketiyle vurulduğunu açıkladı. Ukrayna resmi olarak olayın sorumluluğunu üstlenmedi. "Kuçma'sız Ukrayna" sloganıyla ülke genelinde patlak veren kitlesel protesto gösterileri yer yer güvenlik güçleri ile çatışmalara dönüştü.

'Turuncu Devrim' Ukrayna'da 2001 yılında muhalif gazeteci Georgiy Gongadze'nin öldürülmesiyle başlayan siyasi kriz, Rusya yanlısı Devlet Başkanı Kuçma'nın ses kayıtlarının ortaya çıkmasıyla derinleşti. "Kuçma'sız Ukrayna" sloganıyla ülke genelinde patlak veren kitlesel protesto gösterileri yer yer güvenlik güçleri ile çatışmalara dönüştü.

2002 seçimlerinde, Ukrayna Komünist Partisi ilk defa yüzde 20 oy ile birinciliği kaptırdı. Viktor Yuşçenko'nun liderliğindeki Batı yanlısı "Bizim Ukrayna (Naşa Ukrayna)" Bloğu seçimden zaferle çıktı.

2004 Devlet Başkanlığı seçimleri Ukrayna tarihinde önemli bir kırılma noktası oldu. Dönemin Başbakanı Viktor Yanukoviç'in karşısına, muhalif güçleri etrafında toplayan ve Batı'nın desteğini arkasına aldığı yorumları yapılan, "Naşa Ukrayna" Bloğu lideri Viktor Yuşçenko aday olarak çıktı. Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı. Seçimin ikinci turunda, Rusya yanlısı Yanukoviç yüzde 49,4, Yuşçenko yüzde 46,6 oy alınca olanlar oldu.

Uluslararası gözlemcilerin seçimlerde ciddi ihlal ve hileler olduğunu öne sürmesiyle Yuşçenko, taraftarlarına sokağa çıkmaları çağrısı yaptı. Ardından, Kiev'deki Bağımsızlık Meydanı başta olmak üzere ülkede kitlesel gösteriler patlak verdi. Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı bu olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı.

Gösterilerin büyümesi üzerine seçim sonuçları geçersiz ilan edildi ve oylamanın tekrarına karar verildi. Yeniden yapılan seçimlerde Batı destekli Yuşçenko yüzde 51,9 oy alırken, Rusya yanlısı Yanukoviç'in oyları yüzde 44,2'de kaldı. Böylece Yuşçenko ülkenin yeni devlet başkanı oldu. 

Rusya gazı kesti Batı yanlısı Yuşçenko iktidarının ilk yılında iki ülke arasında doğal gaz krizi patlak verdi. Uzun süren müzakerelerin sonunda Ukrayna, Rus gazının fiyatını iki kat artıran anlaşmayı imzaladı.

Yanukoviç sahnede

2010 yılında yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde ise Yuşçenko'nun oyları yüzde 5'e kadar düşerken, bir önceki seçimleri kaybeden Rusya yanlısı Yanukoviç, bu sefer en yakın rakibi "turuncu prenses" lakaplı Yuliya Timoşenko'yu mağlup ederek devlet başkanlığı koltuğuna oturdu.

Ukrayna'nın Harkov kentinde dönemin Rusya Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev ile masaya oturan Yanukoviç'in, Karadeniz Filosu'nun Kırım'da bulunma süresini 2042 yılına kadar uzatan anlaşmaya imza atması, Ukrayna'da Rusya karşıtları ve milliyetçilerin sert tepkilerine yol açtı.

"Euro Maydan" Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç iktidarının Kasım 2013'te Ukrayna-AB Ortaklık Anlaşması'nı imzalamayı reddetmesi üzerine Kiev'de başlayan olaylar, Ukrayna'yı tarihinin en büyük kaosuna sürüklerken, Rusya ve Batı arasında "Soğuk Savaş" yıllarını aratmayan gerginliklerin de başlangıcı oldu.

Kiev'de Rusya yanlısı Yanukoviç'in iktidardan inmesi talebiyle patlak veren kitlesel protesto eylemleri, polis ve göstericiler arasında silahlı çatışmalara dönüşerek başkenti savaş alanına çevirdi. Çoğunluğu radikal milliyetçilerden oluşan eylemciler ile güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda 100'ü aşkın kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Olayların ardından Yanukoviç ülkeyi terk ederken, Batı destekli muhalefet iktidara geldi.

Kırım, Rusya tarafından ilhak edildi. Olayların devamında Rus nüfusun ve Rusya yanlılarının ağırlıkta olduğu ülkenin doğusundaki Donbass bölgesinde (Donetsk ve Lugansk), büyük ölçüde Moskova destekli milis örgütlenmeleri ile Batı'nın desteklediği Kiev yönetimi arasında silahlı çatışmalar baş gösterdi. Bölgeyi kan gölüne çeviren çatışmalarda, önemli bölümünü sivillerin oluşturduğu on binlerce kişi hayatını kaybetti. Bölge nüfusunun ciddi bölümü göç etti. Şehirlerin altyapıları büyük zarar gördü.

Rusya destekli Donetsk ve Lugansk "halk cumhuriyetleri" Kiev'den tek taraflı bağımsızlıklarını ilan etti. Son krizde Rus Donanması, Ukrayna'ya ait teknelere el koydu.

Kırım'ın önemi ne? Tarihte Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasında savaşlara neden olan Kırım, 1783'te Çariçe Katerina zamanında Rusya'ya geçti. Sovyet lideri Nikita Kruşçev, 1954 yılında Kırım'ı Ukrayna'ya hediye edene kadar yarımada Rusya'ya aitti. Kendisi de Ukrayna kökenli olan Kruşçev, Rusya'nın hakimiyeti altına girişinin 300'üncü yıl dönümünde Kırım'ı Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne verdi.

Her iki ülke de Sovyetler çatısı altında olduğu için o dönem fazla önemsenmeyen bu karar, SSCB'nin çökmesinin ardından Moskova ve Kiev için ciddi önem kazandı. Büyük önem verdiği Karadeniz Filosu'nun, Batı'ya yakınlaşma riski bulunan Ukrayna'da kalması Rusya'yı kaygılandıran bir konu haline geldi. Nüfusunun çoğunluğu Ruslardan oluşan yarımada 2014 yılında yapılan referandum sonucu Rusya'ya bağlandı.

Rusya, son krizin ardından Kırım'a S 400 füze savunma sistemleri yerleştirdi. Rusya-Ukrayna ilişkileri Kırım'ın ilhak edildiği 2014 yılından bu yana çok gergin. Kerç Boğazı'nda iki ülke donanmalarının bu hafta başında karşı karşıya gelmesinin ardından Ukrayna'nın bazı bölgelerinde sıkıyönetim ilan edildi. Kiev, bunun savaş ilanı anlamına gelmediğini söylese de her iki ülke ordusu da teyakkuza geçirildi.

Kiev, Rusya'yı ülkenin doğusunu ve Kırım'ı "işgal etmekle" suçluyor. Ukrayna yasalarında Rusya, "saldırgan ülke" olarak tanımlanıyor. Ukrayna, Rusya ile 1997 yılında imzaladığı "dostluk, iş birliği ve ortaklık" anlaşmasını da yürürlükten kaldırdı.

İstanbul Boğazı’nda ilk yolcu taşımacılığını yapan kurum Şirket-i Hayriye. Bu coğrafyanın ilk anonim şirketi 1851’de kuruldu ve neredeyse 100 yıl boyunca Boğaz’da yolcu taşıdı. 

Boğaziçi, yüzyıllardır tüm dünyanın hayranlık duyduğu coğrafyalardan biri. Hem doğal güzelliği hem de önemli konumu sayesinde her dönemde el üzerinde tutulan bir yer.

Bu güzel bölgede büyük çaplı ilk yerleşimin 1699’da yapılan Amcazade Hüseyin Paşa Yalısı ile başladığı düşünülüyor. O yıldan sonra Boğaz’daki yerleşim her geçen sene arttı ve bölgede yeni bir yaşam tarzı doğdu. Konumu “Leb-i Derya” (denizin dudağında) olan bu yalıların sayısı zamanla arttı ve Boğaziçi’nde Yarımada ve Pera’dan daha farklı bir yaşayış ortaya çıktı. Abdülhak Şinasi Hisar’ın deyimiyle, bu bölgedeki yaşam tarzı “Boğaziçi Medeniyeti” idi.

19. yüzyılda iyice artan nüfus, İstanbulluların sayfiye ve yazlık tatil anlayışı, bölgede yeni bir ihtiyacı doğurdu. İki yakadan oluşan ve Karadeniz’le Marmara’yı birbirine bağlayan suyolunda, insanların ulaşımı için denizin kullanımı elzem bir hale geldi. Bu ihtiyacı fark eden iki gayrimüslim yurttaş, 1800’lü yılların ortasında deniz taşımacılığı işine girişir, fakat imparatorluk yönetimi tarafından hoş görülmezler.

Padişah devreye giriyor Boğaz’da yolcu işini “gayrimüslimlerin yapmasını istemeyen” hanedanlık, Sultan Abdülmecit’in izniyle, taşımacılığın yapılması için özel bir şirket kurulmasını ister. Fuat Paşa ve Cevdet Paşa’nın girişimleriyle 1851’de Şirket-i Hayriye kurulur. Bu bir ilktir, çünkü Osmanlı topraklarında ilk kez bir anonim şirket kurulmuştur. Dönemin padişahı Abdülmecit, annesi Bezmialem Valide Sultan, diğer paşalar ve valiler aralarında 2 bin hisseyi paylaşırlar.

Şirketin yönetimi de Mösyö Lafontin’e verilince, Londra’dan ilk gemilerin siparişleri verilir. 1852 yılından itibaren, Boğaz sularında Şirket-i Hayriye’nin vapurları yolcu taşımaya başlarlar. Rumeli, Tarabya, Göksü gibi isimler alan vapurların sayısı hızla artmaktadır, çünkü talep çok fazladır. Ali Hilmi Efendi döneminde 16 adet vapur, her yıl milyonlarca yolcu taşır. Öyle ki; Birinci Dünya Savaşı’ndan bir yıl önce, şirket vapurları 18 milyon yolcu taşımıştır.

Birinci Dünya Savaşı patlak verince, şirket vapurlarını ve kaptanlarını savaşa göndermek zorunda kalır. Dolayısıyla yolcu sayısında da hızlı bir düşüş yaşanır. İstanbul’un işgali, göçler ve Boğaz’ın kontrolünün Osmanlı’da olmaması şirketi zor duruma sürükler. 1923’te cumhuriyetin ilan edilmesi ve Ankara’nın başkent olması, İstanbul’un göç vermesine sebep olur. Devlet çalışanları, zengin aileler ve memurlar genç cumhuriyetin başkentine taşınırken, Boğaz’da geriye bir hayalet şehir bırakırlar. İstanbul’un nüfusu o yıllarda 800 bine kadar düşer. Şirket ve Boğaziçi eski şaşalı günlerinden oldukça uzaktır bu yıllarda.

Şirketin kaderini değiştiren olay 1937 yılında Hasköy’deki fabrikasında, Türkiye’nin ilk yerli vapurunu üreten şirket, yıllar içerisinde maddi zorluklarla boğuşamaz duruma gelir. Bir zamanlar 14 vapurla birden Boğaz’da mehtap turları düzenleyen Şirket-i Hayriye, II. Dünya Savaşı’nın da etki ettiği ekonomik çöküntü, tramvay ve otobüs hatlarının artışı gibi sebepler yüzünden ekonomik çöküntüden çıkamaz. O dönem İstanbul’da üç kollu olan deniz taşımacılığının son halkası olarak kamulaştırmaya katılır.

Marmara, Haliç ve Boğaziçi bölgeleri için 3 farklı şirket deniz taşımacılığı yapmaktadır. Bu idare 1937’de kurulan Devlet Deniz Yolları İşletme Umum Müdürlüğü çatısı altında yer alan “Şehir Hatları İşletmesi”ne dönüşmüştür.

Thomas More celladının alnından öperek onu affettiğini söylemeden, celladın önünde eğilirken sakalını yana çekerek “onu kesmeyin, vatan haini olan sadece benim” demeden neredeyse 20 yıl önce “olmayan yer” anlamına gelen “Ütopya” isimli eserini tamamlamıştı... 

Nasıl bir yarına sahip olacağımızı söylemek, en iyi tahminden öteye gidemiyor. Bundan 50 yıl önce en azından kısa ve orta vadeli tahminlerimizin isabet oranı çok yüksek olurdu ama bugün artık yarından bile emin olmamız gittikçe zorlaşıyor. Bu nedenle her birimiz, her sabaha az bilen çırak olarak başlıyoruz.

SURİYELİLERİN PARMAK İZİ: 3 milyondan fazla kayıtlı Suriyeli var. Toplamda diğer ülkelerle 4 milyondan fazla göçmen yaşıyor. Kayıtsız sayısı yüzde 10’dan aşağı diyebilirim. Kriminal açıdan da parmak izi alınması gerekiyordu, alındı.

HEMEN DÖNMEYECEKLER: Suriyelilerin dönebilecekleri ortam oluşmadı. Yarın barış olsa bile bu insanların dönüş süreci öyle bir kaç ay, bir kaç yılda olmayacak. Tüm Suriyeliler tek şehirde olsaydı 4. büyük şehir orasıydı.

MERKEL’İN SÖZÜ VAR: Angela Merkel’in 400 bin göçmen alacağım diye açıklaması var. Türkiye’ye sırf bu yüzden giren Afganlılar, Suriyeliler, Iraklılar oldu. Bir kısımının dönme ihtimali yok. ÇOCUKLARIN YÜZDE 60’I OKULLU: Şu anda okul çağındaki Suriyeli 18 yaş altı çocukların yüzde 60’ı okula gidiyor. Bunların içinde yüzde 80’le ilkokul ağır çekiyor. Okul çağında 1 milyon Suriyeli çocuk var. KADINLAR: Ayda 480 lira yardım alıyor.

ASKERLİK KONUSUNA ÇALIŞIYOR: Göç İdaresi rakamlarına göre Türk vatandaşlığı alan 50 bini bulmadı. 3 milyonun içinde yüzde 1,5 değil. Bu insanlar oy kullanabilecekler. Askerlik yapacaklar mı? Vatandaş olanlar Suriyelilere yapılan yardımları artık alamıyorlar.  kaynak için bknz: 

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * *  * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * 

Diğer açıdan bakış: (Khalid Eid: Vatandaşlığı çaresizlikten isterim)  

Şam’da yaşıyordum, Lübnan üzerinden Suriye’ye kaçtım. “Neden kendi vatanın için savaşmadın, neden kaçtın?” diye soruyorlar. Tabii Suriye’deki ortamı bilmeden bu tip sorular sormak kolay. Ülkeniz için savaşmıyor, kim vurduya gidiyorsunuz. 

Tabii bir ordu var, erişkinseniz sizi orduya alıyorlar ve ne zaman terhis olacağınız da meçhul.  Ve neye karşı savaştığınız da... 

Türkiye’ye yerleşen Suriyeliler gerekirse Türkiye için savaşırlar, askere de giderler. Ben de mecbur kalırsam gidebilirim. Sonuçta Türkiye’ye karşı bir gönül borcu var ve bunu ödemek de boynumuzun borcu. Kötü muamele görmüyorum çünkü İstanbul’daki çevrem bir hayli eğitimli. Suriye halkı buraya çaresizlikten geldi. Diğer Arap ülkelerinin bu soruna ne kadar katkı sağladığı ortadayken Erdoğan’ın sınır kapılarını açması tabii ki iyi bir şey. İnsani olan Türk hükümetinin yaptığı. Sonraki sürecin ne kadar iyi yönetildiği tartışılır. Burada hayatımız ‘pause’ tuşuna basılı gibi... Doğru düzgün ne çalışabiliyoruz, ne hayata dair plan yapabiliyoruz. Vatandaşlık verilirse çaresizlikten isterim, çünkü bir kâğıda ihtiyacım var. Keşke halkımın geleceği oy kaygısıyla aynı cümle içinde kullanılmasa... kaynak için bknz:

“Siz Türk değilsiniz” diyorlardı. “Müslümanlığa geçmiş Bulgarsınız” diyorlardı... Türk okullarını kapatmışlardı, Türkçe gazetelerin kapısına kilit vurmuşlardı, Türk motifli kıyafet giymek bile suçtu, sünnet yasaklanmıştı, sünnet edilen çocukların anneleri beş yıl hapis cezasına çarptırılıyordu, camiler kapatılmıştı, cenaze yıkamak yasaklanmıştı, İslami usüllerle defin işlemine izin verilmiyordu, Türkçe mezar taşları tahrip ediliyordu, Türkçe konuşanlara para cezası kesiliyordu, Türk isimleri Bulgarlaştırıldı, bu dayatmaya “soya dönüş süreci” diyorlardı, Kalaşnikoflu askerler Türklerin kapısına dayanıyor, zorla muhtarlığa götürüyor, Yordan, Mihail, Stanka, Emilya, Natalia filan, Bulgar isimleriyle dolu listeler gösteriliyor, birini seç deniyordu, nüfus kağıtlarını iptal ettiler, yerine Bulgar isimleriyle yeni nüfus kağıtları verdiler, Türkçe isimlerin yazılı olduğu eski nüfus kağıtlarıyla bankadan para çekilemiyordu, çocuklar okula yazdırılamıyordu, devlet dairesinde iş yaptırılamıyordu, Bulgar ismini kullanmaya mecburdun, öğretmenler sınıfta yoklama yapıyor, Türk çocuklarının ismini Bulgarca okuyorlardı, Türk kahvesi bile diyemiyordun, değiştirilmişti, “oryantal kahve” demek zorundaydın. Asimilasyon yavaş yavaş soykırıma dönüşüyordu, 1980-85 arasında binden fazla Türk öldürüldü, Belene işkencesi başladı. Belene kampı, Tuna Nehri'nin iki kolunun arasında kalan Belene adası'ndaydı. Köprülerle geçilebiliyordu. Türk halkının direniş örgütleyen ileri gelenlerini buraya tıktılar. Isıtma sistemi yoktu, karda kışta donuyorlardı, hava karardıktan sonra tuvalete gitmeye izin vermiyorlardı, koğuşlardaki kovalar kullanılıyordu, apandisiti patlayana bile “Bulgar olmayı kabul ediyor musun?” diye soruyor, “hayır” diyeni öylece ölüme bırakıyorlardı, yemek olarak sık sık domuz çorbası veriyorlardı, istersen yeme, domuz çıktığında ekmek bile vermiyorlardı, Türkler ölümüne açlık grevi yapıyordu. Sovyetlerin yıkılması an meselesiydi, Gorbaçov çöküşü engellemek için reform ve şeffaflık açılımı yaptı. Jivkov rejiminin sonu gelmişti. Son bir kötülükle “zorunlu göç” icat etti. Aklınca, Türkiye kapıları açmayacak, Jivkov da dünyaya dönüp “görüyorsunuz bunlar Türk değil, müslüman Bulgar, Türk olsalardı Türkiye alırdı” diyecekti. Diktatörün bu hesabı tutmadı… Türkiye sınırı açtı. 350 bin soydaşımız çoluk çocuk yollara döküldü, doğdukları toprakları, evlerini köylerini bırakıp, trenlerle otomobillerle, çoğunluğu yürüyerek, Kapıkule'den Dereköy'den anavatana girdi. İkinci dünya savaşı'ndan sonra Avrupa'nın yaşadığı en büyük göçtü. Yarısı Bursa civarına yerleşti, gerisi İstanbul'a, Anadolu'ya. 28 sene oldu… Meslek hayatım boyunca milyonlarca haber elimden geçti. Meslek hayatım boyunca bir soydaşımızın bile suça bulaştığını, bir soydaşımızın bile Türkiye'yi suistimal ettiğini, bir soydaşımızın bile tarikat marikat işleriyle Türkiye'yi sırtından hançerlediğini, bir soydaşımızın bile örgüte falan karışıp vatana ihanet ettiğini görmedim. Namuslarıyla, onurlarıyla çalıştılar, zormuş, parası azmış filan, iş seçmediler, ne iş olursa olsun gayretle çalıştılar, o dönemleri bugün gibi hatırlıyorum, soydaşlarımızın kadınları tüm Türkiye'ye örnek olmuşlardı, otobüs şoförlüğü yapan kadını, kasaplık yapan kadını, tesisatçı dükkanı açan kadını, ilk defa soydaşlarımızda görmüştük, soydaş kadınları “erkek işi” olarak bilinen işleri omuzluyordu, kirasını ödemeyeni, borcunun üstüne yatanı, dolandırıcılık yapanı, memleketi soyanı, komşusunu rahatsız edeni, görmedim kardeşim, duymadım. Fabrikalarda örnek gösterilen işçi oldular, sözü senet kabul edilen esnaf oldular, tezgahtar olarak başlayıp, işveren oldular, kendileri gibi namuslu, yurtsever, çağdaş evlatlar yetiştirdiler, hekim oldular, avukat oldular, mühendis oldular, akademisyen oldular, devletten asla karşılıksız yardım kabul etmediler, avantacı olmadılar, Türkiye'ye tek kuruş yük olmadılar.

Ve… Ulusal kahramanımız Naim Süleymanoğlu vefat etti. Cenaze törenini spor sayfalarında verdiler. Naim Süleymanoğlu, Amerikalıların kendisine çantayla getirdiği nakit 10 milyon doları, 100 milyon dolarlık reklam anlaşmalarını elinin tersiyle itip, anavatana iltica ederek… Jivkov rejimi altında inim inim inleyen soydaşlarımızın ilham kaynağı, pusulası olmuştu, duvarların kapıların yıkılmasını sağlamış, özgürlük umudu olmuştu.

İnsanın iyi bir karaktere sahip olması için değerlerle donanması gerekir. Edindiği en önemli değerlerinden biri de sabırdır. Sabır diğer değerlerimiz gibi doğuştan gelen bir yapı değildir. 

Mevlana: “Gülün dikene katlanması onu güzel kokulu yaptı” der. Gül gibi güzel kokular yaymak istiyorsak çevremize, iyi davranışlar sunacaksak yaşantımızda ve karşılığında bir çok değeri kazanıp mutlu olmayı umuyorsak sabırlı olmalıyız.

Aile psikoloğu Jennifer Hartstei ise şöyle diyor: “Anında doyum elde etmek isteyen bir toplum olduk; ayrıca her şeyin çabuk, verimli ve istediğimiz gibi olmasını bekliyoruz. Tersi olduğunda ise, giderek daha çok hayal kırıklığına uğramaya ve sinirlenmeye başlıyoruz.” Günümüz insanların mutsuzluğunun en önemli nedeni sabırsızlıktır. Sabrının yitiren insanlar zamanın esiri olur. Oysa zaman ve sabır bir arada ne kadar değerli... 

Bir fidanı toprağa ekin ve hemen büyümesini beklemeye koyulun. O fidanın büyümesi, dal budak salması, meyve vermesi için zamanının gelmesi gerekiyor. Bunun için de sabır gerekiyor. Dünyada her şey zamanla oluşuyor. İnsanoğlu dahi, mikro dünyadan gelip yavaş yavaş şekilleniyor. Bu iki değerin  çözemeyeceği sorun yoktur. Emeğin sonucunun alınabilmesi için sabır ve zaman şarttır...

Akio Morita’nın adını duymamış olabilirsiniz. Onun ilk ürünü, bir pirinç pişiriciydi ve genellikle pirinçleri pişirmekten daha çok yakıyordu. Bu üründen ancak 100 tane satabildi. Bu durum Morita ve iş ortaklarına engel olamadı ve milyarlarca dolar değerinde bir kurum yarattılar. Bu firma şimdi Sony olarak tanınıyor.

Microsoft’un kurucusu Bill Gates Harvard Üniversitesini yarıda bırakmıştı. Paul Allen ile birlikte kurdukları ilk iş Traf-O-Data ise tam bir felaketti.

Vincent Van Gogh: Yaşamı boyunca sadece tek bir tablo satabildi. Alan da çok küçük bir ödeme yapan yakın bir arkadaşıydı. Açlıkla mücadele ederek yarattığı 800 civarındaki bilinen eseri şimdi yüzlerce milyon dolarlık bir değere sahip...

Nasıl Daha Sabırlı Olabilirsiniz? Ne kadar sabırlı olursak, o kadar sağlıklı, doğru kararlar veren ve iyi arkadaşlıklar kuran bireyler oluruz. Peki daha sabırlı olmayı nasıl öğrenebiliriz? Bunun için aşağıdaki önerilere bakalım. -Nedenleri tespit edin: Herkesin sabrını zorlayan ya da taşıran bazı durumlar vardır. Sabırsızlanmanıza neden olan şeyleri önceden tahmin eder ya da ‘görürseniz’ belki bunlara engel olabilirsiniz.  -Yaşamınızı basitleştirin: Sakin kalmaya çalışın ve hayattan zevk almak için fırsatlar yaratın. Zamanınızı bir sürü insanla yüzeysel ilişkiler kurmak için değil, az sayıda da olsa gerçek dostlar edinmek için harcayın. Vaktinizi iyi değerlendirin ve akıllıca davranarak önceliklerinizi belirleyin. Zamanınızı çalan elektronik aygıtlardan gerekmediği sürece uzak durun. Acaba temponuzu düşürebileceğiniz alanlar ya da elden çıkarabileceğiniz eşyalar var mı? Belki de sizin için zamanınızı çalan bazı şeylerden kurtulmanın vaktidir... -Gerçekçi olun: Gerçek hayatta işler her zaman bizim istediğimiz hızda yürümez. Zamanın beklediğiniz hızda değil, kendi hızında ilerlediğini kabul edin. Sabretmek işte budur. Eğer tek seçenek beklemekse, bu zamanı verimli bir şeyler yaparak değerlendirin. Gerçek şu ki, kontrol edemeyeceğiniz şeylerle ilgili kaygılanmanın hiçbir faydası yoktur.

“Bilinçli farkındalık” kavramı son yıllarda artan bir şekilde bilimsel araştırma literatürünün ilgisini çekmektedir. Bilinçli farkındalık, geçmişte yaşanan veya gelecekte planlanan olası deneyim ve duyguların etkisi altında kalmadan anı kabul edip onaylamak şeklinde tanımlanır. 

Güç, insanlık tarihi içinde ilk olarak kas gücüne sahip olmakta, sanayileşme sonrası sermayeye sahip olmakta ve bilgi çağı olan günümüzde ise akıl ve yaratıcılığı kullanmaktadır. Yaratıcı güç, bireyin düşüncelerini amaçlarına göre yönlendirecek, yeteneklerini geliştirecek, bireyi ve çevresini mutlu edebilecek eylemlerdir. 

Birey, yaratıcı düşüncenin hem öznesi hem de nesnesidir. Yaratıcı ekonomi, fiziksel sermayeden ziyade entelektüel sermayeye dayalıdır, bilgi ve iletişim teknolojileri temelinde geliştirilir. Bilginin içeriğini yaratırken, onu kullanan yaratıcı ekonomi, yeni çalışma alanları yaratarak, yeni pazar ihtiyaçlarını düzenleyerek ve aynı zamanda pazar beklentilerine cevap vererek büyümektedir ve sadece gelişmiş değil gelişmekte olan ekonomilerde de büyüyen bir alandır.

Herkesin düşündüğünden farklı düşünmeyi, herkesin bulduğu çözümlerden farklı çözümler bulmayı, herkesin ürettiğinden farklı şeyler üretmeyi kısacası orijinal ve yeni olmayı gerektiren yaratıcılığın ekonomiye yansıması “yaratıcı ekonomi” olarak kendini göstermektedir.