"Çalışmama ara verir vermez gitgide daha çok batıyormuşum gibi geliyor." Virginia Woolf, Günlük'ten...

Yazmak bana 'işe yaradığımı' hissettiriyor. Birkaç güzel cümlenin (o da kendimce) kalemimden/klavyemden dökülmediği gün çöpe atmışım gibi içimi acıtır. Sanki kaçırılmış bir fırsattır zaman. Ne için? Daha kalıcı birşeye dönüşmek için. Bekaya kavuşmak için. Şahit tutmak için. Yazamadığım şeyleri ıskaladığıma inanıyorum. En azından içimde bir yerde öyle hissediyorum. Hatta onlara haksızlık ettiğimi düşündüğüm bile oluyor. Bir ikramı reddetmişim gibi. Düpedüz kabalık. Nihayetinde bu ilhamları bize taşıyan, uzatan, ikram eden melekler yok mu? Onlar reddedilmeyi kabalık olarak görmez mi?

"Şunu da yazayım!" diye not aldığım bir sürü şey var. Yazılamamış. Kaynağı ben değilim besbelli. Yetişemememden ve hem kalmamasından belli. Bir pınar başında oturmuş gibiyim. Bendeki avuçlarla bu kadar oluyor. Bu kadar taşınıyor. Bazen o notun neyi çağrıştırdığını dahi unutuyorum sonra. Canım yanıyor. O bir kere varolmuştu. Bir kere lütfedilmişti bana. Fısıldanmıştı. Kıymetini bilemedim. Acele etmedim. Acaba bir daha varolacak mı? Birbirimizi görünce tanıyacak mıyız? Belki benden alındı. Başkasına bağışlanacak. Başkasından okuyacağım ben onu. Vizontele'de Yılmaz Erdoğan'ın dediği gibi diyeceğim o zaman: "Şerefsizim benim aklıma gelmişti!" Acaba diyebilecek miyim?

Yokluğun da bir vücudu olduğunu savunanlardanım. Fakat bunu varın yokluğu için söylerim. Yokluk varlıktan öncesi için konuşulamaz. Mutlak yokluk, hakkında konuşulamayacak, hatta farkına bile varılamayacak derecede yoktur. Sadece 'var' vardır. Hayal bile olmayanla meşguliyet için bir emare ister. Mutlak bir meçhülün üzerine hayal kurulamaz. Başta söylediğimi biraz daha düzelterek söyleyeyim o halde:

Vücuda bir kere gelen şey asla tastamam yok olmuyor. Yalnız varlığı türlü çeşit 'izlere' dönüşüyor. İz de bir varoluş şeklidir. Çağrışım da. Unutulmamak da varlığın bir çeşididir. Unutmadığınız şeyin vücudu da devam eder. Bu işin sizde olan kısmı... Hem sadece hayalinizde onunla meşgul olmak değil kastettiğim. Daha geniş düşünün: Siz aslında yazarak da onun varlığını devam ettiriyorsunuz. Farklı bedenler buluyor o sizinle. Gidenin ardından yazılan şiirler, nesirler, edilen sözler, sitemler... Onların da bir vücudu yok mu? Işığın güneşi gösterdiği gibi sitemleriniz/pişmanlığınız da anılanı göstermiyor mu?

Mürşidim bu sadedde der ki: "Nasıl ki, meselâ bir çiçek vücuttan gider; fakat yüzer tohumcuklarını ve tohumcuklarda mahiyetini vücutta bırakmakla beraber, küçük elvâh-ı mahfuzada ve elvâh-ı mahfuzanın küçük nümuneleri olan hafızalarda binler suretini bırakıp, zîşuurlara etvâr-ı hayatıyla ifade ettiği tesbihât-ı Rabbâniye ve nukuş-u esmâiyeyi okutturur, sonra gider."

Evet. Ertelenen şeylerin de bir vücudu var. Yapılmamanın vücudu. Tasavvurdan vücudlar. Pişmanlıktan vücudlar. Nasıl? Sözgelimi: Birşeyi 'dem bu demdir' dediğiniz bir anda yapamadınız. Sonra o ne oluyor? Bence yok olmuyor. Onun yokluğunun varlığı, daha doğrusu ıskanlanmışlığın vücudu, daha da büyüyerek hayatınızı işgal ediyor.

"Keşke söyleseydim!" diyorsunuz mesela. "Keşke tutmasaydım kendimi o anda." İhmalin, hatanın, kararsızlığın, çekingenliğin, korkunun, 'mış gibi' yapmanın... Hepsinin bir varlığı var, omuzlarınıza yük, kalbinize külfet. Sonra yük giderek büyüyor. Ondan uzaklaştıkça, yani ki demden uzaklaştıkça, yükü ağırlaşıyor. Durmuyor. Büyüyor. Pişmanlık olarak algılıyoruz biz bu vücudun varlığını. Vicdanın çok sezişleri var ki, bir kısmı histir, bir kısmı biliştir. Göz nasıl ölçerse kalp de öyle ölçer birşeyleri. Erteledikçe şeyleri yapması bu yüzden güçleşir. Çünkü büyütmüş oluyorsunuz yokluğunun vücudunu. Yokluk da varlık gibi büyüyor. Büyüyor, büyüyor, büyüyor... Önce 'olmazsa olmaz' olan, sonra 'mümkün değil'e dönüşüyor. Olmayınca daha çok olmuyor.

Focus'ta Will Smith yalan hakkında şöyle demişti. Vurulmadan hemen önceydi: "Yalanın sorunu şu: Seçeneklerini kısıtlıyor. Seni giderek bir köşeye sıkıştırıyor." Her yalancı hissetmiştir bunun sancısını. Etrafınızı sardıkça sanrınız kaybolduğunuzu hissedersiniz. Yalanın da bir vücudu vardır ve boğar hakikati. Nasıl? Çünkü yalan yalanı doğurur. O da bir başkasını. O da daha bir başkasını. Yalanı itiraftan başka hiçbir şey onaramaz. Çünkü kurgu dünya artık başlamıştır. Gerçek dünyadan bir kere çıkılmıştır. Tekrar itiraf/tevbe ile gerçek dünyaya dönülmezse giderek ayaklar yerden kesilir.

Yalancı, gün gelir öyle bir hale gelir ki, söylediği yalanlara 'yalnız kendisinin inandığı' bir doğruluk atfeder. Çünkü gerçekten kopar. Ayakları hakikatten kesilir. Kıyaslayacağı gerçeği kaybettikten sonra yalan neden yalan olsun? Fakat Rahman sûresi böylesi bir ikinci dünyanın olmadığını ne kadar açık söyler bize: "Ey cinler ve insanlar topluluğu! Göklerin ve yerin sınırlarından çıkmaya gücünüz yeterse çıkın." Evet. Eğer Allah'ın yarattığı bu evrenden rahatsızsanız, inkârınız dilinizde kalmasın, kurgu dünyanıza buyrun. Ama buyuramayacaksınız.

Bediüzzaman İşaratü'l-İ'caz'da diyor ki: "Kizb kudret-i İlâhiyeye bir iftiradır." Düşünelim bunu lütfen: Neden Allah'a iftira olsun yalan? Çünkü o öyle yaratmadığı halde sen öyle olduğunu söylüyorsun. Paralel evrenler kurguluyorsun. Yalan söylemenin hakikate vurduğu kılıç bu: Vehmî evrenler oluşturmak. Dağların yüklenmekten çekindiği emanetin bir yönü de bu belki. Mahşer günü kaçılamayacak sanrı evrenlerimiz var bizim. Hakikati olmayan spekülasyon vücutlar bunlar. Yine mürşidimin bir yerde dediği gibi: "Dalalet vehmîdir." Evet. Aynen öyledir. Öyle olmayana 'öyleymiş' gibi davranmaya başladıktan sonra seni hakikatin yanında kim tutabilir?

Yalan söyleyenin etrafında sıkışan çember bir önceki yalanının ne olduğunu hatırlamakta zorlanmasıdır. Vehmin hafızası hakikatin ise öncesiyle çelişkisi yoktur. Bir adım ilerisiyse olacak şudur: Yalanlarının sonraki yalanlarının ayaklarına dolanmasıdır. Bunu, bir düzlem içine çizdiğiniz doğru ve onunla, şu an için olmasa bile, eninde sonunda mutlaka kesişecek diğer doğrular üzerinden değerlendirin. Bir yalana sanrıdan da olsa vehmî bir vücut veriyorsunuz. O vücut başladığı yerde bitmiyor ki. Uzuyor. Genişliyor. İşgal ediyor. Ekilmiş bir tohum gibi büyümesini sürdürüyor.

İnsanın ‘yaratma’ hususunda kafasını en çok karıştıran budur: Yıkmak kolay ama yapmak zordur. İkisi de eylemsel durdukları halde, birisinde tek bir parmak dokunuşuyla, bir bombanın düğmesine bakmakla mesela, korkunç büyüklükte sonuçlar elde edilebilirken diğerinde bir parmakçık ileriye gidilemez. Ne bileyim? Bir tuşla toprak yaratılamaz. Çiçek açtırılamaz. Bahar getirilemez. Birşeyi varetmek, sırf niyet-dua-dilek olarak arkasında durmaktan öte, sahada da her anlamda arkasında durabilmeyi gerektirir. Varoluşu için lüzümlu bütün yükü çekmeyi gerektirir. Varetmenin her yönüne kifayet edebilmeyi zaruri kılar.

Evet. ‘Hayır’ her zaman vücudî-varlıksal olana bakar ve bir tasarım-organizasyon işidir. Yıkmanın eylemsel yönü yapmaya benzese de özünde o ademîdir. Düzen, kaosun aksine, ‘kuvvet’le ilişkisinden önce ‘ilimle’ ve ‘irade’ ile ilişki kurar. Sebeplerin vehmettiğimiz gücüyse böyle bir süreci kaldıramaz. Arı balın kimyasını bilemez. Güvercin haritacılık yapamaz. İnekler biyolog değildir. Bulutlar merhameti bilmez. Bir fiili yaratmaya bir ‘Allah’ gerekir.

Her fiili yaratmaya ‘bir Allah’ gerekir. Çünkü hiçbir fiil yalnız değildir. Kainatı kuşatan düzenin parçasıdır. Kargaşaya dönüşmemesi için de düzenleyen ‘bir’ olmalıdır. Ancak, tek yaratan Allah olduğu halde, sahada sebeplere de müracaat edilir. Çünkü sebeplere müracaat yaratılışın teşrifatıdır. Edebine ittibadır. Uygun dilde edilmiş duadır. Arkadaşım, işte bu nedenle, tek yaratanın O olduğuna iman etmek, yani tevhide iman etmek, sebepler perdesini inkâr etmeyi gerektirmez. Sadece ‘yaratılışı kaldıramayacaklarını’ bilmeyi gerektirir.

Peki insana hayali neden verilmiştir arkadaşım? Benim buna cevabım “Allahu’l-a’lem!” kaydıyla şöyle: Hayalgücümüz bir nevi bizim 'mevhum rububiyet' dairemizdir. Orada kendimizce birşeyler kurgulayarak sahadakiyle kıyaslarız. Malımızı mülkümüz tahayyül ederek Allah’ın mâlikiyetini kavrarız. Fakat, kurguyu sahada da aynısıyla beklemek, Allah'ın hakiki Rububiyeti ile mevhum rububiyetimizi karıştırmak demektir. Allah o mikyası, ‘Onu anlayabilelim’ diye vermiştir, ‘Hakikaten öyle olduğumuzu düşünelim’ diye değil. Öyle ya: Elindeki cetveli ölçü olarak kabul etmezsen başkasını nasıl ölçeceksin? Vehim birçok şekilde böylesi ölçüler sahibi olmamıza yarar. Düşünsene: Kimse dünya üzerine kalemle çizgiler çekmiş değil. Ama paralellerin-meridyenlerin varlığını vehmetmezsek ‘koordinat’ diye birşeyin varlığından da bahsedemeyiz.

Buradan şuraya geçelim: Üzerine konuşarak epeyce vaktinizi aldığım şeyin evlenecek çiftler açısından önemli olduğunu düşünüyorum. Çünkü hepimiz ahirzamanda pek hayalperest dünyalarda yaşıyoruz. Hassaten çağın en büyük hayalgücü sömürücüsü-manipülatörü sinema sektörünün kadın-erkek ilişkisini sıkça malzemesi olarak kullanması, ellerindeki yalancı cennetler sayesinde, evliliği veya aşkı sahadakinden farklı şekillerde algılamamıza neden oluyor bence.

Her zaman yakışıklı/güzel olan, her zaman çok sıkı espriler yapan, her zaman nihayeti tatlıya bağlanan ve her zaman karşılığını bulan aşkların dünyası o dünya. Film icabı bir karakter başına gelen her kötü olayı unutabilir veya kötü bir sözü arkasında bırakabilir. Siz de bir seyirci olarak bundan memnun olursunuz. Fakat hakikatte insan ne kadar arkasında bırakmaya müsaittir? Bu nedenle kalp kristalini beraber tuttuğumuzu bilip ona göre dikkatlice yürümenin istikametli olacağını düşünüyorum. Bununla hayalgücü evreninden fıtratın gerçeğine daha sık yüz çevirmemiz gerektiğini söylemek istiyorum. Evet. Arzumun özü bu. Üstelik kristalin taşınması boyunca ayağınıza çelme takan birdolu insan/durum da olacak. Yani perimasallarında 'Sonsuza dek mutlu yaşadılar...' şeklinde öğretilen aşk, sahada pekçok sıkıntıyla karşılaşacak, gelecek de sorunsuz olmayacak. Sebepler dairesi ortadan kalkmayacak. Bu sebeble burada da mevhumu hakiki olanından farkedebilmeliyiz. Mevhum bizi şevklendirmek içindir. Hakiki sanılmak için değil.

İşte, bu eşikte hayrın varlıksallığı şerrin yokluksallığı, yıkmanın kolay yapmanınsa zor olduğu hiç aklınızdan çıkmamalı. Siz bir bütünlüğe, yani parça parça sahip olduğunuzun daha üstü bir varlığa, hayatlarınızdan kurulacak bir binaya ulaşmaya karar veriyorsunuz. Evlilik bu. Ayrıyken muhatap olduğunuz dünyadan daha fazla sebeple, daha fazla iradeyle ve daha sıkı bir organizasyonla bu iş yürüyecek. Destekler artabilir ama sorun çıkma ihtimali de artıyor. Eserin sanatı yükseldikçe onun için omuzlanması gereken emeğin miktarı da çoğalıyor. ‘Ben’den ‘biz’e dönüşmenin illa ki insana yüklediği bedeller var.

Öyle bir yüce amacımız olsun ki kendimizle baş başa kaldığımız ıssızlıkta, düşünce evimize sevmediğimiz bir kişi, hatta düşmanımız gelse bile fehmedebilelim; ona merhametle muamele edip, bir an önce tekrar hedefimize, kıblemize yüzümüzü çevirebilelim.

Gülgün Türkoğlu #gulguntp

Hücre kültürü yapanlar bilirler; hücreler petri kabı denilen küçük kaplarda ürerken; üreme koşulları optimize edilmiş…

taşları dişlerinizden uzak tutunuz, dişleri taşlarınızdan/ ellerinizde bağdaş kurarak oturunuz, bağdaşta hayal kurarak ya da/ yola çıkmadan önce kayığınızda delik olduğuna emin olunuz/ matarınıza tuz kattığınıza da/ akıllı bir adamdınız belki, akıllı olup bunu unutunuz/ öyle artacak ki kum/ akıllıca olacak delirmek bir noktada

taşları dişlerinizden uzak tutunuz, dişleriniz kanayabilir/ dişleriniz kanarsa çok fena/ kan görseniz içiniz kaldırmaz belki, korkar olursunuz/ hem bazen fena vurduğunuzda kan durmayabilir/ belki içinizde titreyen seslerden vurulursunuz/ ama bizim önlemini aldığımız dişlerinizi kırmanız arzusudur/ birdenbire aynalar boyunca kum gibi azalır bir yankı bulursunuz/ toz olmak isteği, omuzlarınızdan itibaren eksilmek, kubbeleşmek isteği/ parça parça olsun istersiniz bedeniniz/ dişlerinizden başlayan bir titreşim içinizde bir hiroşima gibi geri toplanmaz hale getirsin sizi/ üsküdar’a kedi sesleri olarak dağılabilirsiniz/ gizlenmiş ağaç yüzleri moda tarafında toplanabilir binlerce palto gibi/ sizden bir şiir bir hikaye kalabilir/ kefeninizde de yer ayarlanır belki/ ama en çok da bir kuş sesi/ elleriniz hep yukarı bakar

taşları dişlerinizden uzak tutunuz, dişleri taşlarınızdan/ ne istiyorsunuz apaçık belli/ basit bir yol bu seçtiğiniz/ kısa bir yol/ hazzı düşük şakakları siyah/ omuzları düşük bir yol bu seçtiğiniz yol, bir kese şıkırtısından başladı hem belki/ oysa bir çift göz aramalı nerede belirsiz/ bir çift göz ortalarında iki çift ışık titreyen/ içinizden onun dışına doğru titreyen/ ısınıp ferahlatan iki çift ışık lazım size, tersine yağan kar belki/ ısınmalısınız teninize ve evinize doğru/ leylaklar büyütmelisiniz, deniz kuşları/ mavi olmalı derin saksılarınız dışarıya taşmalı/ kazanlarda kaynatmalısınız dinlediğiniz şarkıları/ eviniz sahile doğru akmalı sokağın sonundan ilk defa/ balkonlarınız çoğalmalı perdelenmiş geniş manzaralara/ bir çift göz iki çift ışık/ aylak akıl aylak göz sabırsız kalp/ delirmiş arzu gizlenmiş sevda/ kopan buz taneleri, ayaklarımızın altında/ bir çift göz iki çift ışık/ ipeklerle tarlalarda rengarenk çoğalan/ duvarlarla boş tuvallarden yansıyan ciğerlerin içine doğru/ duman olan havada çoğalan/ bulut olan ülkede çoğalan/ kirlenmemiş bir bayrak gibi içine doğru doluşan/ gözlerinden bu sefer ama/ başlayan bir titreme/ parçalara ayrılmamalı bedenin/ erimeli bir başkasının içine

Vehim Ne Demek? Vehim Nedir?

Vehim ne demek? Vehim nedir?

Arapça kökenli vehim kelimesi Türkçede kuruntu, şüphe, kuşku, vahim gibi anlamlara karşılık gelir. Kelimenin anlamını açmak gerekirse; bir durumla ilgili olarak gerçeğin ne olduğunu kestirememek, güvensizlik, kararsızlık duymaktır.

Necip Fazıl Kısakürek’in şiirlerinde sıkça kullandığı bir kelimedir. Bu isimde birde şiiri vardır.