#kababaihan

Tatlong kababaihan mula sa iba't ibang kapanahunan ng kasaysayan ng Pilipinas

— by: Maez Estrada

We live in a third world country where equality is accepted, but discrimination is still tolerated. 300 years ago, Filipinas are as low as the ground. Dressed divinely but treated differentlly, as if they are home ornaments; displayed but does nothing but to bring pleasure to the eyes. Does it changed? I can say, barely.

“You should act like ‘dalagang filipina’!”, “Where are your manners? You are a lady!” These are some of the phrases you might heard before (or often times). I know, they choke you and tie you up to do the things you are “supposed” to do. But what can they do if you act less feminine? You are free, my honey. You can sit on that chair without having your legs crossed. You can be tough. You can wear your sneakers instead of heels. You can hangout with boys. You can hide your arms under those sleeves. Yes, you can have a girlfriend. It’s not always “pink” for you. You can be “blue” if you want to. That cross can be an arrow. Don’t hold back, show yourself.

Showing thy true self had always been the problem of Filipinas. Everyone thinks that wearing short and revealing outfits that match the make-up on their faces represent covering up. But what if that’s you all along? Those clothes are your courage, those powders are your bravery and those colors are you confidence. There’s nothing wrong with it. Just work it! Don’t mind the other. You are you when you feel comfortable at what you’re wearing. Conservatism is not just about not showing too much skin, it is also preserving your own belief of being true.

And when you walk on the street, rocking that armor you made out of your own fashion, do not listen to those whistles and shouts. You can accept respectful compliments but do not fall into catcalls. You deserve better than being called out on streets. If they blame you for making them do such things, tell them that it’s not your fault that they do not know how to praise decently. Don’t be scared to fight back, you have a aright to. It’s not you, it’s their lack of knowledge on chivalry.

Give women the space and representation, and they will deliver well.

Ang antolohiyang "Laging May Pake ang Babae", na inilathala ng Center for Philippine Studies, RICL at Alyansa ng mga Panulat na Sumusuong (ALPAS), ay maari nang mabasa sa Sudlanan: PUP Online Repository on Philippine Studies!

🖇️: https://www.pup.edu.ph/research/ricl/sudlanan

Kabilang ang aking akdang "Get on Board the Train of Thought" sa mga napili upang mabuo ang antolohiyang ito na naglalaman ng mga akdang isinulat ng mga babaeng taga-PUP. Tunay na EBAng klase kapag ang babaeng manunulat ay binigyan ng espasyo at representasyon dahil makagagawa sila ng mga makabuluhang akdang sumasalamin sa kanilang karanasan upang maibahagi sa iba.

"Ang antolohiyang ito ay isang anyo ng pakikibaka at paglaya. Layunin nitong hindi lamang ipakita ang hirap at danas ng kababaihan kundi tuligsain din ang mga sistemang matagal nang pumipigil sa pag-usbong ng kanilang pagkatao at pagtuklas ng kanilang katuturan sa mundo. Bawat akda ay patunay na ang babae ay hindi mahina, hindi lamang pangtahanan, at hindi tahimik. Ang babae ay may tinig, may tapang, at may kakayahang makibaka. Hindi lamang para sa sarili kundi para sa karamihan–sa bayan."

Maraming salamat sa lahat ng taong naging bahagi ng proyektong ito, lalo na sa PUP Center for Philippine Studies at ALPAS, kina Ma'am Beverly Wico Siy, Prop. Jomar G. Adaya, Dr. Joseph Viray at Ma'am Malaya Nicolas, na nagsumikap upang bigyan ng malaking puwang ang panulat ng kababaihan sa lalo pang pagpapayabong ng tradisyong pampanitikan ng PUP tungo sa pag-aambag sa pambansang panitikan. Isang karangalan ang maging isa sa mga kontribyutor ng katangi-tanging proyekto gaya nito. 🩷

Happy International Women’s Day from Senator Loren Legarda!

Happy Women’s month at Happy International Women’s Day sa lahat ng mga kababaihan! https://web.facebook.com/iamlorenlegarda/videos/3202053736696384 Ang mga kababaihan ay likas na malikhain, puno ng dedikasyon at pagpupursigi kaya nararapat lamang na mas paigtingin natin ang ating suporta upang mas mahasa ang kanilang kakayahan at magamit ang kanilang talento bilang makabuluhang kabahagi ng ating…

May kwentong hindi pangkaraniwan

Hindi sadyang ika’y nasilayan

Isang bulaklak sa hardin ng kagandahan

Talagang kahanga-hanga nga naman

Napakaganda ng kanyang mga talulot

Kung siya’y mahulog agad may pupulot

Nakakabighaning talaga ang kanyang suot 

Ayokong pitasin baka ako’y balutin ng puot 

Kagandahang kay hirap iwanan

Ako’y lalakad na sapagkat kailangan

Huwag magalala ika’y babalikan

Paano ko ba sisimulan 'to? Ah! Siguro sa patak at wisik ng tubig Sa patak at wisik ng tubig na dumadaloy sa 'king mga kamay sa tuwing maglalaba, maghuhugas ng pinggan, maglilinis, magdidilig, maghahain, magluluto, ano pa ba? Sa panganganak? Kapag nanganak ang babae, pumuputok ang palatubigan nito, ano? Sa tubig na lang ba iikot ang buhay ng isang babae? Nakakubli sa gawaing-bahay at gawaing-bahay lamang. Sa gawaing *pang-mahina raw* Sa gawaing *pambabae lang* Mali! Ang gawaing-bahay ay para sa lahat, ito ay kailangang matutuhan para mabuhay. Kaya naniniwala ako na ang kalayaan ay nasa sa 'tin mismo. Kalayaan kung ano ang tatanggaping katotohanan. Mamili ka.

Ikaw, oo, ikaw! Kapag ba nasa LRT ka gusto mong iprayoridad ka? Oo, ikaw, babae! Sa mga bagay na may kasamang pagtitiis, gusto mong iprayoridad ka gaya ng sa pagpila at pag-upo. Teka, teka, teka, ba't kailangan mong maging prayoridad kung nais natin ng pagkakapantay-pantay, 'di ba? Maysakit ka ba? Buntis? Matanda? May dala-dalang bata? May pisikal na pasanin? Wala? E di tumayo ka, magtiis ka, pumila ka. BAKIT? Kasi malakas ka. Babae ka. Nagiging mahina ang mga babae dahil maski tayo, naniniwala sa dikta na mahina tayo. Na hanggang dito lang ang kakayahan ko. Na hindi ko kayang tumayo sa LRT, na hindi ko kayang pumila nang matagal, na gustong-gusto kong umupo. Hindi! Mali sila. Malakas ka at hindi batayan ng pagkakapantay-pantay ang iprayoridad ka DAHIL BABAE KA LANG, BABAE KA.

Ang hirap lumagay sa lipunang macho-pyudal na kalalakihan ang nauuna at inuuna, na kalalakihan ang basehan ng lakas at ang dapat na tinutuluran. Dito, ang daling lagyan ng hangganan ang pangarap ng isang babae. Babae ka? Dito ka, dito ka sa larangang 'to nababagay. "Engineering? Naku, huwag diyan! Panlalaki 'yan!" Bulok ang sistema na babae ang pangalawa. Bakit? Hindi ba pupuwedeng parehong nasa unahan?

Ang hirap, mahirap. Ang babae puwedeng-puwedeng umiyak, ang sa lalaki, kabaklaan ang tawag diyan. Kahinaan. Bakit kapag tungkol sa kahinaan, babae agad? At ba't naging kahinaan ang tawag dun? Naglagay ng pamantayan ang lipunan na mas makapangyarihan ang mundo sa kamay ng kalalakihan, sa kamay ng lalaking pinuno. Hindi ito totoo. Tunay lamang na matatawag na makapangyarihan ang mundo kung wala nang inaapi at binababang kasarian o seksuwalidad. Mas magandang magtulungan tayo.

Kapag babae ka ang daming inaasahan sa 'yo ng lipunan: "Mag-asawa ka, sayang!" Hoy, maaaring makumpleto ang isang babae kahit walang lalaki. Kani-kanya, iba-iba naman tayo ng kuwento. Dapat virgin ka, dahil kung hindi, mababa ka. Marumi ka. Pero kapag sa lalaki, cool, men! Sa pananamit dapat balut na balot ka para 'di ka mabastos. MALI! Ang kabastusan ay nasa mata ng tumitingin at wala sa nagsusuot. Ang babae, madali lang bastus-bastusin dahil wala namang imik 'yan, e, di naman lumalaban, mahina. BAGUHIN NATIN ANG PANANAW. Eh bakit nagpa-rape? Eh bakit di sumigaw? Eh bakit ngayon lang nagsalita? Kapag babae, parang hindi ikaw ang biktima. Ang hirap. Sus! Pameyk-up, make-up pa. Ang kapal na niyan! Malandi ka ba? O, eh ba't puro lalaki kasama mo? MAG-ISIP PO TAYO. Ang daling maglagay ng katawagan sa kababaihan. Pati ang ekspresyon sa sarili nalalagyan na ng konotasyon. "Pokpok ka ba, ha?" HUWAG! MALI!

Walang kalayaan hangga't may babaeng naaalipusta. Maaaring malaya ka, malayang manamit, magsalita at kumilos pero sa ibang lugar may mga tagpong ayaw makita ng mga mata mo dahil do'n, may mga taong pinapatay, inaabuso, binabastos, ginagahasa, nawawalan ng karapatan DAHIL LANG BABAE SILA. May mga taong niyuyurakan ang pagkatao dahil ginawa silang mahina ng lipunan. Ang masakit dito, TAYO ANG LIPUNAN, Oo, sige, pagkakapantay-pantay, isulong natin 'yan, pero ikaw, para 'to sa lahat: Anong ginagawa at gagawin mo para sa mga taong binaba sa pedestal ng lipunan? Pag-isipan mo. Pag-isipan mo baka kasama ka sa nagbababa sa kanila.

Hangga't may babae o taong bumubulong sa kawalan na bunga ng hinagpis na "sana pinatay mo na lang ako kaysa araw-araw na babuyin" Hindi pa tapos ang laban.

Paano ko ba tatapusin 'to? Ah! Siguro sa patak at wisik ng tubig Sa patak at wisik ng tubig at dugo na dumadaloy sa 'king mga kamay at mata sa tuwing sinusubukan kong mabuhay bilang ako, bilang babae, sana, sana dumating ang araw na masaksihan ko ang mapagpalayang lipunan. Wala nang diskrimininasyon, lalaki, babae, ano pa mang seksuwalidad. Sama-sama tayong magpapalakasan, bangon!