Nakita ko, nakita ko ang katawan ni Macliing; nilasog ng bala, ng mga bala ng BAR ng mga sundalong bihis-lumot, sa sariling bahay niya sa Bugnay. Nakita ko ang sumambulat na unan ni Dongoc, nakita ko; mabuti't hindi ang ulo niya ang sumabog! Ay! salamat, Bugan, sa liwanag mo na nilandas ni Awiang sa pagtakas; sa kabila ng mga pulandit na dugo ni Macliing na kumulapol sa mukha mo, nang gabing iyong mapait, ay, nakapapait! ng mensahe ng apdo, at pabulusok ang kampay ng mga pakpak ng idaw . Nakita ko, nakita ko ang walang-pakundangang pagbabaklas ng mga sundalo sa mga bisig ng bawat inang-Ngibat na nakayakap sa asawa't anak; sa reyd ng militar sa Butbut para arestuhin ang lahat ng lalaki ng buong tribo--- matanda't bata, at ipiit sa barracks sa Tinglayan. Nakita ko, nakita ko ang bangas na bungo ng binatang-Bugnay na si Gaspar, ang ukang dibdib, hungkag na dibdib ng dalagang-Ngibat na si Ros. Nakikita ko pa rin sila ngayon sa mga mata ng aking isip, sa mga gabi ng bangungot, at mga ara ng punglo't dugo ng karahasang bumibistay sa pamanang lupa ng mga ninuno at sa mga katawang Igorot. Sina Gaspar at Ros, mga batang- Kalinga, timatambangan, nira- rapido ng putok, sa araw ng tipanan nila sa pag-iisang dibdib; tumitilappon sila, sumasadlak, kumikisay ang nalunong mga katawan sa patubig, sa patubig na nagmula sa Bukal ni Kabunian, na natina sa dugo't putik. Naririnig ko, naririnig kong humihiyaw ng paghihimagsik ang utak ni Gaspar habang sumasago, kumakalat sa hangin, sa lupa, sa mga halama't damo, sa tubig; naririnig kong humihibik ng hinakdal ang sumabog na puso ni Ros, wari'y pulang bulaklak na sumambulat ang talulot. Nakikita ko, nakikita ko ang mga lalaki ng Tanglag, mga ka-bodong ng Butbut, pasan ang malalamig, wasak na bangkay nina Gaspar at Ros, ipinupuslit na tila katutubong yaman, patago sa mga mangungulimbat, patalilis sa gilid ng baryo, patalilis na walang kilatis sa pagtakbong parang mga usa, patawid sa Ilog Tanudan; habang sinisimot ng hayok-sa-alak na mga sundalong saplot ay lumot, ang tapuy sa lahat ng tapayan ng bawat bahay ng Tanglag; itinatakas ang mga bangkay ng mga batang-Butbut sa kording militar; pasugba sa kagubatan, sa direksyon ng gubat Binoryan na korona ng Bugnay. Ay, ayayay! pagpalain ni Kabunian ang magiting na tribong Tanglag, nag-iwi at nag-uwi sa mga labi ng mga anak ng tribong Butbut; upang minsan pa'y matupad at huwag masinsay ang alituntunin ng mga nauna tungkol sa kamatayan ng mga anak- bundok; kung saan ka isinilang, Igolot, duon din ang iyong huling hantungan; sa sagradong libingan sa malayang kabundukan--- sa piling ng mga ninuno at naunang yumaong mga mahal. Ay, Kabunian, inilibing namin sila, sina Gaspar at Ros, sa iisang puntod, para magkasama sa pagharap sa iyo. Ikasal mo sila sa iyong kaharian, sa piling ng unang ina't amang sina Lagunawa at Banna. Pagsuplingin sila, o, Bathala namin, na siyam-siyam na unos na walang paghupa sa araw at gabi, ng kulog at kidlat na nakakabingi at nakakabulag; bilang binhing poot ng paghihiganti na magpapaalab ng paghihimagsik laban sa mandarambong ng lupang ansestral. Kabunian, lunurin sa iyong mga ilog ang mga taong-lumot. Kabunian, pabagsakin sa alimpuyo ng iyong hangin ang mga dambuhalang ibong bakal ng mga minahan, trosohan, at militar. Kabunian, basbasan mo ang aming sumpa ng paglipol sa mga kaaway ng Kaigorotan. Pagkalooban mo kami ng talisik ng mata't isip mula sa liwanag ni Wigan. Bigyan mo kami ng baluti ng gabi a masuyong tanglaw ng ilaw ni Bugan sa aming pagsalakay sa kuta ng masasamang-loob. Kabunian, patnubayan mo kami, ang tribong nagbibigkis sa pagkakaisa, sa aming makatarungang paghatol ng kamatayan sa mga mangangamkam ng lupa ng mga ninuno na nasa iyong pagkandili. Fetad! Feeeeeeettttaaaaaaddddd! (hindi kilala ang nagsulat)
