Nederlandse docenten krijgen speciale training om verspreiding van complottheorieƫn in de klas de kop in te drukken
Volgens het nieuws- en actualiteitenprogramma EenVandaag zijn complottheorieĆ«n āeen steeds groter probleem in de klasā. Voor alle duidelijkheid is de term complottheorie in 1967 bedacht door de CIA om kritiek op het overheidsrapport over de moord op JFK in de kiem te smoren. Sindsdien heerst er een stigma over ācomplottheorieĆ«nā.
ComplottheorieĆ«n in de klas zijn veel voorkomend en grijpen snel om zich heen, meldt het programma. Directies en docenten zien een groeiende groep jongeren die zich hier niet huis voelen en die zich āop sleeptouw laten nemen door de sociale mediaā.
Het ministerie van Onderwijs heeft een groot onderzoek laten doen naar āafwijkende visiesā in de klas. Je mag geen afwijkende visie hebben want dan ben je gelijk een complotdenker. Van scholen wordt verwacht dat ze brave rijtjesstampers afleveren die geen kritische vragen stellen. Leerlingen die niet luisteren worden volgestopt met Ritalin of andere ADHD-medicatie. Ondanks de versuffende medicijnen neemt het aantal kritische denkers hand over hand toe. Reden te meer voor de overheid om in te grijpen.
Minister Bussemaker pleit in EenVandaag voor een brede maatschappelijke discussie en meer training voor docenten. Inmiddels hebben bijna 600 docenten zich al aangemeld voor een dergelijke training.
Sinds kort bindt ook de Franse regering de strijd aan tegen complottheorieĆ«n. Na de aanslagen van vorig jaar in Parijs zou volgens de overheid zijn gebleken dat veel jonge Fransen gevoelig zijn voor āverzonnen verhalenā die vooral online worden verspreid. En opnieuw blijkt dat afwijkende visies niet worden getolereerd. Met een ābewustwordingscampagneā wil de Franse overheid die visies nu de kop indrukken.
Docent Bart Hoogendijk van het Pierson College in Den Bosch besloot twee jaar geleden zijn leerlingen uit een 4 HAVO-klas te peilen over hun visie op complottheorieĆ«n. āOpvallend is het wantrouwen van mijn leerlingen naar de (wereld)politiek. Politici hebben volgens veel leerlingen regelmatig banden met criminelen en/of zij laten zich beĆÆnvloeden door derden al dan niet in ruil voor invloed, macht en geld. Het idee dat een geheim genootschap de werkelijke macht in handen heeft krijgt eveneens redelijk veel instemming,ā zegt Hoogendijk.
Leerlingen die erachter komen hoe de wereld werkelijk in elkaar steekt, nee dat mag niet. Dat is uit den boze. Daar moet gelijk een stokje voor worden gestoken.
Korte vraag tussendoor. Komen er in de aflevering van EenVandaag ook voorstanders aan het woord? Neen. Geen hoor en wederhoor? Klopt.
Jelle van Buuren van het International Centre for Terrorism and Counter Terrorism promoveert binnenkort op complottheorieĆ«n. Benieuwd wat zijn conclusie is. āHet is jammer dat de kritische houding die complotdenkers hebben ten opzichte van officiĆ«le bronnen zo vaak ontbreekt als het gaat om de betrouwbaarheid van hun eigen bronnen.ā
Hij mist dus heel stevige bronnen. Die ga ik voor hem regelen. ComplottheorieĆ«n, zo zal dadelijk blijken, zijn vaak gewone theorieĆ«n die het stempel complottheorie hebben gekregen zodat er eigenlijk niet op een normale manier over gesproken kan worden. Het gevolg is dat onderzoekers er hun vingers niet aan durven te branden omdat ze hun carriĆØre niet op het spel willen zetten.
Aan de hand van enkele voorbeelden laat ik zien dat complottheorieƫn vaak een solide wetenschappelijke basis hebben. Waarom de media hier vrijwel geen aandacht aan besteden? Keer op keer blijkt dat zij worden gefinancierd door partijen die dergelijke theorieƫn als een bedreiging zien. Je hoeft alleen maar te luisteren naar wat de doorgewinterde Duitse journalist Udo Ulfkotte daarover te zeggen heeft.
Geen democratie, maar een oligarchie
Goed, de voorbeelden. Twee politicologen hebben in 2014 bewezen dat de gewone burger nauwelijks invloed heeft op politieke beslissingen. Wie geld en macht heeft, beslist. Martin Gilens van de Princeton University en Benjamin I. Page van de Northwestern University bestudeerden 1779 beleidskwesties uit de periode 1981-2002 en vrijwel alle kwesties werden in het voordeel van rijke Amerikanen en lobbygroepen van het bedrijfsleven beslist.
De belangen van mensen met lage inkomens werden genegeerd. Rijken zijn goed vertegenwoordigd in de politiek en armen niet. Daarmee is de VS veranderd van een democratie in een oligarchie, concluderen de wetenschappers.
Er is dus wetenschappelijk bewijs dat er een elite is in de VS die aan de touwtjes trekt en bepaalt wat er gebeurt. Dat is geen complottheorie. Er is ook wetenschappelijk bewijs dat het land geen democratie is, maar een oligarchie.
Meer voorbeelden. Een wetenschapper van de Universiteit van Ottawa concludeerde na zijn onderzoek dat OekraĆÆense scherpschutters op het Maidanplein bewust op eigen mensen hebben geschoten om een internationaal conflict uit te lokken.
Volgens Ivan Katchanovski waren de sluipschutters onderdeel van een zogeheten false flag-operatie. Ze zouden zijn ingezet om op de demonstranten zelf te schieten met als doel Janoekovitsj de schuld te geven en zijn positie onhoudbaar te maken.
Er is dus wetenschappelijk bewijs dat er krachten actief zijn die gebruikmaken van false flag-operaties om incidenten uit te lokken en regimeveranderingen door te voeren. Dat Franse jongeren kritische kanttekeningen plaatsen bij de aanslagen in Parijs of welke aanslagen dan ook is dus helemaal niet zo verwonderlijk.
Elite in Groot-Brittanniƫ
Vooruit, nog een voorbeeld. Twee economen hebben onderzoek gedaan naar 28 generaties Britten en kwamen tot de ontdekking dat de rijkste 1 procent al tenminste 800 jaar aan de macht is. Gregory Clark van de Universiteit van Californiƫ in Davis en Neil Cummins van de London School of Economics keken naar achternamen en opleidingsniveau in de periode tussen 1170 en 2012.
Rijkdom en macht zijn erfelijk, zo blijkt uit de studie. Mensen die afstammen van Montgomeryās en Percyās hebben een onevenredig grote kans om tot de hedendaagse elite te behoren. Daarnaast is het onderwijsbeleid in Groot-BrittanniĆ« sterk gericht op de elite. Tot 1986 vroegen Britse universiteiten geen collegegeld, maar tegenwoordig behoren ze tot de duurste ter wereld.
Er is dus wetenschappelijk bewijs dat er een elite aan de macht is in Groot-Brittanniƫ. Dat is geen complottheorie. Er is ook wetenschappelijk bewijs dat de gewone Brit daar niet zomaar tussen komt.
Meeste oorlogen draaien om olie
Goed, nog Ć©Ć©n voorbeeld dan. Wetenschappers hebben voor het eerst krachtig bewijs geleverd dat de meeste oorlogen draaien om olie. Door de geschiedenis heen hebben landen die olie nodig hebben vaak redenen bedacht voor militair ingrijpen in olierijke landen. De onderzoekers stellen dat de Verenigde Staten om deze reden belang hebben bij de strijd tegen ISIS in het noorden van Irak.
Onderzoekers van de universiteiten van Portsmouth, Warwick en Essex kwamen tot de conclusie dat landen zich meestal in een conflict mengen om toegang te krijgen tot olievoorraden. De studie is verschenen in het Journal of Conflict Resolution.
Er is dus wetenschappelijk bewijs dat de meeste oorlogen draaien om olie. Dat is geen complottheorie. Het is dus niet vreemd dat mensen kritische vragen stellen over āhumanitaire interventiesā, militair ingrijpen of conflicten in de wereld.
Maar het is natuurlijk veel makkelijker om de jeugd via een bewustwordingscampagne vast te houden in de Matrix. We hebben veel liever brave rijtjesstampers dan āverwarde personenā, toch?
Als afsluiter nog een aantal ācomplottheorieĆ«nā die uiteindelijk waar bleken te zijn. Staat gewoon op Wikipedia.
Halverwege de jaren vijftig huurde de CIA in het geheim journalisten van de New York Times, CBS en andere grote media in om Amerikaanse propaganda te verspreiden. De nieuwsmedia bleven op zijn minst nog tot 1976 door de CIA aangeleverde propaganda verspreiden, toen het programma om de publieke opinie te beĆÆnvloeden aan het licht kwam tijdens een onderzoek.
In 1962 kwam de Amerikaanse overheid met een officieel plan om terroristische aanslagen onder valse vlag uit te voeren. Het plan voorzag in het doden van onschuldige mensen en het plegen van aanslagen in Amerikaanse steden door de CIA of andere overheidsdiensten om steun te vergaren voor een oorlog tegen het door Fidel Castro geleide Cuba. De plannen hadden onder meer betrekking op het kapen van vliegtuigen, bomaanslagen en het gebruiken van vals bewijsmateriaal.
In de jaren vijftig en zestig kwam dit geheime experiment van de CIA verschillende keren aan het licht. Er zijn bewijzen gevonden dat de CIA verschillende methodes testte om hersenfuncties en gemoedstoestanden te manipuleren. Het onderzoek naar MK-ULTRA werd belemmerd omdat CIA-directeur Richard Helms in 1973 alle documenten over het experiment liet vernietigen. Volgens ex-CIA-agent Victor Marchetti is de inlichtingendienst nooit gestopt met MK-ULTRA.
Vanaf 1956 voerde de FBI een aantal geheime projecten uit om burger- en vredesbewegingen te infiltreren, verstoren en te monitoren. Dat deed zij door middel van psychologische oorlogvoering en door mensen in de media in diskrediet te brengen, te intimideren of te doden. Activisten wisten een kantoor van de FBI binnen te dringen en de hand te leggen op topgeheime documenten. FBI-directeur J. Edgar Hoover zag de bewegingen als een bedreiging voor de nationale veiligheid en eiste dat de documenten zouden worden teruggebracht.
