Jericho

“Sakın tepenize bir sırça köşk kurmayınız. Ama günün birinde nasılsa böyle sırça bir köşk kurulursa, onun yıkılmaz, devrilmez bir şey olduğunu sanmayın. En heybetlisini tuzla buz etmek için üç beş kelle fırlatmak yeter.”

---

“Ahlak da bir zaman sorunudur, görürsün bak.”

---

“Evin içi, şafak vakti her genelevin olduğu gibi,cennete en yakın yerdi.”

---

“Kesin olan tek şey ölümdür, ama sizinki kadar iyi bir durumda ona ulaşmak da kolay değil.”

---

“Bazen iki kurşun ve bir küfür tüm hayatın özetidir.”

---

“Âleme nizam, zamana intizamla vuku bulur Ebedi zamanı anlamayan âlemde bedbaht olur.”

---

“Fırtınanın ortasında bir çığ gibi düştü gönlüme sızın diyesim var sana ama diyemiyorum. Serserin olup seni lu kan kırmızı şarapla sulayayım, sulayıp sulayıp içimde büyüteyim diyesimvar ama onu da diyemiyorum. Ayyaşın ve mahcubun olayım, dilin olayım, dimağın olayım, soluklandığın bulutun olayım diye düşünüyorum ama dilim kilitleniyor, diyemiyorum. Bir mürekkep damlası olup seni yazayım, tılsım olup seni kendi kentime üfleyeyim diyorum ama işte diyemiyorum. Desem diyorum, yani gece bitmeyecek, bütük iklimler bitap olacak biliyorum ama diyemiyorum. İşte bütün bunları diyemeyen ben Aziz Okur karşında öyle susuyorum. Saf ve katıksız susuyorum. Kimseye değil kendime susuyorum. O kadar içiyorum ama aklıma sana diyebilecek güzel bir söz bile gelmiyor, yine susuyorum."

---

-“Azap mı? Ne tuhaf bir isim, kaderi çoktan çizilmiş gibi...” -“Benim bildiğim Azap hiçbir şeyini hiç kimseye çizdirmez. Kendi kaderini de kendisi tayin eder.”

---

-”Şair olduğunu söyleseydin bir şiir okumanı isterdim.” -”Şair olduğumu bilseydim en güzel şiiri sana bakarken yazardım.”

---

“Koleksiyon değil onlar. Ayrıca bozuk da değiller. Ölmüş zamanın kanıtları hepsi. Ölmüş zamanı sahipsiz bırakmamak lazım diye ben de eve getirdim.”

---

“Her şey belirsizdi. Şu yeryüzünde her şeyin belirsiz olmasından daha kötü şey, bu belirsizliğin bir gün biteceğini bilmek ama ne zaman biteceğini bilmemekti.”

---

“Gülmesi biraz dinince, ‘Tanrı gibi düşüm,’ dedi babam, ki böyle bir yanıtı hiç beklemiyordum. ‘Inanıyorsan varolup olmaması pek önemli değildir.Ayırıca en büyük inkarcının da en inançlının da içinde bir nebze kuşku vardır. Ve elbette ki, aşk da Tanrı da ölümsüzdür.’“

---

“Sevdiğin kişiye asla iyi geceler dilememelisin. Uykunun aranıza gireceğini düşündürürsün.”

---

“Ama, kararsızdılar; muhtarlık odasından gelen haykırışlara, sövgülere ve çırpınışlara karşı ne yapacakarını bilemiyorlardı ve taşıdıkları endişe, kendi sessizlikleriyle içerideki gürültünün birleştiği noktada öyle hızlı büyümüştü ki köy meydanını dolduran karaltıları gitgide zift gibi koyulaşmıştı. Artık gecenin içinde bekleyen bir geceydiler.”

---

“İkimiz de susmştuk. Her şey susmuştu hatta, karanlığın içinde yüzen her şey sessizliğimize karışıp merak dolu binlerce soruya dönüşmüştü.”

---

“Merak ettim. Sen de mi solcusun?” “Hayır,” dedim. “ Ben muhafazakarım canım. Muhafaza etmek istediğim şeyler var. Bunların başında da sen geliyorsun. Aramızdaki yaş farkına rağmen seninle sürdürdüğümüz düzeyli arkadaşlığımız geliyor.”

----

‘Cahil ile anarşist arasındaki fark tüy kadardır. O aradaki tüyün üzerinde durur bütün okunan kitaplar. Ama tarihçiler üflediği zaman tozlu arşivlerin üzerine, ne tüy kalır, ne de aradaki fark. Cahil de geçmiştir sarıda, anarşist de.’

---

‘Oysa Zargana her sabah uyandığına pişman oluyor ve ölümsüzlüğün sırrının bir an önce bulunmasını, böylece kendini binlerce kez öldürebilmenin zevkini yaşamayı istiyordu.’

---

‘Zargana’nın da dediği gibi, bir lider kalabalık karşısında konuşurken asla o üç kelimeyi telaffuz etmezdi: lütfen, özür, teşekkür. Çünkü bu kelimeler medeni insanlar içindi. Lider medeni olmayandı. Medeni olmadığı için liderdi. İçinde hâlâ atalarından miras asgari bir vahşilik taşıdığı için hükmedebiliyordu evrimlerini tamamlamış benzerlerine.’

---

‘Bir girdabın içinde usulca dolaşmak çıkış yolunu bulmanın en kolay yöntemidir. Sakin ve sabırlı olmak gerekir. İtiraz ve isyanı gülünç bulan girdaplar sadece kanı soğuk olanlara açarlar çıkış kapılarını. Zamanın olmadığı yerde geç kalmak da yoktur.’

---

‘İdam mahkumlarının intihar hakkı yoktur!’

---

‘Sadece et yığınları kendini asar. Sadece onlar bileklerini keser ya da ilaçla ölmeye çalışır. Kafaya ateş etmek! İşte, yapılması gereken bu! Sadece düşünmekten yorulanlar beyinlerini öldürmek için şakaklarına dayarlar namluları. Düşünmekte daha da ileri gidenler susturucu takarlar silahlarının namlularına. Kimse duyup da toplamasın cesetlerini diye. Düşünmekten çirkinleşmiş beyinlerine benzesin dört gündür kokan bedenleri diye. Tek bir kurşun! Dünyanın en ağır sorunlarını çözer. Sadece düşünenler deler kafatasını.’

---

‘Gerçekte üç büyük din de dünyayı cehenneme çevirmek için ortaya çıkmıştır. Tek amaçları budur. Çünkü hayattan sonra sadece cennet vardır. İnsanoğlunun cenneti hak etmesi için cehennemden geçmesi gerekir. O cehennem de üç ilahi din eliyle dünyada hüküm sürmektedir. Tanrı’nın mantığı budur.

---

‘İnsanlar bir bir kayıplara karışıyor. Bazı şeyler bıçakla kesilmiş gibi ortadan kayboluyor. Kalanlar yavaşça sisin içinde yok oluyor. Geriye sadece bir çöl kalıyor.’

---

‘Gece ile şafağı birbirine bağlayan dakikalar uzun ve karanlıktı. Ağlayabilseydim, her şey daha kolay olabilirdi. İyi de, neye ağlayacaktım? Kimin için ağlayacaktım? Başkalarına ağlamak için çok bencildim, kendime ağlamak içinse çok yaşlı.’

--- 

‘I can’t think, I can’t calm this murderous cauldron, my grand ideas of an hour ago seem absurd and pathetic, my life is in ruins and -worse still- ruinous; my body is uninhabitable. It’s raging and weeping and full of destruction and wild energy gone amok. In the mirror I see a creature I don’t know but must live and share my mind with.’

---

‘Within psychiatric circles, if you kill yourself, you earn the right to be considered a “successful” suicide. This is a success one can live without.’

---

‘İnsan ne kadar kararlı olursa o oranda düşüyor. Dibe vuruyor. Her şeyi yitirince kendimizi buluyoruz.’

---

‘En iyisi de bir dilenci, bir serseri olmak.’

---

‘Seni kim suçluyor? Kimse doğduğu için suçlu değildir. Suç başkalarınındır, hep başkalarının. Biz kayıkla geziyor ve pipo içiyoruz.’

---

‘İyileşmek zorunda olduğumu, bir çocuk gibi her şeyi yeniden öğrenmek zorunda olduğumu anladığımda... Bazı şeyler asla iyi bilinemiyor. Ölmek beni korkutmadı. Güç olan yaşamak... Bunu bana öğreten o zavallıcığa teşekkür borçluyum.’

---

‘Mantık sırasıyla gidelim. Eğer dünya seni ilgilendirmiyorsa ve Tanrı’yı gözlerinin içinde taşıyorsan, yaşadığın sürece O’nu aynada görüyorsun demektir.’

---

“Her neyse, hep, büyük bir çavdar tarlasında oyun oynayan çocuklar getiriyorum gözlerimin önüne. Binlerce çocuk, başka kimse yok ortalıkta -yetişkin hiç kimse, yani- benden başka. Ve çılgın bir uçurumun kenarında durmuşum. Ne yapıyorum, uçuruma yaklaşan herkesi yakalıyorum; nereye gittiklerine hiç bakmadan koşarlarken, ben bir yerlerden çıkıyor, onları yakalıyorum. Bütün gün yalnızca bu işi yapıyorum. Ben, çavdar tarlasında çocukları yakalayan biri olmak isterdim. :ılgın bir şey bu biliyorum, ama ben yalnızca böyle biri olmak isterdim. Biliyorum, bu çılgın bir şey.”

---

“Bak, ne diyor: ‘Olgunlaşmamış insanın özelliği, bir dava uğruna soylu bir biçimde ölmek istemesidir, olgun insanın özelliği ise bir dava uğruna gösterişsiz bir biçimde yaşamak istemesidir.’ ”

---

“’Bu millet...’ diye başlayan kısa anlamlı uzun sözlerden yana da değildi. Batılı olmak, batıda yaşamak gibi bir rüyası da yoktu. “Biz ilerlemek, ileriye gitmek, Batılı gibi olmak istemiyor muyuz?” diye sordu genç adam bütün saflığıyla. Orta yaşlı profesör itiraz etti. “Bunlar kolay formüllerdir. Mustafa her formülün nereden geldiğini araştırmadan içi rahat edenlerden değildi. Batılı olmak mümkün müydü? Bilimde bile bir gelenek söz konusuydu. Bugün Batı’nın ulaşmış olduğu bilim seviyesine hayran olmak, onların birçok şeyi bize oranla daha kolay çözdüğünü görerek bu bakımdan hayranlık duymak ‘ithal malı bilim’ yapmak için yeterli bir sebep değildi. Ve birdenbire, hayranlıkla gelenek yaratılamazdı. Doğu’ya da hayran olunabilirdi: Mustafa İnan’ın hayran olduğu Ömer Hayyam, aslında bir matematikçiydi. Gelenek, hayranlıkla filan başlatılamazdı; gelenek, sabırla küçük halkaları birbirine ekleyerek yaratılabilirdi. Bu gelenek varmış gibi, hemen bilimsel dünyanın ayrıntılı derinliklerinde kaybolmakla sonuçlanan araştırmalara girişmek için vakit erkendi.””

---

“Bilinçsiz ilaç kullanacak kadar cahil olmadığım için, üstüne iki duble viski yuvarlamadan önce de on dakika kadar bekledim. Yani hiç öyle Nergis’in dediği gibi, en büyük yeteneğim sorunları görmezden gelmek falan değildi. Çözümcül bir insandım ben.”

---

“İçim korku ve huşu karışımı bir duyguyla ürperdi. İnsanlar, eşyalar, mekan ve nihayet kendi bedenim derinliğini yitirip önce iki boyutlu çizgilere sonra fikirlere ve en sonunda da sözcüklere dönüştü. “Pişmanlık,” diye inledim. “O tadına doyulmaz hayat pınarı... Ebedi gençliğin kaynağı... Pandora’nın büyülü iksiri... Sevgilerimin, özlemlerimin, tutkularımın aslan payını vereceğim sana, sen de karşılığında bana ölümsülüğü. Orak diğer her şeyi biçerken ben özgürce at koşturacağım sonsuz, yemyeşil kırlarda. Bilmediklerime inanacağım, yapmadıklarımdan güç alacağım, tanımadıklarıma sığınacağım, ihtimallerle tazeleneceğim... İki vakte kadar bir adam öldüreceğim. Evleneceğim sonra. Bir cesedi tek başına taşımak zor iştir çünkü ve aşk, karşılık bulmaeyan iki sevgi. Mahsustan yanlış yerlere bakacağım, çiçeklere değil vazolara şiirler yazacağım. İnanmadığım şeylere, inanmadığım manalar yükleyeceğim, doğru hayatı yanlış yaşayacağım. Göz öönünde görünmez olacağım. Zamanın kanlı ellerini seninle bağlayacağım, insafsız dudaklarını seninle mühürleyeceğim. En güvenli limanım, biricik sevgilim, hayat ışığım... ey benim güzel pişmanlığım...””

---

““Nasıl mı yapıyorum?” diye karşılık verdi Abdül gözleri çakmak çakmak. “Asıl siz nasıl yapabiliyorsunuz? Nasıl her şeye bu kadar kolay ikna oluyorsunuz? Anlamadıınız fikirlere tutunuyorsunuz, tanrılara yalvarıyorsunuz, birbirinize sonsuz aşk yeminleri ediyorsunuz... Sonra tüm inançlarınız yerle bir olduğunda, hiçbir şey değişmemiş gibi yolunuza devam ediyorsunuz. Bir de utanmadan buna gelişme diyip aslında hiçbir şeyden ders almıyorsunuz. Sözlerinizin, inançlarınızın kendi gözünüzde bile hiçbir hükmü, değeri yok aslında. Şu ya da bu yol fark etmiyor sizin için; yeter ki sefil varlığınızı manalı kılacak bir yalan olsun hayatınızda. Ve her zaman söyleyecek ne kadar çok sözünüz var! Bilhassa en ahmak olanlarınızın. İnsan denen şey, doğanın yarttığı en sapkın hayvan türü; milyarlarca kendini ifade etme manyağı hayvan!””

---

“Bunu ona söylemezdim tabii,  kadınlara böyle şeyler söylersen seni terk ederler. ‘Bana yeterince hitap etmiyorsun,’ demek gerekir kadınlara, ‘şişmansın az ye,’ demek gerekir kırk beş kilo bile olsalar, ‘bu aralar biraz yalnızlığa ihtiyacım var lütfen çok üstüme gelme,’ demek gerekir, ‘ama sen benim ideallerime mani oluyorsun buna hakkın yok,’ demek gerekir, ‘ne yapayım elimde değil annemi yine çok özledim,’ demek gerekir. O zaman sana aşık olurlar. Sende aşık olunacak bir şey kalmadığında, imkansız aşkı yaşamak için.”

---

“ "Önce bir özgür olalım da, ondan sonra düşünürüz." Demiştik. Belki de hiçbir şey yapmazdık. O hissin kendisi yeterdi bize. Özgürlüğü hep insanın canının istediğini yapması zannediyoruz, oysa özgürlük her şeyden evvel bir histir. Eylemden önce o his gelir. İnsana bir şey yaptıran yahut yaptırmayan şey o histir.”

---

“ Az önce sorduğu soruların cevabını merak ediyordu. Onu neden sevmediğimi. Ama böyle şeyleri konuşmak o kadar zordur ki. Böyle şeyleri susmak bile zordur. Hemen anlaşılır neyi sustuğu insanın, en usta yalancı bile bir şey yapamaz o noktada. Sadece salakça gülümseyebilir ve o haliyle kahreder karşısındakini, tabi kendini de kahreder bu arada. Her şey yıkılır böylece iki insan arasında, tuzla buz olur, ayağı kırık at olur, daha da düzelmez, ne geçmişe özlem kalır, ne gelecekten bir beklenti, ne de şimdi yaşanılabilir bir an, hiçbir şey kalmaz. Hangi sivri zekalı zamanı üçe ayırmış ki zaten? Her şey o şimdide olup bitti çoktan, yaşananlar bitti, yaşanamayacaklar bitti, her şey yaşanamayıp bitti o şimdide.”

---

“Çünkü dedemin, benimle konuşurken söylediği bazı kelimeleri anlamasam bile, ses tonundaki iniş çıkışlardan anlardım ne demek istediğini. Yorgun bakışlarından anlardım. Onlardan anlamazsam eğer, sararmış parmaklarında titreyen Maltepe’nin uzamış külünden anlardım. İşte bunlara gerçek hayat tecrübesi denir. Boş beleş muhabbetlere benzemez. Gerçek hayat tecrübesi uykusuz kalınan gecelerde elde edilir ve gündüzleri de bir sikime yaramaz.”

 ---

“Birini hiçliğe mahkum edersen, elbette o senin her şeyin olmak isteyecektir.”

---

“Sonsuzluk yaratılırken de orada mıydın? Her şeyi derinlemesine düşünmeni buna mı borçlusun?”

---

‘Yaşım henüz on altı, yaşamı pek iyi bilmiyorum ama bir şeyi kesinlikle söyleyebilirim: eğer ben karamsarsam, karamsar olmayan yetişkinler budala demektir.’

---

‘Ölüm beni istememişti. Anlıyor musunuz? O anın bende yaratacağı kurtuluş zevkini sonsuza dek yitirmiştim ben.’

---

‘O sırada hiçbir şey düşünmemek, bana hiç de zor gelmiyordu. Hiçbir şey düşünmemek için, aşağı yukarı, birçok şey düşünmek gerekir. Öte yandan da, derine inmeye çalışmadan hepsine boş vermek gerekir.’

---

‘En sessiz saatte, sabahın dördüne doğru, yalnızlığımın köklerinin hafif gürültüler çıkararak büyüdüğünü açık seçik duyuyordum.’

---

‘Galip bir an kendi derdiyle perdedeki kadının derdinin bir olduğunu hissetti; ya da dert yoktu da ortak bır dunya vardı: Çok fazla bir şeyler beklenmeyen, ama hiçbir zaman da küsülmeyen, anlamı ve anlamsızlığı sınırlı, insanı alçakgönüllülüğe çağıran yerli yerinde bir dünya.’

---

‘Tıpkı örüldüğü taşlar gibi, caminin kendi varlığı kendine yeten, kapalı, koskocaman bir nesne olduğunu hissetti. Mekan ne bir yere çağırıyordu insanı, ne de baia bir yere gönderiyordu. Hiçbir şey, hiçbir şeyin işareti olmadığı gibi, her şey her şeyin işareti de olabilirdi.’

---

‘Söyleyebileceğim şey, uzun yıllar boyunca bunun gizli tutulması gerekn bir hastalık olduğuna inandığımdır. Hastalığımdan, bu hastalığa yakalanan ruhumdan, bu hastalığı taşımaya mahkum gövdemden utanıyordum. Hayatımın, olması gereken ‘asıl hayat’ın bir taklidi olduğunu, bütün taklitler gibi utanılması gereken, acıklı, zavallı bir şey olduğunu düşünüyordum. O zamanlar, bu umutsuzluktan kurtulabilmek için elimden yalnızca ‘aslımı’ daha çok taklit etmekten  başka bir şey gelmezdi. Bir ara, okul, mahalle, ya da çevre değiştirmeyi kurdum, ama sizlerden uzaklaşmanın, yalnızca sizleri daha çok düşünmekten başka bir sonuç vermeyeceğini de biliyordum.’

---

‘Böylece hayatımın ilk yarısını bir başkası olmak istediğim için kendim olamadan, ikinci yarısını da kendim olamadığım yıllar için pişman olduğum için bir başkası olarak geçirecektim. O kadar gülünç geldi ki bu düşünce bana, geçmişim ve geleceğim olarak gördüğüm dehşet ve umutsuzluk bir anda herkesle paylaştığım ve üzerinde durmak istemediğim bir yazgıya dönüşüverdi. Hiç kimsenin kendisi olamayacağını bir daha unutulmayacak kesin bir bilgi gibi öğrenmiştim artık.’

---

‘.. uzun ve derin bir uykuya dalarken Galip, uykunun en güzel yanının insanın olduğu kişiyle bir gün yerine geçeceğine inanmak istediği kişi arasındaki gözyaşartıcı uzaklığın unutulması kadar, duyduklarıyla hiç duymadıklarını, gördükleriyle hiç görmediklerini ve bildikleriyle hiç bilmediklerini huzurla birbirne karıştırabıilmesi olduğunu bir kez daha anladı.’

---

‘Hayat, kalabalıklar içinde, güzel hava ile olur. Kalabalık arasında yalnız yaşamak,kalabalıkla beraber gezip birlikte bir köşeye çekilmek, işte gerçek zevk budur.’

---

‘Niçin o daima böyle idi? Dünyada durgunluk ve rahatın hep kuruntu olduğunu görüp kendini üzen şeylerin de hep kendi hayalinin, kendi dileğinin eserleri olduğunu düşünerek kendisine, ruhuna karşı bir şey yapmadığından, kendini iyi etmek için bir çare bulamadığından deliren bir hiddet ve öfke duyuyordu. Evvela yerden havalanmak için gökyüzünü kafi bulmayan bir güzel hülya, yüksek bir emel, bir ismet isteği ile boğulur, o zaman bir hiç için canını verecek hale gelirdi. Fakat sonra yine o hiçlerden biri ile bütün havlanarak yükselme hissi yaralanır, her güzeli bir yara haline koyan incelme duyguları uyanır, hayatın, dünyanın, insanların, ruh ve kalbin ne olduğunu soğuk kanla, kendine karşı bile düşmanca, bir damla şiire mağlup olmayarak, arzuların ne iğrenç, emellerin ne gülünç, başarıların ne miskin, bütün saadetlerin, neşelerin, ne kadar süslü olursa olsunlar ne çirkin olduğunu düşünmekten doğan umutsuzluk ve bezginlik ile harap olur; sisli, küflü kalırdı. Ah, arasıra ruhunu heeycanlandıran o saf ve güzel anlar devamlı olsaydı... Herkes gibi o da hayatı sade ve masum gözlerle görseydi.’

---