Sen bunu zaten biliyordun

Bazı insanlar ölümleriyle de değer katar hayata. (bkz: Abdülkadir Pirhasan) namıdiğer Vedat Türkali bugün döneminden taştı, bir kısım entellektüellerin sohbetlerinden sıyrıldı, fikirlerini bir kez daha hatırlattı. Hızla akıp giden gündemin ve yaşayışımızın arasında bugün, seneye bugün, ondan sonraki sene yine bugün mutlaka hatırlayacağız. Fikirlerini anacağız, içimize işlemiş roman cümlelerini sayfa aralarından gün yüzüne taşıyacağız.

Yalnız kalırsan günün birinde sen de benim gibi aklını kaçırırsın!... Şu halde, birlikte gitmemiz, aynı yoldan yürümemiz gerekiyor. 

Dün Dünya Emekçi Kadınlar Günüydü. Saat 19.00’da Taksim’de kadınların toplanıp yürüyüş yapacağını duyduk. Bir daha hiç kimsenin yalnız yürümeyeceğine dair söz vermiştik. Deprem düdüklerimizi ceplerimize doldurup birkaç kadın meydana çıkıp beklemeye başladık. Yürüyüş saati yaklaştıkça tek tük kalabalık çoğalıyordu. Mor bayraklarını dalgalandıran kadın örgütleri, beyaz saçlı yaşlı teyzeler, feminist gruplar, LGBTİ’nin gökkuşağı, kalabalığı görüp yürümeye karar verenler eşliğinde hareketlenme başladı. Megafondan çıkan sloganlara en çok eşlik etmek için sesini duyurmaya çalışan renkli bir kalabalık olmuştuk.

İstiklal Caddesi’nin orta kısımlarına gelindiğinde bir kadın bandosunun sesini duyduk. Gittikçe yaklaşan bandonun ritmiyle meydana sesini duyurmaya gelmiş yüzlerce kadın zıplamaya, oynamaya, çılgınlar gibi kahkaha atmaya başladı. Sanırım bu bütün devletlerin, bütün devlet büyüklerine verilebilecek en güzel cevaptı. Bu zamana kadar çok canımız yanmış, cenazelerimizi kendimiz sırtlamış, şu hayattaki varlığımızı hep ispat etmeye çalışmıştık. Şimdi ise her şeye rağmen gülen, oynayan, hoplayan kadınların arasında ne kadar da güçlü olduklarını bir kere daha görme şansını yakalamıştık. Bu yapılan, dünyanın en güzel direnişiydi. Kalabalık arasından bir arkadaş; bu kadar kadın çay içmeye gitmeliyiz, dedi. Bir diğeri; bu kadar kadın kısır yapıp Afrika’ya gitse açlığı bitirir, dedi. Kendine yakın bulduklarınla bir arada olmanın keyfine varıyorduk. Herkesin yorumu çok doğru geliyordu. Dünyanın nasıl daha güzel hale getirilebileceği üzerine yorumlar duyuyorduk. Sonunda Galatasaray Lisesi’nin önüne kadar gelmiştik; köşelere konuşlanmış çevik kuvveti görünce garip bir duygu kaplar gibi oldu. Birilerinin gözleri hep mi üzerimizde olacaktı?

Düdükler bırakıldı, kahkahalara ara verildi, hep bir ağızdan umut taşıyan sözcükler dile geldi:

‘’Dün-ya yerinden oynar, Dün- ya yerinden oynar;

Dear Euphoria - Able

…

                15 Eylül

İnsanın çıldırası geliyor, Wilhelm, dünyada hâlâ değeri olan birkaç şey hakkında ne bir bilinç, ne de bir duygu taşıyan insanlar olduğunu düşündükçe.  St. ***’nin saygın papazına gittiğimizde Lotte’yle altında oturduğumuz ceviz ağaçlarını sana anlatmıştım, o muhteşem ceviz ağaçlarının içimi her zaman çok büyük sevinçlerle doldurduğuna Tanrı şahit! Papaz evinin avlusunu ne kadar özel, ne kadar serin kılıyorlardı! Dalları ne kadar güzeldi! Onları yıllar önce diken papazların anısını da üzerlerinde taşıyorlardı.  Bununla ilgili olarak öğretmen bize dedesinden duyduğu birinin adından defalarca söz etmişti; çok dürüst bir adammış, ne zaman ağaçların altında otursam hatırasının benim için de özel bir anlamı vardı.

Şimdi olanları sana anlatayım. Kesilen ağaçları – kesilen diyorum! Dün bahsederken öğretmenin gözleri doldu! Düşündükçe, onlara baltayı ilk vuran pisliği öldürmek geliyor içimden. Benim avlumda böyle birkaç ağaç olsa ve içlerinden biri yaşlandığı için kurusa ve bana bunu seyretmekten başka bir şey kalmasa bile üzüntüden ölürdüm.

Sevgili değerli dost, unutulmaması gereken bir şey var, o da; İnsan duyarlılığı! Bütün köy homurdanıyor, umuyorum ki, papazın karısı kendisine gönderilen tereyağı, yumurta ve benzeri şeyler kesilince, oturduğu yerden ne gibi bir yara açtığını anlar. Çünkü bunu yapan yeni papazın karısı (eski papazımız ölmüş), bir deri bir kemik olan hastalıklı kadının çevresiyle ilgilenmemesi için birçok sebebi var, çünkü kimsenin de onunla ilgilendiği yok.

Bilgili olduğunu sanan,hakikiliği kabul edilen İncil metinleri üzerine araştırmalar yapıp Hıristiyanlığın yeni moda etik, eleştirel reformu üzerine çalışırken Lavater’in heyecanlarına omuz silken, sağlığı çok bozuk olduğundan Tanrı’nın eseri olan yeryüzünde sevinç nedir bilmeyen kaçık o. Benim ceviz ağaçlarımı kesmek ancak böyle bir yaratık için mümkün olabilirdi. Görüyor musun, bir türlü kendime gelemiyorum! Hele bir düşün: Dökülen yapraklar avluyu hem kirletiyor, hem de nem yapıyormuş, ağaçlar gün ışığını kesiyormuş, olgunlaşan cevizlere erkek çocuklar taş atıyormuş, bu da onun canını sıkıyormuş.

Köyde insanları, özellikle yaşlıları çok mutsuz görünce sordum: ‘’ Buna neden izin verdiniz?’’ – ‘’ Bu köyde muhtar bir şey yapmaya karar vermişse,’’ dediler, ‘’ elden ne gelir!’’ – Ama bu arada güzel bir şey olmuş. Karısının hiçbir işe yaramayan kuruntularından bir kez olsun çıkar elde etmek isteyen papazla muhtar kârı paylaşmayı düşünürken, bunu öğrenen köy meclisi şöyle demiş: ‘’Durun bakalım!’’  Ağaçların bulunduğu kilise topraklarının üzerinde bu meclisin eskiden kalma hakları varmış, nihayetinde ağaçlar en çok parayı kim veriyorsa ona satılmış. Ağaçlar yerde şimdi! Ah, keşke prens olsaydım! Hem papazın karısını, hem muhtarı, hem köy meclisini – prens mi! Eğer prens olsaydım, muhtemelen ülkemdeki ağaçlardan bana ne derdim.