DColumns

Het is weer de tijd van het jaar waarin mandarijntjes in overvloed beschikbaar zijn. Heerlijk fruit en nog gezond ook. Het is echter voor mij ook een frustrerend terugkerend iets: de ongelijkheid in de partjes. Ik begin altijd links met eten, het volgende partje rechts, dan weer links et cetera. Zo kom je bij het laatste partje. Het blijkt een oneven aantal, want ik eindig links. Dat mag natuurlijk niet het einde zijn, want zo heeft links meer gehad dan rechts. Ik pak nog een mandarijntje en begin daar uiteraard rechts, want het is alsof ik verder ga vanaf links.

Het gaat de goede kant op. Maar dan: het laatste partje eindigt links! Dat lijkt vanuit het tweede mandarijntje dan wel goed, want deze heeft blijkbaar een even aantal partjes, maar per saldo eindig ik wéér links. Hoe ga ik dit oplossen? Een derde mandarijntje gaat alleen werken als ik weer rechts begin, maar dus ook rechts eindig. Vooruit dan maar. Met nog drie partjes te gaan zie ik dat het weer een einde op links gaat worden. Wat een pech!

Ik had een groot filosoof kunnen zijn, maar ik snap mijn eigen gedachten niet eens. Van kinds af aan ben ik al een denker, maar dat heeft mij lang niet altijd iets moois of nuttigs opgeleverd. Meestal werkt het juist averechts. Je kunt geobsedeerd raken in iets willen verklaren. Accepteer je dat je iets niet begrijpt en dus de wijsheid niet hebt? Dat gaat in tegen de filosofie; dit betekent immers liefde voor de wijsheid. Of is de wijsheid juist dat sommige zaken, zoals de liefde zelf, écht onverklaarbaar zijn?

Doorgaans ben ik geïnteresseerd in filosofie, al hangt dat van mijn bui af. Zo ben ik dan ook wel weer. Toen ik mij verdiepte in de filosofie, werd Democritus een favoriet van mij. Een deel van zijn theorie is gebaseerd op de opvatting dat niets op zichzelf staat, maar altijd een logisch gevolg is van iets anders: niets gebeurt zomaar. En hij trok dat door: als iets uiteen zou vallen, bijvoorbeeld een levend wezen dat aan het sterven is, betekent dit niet het einde. Alles komt weer samen in iets anders, een nieuw leven. Zo is iedereen en alles uit iets ontstaan, verworden tot een unieke combinatie. Het mooie hierin vind ik enerzijds de vicieuze cirkel en anderzijds een soort impliciet besef dat alles en iedereen waarde heeft. Ik ben dan ook altijd fel gekeerd tegen superioriteitsgevoel.

In het winkelcentrum zie ik een student staan, vlakbij de ingang van de supermarkt. Als een verdwaalde emoe staart hij om zich heen. Hij draagt een donkerblauw windjack met een geel logo. Ik gok op een energiemaatschappij of krant. Net voordat ik de supermarkt in wil lopen, kom ik te weten wat het is. Of ik interesse heb in De Telegraaf. Ik kijk hem aan met een blik van 'wat denk je zelf'? Hij kan wel een mooi abonnement aanbieden. Ik vraag of hij de krant zelf wel eens heeft gelezen. Hij zegt dat dit zo is; regelmatig zelfs. Ik kijk naar de voorpagina. “Dure benzineprijzen”, staat onder één van de schreeuwerige koppen. Als je al twijfels had over het (taal)niveau, is dat nu toch wel definitief bevestigd. Nog los van het sensatienieuws, want dat scoort.

Na de roemloze ondergang in de kwalificatiereeks voor het EK Voetbal in Frankrijk, waren de spelers het erover eens dat ze “collectief hebben gefaald”. Nou, inderdaad! Onder dat collectief versta ik niet alleen de spelers zelf. Ook de technische staf en allerlei KNVB-bobo's, die vooral bezig zijn met geld te stoppen op de plek waar hun ballen zouden moeten zitten. Dat zag ook een grote groep mensen in een verzorgingshuis.

Laten we één van hen Gerrit noemen. Gerrit is 82 en woont al een paar jaar begeleid in het verzorgingstehuis. De laatste maanden heeft hij steeds meer pijntjes en steeds minder energie. Gerrit is echter een groot voetbalfan en wil daarom dolgraag het EK in Frankrijk bijwonen. Het voelt als zijn laatste kans om nog eens voor een grote wedstrijd in een stadion te komen. En met deze poule moet kwalificatie toch makkelijk lukken? Gerrit spaart van zijn kleine AOW, hoe lastig ook, voor de dure kaartjes en hotelovernachting. Hopelijk heeft hij over anderhalf jaar voldoende gespaard!

Recent heb ik met mijn vader vakantie gevierd in Galicia, het Spaanse gebied boven Portugal. Ondanks de daar relatief goed draaiende economie, zag ik in de grootste stad La Coruña pas na 2 dagen een toerist. Maar dan wel met 3000 tegelijk, door een gigantisch cruiseschip dat de stad aandeed. Ze worden in het kleine, oude stadscentrum gedumpt en krijgen een middagje om daar wat rond te wandelen voordat ze weer aan boord moeten. Zij hebben vast geen tijd besteed aan het goed bekijken van de prachtige, authentieke details die in sommige straatjes nog duidelijk zichtbaar zijn. Maar ook een muur waarop fascistische leuzen richting de Madrileense regering te lezen zijn. Onvoorstelbaar dat bijna elke regio wel een afscheidingsintentie heeft. Wanneer wordt trots, superioriteit?

Na een dagje in Lugo, de oudste Galicische stad met derde-eeuwse stadsmuren, ging onze reis verder naar Santiago de Compostela. De sfeer aldaar was bijna magisch te noemen. Waar wij vanaf het vliegveld de bus naar het centrum namen, komen anderen met grote backpacks en een provisorische wandelstok afgepeigerd op de mythische kathedraal af. De emoties die deze pelgrims tonen bij het bereiken van het einddoel na een lange reis, zijn indrukwekkend. Mensen vallen huilend elkaar in de armen of staren juist lange tijd roerloos voor zich uit.

Ik ben Hakima en kom uit Aleppo, een grote stad in Syrië. Ik wilde graag medicijnen studeren, maar dat was onmogelijk door de financiële situatie van mijn familie en de opstelling over vrouwen. Ze vinden ons namelijk ondergeschikt aan de man. Daarom heb ik stiekem online cursussen gevolgd. Ook heb ik Engels geleerd om mijn kansen in het buitenland te vergroten. Want in Syrië is geen toekomst voor mij. Zeker niet nadat mijn man, met wie ik een dochtertje van anderhalf jaar heb, werd opgepakt en op brute wijze werd vermoord. Ikzelf werd wekenlang gemarteld. Waarom? Omdat hij zich grote zorgen maakte over het bewind van Bashar al-Assad, onze president. Hij schreef een open brief naar een krant, waarin hij diverse alternatieven gaf om ons land beter te maken. Niemand weet of het onze president was of de groepering IS, die mijn gezinsleven uiteen heeft gereten. Maar ik wist zeker: ik moet hier weg.

Waar voorheen een sportschool volstond, stel je tegenwoordig weinig meer voor zonder je eigen groepje van de bootcamp. Dat komt neer op een stuk of acht mensen, soms in een rafelig fluorescerend hesje, dat zich vrijwillig laat afbeulen door iemand die dat graag doet. Je ziet ze hun benen strekken tegen een boom, terwijl het effect daarvan nihil is, en diep zuchtend wachten tot het opperhoofd van het clubje zegt dat ze verder gaan.

Onderweg naar mijn werk zie ik een groepje niet bepaald fitte mensen joggen. Het regent. Ze komen aan bij het verkeerslicht. De voorste drukt op het knopje en krijgt direct groen. Ze steken over, waarbij mij opvalt dat de vrouw achteraan een losse veter heeft. Ze ziet het zelf blijkbaar ook en probeert deze nog snel even vast te maken. Het groepje heeft niets door en is al aan de overkant. Daarop besluit ze over te steken en het aan de overkant nogmaals te proberen. Ik zie haar iets roepen, waarbij een klodder speeksel vrijkomt, maar niemand reageert. Ze joggen verder en de vrouw sjokt hier achteraan, duidelijk met nog minder energie dan de anderen. Dan doet de groep een soort huppelsprongetjes en ziet ze haar kans schoon om hen bij te lopen. Net op het moment dat ze dichterbij komt, struikelt ze bijna en wordt het joggen weer ingezet.

In de supermarkt zie ik een potje staan met waarschijnlijk olijven. Ik kijk op het etiket en zie staan: Tapasolijven met vijgen. Dat lijkt mij een aparte combinatie. Maar ik ben gek op olijven en gek op vijgen, dus dit gaat mee naar de kassa. Na een paar dagen heb ik 's avonds wel trek in een snack. Ik kijk in het kastje en zie de tapasolijven. Al bijna weer vergeten! Blij pak ik het potje en draai het open. Tenminste, dat probeer ik. Na driemaal flink kracht zetten heb ik een pijnlijke hand en merk ik dat het echt niet gaat. Dat is mij in minstens 10 jaar niet meer gebeurd! Ik probeer het maar op de weinig elegante manier: een scherp mes in het deksel steken. Daarna hoef ik nauwelijks kracht te zetten en ploep, daar drijven de olijven.

Recent was bij mij in de buurt een Moluks festival. Leuk om daar eens een rondje te lopen. Wat kleiner dan verwacht, maar wel sfeervol. Een mooie samensmelting van Molukse en Nederlandse komaf. Dat is wel eens anders geweest. Uiteraard veel kraampjes met eten of kleding, maar ook een muziekpodium. De band heeft een repertoire van easy-listening muziek met liedjes die in de jaren zeventig of tachtig wellicht hits zijn geweest. Niet bepaald mijn smaak, maar het zorgt wel voor wat dansers. Ik zie wat Molukse koppels rustig meebewegen. Dan ineens een groepje van vier Nederlanders. Ik herken hun stijl direct: linedancing! Toch wat vergezocht met deze muziekstijl. Die mensen hebben blijkbaar een grote fantasie of kennen simpelweg niets anders. Hoe dan ook, één vrouw is zo te zien een soort leider en de andere drie, één vrouw en twee mannen, volgen.

Een open brief aan ene Ricardo en vele anderen met een afwijkende naam, maar eenzelfde opvatting. Ondanks dat zij grote moeite hebben met begrijpend lezen en logica in het algemeen. Ricardo reageerde op Facebook, waarin de douane aangaf dat koekjes of baklava voor eigen gebruik meenemen, geen probleem is. Een stukje van Ricardo's reactie: “(...) vanwege SUIKERFEEST?! mogen hun dat wel meenemen we zijn in nederland mensen dit land gaat steeds meer naar de klote zo!!”.

Beste Ricardo, in Nederland is de Nederlandse taal de meest voorname officiële taal. In plaats van een racistisch commentaar te plaatsen, had je beter je Nederlands kunnen oefenen. Gezien je principiële opvatting, neem ik aan dat je elke dag aardappelen en groenten eet, die in Nederland zijn geteeld. En dat de bal gehakt daarbij honderd procent zeker van een in Nederland gefokt dier afkomstig is. Een pizza, nasi goreng, sushi of ander buitenlands eten gaat er bij jou natuurlijk niet in. Je staat vast ook nooit met je dronken kop bij de lokale dönertent, in de hoop een grote kater te voorkomen.

De Duitse Pünktlichkeit is wereldwijd bekend. Wie een afspraak om 13:00 uur heeft, moet een wel heel goed excuus hebben om 5 minuten te laat te komen. Blijkbaar is voor de trein echter een uitzondering gemaakt. Op de heenreis naar Hamburg had ik al een half uur vertraging, doordat de trein uit Osnabrück tweemaal stil stond. Op de terugreis ging ik met de ICE, de "snelle" trein waar ik extra voor betaalde. Deze vertrok op tijd en reed goed door. Voor ongeveer een uurtje. Daarna werd afgeremd en stonden we stil, omgeven door weiland. Een déjà vu: het gebeurt toch niet opnieuw? Ik zou 20 minuten overstaptijd hebben op de trein naar Nederland. Na 5 minuten reden we weer en leek niets aan de hand. Daarna stond hij echter weer tweemaal stil. De airco werkte ook steeds minder goed. Met uiteindelijk 40 minuten vertraging kwam ik in Osnabrück aan. Aansluiting gemist op een trein die elke twee uur gaat. Omdat ik via Bad Bentheim moest reizen, ging ik op zoek naar een lokale trein.

Om 19:15 arriveerde ik daar, na vele tussenstations. Aldaar geen trein naar Nederland, maar bussen. Ik zag iemand van Deutsche Bahn en vroeg hoe laat de bussen gingen. Hij antwoordde: 20:45 uur. Ik twijfelde of mijn horloge kapot was of dat ik hem niet goed had verstaan. Maar nee, het klopte. Drie bussen, inclusief chauffeur, stonden klaar. Maar hij liet een groepje van ongeveer 20 mensen, anderhalf uur wachten. Het was nog altijd 35 graden, windstil en benauwd. Op het station was niets open. Ik vroeg of 1 bus naar Nederland kon rijden, waarna we vervolgens op een trein konden stappen. Nee, dat kon niet. Hij had namelijk een schema. Ik probeerde het nog eens, maar hij bleef het schema benoemen. Alsof je binnen anderhalf uur niet terug bent van een ritje naar Enschede of Hengelo. Zijn leidinggevende wilde hij ook niet bellen. Daar zaten we dan, uitgeput van een vervelende reis en door een of ander schema, alsof dat een natuurverschijnsel is, wetende dat je twee uur later zult aankomen.

Tijdens mijn verblijf in Hamburg valt mij het groot aantal verwijzingen naar hoorproblemen op. Veel audiciens, maar ook spandoeken met “Interesse in gebarentaal? Kom eens binnen!”. Ik stap de metro in en ga tegenover een vrouw zitten. Ik zie haar vanuit mijn ooghoeken af en toe kijken, maar ze zegt niets. Dan schraapt ze haar keel en vraagt mij in het Duits of ik hoortoestellen draag. Dat is het geval. Vervolgens gebaart ze met haar handen, waarop ik antwoord dat ik geen gebarentaal beheers. Sterker nog, dat ik in Hamburg op eigen initiatief les heb om mijn Duits te verbeteren. Als ik zeg dat ik uit Nederland kom, antwoordt ze in het Nederlands dat zij half Nederlands is. Ze wil graag gebarentolk worden en dacht dat ze met mij wel kon oefenen. Helaas.

Haar blik is even mysterieus als aantrekkelijk. Ze laat het hoofd iets zakken en glimlacht terwijl ze even opkijkt als we de juiste danshouding aannemen. Ik kan nog net even in haar fonkelende ogen kijken voordat onze bovenlichamen elkaar raken. Ik voel haar mooie, zachte haar in de zijkant van mijn nek. Ondertussen laat de zwoele Afrikaanse muziek de spanning nog wat verder stijgen. Mijn borstkas geeft haar voldoende grip en sturing, terwijl onze rechterbovenbenen als magneten aan elkaar vastzitten. Ze drukt de vingers van haar linkerhand heel lichtjes iets dieper in mijn rechterschouder en bezorgt mij daardoor een rilling. Ik beweeg haar voorzichtig nog iets meer naar voren, ondanks dat we bijna niet dichter tegen elkaar kunnen staan.

Op diverse NS-stations zijn de poortjes nu officieel in gebruik genomen, in de zin dat deze standaard dicht staan. Eroverheen springen levert een boete van in totaal 125 euro op. Dat zou mensen toch wel moeten afschrikken, maar vele honderden boetes zijn al uitgedeeld. Sommige mensen vragen zich af waarom de poortjes niet hoger zijn gemaakt. Want dan ontkom je toch niet aan het moeten betalen voor je reis? Echter, uit eigen ervaring weet ik dat dit niet het geval is. In mijn studietijd kon ik met de metro bij Kralingse Zoom (de halte voor de Erasmus Universiteit) zowel richting Rotterdam Alexander als richting Centraal naar huis. Route één was langer met de trein en korter met de bus; route twee precies andersom. De enige doorslaggevende reden was de te halen overstap, al dan niet door vertraging.

Het is fris en grijs, maar toch droog. Ik ben op bezoek bij twee vrienden (vriend en vriendin van elkaar). Zij komt op het idee een kampvuurtje te maken in hun grote tuintafel, waar in het midden een vuurkorf zit. Prima plan. En geen probleem, want echte mannen kunnen vuur maken! Ja, maar wij zijn mannen die in de éénentwintigste eeuw leven. Verstandig: een aanmaakblok gebruiken. Dat blijkt echter, ondanks verwoede pogingen, voor geen meter te branden. Een paar reclamefolders worden erbij gelegd. We verscheuren daarna ook een tijdschrift. Die glossy pagina's bevatten blijkbaar ook plastic of iets soortgelijks. Wat een vieze lucht! We hoesten wat af, maar houden illustere hoop en leggen twee stukken hout tegen elkaar. Nog een paar lucifers erin, dan moet het toch een keer lukken?

De al vele weken aanhoudende studentenprotesten aan de UvA doen mij terugdenken aan toen ik mij aan het oriënteren was op een vervolgstudie. De bachelor/master-structuur was pas ingevoerd en dus ging ik zoeken naar de mogelijkheden. Zowel de Erasmus Universiteit als de UvA boden een Masterprogramma dat goed leek aan te sluiten. Mooi, op naar de eerstkomende Open Dag. Die van de Erasmus was net geweest. De UvA vermeldde niets, waarop ik belde. De plat Amsterdams sprekende dame had geen idee waar ik het over had, maar blijkbaar kon geen sfeer worden geproefd. Op de vraag of ik dan op eigen gelegenheid eens kon rondkijken, zei ze dat dit niet zomaar kon zonder toestemming. “Toestemming van wie?”, vroeg ik daarop. Ze was even stil, maakte een soort geschrokken geluid en zei toen “Je ken toch gewooooon lans kommuh?”

Al zolang als ik weet, staan met Pasen een paar chocoladehaasjes op tafel. Als kind is dat  geweldig; als volwassene is het de jeugdherinnering die een glimlach brengt. Zuslief zit momenteel op Curaçao, maar ik ben aanwezig bij het traditionele paasontbijt bij mijn ouders. Een overdadig gedekte tafel, vol met zoet en hartig beleg, gekookt eitje, stolletje, croissantjes, verse jus d'orange en allerlei andere zaken die niet op zijn te krijgen. Voor iedere aanwezige een gezellig feestje op de zondagochtend en niet in de laatste plaats voor de kat.

De kat zit ook op een stoel en kijkt eens goed om zich heen. Het neusje beweegt continu, met al dat lekkers op tafel. Voorzichtig gaat een pootje richting een plakje vleeswaren. Met een simpel “Nee!” trekt hij direct zijn poot terug. Voor even dan. Op alle mogelijke manieren probeert hij ongezien toch iets te pakken te krijgen. Dan springt hij van de stoel en weet iedereen dat hij straks overal kan opduiken. En inderdaad: we zien een stukje poot tegen de vensterbank opkomen. Daarna weer een snuffelend neusje in de lucht. We wijzen hem terecht en na een tijdje niks meer te zien, denken we dat hij rustig op de grond zit.

In een fractie van een seconde zien we iets zwarts omhoog komen, waarna de bak met kaas erin een salto maakt. Dan het geluid van kattennagels en met een soort schaatsbeweging zien we nog net de zwart-grijze vacht achter de bank verdwijnen.