A Place for Quiet Thoughts

Αν αγαπήσεις έναν άνθρωπο στα 20 και τον ξανασυναντήσεις στα 40, τίποτα πάνω του δεν θα είναι ακριβώς το ίδιο.

Άλλες σκέψεις. Άλλες επιθυμίες. Άλλοι φόβοι. Άλλος τρόπος να αγαπά. Ακόμη και το σώμα του θα έχει αλλάξει. Κι εσύ το ίδιο.

Οπότε αναρωτιέμαι:

Πόσο μπορεί να αλλάξει ένας άνθρωπος μέχρι να πάψει να είναι ο άνθρωπος που ερωτεύτηκες;

Και αν αλλάξει σχεδόν ολοκληρωτικά, αλλά εσύ εξακολουθείς να τον αγαπάς, ποιον ακριβώς αγαπάς;

Αυτόν που βρίσκεται απέναντί σου;

Τη συνέχεια εκείνου που κάποτε γνώρισες;

Ή τη μνήμη ενός ανθρώπου που, με έναν τρόπο, δεν υπάρχει πια;

Και πάμε ένα βήμα βαθύτερα:

Αν ο έρωτας αντέχει όλες αυτές τις αλλαγές, μήπως τελικά δεν ερωτευόμαστε χαρακτηριστικά, προσωπικότητες και σώματα, αλλά κάποια αόριστη αίσθηση "ταυτότητας" που πιστεύουμε ότι παραμένει ίδια μέσα στον χρόνο;

Τι είναι λοιπόν αυτό το "κάτι" που πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτο σε έναν άνθρωπο για να μπορούμε να πούμε ότι εξακολουθούμε να αγαπάμε τον ίδιο άνθρωπο;

Δεν θέλω απαραίτητα ρομαντικές απαντήσεις. Φιλοσοφήστε το, αμφισβητήστε το, διαφωνήστε μεταξύ σας, χρησιμοποιήστε προσωπικά βιώματα αν θέλετε.

Βιολογικό (απλοποιημένα): ο έρωτας είναι μια έντονη έκκριση ουσιών, που δημιουργεί την αίσθηση της ανάγκης σε τόσο έντονο βαθμό που παρομοιάζει εκείνη των ναρκωτικών. Η δε έκκριση μπορεί να προκύψει από διάφορους βιολογικούς όσο και κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες που στο σύνολό τους συντελούν αυτό που ονομάζουμε απλοϊκά "γούστο". Στην συνέχεια, μια πλέον σειρά από εκκρίσεις (βασοπρεσίνη, ωκυτοκίνη), συνδέει τον σύντροφο με μια αίσθηση ασφάλειας και γαλήνης. Ο εγκέφαλος μας προσάπτει τα συναισθήματα αυτά σε μια άγκυρα (τον σύντροφο), η οποία δεν επηρεάζεται τόσο έντονα από επιμέρους μεταβολές - οι "πυροκροτητές" που συνδέονται με τον άνθρωπό σου είναι τόσοι πολλοί και βαθιά χαραγμένοι στον εγκέφαλό σου, που ακόμα κι αν οι επιμέρους μεταβολές εμφανιστούν, είτε δεν γίνονται αντιληπτές ή δεν είναι τόσο σημαντικές ώστε η αμυγδαλή του εγκεφάλου σου να παύσει να βλέπει τον σύντροφό σου σαν το "ασφαλές σου περιβάλλον". Μόλις αυτή η σύνδεση ταραχτεί από μια σειρά έντονων μεταβολών, νέα νευρωνικά μονοπάτια δημιουργούνται - ο άνθρωπός σου (ίσως) παύει να είναι ο άνθρωπός σου.

Κοινωνικά/πολιτισμικά: επειδή έχουμε προσάψει μια δόση ηθικής στην "αγάπη", τον "έρωτα" και την μακροβιότητα αυτών, μέσω ενός συνόλου εξελικτικών, ιστορικών, καλλιτεχνικών και θρησκευτικών ερεθισμάτων, τα οποία καθιστούν πιο "ελκυστική" επιλογή το να αγαπάς κάποιον εις τους αιώνας των αιώνων, να συνεχίζεις να τον επιλέγεις παρά ή ακόμα και λόγω των αλλαγών του. Αυτό δημιουργεί το προέδαφος, όχι απαραίτητα για να συνεχίσεις να αγαπάς κάποιον αλλά σίγουρα για να του δίνεις περισσότερες ευκαιρίες οι οποίες θα σε οδηγήσουν στο να αγαπήσεις περισσότερο, ξανά κ.ο.κ. (εξαιρώ περιπτώσεις στις οποίες μένεις με κάποιον απλά για να μείνεις με κάποιον).

Μια πιο "ρομαντική" αντίληψη: αγαπάμε κάποιον επειδή μας ολοκληρώνει. Επειδή η εξέλιξή του είναι μέρος της εξέλιξής μας. Δεν αγαπάμε κάποιον μόνο για το ποιος είναι. Τον αγαπάμε για το ποιος μπορεί να είναι. Για το ποιοι μπορούμε να είμαστε συναρτήσει του. Αγαπάμε κάποιον επειδή το να αγαπάμε κάνει την ζωή πιο όμορφη. Και δεν παύουμε να αγαπάμε επειδή κάποιος αλλάζει ή επειδή κάποιος δεν υπάρχει πλέον - προσαρμόζουμε την αγάπη μας, μέχρι αυτή να μην έχει χώρο να μεγαλώσει ή να μεταβληθεί άλλο. (Το παρόν παραλήρημα επιβεβαιώνει τα των κοινωνικοπολιτισμικών παραγόντων)

Γι'αυτό μένουμε με κάποιον παρά το γεγονός ότι ο αρχικός κάποιος διαφέρει πλήρως από τον τελικό κάποιο.

Μετά από ποιο σημείο φεύγουμε;

1. Μόλις τα νέα νευρωνικά μονοπάτια δημιουργηθούν κι οι αρχικές συνδέσεις σπάσουν.

2. Μόλις οι αντικρουόμενες κοινωνικές νόρμες υπερνικήσουν εκείνες της δεύτερης παραγράφου (βλ. "ο σύντροφός σου σε απατάει, είναι πλέον αποδεκτό να φύγεις).

3. Μόλις οι προαναφερθείσες συναρτήσεις έχουν αρνητικό αποτέλεσμα. Δεν μας αρέσει ποιοι είμαστε, ποιοι (δεν) μπορούμε να γίνουμε, ποιοι είναι και ποιοι (δεν) μπορούν να γίνουν.

Όλοι γυρίζουν γύρω μας και εμείς γύρω από αυτούς όχι σε κύκλο αλλά ελλειπτικά και ο καθένας έχει διαφορετική βαρύτητα

Αν αγαπήσεις έναν άνθρωπο στα 20 και τον ξανασυναντήσεις στα 40, τίποτα πάνω του δεν θα είναι ακριβώς το ίδιο.

Άλλες σκέψεις. Άλλες επιθυμίες. Άλλοι φόβοι. Άλλος τρόπος να αγαπά. Ακόμη και το σώμα του θα έχει αλλάξει. Κι εσύ το ίδιο.

Οπότε αναρωτιέμαι:

Πόσο μπορεί να αλλάξει ένας άνθρωπος μέχρι να πάψει να είναι ο άνθρωπος που ερωτεύτηκες;

Και αν αλλάξει σχεδόν ολοκληρωτικά, αλλά εσύ εξακολουθείς να τον αγαπάς, ποιον ακριβώς αγαπάς;

Αυτόν που βρίσκεται απέναντί σου;

Τη συνέχεια εκείνου που κάποτε γνώρισες;

Ή τη μνήμη ενός ανθρώπου που, με έναν τρόπο, δεν υπάρχει πια;

Και πάμε ένα βήμα βαθύτερα:

Αν ο έρωτας αντέχει όλες αυτές τις αλλαγές, μήπως τελικά δεν ερωτευόμαστε χαρακτηριστικά, προσωπικότητες και σώματα, αλλά κάποια αόριστη αίσθηση "ταυτότητας" που πιστεύουμε ότι παραμένει ίδια μέσα στον χρόνο;

Τι είναι λοιπόν αυτό το "κάτι" που πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτο σε έναν άνθρωπο για να μπορούμε να πούμε ότι εξακολουθούμε να αγαπάμε τον ίδιο άνθρωπο;

Δεν θέλω απαραίτητα ρομαντικές απαντήσεις. Φιλοσοφήστε το, αμφισβητήστε το, διαφωνήστε μεταξύ σας, χρησιμοποιήστε προσωπικά βιώματα αν θέλετε.

Βιολογικό (απλοποιημένα): ο έρωτας είναι μια έντονη έκκριση ουσιών, που δημιουργεί την αίσθηση της ανάγκης σε τόσο έντονο βαθμό που παρομοιάζει εκείνη των ναρκωτικών. Η δε έκκριση μπορεί να προκύψει από διάφορους βιολογικούς όσο και κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες που στο σύνολό τους συντελούν αυτό που ονομάζουμε απλοϊκά "γούστο". Στην συνέχεια, μια πλέον σειρά από εκκρίσεις (βασοπρεσίνη, ωκυτοκίνη), συνδέει τον σύντροφο με μια αίσθηση ασφάλειας και γαλήνης. Ο εγκέφαλος μας προσάπτει τα συναισθήματα αυτά σε μια άγκυρα (τον σύντροφο), η οποία δεν επηρεάζεται τόσο έντονα από επιμέρους μεταβολές - οι "πυροκροτητές" που συνδέονται με τον άνθρωπό σου είναι τόσοι πολλοί και βαθιά χαραγμένοι στον εγκέφαλό σου, που ακόμα κι αν οι επιμέρους μεταβολές εμφανιστούν, είτε δεν γίνονται αντιληπτές ή δεν είναι τόσο σημαντικές ώστε η αμυγδαλή του εγκεφάλου σου να παύσει να βλέπει τον σύντροφό σου σαν το "ασφαλές σου περιβάλλον". Μόλις αυτή η σύνδεση ταραχτεί από μια σειρά έντονων μεταβολών, νέα νευρωνικά μονοπάτια δημιουργούνται - ο άνθρωπός σου (ίσως) παύει να είναι ο άνθρωπός σου.

Κοινωνικά/πολιτισμικά: επειδή έχουμε προσάψει μια δόση ηθικής στην "αγάπη", τον "έρωτα" και την μακροβιότητα αυτών, μέσω ενός συνόλου εξελικτικών, ιστορικών, καλλιτεχνικών και θρησκευτικών ερεθισμάτων, τα οποία καθιστούν πιο "ελκυστική" επιλογή το να αγαπάς κάποιον εις τους αιώνας των αιώνων, να συνεχίζεις να τον επιλέγεις παρά ή ακόμα και λόγω των αλλαγών του. Αυτό δημιουργεί το προέδαφος, όχι απαραίτητα για να συνεχίσεις να αγαπάς κάποιον αλλά σίγουρα για να του δίνεις περισσότερες ευκαιρίες οι οποίες θα σε οδηγήσουν στο να αγαπήσεις περισσότερο, ξανά κ.ο.κ. (εξαιρώ περιπτώσεις στις οποίες μένεις με κάποιον απλά για να μείνεις με κάποιον).

Μια πιο "ρομαντική" αντίληψη: αγαπάμε κάποιον επειδή μας ολοκληρώνει. Επειδή η εξέλιξή του είναι μέρος της εξέλιξής μας. Δεν αγαπάμε κάποιον μόνο για το ποιος είναι. Τον αγαπάμε για το ποιος μπορεί να είναι. Για το ποιοι μπορούμε να είμαστε συναρτήσει του. Αγαπάμε κάποιον επειδή το να αγαπάμε κάνει την ζωή πιο όμορφη. Και δεν παύουμε να αγαπάμε επειδή κάποιος αλλάζει ή επειδή κάποιος δεν υπάρχει πλέον - προσαρμόζουμε την αγάπη μας, μέχρι αυτή να μην έχει χώρο να μεγαλώσει ή να μεταβληθεί άλλο. (Το παρόν παραλήρημα επιβεβαιώνει τα των κοινωνικοπολιτισμικών παραγόντων)

Γι'αυτό μένουμε με κάποιον παρά το γεγονός ότι ο αρχικός κάποιος διαφέρει πλήρως από τον τελικό κάποιο.

Μετά από ποιο σημείο φεύγουμε;

1. Μόλις τα νέα νευρωνικά μονοπάτια δημιουργηθούν κι οι αρχικές συνδέσεις σπάσουν.

2. Μόλις οι αντικρουόμενες κοινωνικές νόρμες υπερνικήσουν εκείνες της δεύτερης παραγράφου (βλ. "ο σύντροφός σου σε απατάει, είναι πλέον αποδεκτό να φύγεις).

3. Μόλις οι προαναφερθείσες συναρτήσεις έχουν αρνητικό αποτέλεσμα. Δεν μας αρέσει ποιοι είμαστε, ποιοι (δεν) μπορούμε να γίνουμε, ποιοι είναι και ποιοι (δεν) μπορούν να γίνουν.