#szkocka

Nie chciałem się wtryniać w ten temat, jak Boga kocham. Ale po ogłoszeniu nowych planów Diageo względem Jane Walker, „nie strzymałem”!

Przeciętny apologeta tematu podpowie Ci, że jeśli wchodzisz w magiczny świat whisky, najpierw powinieneś/aś spędzić przynajmniej dwa lata obcując li jednie z blendami, następnie w podanej kolejności przesuwać się od Lowlands poprzez Spayside do Highlandu. Jak po dziesięciu latach zdobędziesz czarny pas i drugi dan, dane ci będzie skosztować dymionej whisky z Islay. Kobiety zawżdy jeno do irlandzkiej whiskey ograniczać się powinny. Tia…

Tyle szydzenia – przejdę do sedna. Primo, nie odpowiada mi szeroko zakrojone szufladkowanie (o tym szerzej kiedy indziej), secundo proweniencje i asocjacje - robiące nam wodę z mózgu, mające na celu przywiązanie do marki i/lub dodatkowe kasowanie za nią, tetrio – snobizm w tym wszystkim.

Tak rozegrałbym temat będąc nowicjuszem. Wybadaj temat (aka zrób „risercz”). Jeśli kupujesz elektronikę sprawdzasz dane techniczne, czytasz o określonych produktach i porównujesz cenę. Wypróbuj nie-dymiony blend, najlepiej ze znacznikiem wieku – to mimo wszystko w większym stopniu zapewni dobrą jakość. Pokosztuj w różnych warunkach na przestrzeni powiedzmy dwóch tygodni. Czemu nie zdegustować razem z lepszą połówką – zawsze to ogląd z zewnątrz, nowe doświadczenie dla obojga i „fun”. Dalej, jakiś nie-dymiony single malt. Poszukaj w bazie jaki profil smakowy może Ci odpowiadać (whisky base, malt monitor, whisky magazine) - suszone owoce, świeże owoce, nuty zbożowe. Czy Glengoyne, Glenkinchie, Glen Scotia, Scapa, Bruichladdich i Aultmore różnią się jak dzień i noc (przedstawiciele wszystkich pięciu regionów)? Raczej nie. Jeśli jesteś ostrożny/na spróbuj średnio-dymionej whisky (Highland Park, Springbank, Jura), jeśli jednak masz ochotę rzucić się od razu na wielki torf, zrób to! W przeciągu 1,5 miesiąca masz „obczajony” temat szkockiej. Powtórzę jeszcze raz - wybadaj temat - jeżeli uważasz że zapachy takie jak smoła, węgiel i jodyna będą Ci odpowiadać - kup taką whisky od razu - czemu nie? Nie wchodzisz na K2 - nie musisz się aklimatyzować co 500 metrów. Daj szansę Bourbonom i Irlandkom, tutaj nie ma gradacji, to po prostu inne jakości.

Jakkolwiek liberalnie powyższy wywód zabrzmiał, jest jedno duże ”no, no!” - starsze whisky - odpuśćcie sobie na początku whisky 16YO+, tu już trzeba trochę doświadczenia żeby wyciągnąć maksimum z każdej wydanej złotówki, a buteleczki te do tanich nie należą.

Asocjacje i proweniencje – przykład gorzelni z Lynchbuga. Image Jacka Danielsa jako trunku dla „złych chłopców” to efekt siedemdziesięcio letniej kampanii - poczynając od The Rat Pack (jakkolwiek to zabrzmi, w swoim czasie byli renegatami), na gangach motocyklowych i Lemmym Kilmisterze kończąc. Każdej firmie zależy na przywiązaniu klienta na wszelkie możliwe sposoby, i wszyscy w mniejszym lub większym stopniu ulegamy tym zabiegom. Postaraj się obiektywnie ocenić treść. Za chłopakami z Whiskey Vault - najlepsza jest ta whisky, która Ci smakuje, pita w taki sposób, jaki Ci najbardziej odpowiada, tu dodam od siebie, i nikomu nic do tego!

Dobry ziomek sprezentował mi buteleczkę tego oto młodszego brata z Islay (dzięki Szopuś!), no to jedziemy…

prezencja: kolor 0,4 jonquiripe corn. Skąd tak naturalny kolor w stajni Diageo? Jakkolwiek na etykiecie stoi, że barwnik został dodany hmmmmm... Filtrowana na zimno, ale o wyższej mocy 43% abv. 2/3

bukiet: dużo torfu, prosto z kominka brytyjskiego B&B, smoła, wędzone śledzie, liny okrętowe, eukaliptus, skórka cytryny, ciasto rabarbarowe; z wodą - mirra, kardamon, biszkopty, cukierki Ricola, wielkie curry (vifonka ;)) 8/10

palate: maślany, masa intensywnego - fenolowego torfu, bandaże, spód z tarty cytrynowej, znowu curry. Z wodą - bardziej maślana i ziołowa. Wyraźny eukaliptus. Nie wyczuwam tak wielu niuansów cytrusowych, jak większość znawców. Nie mniej, próbka była mocno utleniona, wylądowała na moim warsztacie przy poziomie ¼ butelki. 8/10

finisz: więcej curry, średni do długiego – intensywny, dalej ta mirra. Niuanse nie przekształcają się – są stałe. Może trochę hiszpańskiego cydru pod koniec i słodkawe “uszczypnięcie”. 6/7

struktura: dym nie przemija, jest intensywny na całym dystansie. Piękna, spójna i elegancka whisky. 8,5/10

Ocena ogólna 81/100

Myślę że przy nowej butelce byłbym w stanie podwyższyć o 2 punkty, ale to tylko hipoteza, będzie trzeba zrobić re-recenzję za jakiś czas. Jesienią na blogu, na pewno pojawi się jeszcze Caol Ila, w trochę innej odsłonie, powiedzmy że w ramach rekompensaty za wyrządzone krzywdy ;). Rozjechałem się trochę z Sergem Valentinem, który niedawno dał 89 punktów, bliżej mi do oceny Ralphiego, i to tej z wcześniejszej recenzji raczej.

Zrzucając jednak karby obiektywności - imponująca robota! Ilekroć dane mi jest kosztować Lagavulin czy Caol Ile (ten sam słód), mam wrażenie że dym trwa, i trwa i trwa. W wielu innych przypadkach jest raczej eteryczny i ulotny (Ardbeg, Laphroaig, Ledaig; by wymienić tylko kilka). Przez długi czas myślałem że to po prostu habituacja zmysłu węchu. Dziś stoję na stanowisku, że może być to kwestia słodowania.

Co do samej gorzelni, to przez długi czas była traktowana raczej po macoszemu, jako masowy dostawca słodowych składników do blendów grupy Diageo (głównie Johnnie Walker Black i Double Black). Od 2002 roku Caol Ila funkcjonuje jednak jako samodzielny byt - malt distillery - per se. Ciekawostką jest odrębna “linia produkcyjna”, na której wytwarzana jest tylko whisky nie dymiona – która stanowi w dodatku większość produkcji Caol Ili jako całości. W dalszym ciągu jednak, głównie na potrzeby branży blenderskiej. Kilka lat temu ta wersja doczekała się również swojej odsłony - “pojedynczej słodowej”, jakkolwiek był to, jakby zabieg uboczny. 

Napad stulecia cz. 2/2

prezencja: kolor 1.2 chestnut oloroso. Wyższa moc i brak barwnika 2,5/3

bukiet: lawenda, fiołki, winogrona merlot, cukier gronowy, butterscotch. Ogólnie świeże owocowe nuty - gujawa, dojrzałe mango, słodka pieczona gruszka, delikatny niuans drewniany (cedr) i estrowy. Trochę moreli i karmelu, ale generalnie to nie ten profil - dwunastka od Glenfarclas to świeże owoce oblane miodem akacjowym. 7,5/10

palate: custard, słodko-gorzka, młoda - wyczuwa się pewną ostrość. Karmel, morela suszona, wyraźniejszy posmak estrowy. Z czasem więcej fiołków i lawendy, choć są przykryte alkoholem. Dość ostry smak - palący w ustach, lekko mineralny. 6,5/10

finisz: średni w długości, słodko-gorzki, dosyć agresywny, świeża decha, trochę karmelu, mineralny, jak woda wysoko zmineralizowana, albo bardziej ułożone – świeże, białe wino (Albarinho?), lekko ściągający. 4/7

struktura: młoda wyrazista whisky, niezdominowana przez beczkę, przez to nie jest też bardzo intensywna – raczej zwiewna i delikatna. Uczucie w ustach przyjemne - całość dobrze skomponowana choć lekko paląca i wodnista. 6,5/10

ocena ogólna dla whisky słodowej: 67/100

Świeży, jakościowy malt, reprezentatywny dla regionu. Nie „utopiony” w beczce, nie ordynarny. Waham się dalej między 7,5 a 8 pkt. za bukiet, co skutkowałoby dodatkowymi 2. punktami w ocenie ogólnej, ale mam słabość do tej gorzelni i ta rozterka mnie niepokoi...

Glenfarclas jest jedną z niewielu gorzelni zarządzanych rodzinnie od momentu założenia (1836 rok). W przybytku używa się tradycyjnych metod destylacyjnych (alembiki podgrzewane bezpośrednio ogniem, chłodnica typu worm tube). Dostęp do jakościowych beczek po sherry zapewnia wysoki i równy poziom. Produkcja rozmiarów ok. 660 000 galonów rocznie, plasuje Glenfarclas w gronie gorzelni średniej wielkości. Jakość produktu i jego powtarzalność powoduje że popularna “Farclaska” ma grono stałych entuzjastów, nakłady na marketing nie są więc duże i w efekcie dostajemy uczciwy produkt w przystępnej cenie. W ostatnich latach dużą popularnością cieszą się doroczne partie single cask pod nazwą “Family cask release”. 

W zeszłym tygodniu zgodnie z tym co podaje serwis Whisky For Everyone, miały miejsce dwie ciekawe premiery. Choć różne, ich twórców poniekąd łączy chęć "posurfowania".

 Pierwsza z nich to żytni Balcones, wydany na dziesięciolecie istnienia tejże gorzelni. Niestety już bez Chipa Tata - założyciela, który mniej lub bardziej został wykolegowany przez inwestorów - historia z przesłaniem - choć niejednoznacznym. Podobne zdarzenie miało miejsce w Bruichladdich z Markiem Reinierem, aczkolwiek obecnie, perspektywy są dla niego ciekawe, jeśli jego "nowy" pomysł z Renegade Spirits wypali. Chip też chyba sobie poradzi, chociaż poszedł bardziej w produkcję kadzi. Wracając jednak do Balcones - zdecydownie awangarda, True Blue czy Brimstone były fantastycznymi pomysłami. Rye w podzwrotnikowym Teksasie? No cóż... jak wspominałem inwestorzy wzięli się za robotę i chcą popłynąć, na wysokiej w dalszym ciągu, fali renesansu żytniej whiskey. Nowy Balcones będzie dostępny w dwóch wersjach - cask strenght (62,5%) i 100 proof (tęskno mi Panie do tych standardów w Europie). Do zacieru użyte zostało żyto z teksasu zesłodowane na kilka sposobów (crystal, chocolate i prażone). Niezależnie od aury, efekt powinien być przynajmniej uczciwy, o czym Amerykanie będą mogli się przekonać od 10 marca, a Europejczycy od końca tegoż miesiąca.

Druga premiera która wydała mi się interesująca to trzy rozlewy mniej znanych szkockich gorzelni Glenburgie, Glentauchers i Miltonduff; pod sztandarem  Ballantinesa. Whisky słodowa z powyższych gorzelni wchodzi w skład jego blendów. Wszystkie 15 letnie w standardowej mocy 40% abv. (witamy z powrotem w Europie - safety first :)) i swój żywot rozpoczną na strefach wolnocłowych by następnie trafić pod strzechy. Sugerowana cena 42. funtów wydaje się uczciwa, i mimo iż prezencja daleka jest od rzemieślniczej, przy piętnastoletniej whisky chyba nie ma co narzekać. 

Jak ten zabieg wpisuje się w trend? Otóż Ballantines jest częścią Chivas Brothers, ci zaś należą do wielkiego koncernu Pernod Ricard. Chivas od jakiegoś czasu mocno manewruje - to blended malt "Utilis", a to mocny rebranding gorzelni Strathisla - głównej słodowej składowej  blendu Regal. W 2014 wybudowali też nową gorzelnie - Dalmunach, w rejonie Speyside. Wygląda też na to, że destylaty z nowego molocha (efektywność procesów może nie jest taka jak w gorzelni zbożowej, ale wiele też się nie urwie - rolnicza, rodzinna bimbrownia to to nie jest) zastąpią składniki Regala. Skąd ta promocja "brzydkich kaczątek" o których wcześniej mało kto słyszał i odwrót w branży blendów? Globalna sprzedasz szkockiej trzeci rok z rzędu spada a malty stały się przystępne i popularne, widać to dobrze w supermarketach; w konsekwencji wypierają one blendy. Konkurencja zaostrza się, zanim ktoś na dobre zatonie, kilku innym zdąży wydrapać oczy. Szacuje się że do 2020 sprzedaż ginu przewyższy sprzedaż blended scotch na świecie. Single malt, jako produkt znany szerzej, to dziecko lat 80', od którego to momentu widzimy wyraźny spadek nastrojów w stosunku do niepodzielnie królujących wówczas blended whisky, i wzrost w segmencie whisky słodowej.