#queeste

A couple of days ago Joop Oele passed away. He was a Dutch tabletop rpg pioneer. I guess outside his hometown in the Netherlands hardly anyone has heard about him. To honour him, I send out this bit of rpg history about his game 'Queeste' out into the world wide web. Please reblog ( @vintagerpg ) This is an abridged version of a Dutch article I helped put together last year for fantasywereld.nl

Guided fantasy

It was 1979. Joop Oele and a few of his friends had never heard of anything like Dungeons & Dragons. They were experimenting with all kinds of games and role-playing games. At that time role-playing was used in therapy sessions. Joop and his friends turned it into games and a fantastic journey. In a group of people, there was one leader who initiated the game. They all started lying on the floor in a darkened room. Usually, Joop initiated the game by visualizing a landscape. There were no attributes or rules for the game.

Somehow a story always emerged in those sessions, a story created by the people who participated. It was like moving the magic glass in a spiritist session. The glass is moved by many hands without anyone knowing which way it will go.

Joop used this setup of the game for many years to come. Also, in game sessions with his son when he was about seven years old. Usually, they started in an air castle where they used a flying mattress to visit all kinds of places.

Another path that led to the development of Queeste was a line of wargames Joop developed called Dukes game. It was played on a large board with wooden units that had all kinds of abilities, represented by blocks of wood with coloured pins in them. For example, a unit had a certain speed, which could be increased by giving it a horse.

Another inspiration for Queeste was a game Joop had designed in 1978, the Labyrinth game. That game consisted of 49 rooms, laid out in a matrix of seven by seven. The middle room contained a rose, and was the final goal of the game. Each of these rooms contained a variable number of doors, some of which could only be opened from one side, and a person who asked a multiple choice question with as many answers as there were doors in that room. The correct answer led to a door that provided access to the room that led most directly to the rose. By giving correct answers, and imagining the labyrinth, you had to try to reach a final goal as quickly as possible.

Many elements of a TTRPG began to form from various sources of inspiration.

Queeste

Because Queeste was developed in isolation from other well-known role-playing games of the time, it had its own look and feel. Joop was also a graphic artist. He envisioned that you would have a picture of every location and every place you visited in the game. You could put those little drawings together to form a complete overview map of the area. It gives the first adventures an unprecedented eye for detail and focus on where you ended up as a player.

Instead of the familiar set of versatile dice, Joop didn't have much more at his disposal than the regular six-sided dice and coins you could toss. He developed a system where for a test with a property you could toss as many coins as that property counted points (+1D6). This immediately gave the game tactile value. Some players just love to have their hands full of chips (or dice) and throw them on the table with a dramatic gesture.

The setup Joop had in mind was not future proof. Drawing so many pictures was time-consuming. The detailed focus on the environment was also less necessary after the first few adventures. Most groups gradually switched to a more verbal dynamic. The casting with the many fishes also proved a bit clumsy. An auxiliary program was soon developed, for the Synclair ZX Spectrum.

The influence of guided fantasy can be seen strongly in the first quest stories. The players step into a world unknown to them: it is true portal fantasy, and with the way it happens it symbolizes how you descend into the more creative and intuitive part of your consciousness: The land of dreams.

Guilds and magic system

The game developed while playing with his group of friends, and not long after that came the guilds and stories. Joop did not develop these on his own. Joop came up with a number of guilds; including the Temple Knights, Sun Riders, Wolve Women and Druids. Of course, there also had to be Mages, but the game system for that was devised by Rob Meijer, who based it loosely on Ursula LeGuin's Earthsea. As players, you could weave your own spells using words from a magical language. All the guilds are beautifully and eloquently elaborated, and especially the magic system is unique. The players of Joop's first group had a lot of influence on the development of the game; both on the stories and the guilds.

Joop started a game publishing company he called Knossos in 1979 with the material that had been created, and he marketed Queeste in a box. In it were the game rules, loose cards with the accompanying illustrations, a set of simple wooden chits and a die, and the first adventure Tocht naar de Onderwereld (Journey to the underworld). They were sold throughout the Netherlands, but particularly in the Nijmegen region, where Joop himself lived.

Not long after the first box, the second adventure, Grint, a charming booklet appeared in A5 format. A little later, the third adventure Tigris appeared in A4 format. This was the format in which Joop published the magazine Queeste. The magazine contained Queeste adventures, as well as background information and additional game rules. The adventures Oosterterpe, Sardon and Slotmar appeared in that magazine.

It soon became apparent that publishing the game was not a great commercial success. And drawing all the pictures and publishing the magazine was time consuming. In fact, each group played much faster than Joop would ever be able to publish adventures. Every group that had bought the Queeste box, without having a direct line to Joop themselves, had to make up their own adventures to continue.

In the 1990ies all the rules and storybooks for Queeste were re-edited and published to make the complete campaign and ruleset available for future players. The pdf’s are still available as online download.

Het stond in blauwe stift op een witte kei geschreven, alsof hij nog maar net in het water was geworpen: LEEF. Maar dat was hij niet. Jaren zat de kei verstrengeld in de wortels van een uit de kluiten gewassen waterlelie. Tot ik hem in een vlaag van iets dat tussen opruimwoede en zinsverbijstering lag op het droge sleurde. Het kwam binnen als een waarschuwing, een boodschap, een opdracht.

Een leven in onze contreien ontvouwt zich volgens een gedetermineerd patroon. We worden geboren, we gaan naar school, we hopen werk te vinden dankzij datgene waarvoor we geleerd hebben. We zoeken een partner, we kopen een huis, we stichten een gezin. We doen aan zelfverrijking, we gaan met pensioen, we gaan dood. Zonder zich al te veel vragen te stellen kan een westerse mens een normaal en stabiel leven leiden. 

Moeilijker begint het te worden als het leven overhoop wordt gehaald door onverwachte gebeurtenissen of als een mens zelf kiest om van dat patroon af te wijken. Wie geen diploma of stielkennis heeft, vindt wellicht moeilijker werk. Wie geen partner vindt, kan moeilijker een huis kopen of een gezin stichten. Wie ziek wordt, haalt misschien zijn pensioen niet. Tegelijkertijd biedt onze maatschappij ongelooflijk veel kansen. We kunnen veranderen van partner, we kunnen ons omscholen, we kunnen ons laten behandelen door experten die levens redden. Kortom: wie zich niet neerlegt bij een bepaalde situatie hoeft geen gedoemd bestaan te leiden. De maatschappij reikt ons hulpmiddelen aan om ons leven nieuw leven in te blazen. 

Ikzelf deed dat grofweg al twee keer. Toen ik na mijn studies journalistiek aan de slag ging op mijn stageplaats deed ik vijf jaar een 9-to-5-job waar ik geen voldoening uithaalde. Ik verdiende geld met weinig werk, maar de verveling doodde mijn zingeving. Was dit het leven? Op het dieptepunt van mijn wanhoop besliste ik om mijn leven zelf in handen te nemen. Ik nam ontslag en vertrok naar de andere kant van de wereld, om los van mijn dagelijkse omgeving te ontdekken wie ik echt was en wat ik echt wilde doen. Het half jaar Nieuw-Zeeland werkte bevrijdend: ik besefte dat mijn hart bij mijn familie, lief en vrienden lag, dat de regio waar ik opgroeide mijn thuis was en dat ik reporter wilde worden. Mijn heldere inzichten en vastberadenheid legden mij geen windeieren. Kort na mijn terugkomst werkte ik al als verslaggever voor Het Laatste Nieuws, Radio 2 en VRT. 

De job van regionale reporter heb ik acht jaar met veel passie en inzet gedaan. Tot ik vorig jaar, of misschien al eerder, voelde dat ik alles had gezien en meegemaakt. Jarenlang rukte ik dag en nacht uit naar ongevallen, branden en andere miserie. Mijn hele leven werd gedomineerd door mijn telefoon, sociale media en een vloed van meldingen. Elke dag begon en eindigde met menselijk leed. Ik had er genoeg van, zag me zo niet oud worden. Ik voelde mijn motivatie wegkwijnen en had geen ambities meer. Was dit het leven? Ik nam opnieuw ontslag. 

Sindsdien is het chaos. De heldere kijk is verdwenen. Wat nu? Datgene waarvoor ik studeerde, wil ik niet meer doen. Maar ik heb wel een vrouw, een huis en een sociaal leven die ik wil behouden. Intussen hol ik het leven achterna. Alles volgt zich in sneltempo op: werkdagen, sociale verplichtingen, huiselijke klusjes, hobby’s en vrijetijdsbestedingen, een stroom aan informatie,... 

Wie iets wil bereiken, moet prioriteiten stellen. Dat is een onontkoombare vaststelling. De voorbije maanden heb ik dat proberen te doen. Vandaar de stilte.

In februari kreeg ik telefoon van mijn ex-collega Stephanie. Ze runt met een andere ex-collega een schrijfbureau en de zaken gaan zo goed dat ze verzuipen in het werk. Ik was net een pakje aan het afleveren bij de firma Stadsbader toen Stephanie belde. Haar aanbod charmeerde me en ik vroeg of ze het voorstel wilde mailen, zodat ik het thuis rustig kon bekijken en bespreken met Eline. De bedoeling was dat ik Stephanie uit de nood zou helpen. Om te beginnen drie maanden, tijdens het zwangerschapsverlof van mijn andere ex-collega Anastasia. Ik zou interviews doen en artikels schrijven voor ondernemers- en bouwmagazines. Copywriting dus. Ter herinnering: op 3 februari schreef ik op deze blog: “De bedoeling was dat de toekomst die wenkte, zou starten met copywriting. (...) Maar ik ben op een oude liefde gebotst: poëzie.”

Als een kans zich aandient, dan heb je twee keuzes: ze grijpen of ze laten glippen. Ik koos voor het eerste. Dit leek me de ideale kans om kennis te maken met mijn potentiële toekomst: schrijven voor klanten. Op een relatief eenvoudige manier werd die kans me in de schoot geworpen. Ze laten glippen, zou voelen alsof ik een verjaardagscadeau ongeopend in de vuilnisbak kieperde. Dus stemde ik toe.

Maar kiezen is verliezen. De tijd is deelbaar, maar voor zover ik weet niet vermenigvuldigbaar. Een dag blijft een dag, 24 uur blijft 24 uur. Dus moest ik prioriteiten stellen. Die prioriteiten de afgelopen maanden waren: fietsen voor Coolblue, interviews doen, artikels schrijven en deadlines halen voor Stephanie, ritten maken met de koersfiets, de herwonnen vrijheid vieren na corona en vooral mijn knaldrang botvieren nu alles weer mag... De gevolgen waren: stress hebben om alles gepland te krijgen, ziek worden door corona, te weinig tijd hebben doordat alles weer kan, het leven ondergaan en tot slot de realiteit ontvluchten via nutteloze uitlaatkleppen en bezigheden.

De bedoeling was dat de toekomst die wenkte, zou starten met copywriting. In eerste instantie wilde ik me via zelfstudie verdiepen in resultaatgericht schrijven en conversie-optimalisatie. Maar ik ben op een oude liefde gebotst: poëzie. Als een mens plots tijd over heeft, wil hij soms orde op zaken stellen. De opruimdrang. Ruimen in het heden, maar ook in het verleden. Zaken die zijn blijven sluimeren, afhandelen. Dat betekent weggooien, maar ook afmaken. Om verder te kunnen.  Zo kwam ik bij poëzie terecht. Toen ik de ratrace verliet, was er weer tijd om na te denken en creatief te zijn. Een drang die al sinds mijn jeugd in mij borrelt, maar die door de verplichtingen van alledag in een halfopen vat vastzat.  In een dichtbundel die ik aan het samenstellen ben, zeg ik het zo: “De poëzie keert altijd in mij terug. Alsof ik sommige dingen niet ongezegd kan laten en ik ze op onbewaakte momenten uit mijn vingers moet doen vloeien. Om mezelf verlossing te schenken, al dan niet als mezelf.” Uren op de fiets zitten om pakjes rond te brengen is, om het met een eufemisme uit te drukken, verre van gecompliceerd. Op de wegen tussen punten A en B krijgt de geest voldoende de tijd om leeg te lopen en zich te vullen met puzzelwoorden. Zo nam ik de draad van poëzie weer op. Tegelijkertijd wist ik dat in vergeten mappen in kartonnen dozen op de zolder nog schrijfsels van vroeger lagen. Want als 17-jarige was ik in 2002 al van plan om een dichtbundel te maken. Met als pseudoniem ‘Goofy’. Een illustratie van de onvolwassenheid waarmee ik al heel mijn leven worstel.  Zoals ik al liet uitschijnen raakte de bundel, die ‘A l’improviste’ zou heten, nooit af. Net als de tweede bundel ‘Blond en blauw’, die ik twee jaar later aan de universiteit begon. Sindsdien lagen die bundels in mijn onderbewustzijn stof te vatten, met de bedoeling om ooit geruimd te worden. En daar was nu dus tijd voor. Omdat ik er een punt van heb gemaakt om vanaf nu alles af te maken, heb ik me de voorbije weken volledig op mijn nieuwe en oude poëzie gestort in plaats van op het nog onbekende copywriting. Niet omdat ik vind dat ik meesterlijk kan dichten of omdat ik denk dat ik er iets mee kan bereiken. Wel integendeel. Als ik bijvoorbeeld de hedendaagse poëzie in het gerenommeerde tijdschrift-boek Het Liegend Konijn lees, dan vrees ik dat ik een heel andere weg ben ingeslagen. Dat ik nog ergens in de omgeving van vers- en rijmland vertoef waar Instagramkinderen zielenroerselen spuien. 

Maar die vaststelling deert me niet. Vorige zaterdag kwam ik iets voor zes uur ‘s morgens wakker en als een blikseminslag was het daar: het besef wat poëzie zou moeten zijn. Verbeelding. Inbeelding. Het magische verwoorden van beelden en daar iets anders mee bedoelen. De lezer een eurekamoment bezorgen. Dat is voor mij de moeilijke weg die ik moet bewandelen. En het voelde als een eurekamoment, een aha-erlebnis. Alsof het mij op school ooit allemaal was verteld.

Duidelijkheid, er is duidelijkheid. Duidelijkheid dat mijn loopbaan als journalist is afgelopen. 

De dag nadat ik hier had geschreven dat ik een vraagteken was, heb ik het heft in eigen handen genomen om er een punt achter te zetten. Ik stuurde mijn nieuwsmanagers Kathy en Filip een e-mail om hen te bedanken. Ik zal me de komende maanden, naast mijn job bij Coolblue, focussen op het ontwikkelen van een bijberoep en zal wellicht nog weinig kunnen bijdragen aan de krant, liet ik weten. 

Het was de start van een hele reeks mailtjes naar allemaal mensen met wie het leuk samenwerken was de voorbije jaren: mijn fait-diverscollega’s uit andere edities, de gerechtsjournalisten van de nationale redactie, de late redacteurs, de politiewoordvoerders. 

Uit beleefdheid stuurde ik ook een e-mail naar hoofdredacteurs Pascal en Liesbeth, hoewel we nauwelijks contact hadden de afgelopen zeven jaar. Ik was dan ook licht verbaasd toen Pascal me een antwoord stuurde. 

Hij begon zijn e-mail met te zeggen dat hij mijn vertrek hard betreurde, maar dat hij vermoedde dat het geen lichtzinnig besluit was. Het is een kleine wereld. Dus ik ben er van overtuigd dat de wegen van Geoffrey Sabbe en Het Nieuwsblad/Mediahuis elkaar nog wel eens kruisen. Als je ambitie hebt om te blijven schrijven, aarzel dan niet om je ideeën en voorstellen aan te bieden, klonk het. Hij bedankte me nog voor mijn waardevolle feedback en wenste me veel succes in alles wat ik onderneem. 

Dat een man, die in mijn gedachten dagelijks honderden andere dingen aan zijn hoofd heeft, de tijd neemt om een regiojournalist, die zich met de kleinste onnozelheden moest bezighouden, een fatsoenlijk antwoord te sturen, bevestigt wat ik altijd van Het Nieuwsblad heb gevonden: een loyale werkgever, die oprecht begaan is met zijn journalisten. 

Ook de andere collega’s stuurden mij deugddoende mailtjes met mooie woorden terug. Ik zal ze koesteren. Op het moment dat een afscheid duidelijk en definitief is, is het ook bevrijdend. Al het ongezegde mag gezegd worden. Vooral het positieve, maar ook de werkpunten. Bij Het Nieuwsblad was dat vooral het gebrek aan feedback en betrokkenheid. Als het lijkt of alles wat je doet niet echt uitmaakt voor iemand, dan is dat ook dodelijk voor de motivatie, zelfs zonder expliciete ambitie, gaf ik nog mee in mijn e-mail aan Pascal en de andere cheffen. 

Sinds kort is mijn leven opgesplitst in twee soorten dagen: fietsdagen en schrijfdagen. Drie dagen fietsen en minstens twee dagen schrijven. Vandaag is een schrijfdag.

De fietsdagen zijn geen fietsdagen in de zin van sportdagen, maar werkdagen. Ik fiets graag en ik moet geld verdienen, dus combineer ik beide in een fietsjob: die van fietskoerier bij Coolblue. Met een elektrische bakfiets ga ik ongeveer een zestal uur per dag op pad om pakjes die klanten op de website hebben besteld tot aan hun voordeur te rijden. Ik maak verlangens werkelijkheid. 

Tijdens deze periode van het jaar betekent dat vooral weer en wind trotseren om mensen blij te maken. Al is blijheid een uitgestrekt begrip. Het kan een doordeweekse dankuwel zijn, een enthousiast vragenrondje of een blijk van medeleven, al dan niet gekoppeld aan het voorstel om binnen te komen en koffie te drinken.  

Ik moet toegeven dat ik voldoening uit mijn fietsdagen haal. Ik hou van hun vaste structuur. Iedere fietsdag gaat mijn wekker om 6.25 uur af. Ik strompel naar beneden, maak een kop koffie, haal de krant uit, lees wat nieuws en begeef me rond 7 uur naar de douche. 

Tien minuten later heb ik mijn blauw-oranje outfit aan. Als ik nog niet ontbeten heb, eet ik nog een banaan, soms twee. Rond 7.25 uur fiets ik de garage uit met de veertig jaar oude Sparta Cornwall van Elines opa zaliger. Op mijn rug draag ik een zwarte rugzak die ik negen jaar geleden kocht voor mijn avontuur in Nieuw-Zeeland. In die zak zit nu mijn regenkledij, een bidon met water en de brooddoos die Eline iedere morgen om 7.15 uur voor me wil klaarmaken.

Rond 7.40 uur kom ik drie kilometer verder aan in Kuurne, bij de fietshub, zoals Coolblue de werkplaatsen voor hun koeriers noemt. Meestal zijn Arno, Jens en Ahmed er al. Brecht flirt wat meer met de inkloktijd van 7.45 uur. Vaak zijn we er niet allemaal: geregeld werken we per twee, vier is het maximum.

Als alles goed gaat, staan er twee of meer rolcontainers met blauwe pakjes op ons te wachten. Die moeten we scannen en in een metalen wandrek sorteren per rit. Als we de ritten onderling hebben verdeeld, leggen we de pakjes in onze elektrische bakfietsen. Dat zijn vier blauwe Urban Arrows, volledig bestickerd in Coolblue-stijl, die allemaal een gelabelde naam met een F hebben gekregen: Frankie, Fons, Freddie en Frits. We klikken een batterij vast, nemen een gsm die als gps zal dienstdoen en scannen onze route. 

Ten laatste om 8.40 vertrekken we, het grauwe West-Vlaamse landschap in, richting de streek van Roeselare, Menen, Waregem of Kortrijk. Onze gsm stuurt ons via drukke steenwegen of lege landweggetjes naar de eerste blije klant. Allemaal hopen we dat we niet zullen lekrijden, allemaal willen we stiekem ‘s middags als eerste terug zijn. Daarna eten we en na de pauze volgt rit twee. En allemaal doen, hopen en willen we weer hetzelfde. 

Mijn loopbaan bij Het Nieuwsblad zit er sinds deze week officieus op. Dat wil zeggen dat ik geen verplichtingen meer heb. Mijn collega’s zijn opgeleid, ze weten wat ze moeten doen en ze doen het.

Hoe het nu precies verder moet, lijkt niemand goed te weten. Ikzelf niet en blijkbaar ook de redactie niet. Er is geen gesprek gekomen waarin gevraagd werd of ik nu al duidelijkheid heb of ik nog iets zal schrijven voor de krant. Nieuwsmanager Kathy stuurt nog dagelijks een e-mail naar de collega’s waarin staat dat ik de dag nadien afwezig ben. Ik ben een vraagteken geworden. 

Het merendeel van de bazen en onderbazen zal het worst wezen. In mijn gedachten hebben ze iedere dag andere katten te geselen, een kattenasiel vol. Mijn afscheid had ik bovendien al drie maanden geleden aangekondigd. Kort daarna liet ik weten dat ik nieuw werk had: een deeltijdse job bij Coolblue, een move die wellicht wenkbrauwen deed fronsen. Ik regelde dat ik mijn collega’s niet zomaar in de steek zou laten en dat ik voor de krant zou blijven werken tot er vervangers waren. Toen die twee er waren, heb ik ze opgeleid. En nu is alles in stilte afgelopen.

Jan, de regiochef met wie ik het fijnste contact heb, heb ik gisteren ingelicht over de stand van zaken. Ik gaf mijn feedback over de nieuwkomers en vermeldde dat mijn verhaal als journalist voorlopig (?) ten einde is. Dat ik nu de tijd zal nemen om uit te dokteren welke richting ik uit wil met mijn bijberoep dat ik zal opstarten (tussen de regels bedoelde ik eigenlijk ‘met mijn leven’). 

Ik zei dat ik niet goed wist wat ik nog voor Het Nieuwsblad kon betekenen. Dat ik waarschijnlijk maar sporadisch iets zou kunnen schrijven. Ook bedankte ik hem voor de kans die hij mij had gegeven, intussen acht jaar geleden. Door zijn toedoen kon ik als zelfstandig journalist aan de bak, een van de weinige ambities die ik na mijn studies journalistiek koesterde. 

Zijn snelle antwoord op mijn e-mail maakte mij niet veel wijzer. Hij prees vooral mijn gedrevenheid en zei dat ik de tijd moest nemen om uit te zoeken waar ik naartoe wil. Als je in de toekomst een voorstel hebt, of een idee: contacteer ons zeker!, was letterlijk zijn voorlaatste zin.

Sindsdien ben ik een vraagteken vol vraagtekens. Blijf ik nu een medewerker van de krant of wordt mijn Swing-account om teksten te publiceren stopgezet? Blijf ik gewild deel uitmaken van de ‘WK-bende’, de journalisten die de kranteneditie van Kortrijk volschrijven, of durven ze mij gewoon niet meteen uit de WhatsApp-groep te gooien? En als ik blijf: zullen ze mij straks nog uitnodigen voor vergaderingen waar mijn aanwezigheid buiten wat extra gezelligheid niets kan betekenen?