#likhangsining

“Iba ang lamig noong gabing huli mo akong hinatid. Marahil ay may bagyong paparating kaya malamig ang simoy ng hangin, humalo pa ito sa katahimikang sa ating gitna ay kumakapit, at sa pag silay sa'yong mga mata, tila wala na ang lambing.

Kay dami kong gustong ibilin ngunit hindi ko naman kayang sabihin, may takot sa puso na baka dito ka maka-bwelo, bigla mong aminin ang mga bagay na ayaw kong iyong sambitin ngunit sa patagal ng panahon, mukhang ang patungo ay doon na rin.

Sinenyasan ako ng kundoktor, oras na para sumakay ako. Oras na para maghiwalay tayo.

"Salamat sa paghatid sa sakayan."

Ngumiti ka ng kaonti, "Isuot mo yang jaket ko para hindi ka lamigin."

Tumango ako ngunit hindi jaket mo ang kailangan ko para hindi ako lamigin. Kundi isang salita na kahit patuloy kang lamigin ay paulit ulit mo akong pipiliin na isang araw ay babalik ang init ng mga umaga at sabay natin itong pagsasaluhan sa iyong paboritong lomian kung saan mo ako unang dinala at sinabing,

"Oo, sigurado ako sayo at pinipili kita."

Subalit lumipas na ang bagyo ay patuloy kang malamig sa piling ko. Araw-araw kong suot ang jaket mo sa oras na nilalamig ako sa paki-tungo mo. Araw-araw akong niyayakap ng mga alaala at lahat ng sinabi mo. Hangga't hinubad ko na ito dahil oras na para sumuko. Oras na para tanggapin na hindi na tayo magkaka-salo.

Hinubad ko na ito dahil oras na…

#solanadevotionals – inspirational devotions & motivational movements;

#mentalhealthawareness - my advocacies in raising one, breaking the stigma;

#bipolarunchained - stories about my mental illness, being bipolar and stuff;

#likhangsining - ooh i write poems and essays too!

#personal - anything that doesn't belong to the four, lolz.

“Mirasol ang paborito kong mga bulaklak. Ang kagandahan nito ay kakaiba at tiyak. Ito rin ang unang bulaklak na ini-alay niya sa akin. Oo nga pala, una at huli sapagkat hindi naman ito nasundan na rin.

Nahahawig ito sa kagandahan ng araw na gaya ng sabi niya'y parang kanyang katapatan — simple ngunit sumasapaw; sapat ngunit umaapaw. Maihahatunlad raw sa aking kagandahan kapag tumama ang araw sa dalampasigan, kay inam pagmasdan.

Ngunit nong umalis siya'y unti-unting nabulok ang mga ito, tila ba hudyat na wala sa lahat ng 'yon ay totoo. Kung kay inam pagmasdan ang aking kagandahan, bakit ka lumisan? May iba ka bang nais paglaanan?

Pagpahid sa mga luha, bitbit ko ang alaala ng mga mirasol na iyong pinadala— tunay na kasing ganda ito ng araw ngunit hindi ito gaya ng iyong katapatan bagkus ay gaya ng buhay na sa bawat paglubog, asahan mong may oras ng paglitaw.

“Naniniwala ako na alipin ng pagbabago ang larangan ng sining. Tulad ng isang tula na pwede mong baguhin ang mga salita. Tulad ng isang larawan, pwede mong kulayan ng iba. Tulad ng isang kanta, pwede mong baguhin ang tono at mga lirika. Tulad ng isang sayaw, pwede mong baguhin ang indak at sigla.

Ngunit mananatili pa rin itong maganda at pumu-pukaw. Kabaligtaran sa mga manunulat, pintor, dibuhista at mananayaw. Sila ang alipin ng sining.

Batay sa akda ni Alice Guillermo

          Marahil ang Pilipinas ay isang arkipelagong bansa, hindi natin maikakaila na ang bawat lugar ay may kani-kaniyang kultura’t tradisyon batay sa kung paano at gaano nila pinahahalagahan ang isang naturang lugar. Nang dahil dito, nagkaroon, lalo na ang mga katutubo, ng bawat pananaw at pagbibigay pakahulugan sa isang naturang bagay na inilalahad sa pamamagitan ng sining. Maaaring sining sa paggawa ng awiting tinataglay ang kanilang paniniwala sa iba’t ibang diyos at bagay na nakikita sa kapaligiran, sining sa pag-aalay ng sayaw upang magbigay pugay at kasiyahan sa kanilang lugar at hinding-hindi mawawala sa kultura ang paggawa ng sariling disenyong sining na mas nagbibigay identidad at yaman at ambag sa kasaysayan ng bansa.

          Lingid sa ating kaalaman na ang ating bansa ay nasakop ng iba’t ibang dayuhan na siyang nakaapekto sa pag-aaral sa kontemporaryong estetiko ng Pilipinas. Isa sa nabanggit sa teksto ay ang tradisyon na isa sa naging aspeto sa kontemporaryong sining ng ating bansa. Dahil sa mga pagsakop ng mga banyaga, natuto ang mga katutubo na paunlarin at mas gamitin ang sining na ito bilang sandata sa kinabibilangang lipunan upang mas makilala, simbolo na ang isang lugar ay mayaman sa kultura’t tradisyon. Sa pamamagitan ng sining, hindi lamang ipinapakita ang kanilang labis na pagmamahal sa kapaligiran bagkus ito rin ang kanilang paraan upang ipakita ang mga pangyayaring mahirap nang mabura sa mga idelohiya’t konsepto sa paglikha ng mga dakila nating artista lalo na ang mararahas na kaganapan simula nang sakupin tayo ng iba’t ibang bansa tulad ng Espanya, Hapon at Estados Unidos. Sa paraan ng paggawa ng sining mas naipaparating ng mga Pilipino noon ang kanilang hinaing sa madalim na kaganapan sa loob ng bansa.

           Gayunpaman, isa ang Pilipinas sa tinitingala bilang bansang mayaman sa likas na yaman dahil sa iba’t ibang materyales na maaaring gamitin sa paggawa ng mga materyal-sining na siyang ginagamit ng mga katutubo sa araw-araw na pangangailangan, bilang palamuti sa kung anoman at bilang negosyo para sa iilan na siyang sumasalimin sa pagkamalikhain ng mga Pilipino. Ang mga materyales na ito ay isa rin sa aspeto sa pag-aaral ng kontemporaryong estetiko ng bansa. Sa paggawa ng mga materyal na sining nangangailangan na makahanap ng mga pangunahing produkto upang makabuo ng isang bagay. Sa pagiging malikhain ng mga katutubo, naging suplay nila ang mga nakikita kapaligiran tulad ng abaka sa paggawa ng pamaypay, banig at iba pa, putik na kailangan sa pagbuo ng banga at pigurin, langis na ginagamit sa pagpipinta, puno ng bamboo at iba pang punongkahoy sa paggawa ng mga simpleng kasangkapan. Ang paggamit ng mga alternatibong materyales na ito ay orihinal at mula sa ideya ng katutubo at kulturang Asyano lalo na sa Pilipinas dahil sa sapat na klima na mayroon ang bansa. Unti-unti, nagkaroon ng mas makabagong panghalili sa mga materyal na ito dulot ng modernisasyon.

          Bilang panghuli kong tatalakaying aspeto, ito ay tungkol sa pagpapakahulugan sa bawat disenyo at kanilang sinisimbolo. Mataas ang pananalig ng mga katutubo sa kanilang sining kaya naman hindi nakapagtataka na ang bawat bagay na kanilang nilikha ay dumaan sa mahabang proseso at maaaring may ritwal na pinagdaanan. Sinasabi na mas maraming hugis, linya, karakter, kulay at anyo ay mas maraming ibig sabihin ang nais ipabatid ng naturang sining. Sa bawat disenyong makikita ay may taglay na sumasalamin sa kultura at tradisyon. Sa kabilang banda, ang Pilipinas bilang bansa na naging kolonya ng ibang bansa, tayo ngayon ay nahaharap sa samu’t saring pagpapahayag ng masisidhing damdamin. Sa pamamagitan nito ay mas naihahayag natin ng nais nating sabihin sa paraan ng paggawa ng sining. Ito ay maaaring masidhing paglalabas ng saloobin sa usaping politika, pag-ibig sa bayan at pagkamit ng kalayaan at hustisya sa kamay ng makapangyarihang tao. Si Rizal bilang halimbawa ang kanyang mapaghimagsik na mga akda sa paraan ng pagsulat at mga awiting sumasalamin sa lipunan at kultura ng bansa. Sa kasalukuyan, ito na rin ang paraan upang ipakita ang paghihimagsik ng mga Pilipinong patuloy na lumalaban sa maling pamamalakad sa ating bansa.

           Sa kaso ng Pilipinas, hindi naging ganon kalaki ang ating pagpapahalaga sa mga sining na ambag ng maraming katutubo at mga sikat na pintor at iskulptor. Marahil mas tinatangkilik sa kasalukuyan ang sining ng dayuhan dala na rin ng pagiging globalisadong mundo at utak-kolonyal ng maraming Pilipino. Bagamat may ilan pa ring tumatangakilik at labis na binibigyang pansin ang sining ng ating bansa upang ipamalas na hindi pa rito nagtatapos kung ano ang ating pinagmulan. Dahil sa pagbibigay konserbatibo sa mga sining na halos ilang dekada na ang lumipas, nananatili pa rin ang mga bakas ng hirap at pagod ng mga katutubong Pilipino at lakas at determinasyon sa paggawa ng mga sining na sariwa pa isip ng mga Pilipinong nakaranas ng pananakop at panghaharas.

           Iba-iba ang kategorya ng sining. Iba-iba kung paano ginawa ngunit may iisang adhikain at silbi kung bakit nilikha. Tangkilikin ang sariling atin dahil ito’y orihinal at likas pa sa ating mga katutubo. Ang pamanang hinding-hindi kukupas sa ating pagkatao. Dapat pagyamanin at mas ipadama sa ibang bansa na tayo’y may sariling identidad na likhang sining.

Submitted anonymously via Google Mail - November 7, 2016

You were in Information Technology because you believed that technology is something constant in this ever changing world. The freezing cold lingers through as you attempt to type the codes needed for the program to work. You once turned the air conditioner off, only to be told by the technician to turn it back on. It has been long known in your college that it had to be that cold in the net lab to make sure that those network switches don’t overheat. No one was really sure why it had to be that cold that it could make ice cubes in there. Maybe, you should start asking why.

You were in the University of Santo Tomas because it has always been your dream school. You can still recall how much of in awe you were when you took the USTET almost three years ago. You were astonished by the beauty of the campus. Your elder sister was patting your shoulder and claiming that you were going to be a Thomasian just like her. The university has been your dream school ever since but you’re not really sure of the reason why you chose UST. Maybe, you should ask yourself why.

You loved being alone, you lived for tranquil moments. Your earphones were always in, playing The Paper Kites’ “Too Late”. Shutting off the world seems to be the best thing to do in this chaotic universe. It has never been about other people not choosing to be with you, it was your choice, always been, always will be. You don’t know why the only company you can take is yourself. Maybe, you start asking yourself why. You were contented with what life had to offer, not making a fuss of what has been given to you. Well, that was until you met Lia on the first day of your junior year. She was one of your classmates in a minor subject you had to take in the Faculty of Arts and Letters. She smiled brightly and you sometimes smiled back. She would pass as student council president, you thought. She befriended everyone, including you. But you didn’t ask why. 

You didn’t start asking questions until she came into your life. In that moment, you knew that it was going to be one heck of a ride with her. You would walk her to her dorm after her classes. You would watch her digest a hundred cases. You have seen her cry her eyes out after a bad recitation. You have witnessed her intense love for Starbucks that she has to go there thrice a day. You noticed how she likes to call you “Enzo” when everyone else calls you by your surname. You also note the way she looks at you when you speak, her small eyes staring at you as if you were a god. You’ve seen these little things but you didn’t know why she did these because you never asked why. 

Her smile would welcome you on your 2:00pm-3:00pm class every MWF. She would slip notes on your desk, asking how was your day going. You would catch her absent mindedly looking at you in class that you would reciprocate with an awkward laugh. After class, she would drag her Longchamp as you exit St. Raymund’s building together. She would hum a random song as you walk to Dapitan and you would just look at her in amazement on how God has given you such a wonderful human being. You should have asked God why.

You’ve learned how to ask. You’ve asked her what was going on between the both of you. All she ever said was that she was so blessed to have you in her life, a friend that has always looked after her. You smiled at her as she said those heartbreaking words, accepting the fact that you were not meant to be together. Your dream, your future, your everything, gone in a second. She eventually left you at Lovers Lane and you didn’t ask why.

Lia was still Lia. She was still that bubbly girl in class that was everyone’s friend. Someone else would probably walk her to her dorm. She still digests a hundred cases, cries over bad recitations, drinks over-priced coffee thrice a day and calls you “Enzo.”

But you, who are you? You no longer like the feeling of being alone. You long for her company, her hugs and all the stories she tells you. Now, it wasn’t your choice to be alone.There’s a ghost of her in everything you do. You’d hear a song and hear her sweet voice with it. Now, you start asking why you never asked why?