#interventies

Revolutionair en verfrissend boek over vernieuwing van de psychiatrie. Veel mensen die in de psychiatrie werken, komen tot de conclusie dat het anders kan. De DSM-diagnoses voelen beperkend, ze vertellen ons niets over de kern van het psychisch lijden. Maar wat dan wel? We zijn God niet gaat over een nieuwe kijk op psychisch lijden, diagnose en behandeling. Het uitgangspunt is dat niet de…

Doe de HOPCA is géén huckle-buck

Gewoontes aanpassen, doorbreek je beperkende gedachten en stap op de ladder.

Hoe pas je je gewoontes aan? Hoe verander je zaken? Gewoontes aanpassen is lastig, dat weten we allemaal. Hoe doe je dat effectief en volgens je eigen waarden? De afgelopen tijd inspireerde twee mensen mij. Allereerst Tony Robbins, de documentaire op “i am not your guru” (Netflix), laat zien hoe jij mensen meeneemt in verandering. En ze zich dit echt zelf laat ervaren. De andere is Ben Tiggelaar.…

De Waterproeverij - de profielen

Tijdens het tappen van de flesjes water interviewen we de buurtbewoners op een semi-gestructureerde manier. Hoewel we geheel voorbereid zijn met een script en de in te vullen profielen als tools, stappen we op een open manier op mensen af. Hiermee verschuift het ‘iemand interviewen’ d.m.v. een vragenlijst naar een open gesprek waarin we verschillende onderwerpen aanboren.

Veel buurtbewoners staan erg open voor een gesprek en geven ons tussen de regels door veel informatie over hun ideeën over water en hun motieven m.b.t. hun eigen gedrag. Daarnaast verzamelen we veel informatie doordat we ons in veel gevallen daadwerkelijk in de huizen van mensen begeven. Een ‘Van Het Land’-pakket op het aanrecht, het biologische afwasmiddel naast de gootsteen of het te recyclen plastic in de gang verraden al een bepaalde mate van duurzaamheid zonder dat we er naar hoeven vragen.

Al deze informatie verzamelen we in het persoonlijke Water&Energie profiel. Alle profielen samen zullen de basis vormen die we verder gaan analyseren.

De Waterproeverij

Terwijl we in de ochtend langs de huizen gaan om de flesjes te tappen en het buurtwater te verzamelen, kondigen we al aan dat we in de middag in het parkje de Waterproeverij zullen organiseren. Hoewel veel buurtbewoners met wie we het gesprek aanknopen geïnteresseerd reageren, komen er voornamelijk kinderen naar de proeverij. Goed om onszelf in het vervolg de vraag de stellen op welke manier we meer verschillende doelgroepen kunnen mobiliseren.

Hoewel de kinderen in het begin aangeven er niets van te snappen, laten wij ze een beetje in het ongewis en bereiden we als professionele ‘aqualogen’ de waterproeverij voor. We laten ze kiezen uit de waternummers en schenken één voor één de kleine testbekertjes in.

Terwijl wij onze rol uitvoeren verandert hun houding langzaamaan. Van “Ik snap er niks van!” en “Daar kan toch geen verschil in zijn?” naar “Veel meer smaak dan in normaal water”, “Deze is veel viezer” en “Eerst proefde het gewoon as water, maar nu is deze sterker, ik proef echt verschil!”.

De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor "focusgebieden" in het onderwijs en onderzoek: de geldstromen en de aandacht van onderwijs- en onderzoeksinstellingen zouden zich steeds meer moeten concentreren op enkele focusgebieden (bijvoorbeeld life science en food & agro), om die te versterken en om op die manier de internationale concurrentiepositie te verbeteren. Het Rathenau instituut publiceerde een onderzoek hierover (PDF), "Focus en massa in het wetenschappelijk onderzoek: de Nederlandse onderzoeksportfolio in internationaal perspectief".

Interessante conclusie: het lijkt alsof er weinig verbetering te zien is in de output van de sectoren waarop wordt gefocust, zowel vanuit binnenlands perspectief:

Het beleid van focus en massa lijkt geen structureel effect te hebben gehad op de Nederlandse wetenschappelijke output. Als dat wel zo was geweest,  dan was de verdeling van de output over de onderzoeksgebieden schever  geworden met een sterkere concentratie van de output in een klein aantal  (focus en massa) velden. Maar de output is juist meer divers geworden.

Alswel vanuit het buitenlandse perspectief:

In internationaal perspectief is Nederland niet gespecialiseerd in de meeste  Nederlandse focusgebieden. Alleen in water en genomics heeft Nederland  een comparatief voordeel opgebouwd (een revealed comparative advantage groter dan 100). In het algemeen heeft Nederland juist een sterk comparatief  voordeel in de biomedische velden. De internationale positie van deze  velden wordt sterker, terwijl die van de focusgebieden juist afneemt.

Let wel, het is allemaal relatief:

De geobserveerde ontwikkelingen zijn relatief: in de meeste focusgebieden groeit de Nederlandse wetenschappelijke output, maar in andere landen groeit de output sneller. Het zijn vooral de landen van Zuid- en Oost-Azië  die sterk opkomen in de Nederlandse focusgebieden

De onderzoekers komen dus tot de conclusie dat de huidige aanpak voor de focusgebieden niet afdoende werkt om deze dermate te versterken dat Nederland op deze gebieden een betere internationale concurrentiepositie verwerft. 

Hoe komt dit? Wellicht (dit is een eigen mening) zijn de focusgebieden slecht gekozen: dit waren gebieden wiens output over de loop der jaren al af leek te nemen volgens de gekozen meetmethode van de onderzoekers. De onderzoekers hebben een andere, interessantere stelling, namelijk dat het Nederlandse onderzoeksstelsel redelijk immuun is voor top-down interventies. Dit komt door de manier waarop het systeem is opgebouwd en door de complexiteit van het systeem. Willen we centrale sturing makkelijker maken (is dat wenselijk?), dan moet het systeem anders worden ingericht. 

De onderzoekers hebben onder andere dit erover te zeggen:

Het feit dat het F&M-beleid niet slaagt, is volgens ons niet toe te schrijven aan een gebrek aan tijd of middelen of aan het herlabelen op de werkvloer van het wetenschappelijke onderzoek. We vermoeden dat het uitblijven van een effect op de wetenschappelijke output verklaard kan worden vanuit de complexiteit van het wetenschapssysteem. En dan met name door de veelheid van strategische prioriteiten van andere actoren en de hechte organisatie op het middenniveau. Het grote ‘middengebied’ van het wetenschapssysteem, met de vele regelingen en de verknooptheid van instituties en organisaties, lijkt tot compenserende effecten te leiden. Als het ene veld extra wordt gestimuleerd, past men zich op andere plekken aan. Maar adaptatie vindt ook plaats op andere plaatsen in het wetenschapssysteem, met name in de grote onderzoeksorganisaties, zoals universiteiten, die een grote vrijheid hebben in het verdelen van onderzoeksgelden volgens eigen prioriteiten. Ook de inzet van de FES-middelen overlapt slechts gedeeltelijk met de prioriteiten van de genoemde ministeries. Het resultaat is contra-intuïtief: de focusgebieden groeien niet sterker maar juist zwakker dan gemiddeld.

Blijkbaar is het wetenschapssysteem resistent tegen beleidsinterventies en vinden veranderingen plaats onder invloed van andere mechanismen. Top-down beleidsmaatregelen om specifieke gebieden te stimuleren leiden daarom niet een-op-een tot een gewenst effect, maar worden door complexe interactie tussen een veelheid aan actoren in het wetenschapssysteem geabsorbeerd. Het Nederlandse wetenschapssysteem wordt gekenmerkt door een hoge mate van lokale autonomie in thematische keuze, zoals in de besteding van de eerste en tweede geldstromen. Als de overheid bepaalde velden extra stimuleert, terwijl universiteiten tegelijkertijd strategisch voor ander velden kiezen, NWO zijn eigen prioriteiten stelt en de FES-geldentoekenning een eigen strategische logica heeft, dan resulteert dat in tegenstrijdige interventies met mogelijk onbedoelde effecten. De sturende invloed van de overheid (top-down) lijkt klein. Omdat regie en coördinatie dominanter zijn dan concurrentie tussen onderzoekers, lijkt ook de invloed van de bottom-up dynamiek tanende. De vraag is of dat op de lange termijn voor het Nederlandse wetenschapssysteem niet erg nadelig kan uitpakken. Sterkere centrale regie, gecombineerd met meer decentrale vrijheid, kan dan een oplossing zijn.