#gazali

Evzâî (rahimehullâh) şöyle demiştir: “Konuşmada edebiyat başlayınca, kalpten huşû gider."

"Sana fırsatları sunan hayat değil, Allah'ın ta kendisidir! Çünkü Rezzak olan Allah'tır."

"Allah' için olmayan bir sevgide mutlaka bir gün bağın kopacak.

Kimi Allah için seversen onunla bağın ebedi olacak."

Metaforu, gerçek anlamı dışında farklı bir anlatımı temsil edecek, benzer, mecaz anlamlar ifade eden kullanım olarak tanımlayabiliriz. 

Felsefe tarihinde bilinen ve önem arz eden birçok metafor vardır. Metaforlar, özellikle kavramsal bakış açısını, bir teorinin önemli bir noktasını tasvir etmek ve anlaşılırlığını kolaylaştırmak için kullanılır. Felsefi metaforlar arasından hepimizin ilk aklına gelen Platon’un mağara metaforudur. Bu yazımda mağara metaforu, bekçi metaforu, yarık metaforu gibi çok bilinen metaforlar dışında farklı filozoflardan metaforlara yönelmek istedim. Aklıma gelenlerden birisi de Gazali ve metaforlarından birisi. 

Gazali, sorgulamayı ve felsefe kitaplarına ilgi duymaya kötüleyen ve reddeden düşünürlere şu metaforla cevap verir.

Bir hacamat şişesini düşünün, hacamat şişesi pis kanı ayırmak için yapılmıştır. Cahiller, kanın hacamat şişesine girdiği  için pislendiğini düşünür oysa durum bu değildir. Hacamat şişesi pis olan kanı çeker. Yani pislik çekilen kanın kendinde mevcuttur.

‘‘ibnü’l arabi’nin görüşleri, günümüzdeki matematik felsefesinin üç ana akımından biri kabul edilen platonik görüşe daha yakındır. bu görüş, matematiksel doğruluğun mutlak, dışşal ve ebedi olduğunu ve insan yapısı kriterlere dayanmayıp matematik nesnelerinin kendilerine özgü ve zamanla sınırlı olmayan bir varlığa sahip olduklarını savunur.’‘ 

‘‘rüya ta’biri konusunda ilk metinler m.ö 5000′li yıllarda asurlular tarafından yazılmıştır. konuyla ilgili günümüze ulaşan en eski eser, british museum’da bulunan ve m.ö. 2000′li yıllara ait olduğu tahmin edilen eski mısır’dan kalma bir papirüstür. burada 200 çeşit rüya ta’birine yer verilmektedir.’‘ 

‘‘..insanın ruhuyla gördüğü ve aklı ile idrak ettiği..’‘ 

‘‘islam düşüncesinde ibn sina’nın insan nefsini ele alırken, hayvani kuvvetler içinde yer verdiği 10 idrak nelekesi vardır. bunlardan beş duyu, zahirdeki duyuları idrake yöneliktir. batındaki beş idrak yetisi ise hiss-i müşterek, musavvire, mütehayyile, vehime ve hafızadır.’‘ 

‘‘gazali, evrenin ekranı levh-i mahfuz ile insan kalbini, aralarında perde bulunan karşılıklı iki aynaya benzeterek rüyayı izah eder.’‘ 

‘‘mevlena, uyku ile batıni idrak araçlarının etkin hale gelmesini güneş batınca ay ve yaldızların gökteki yol rehberi olarak ortaya çıkmasına benzetir.’‘ 

‘‘insanın hayal yetisi, idrakin gerçekleşmesinde duyuya tabidir.’‘ 

‘‘rüya yorumlama anlamında kullanılan ta’bir kelimesi arapça’da köprü veya nehrin bir yakasından diğerine geçme anlamına gelen ubur kökünden gelir. bu anlamıyla ta’bir, rüyadaki olay ve sembollerin ilk anlamına ulaşma çabasıdır.’‘ 

‘‘rüya, ta’bir edilmedikçe bir kuşun ayağındadır, ta’bir edilince düşer.’‘ 

‘‘rüyayı akıllı dosta (lebib ve habib) anlatın!’‘

‘‘meratibu-l vucüt / tasavvuftaki varlık mertebeleri bilinmeden sufi düşüncenin rüya konusuna yaklaşımı tam olarak anlaşılamaz.’‘