#burgerlijk

Cursus gedichten verbeteren #23

Welkom terug, geliefde cursisten. Deze cursus, daar wil ik voor herinnerd worden. Vandaag verbeteren we een gedicht over de eeuwige wederkeer; het uitgangsgedrocht gaat zo:

ze zeggen de eeuwige wederkeer is iets abstracts maar wij draaien gelijke lampen in gelijke fittingen

ex nihilo ben ik hier komen wonen

we brengen dagelijks een kind naar school en kinderen zetten onze handtekening op de maan

Ik ben geen expert, maar…

Het is een gratuite observatie: iedereen met een mening over Syrië, gifgas, Putin en Trump weet het beter dan alle anderen. Bij gebrek aan betrouwbaar bronnenmateriaal waar iedereen het gewoon over eens is (aan de millennials: dat heeft écht bestaan), verwijlt de discussie slechts enkele minuten bij hetgeen als feiten wordt gepresenteerd. Onmiddellijk daarna wordt ze door de ideologische…

Zondag, zo’n en niets in de planning, dat schreeuwt om een boswandeling. En dus gingen wij gisteren,  heel burgerlijk en net als de rest van burgerlijk Nederland,  wandelen. In het bos op een kleine tien minuutjes rijden van onze “villa”,  kwamen we een ree tegen, een waterval, een elfenbankje,  een droomhuis dat we van z’n lang zal ze leven niet kunnen betalen, veel meer modder dan verwacht en…

bur·ger·lijk (bijvoeglijk naamwoord, bijwoord) 1. eenvoudig als burger; (ook minachtend) kleingeestig, bekrompen; 2. de burger betreffend; 3. door en voor staatsburgers; 4. niet-militair; 5. niet-kerkelijk.

‘Nee, ik wil echt niet zo’n burgertrut worden die boodschappenlijstjes maakt op de volgorde van de winkelpaden, met manlief in de degelijke stationwagon naar de meubelboulevard gaat en ’s avonds in haar pyjama haar soap volgt terwijl ze boxers strijkt en daarna lekker op tijd naar bed gaat.’

Burgerlijk. Het is bijna een vies woord geworden. Maar voor wat precies? Uit ‘onderzoek’ van de Viva bleek dat 68% van de vrouwen het dragen van dezelfde jas of trui als je man als burgerlijk bestempelt. Hier kan ik helemaal inkomen. Ik woon zes hoog met uitzicht op het Zwarte Water. En langs het Zwarte Water loopt aan beide kanten een dijk, een ideale fietsroute voor een mooi tochtje bij zonnig weer. Deze zondagmiddagfietsers zijn van grote afstand te herkennen: ze fietsen achter elkaar aan (want die dijkpaadjes zijn veel te smal om naast elkaar te fietsen, en als je al zoveel jaar getrouwd bent, heb je toch niet meer zoveel gespreksstof) op dezelfde fiets (met als enige verschil dat de damesfiets geen stang heeft en fietstassen in plaats van zo’n handig tasje dat onderaan je zadel bungelt) en dezelfde Gaastra jas (met als enige verschil … eeeh … niks). Gelet op de Van Dale omschrijving zou ik het niet direct burgerlijk noemen (alhoewel niet-militair waarschijnlijk voor al deze personen wel op zal gaan), maar dit was wel herkenbaar. Een Tupperwareparty wordt met 48% van de vrouwelijke stemmen als tweede kenmerk van burgerlijkheid genoemd. Aangezien onder mijn vriendinnen die term (vooral voorzien van aanhalingstekens) een heel andere betekenis heeft, die in geen geval ook maar met burgerlijkheid geassocieerd kan worden, sla ik die over. Een dagje meubelboulevard krijgt met 39% een derde plaats. Eigenlijk snap ik dit niet helemaal, de meubelboulevard zou juist als het toppunt van mannelijke efficiëntie moeten worden gezien. Ik bedoel, alle beschikbare meubels op een plek betekent toch dat je het hele decoratiedrama in een middag af kunt handelen? Wie wil dat nou niet?

Iedereen heeft wel een beeld bij burgerlijkheid, maar wat ik me afvraag is waarom mensen er zo bang voor zijn. Niemand wil graag als burgerlijk bestempeld worden en iedereen doet dan ook zijn uiterste best om dat label niet te krijgen. Burgerlijk zijn is saai, burgerlijke mensen doen nooit iets nieuws en hobbelen gewoon door in hun routine. We moeten uit de sleur, we moeten vernieuwend en origineel zijn. En het mooie daarvan is, dat die hippe, frisse, moderne initiatieven en uitingen op hun beurt weer burgerlijk zijn geworden. Nee, niet van hetzelfde soort als de Gaastra-jas, dit is nieuwerwetse burgerlijkheid. Hippe moeders die op Uggs (volgens 23% van de Viva-vrouwen) hun kinderen naar school brengen met de bakfiets (28%) en daarna met vriendinnen een glaasje prosecco drinken op het terras (19%). Burgerlijk, burgerlijk, burgerlijk, bah.

Nu het opnieuw uitvinden van de burgerlijkheid niet gewerkt heeft (misschien omdat alle Viva-lezeressen in Oud Zuid lijken te wonen?), blijft de mensheid op zoek naar nieuwe manieren om vooral niet burgerlijk te zijn. Maar als zelfs wijn drinken met vriendinnen al burgerlijk is, moet je je daarvoor wel in heel rare bochten wringen. Gelukkig weet de vrouwelijke cabaretière (leve de emancipatie!) Yora Rienstra de burgerlijkheid op de hak te nemen in haar voorstelling die van de Trouw-recensente vier van de vijf sterren krijgt. Yora laat volgens haar merken waar ze staat: bang voor burgerlijkheid en midden in een dertigercrisis. ‘Zoals zij op een vleugel kan hangen, met haar teen in een glaasje water en haar hoofd ondersteund door een pump, heel grappig’, luidde de recensie. Mijn mond viel open. Niet liefde maakt blind, nee het is angst. We zijn zo bang voor burgerlijkheid dat we letterlijk alles aangrijpen om ons ervan af te leiden.

Die angst is van alle tijden. Dat zong Dirk Witte ons in 1917 al toe (en Ramses Shaffy in 1967 en Wende in 2008 en nog wel een paar meer). Volg niet zomaar de meute die zegt wat je moet doen, maar geniet van alles en vraag je niet teveel af wat andere mensen daar van vinden. Wees dus niet te burgerlijk. Of … trek het je niet aan dat de mensen je burgerlijk vinden. Als jij het heerlijk vindt om op maandagochtend een overzicht te maken van wat je deze week gaat eten gebaseerd op de supermarktaanbiedingen, je dekbedovertrek te strijken, de T-shirts van je man op kleur te sorteren of graag drie kinderen wilt voor je dertigste, doe dat dan gewoon! Mensch, durf te leven!

De menschen - ze schrijven je leefregels voor, Ze geven je raad, en roepen in koor: Zoo moet je leven! Met die mag je omgaan, maar die is te min. Met die moet je trouwen, - al heb je geen zin. En daar moet je wonen, dat eischt je fatsoen - En je wordt genegeerd als je ‘t anders zou doen, Alsof je iets ergs had misdreven, Mensch, is dat leven?

Het leven is heerlijk, het leven is mooi. Maar - vlieg uit in de lucht, en kruip niet in een kooi! Mensch! durf te leven! Je kop in de hoogte, je neus in de wind, En lap aan je laars hoe een ander het vindt! Hou een hart vol warmte en van liefde in je borst, Maar wees op je vierkante meter een Vorst! Wat je zoekt kan geen ander je geven! Mensch, durf te leven!

Joop en Mien staan voor de etalage. Hun oog is gevallen op een fiets. Even hebben ze getwijfeld over een tandem, maar het wordt toch een degelijke Gazelle. Ze kopen allebei dezelfde. Joop een herenmodel, Mien de damesuitvoering. Tevreden fietsen ze naar huis.

Thuis drinken ze een kopje thee. Van hetzelfde servies. Allebei English Grey, met twee klontjes suiker. Joop gaat in de tuin werken. Mien kijkt nog een aflevering Lingo op de tv, terwijl ze poogt een sudoku in te vullen.

Wanneer ze gaan fietsen, gaan Joop en Mien altijd samen. Twee keer per maand, een rondje van ongeveer twintig kilometer. Kaart erbij en bij iedere afslag discussie wat de juiste route is. Het moet immers wel een goede beslissing zijn.

Van onzekerheid houden ze allebei niet. Daarvan raken ze van slag. Het enige wat ze doen dat nog een beetje spanning in hun leven oplevert is de bingo en de Staatsloterij. Altijd twee loten, al twintig jaar lang. Nooit wat gewonnen, maar dat komt vast nog wel een keer.

Joop en Mien zijn saai. Net als duizenden andere echtparen in Nederland. “Burgerlijk to the max.” Wanneer ze thuisblijven heb je er geen last van. Gelukkig niet. Maar wanneer ze twee keer per maand op pad gaan, kom je ze tegen. Fietspadterreur op Gazelles. Dezelfde fietsen. Ik walg daarvan, en hoop dat ik nooit zo word.