elo mordki

#5

Drake - If you reading this it’s too late

Drizzy mistrz - poleciał niezapowiedzianym mikstejpem i sprzedał go ponad pół bańki w pierwszym tygodniu. Dodajmy, że w tym roku pojawił się też całkiem niezły tejp z Future i wesoło banglała jedna z piosenek roku: Hotline bling. A to już singiel z nachodzącego Views from the 6. No i jeszcze, gdzieś przy okazji, nastąpiło spektakularne zaoranie Meek Milla, a Back 2 back zostało pierwszym dissem nominowanym do Grammy. Także tak wygląda dla Drake’a rok bez płyty. Pętliłem ten album długo, bo bity są ascetyczne, ale tłuste, a nawijka - choć oczywiście czasami w konwencji freestyle, jak to na taśmach - daje dużo świetnych hooków, parę srogich panczy i trochę emoszowatego lukru. Jak to Drake. Ma typ dotyk Midasa, bez dwóch zdań.

#4

J. Cole - 2014 Forest Hills Drive

Kolejny niezapowiedziany album, kolejnego majstra. Wchodzi do topki, mimo daty wydania w 2014 roku, ale płyty z grudnia tak się chyba przyjęło traktować. Arcydzieło. W ogóle w tym moim top 5 kolejność nie ma już większego znaczenia. To są same sztosy. Dla mnie Cole jest ogniwem łączącym ambitny, zaangażowany rap Kendricka i popowy sznyt Drake’a. Na 2014... nie ma ewidentnych przebojów, ale też nic nie jest tam na tyle pokombinowane żeby traciło na słuchalności. Mariaż samplowanych bitów z nowocześniejszą elektroniką i świetne historie Jermaine’a; o jego dzieciństwie, dorastaniu, wchodzeniu w dorosłość. Płyta ekstrawertyczna, ale w niewywołujący zażenowania sposób. Kompletna również pod względem technicznym. Długo jeszcze mi się nie znudzi. 

#3

The Weeknd - Beauty Behind the Madness

To w teorii nie jest debiut Abla, bo w 2013 roku wydał dla majorsa Kiss Land, ale w rzeczywistości tak chyba należałoby tę płytę traktować. Po kultowej Trylogii i naturalnym rozwinięciu tych downtempowych, kodeinowych, smutnych i dusznych kompozycji na Kiss Land, teraz nastąpiła wizerunkowa i muzyczna rewolucja: Abel Tesfaye przemówił w mediach, nagrał piosenkę do gównianego, ale ultrapopularnego filmu i wydał płytę z przebojami. I to nawet z jednym wielkim przebojem. W dodatku szybkim. To już nigdy nie będzie ten sam naćpany półpatol z przedmieść Toronto, to fakt. Teraz idzie na top i ma szanse zostać tam na dłużej. Chyba jednak warto dać go światu i cieszę się, że podjął decyzję o zostaniu supergwiazdą. Należy mu się. Na tym krążku są słabsze momenty, ale to pop najwyższej próby i takiego właśnie popu życzyłbym sobie w radiach i telewizorach. 

#2

Tribulation - The Children of the Night

Jedyna sierść w ścisłej piątce. Tak się jakoś złożyło. Za to jaka! Szwedzi wcześniej grający dość melodyjną mieszankę black/deathu, ale jednak taką z blastami i całym metalowym sztafażem, tym razem zwolnili i nagrali 10 piosenek, z których każda po zmianie aranżu mogłaby lecieć w RMF FM. Jest tu dużo gotyckiej otoczki, zawsze wywołującej u mnie ciarki żenady, jednak nie tym razem. Łykam to jako całość. Z pomalowanymi oczami, romantycznymi ciuchami, mrocznymi tekstami i black’n’rollową muzyką. Całym tym grajdołem na styku glam i new romantic. Songwriting jest tu naprawdę zadziwiająco przebojowy, wszystko chodzi jak powinno, gitary są świetnie napisane, solówki bezpretensjonalne. Na zimę jak znalazł.

#1

Kendrick Lamar - To Pimp a Butterfly

Mam bekę z przepychanek, że “to jest hip hop”, a tamto “nie jest hip hop”. Natomiast jeśliby potraktować poważnie argumenty na jakie się powołują amatorzy takich gównoburz to TA PŁYTA TO JEST HIP HOP. Destylat z hip hopu nawet. To Pimp... ma jakąś abstrakcyjną średnią na metacritic.com, więc nie będę kolejnym rozwodzącym się nad wieloaspektową genialnością tego albumu. Szkoda czasu. Nie jestem zapalonym diggerem czy psychofanem rapu, jakimś scenowym geekiem, ale to jest jedna z najlepszych płyt z tym gatunkiem jakie słyszałem w życiu. Jestem absolutnie przekonany, że przejdzie do historii muzyki, a wizuale jej towarzyszące staną się kultowymi klipami. Jeśli król musi być jeden, to w zeszłym roku królem był Kendrick.

#10

Bryson Tiller - T R A P S O U L

August Alsina + Travis Scott. Płyta tego drugiego była już wcześniej, a August swoją dał dopiero dwa tygodnie temu, więc do tego zestawienia się nie załapie, bo za mało jej słuchałem. Deficyty z nawiązką wypełnił Bryson, debiutując bardzo dobrym, przebojowym, czasem pościelowym, a czasem ciężkim materiałem. Jak w tytule. Trochę mruczenia dla niuń, a trochę osiemsetek dla typów. Czy odwrotnie, jak kto lubi. Przy żadnym męskim około-r’n’b się chyba lepiej nie bawiłem w tym sezonie (oczywiście nie uwzględniam Króla - jego miejsce będzie w top 5).

#9

Haha crew - Vlna

Samey (raper) i Dalyb (producent) puścili jeden z najświeższych krążków w interesującej mnie części Europy. Dalibor to obecnie mój ulubiony bitmejker najmłodszego pokolenia; robi ciężką, hipnotyczną muzykę w modnej urbantrapowej konwencji. Leje się w tym dirty sprite i jest palony skun. Samey to chudziutki chłopaczek z objawami poważnej neurozy, nawijający o jedzeniu Haribo i smutku, bo dupki i innych bzdetach. Przekazu tu nie ma. I bardzo dobrze. Jest za to import konwencji w typie A$APa Rocky’ego, w miksie z nintendowym wajbem w stylu Yung Leana. Dużo razy to zapętliłem. A początek “Truskawek” wywołuje we mnie jakieś znajome skojarzenia, których kompletnie nie umiem rozkminić. Świetny wałek.

#8

Nicki Minaj - The Pinkprint

No co ja poradzę, że tak lubię Nicki? W dodatku to chyba jej najlepszy album, spójny i rapowy, nieprzeładowany głupawymi klubowymi ciosami. Hajsu już ma, nie musi się godzić na ficzuringi z Davidem Guettą. W dodatku całość wypada zaskakują osobiście, Barbz nie jest ani głupia, ani beztroska, jak sugerował jej wcześniejszy wizerunek. Singlowo całą płytę zdominowała “Anaconda”, ale naprawdę dobry jest tu sam początek, pierwsze 3 wałki. O taką Nicki nic nie robiłem. (Oczywiście odbija mi się ten Meek Mill, po tej orce z Drakem nie mogę na niego patrzeć, ale trudno - serce nie sługa).

#7

Birds in Row - Personal War

Kiedyś z kumplami z mojej dawnej kapeli doszliśmy do wniosku, że to jest najlepsza punkowa banda świata. I nic się nie chce w tej kwestii zmieniać. Kolejna odsłona potężnej i jednocześnie melodyjnej mikstury neocrusta, emo, posthc. Nagrana na “setkę” i brzmiąca jak zwykle unikatowo. Francuzi wypracowali już własny styl, kompletnie nie do podjebania. Zawsze jaram się ich kolejnym materiałem i tym razem tak samo - nie zmieniłbym żadnej nuty. Ten rok to także ich split z WAITC, a na nim kolejne 3 znakomite kawałki. Warto.

#6

Mgła - Exercises in Futility

O tej płycie już bardzo wiele napisano. Znowu jedynym zespołem z Polski pojawiającym się w końcoworocznych zestawieniach na przehajpowanych portalach, jest blackmetalowa horda. I słusznie, bo to jest czarny metal najwyższej próby. M. jest znakomitym gitarzystą i pisze świetne kompozycje, tym razem odrobinę bardziej wypełnione zaduchem Kriegsmaschine (jego drugiego projektu, bardziej niszowego), niż wypieszczonym “lasem” z poprzedniej Mgły. Melodii jednak nie brakuje, teksty robią robotę, a całość jest przejrzyście, ale wciąż blekowo zmasterowana. Ból dupy o tę kapelę łapie nawet słynny Piotr Wiwczarek aka Peter z Vadera, który ostatnio podśmiechiwał się na fejsie z ich wizerunku (czarne maski i kaptury). No cóż, on wydał w tym roku kolejną chujową płytę na tych samych patentach i nie wypełnia już po brzegi klubów w Kalifornii. I na gigach ma zamocowane sztuczne ognie w gitarze. Z czym do ludzi, dziadku.

#15 Podzemgang - INI’

Po groteskowym wręcz, jak na 5,5-milionowy kraj, sukcesie ostatniej płyty Kontrafaktu, Rytmus i Ego musieli sobie zadać klasyczne pytanie: co dalej? Rytmo za dwa tygodnie wydaje kolejną solówkę, natomiast Ego - jak zwykle dużo mniej aktywny i pozostający trochę w cieniu popularniejszego kolegi - zaangażował się w projekt promujący słowackie podziemie. Jako, że z niewiadomych nawet dla mnie przyczyn, wchodzi mi bardzo dużo słowackiej muzyki, to oczywiście album z 26. wałkami mało znanych artystów traktuję jako gratkę. Trochę tu pełnoprawnych utworów, trochę skitów/snippetów, dużo rapu w różnych stylówkach, ale też zdarzy się jakieś r’n’b (świetny Jan Lednicky aka Jofre i młoda Aless). Mało to racjonalne, ale słuchałem tego naprawdę dużo.

#14

Travis Scott - Rodeo

Owl Pharaoh, pierwszy tejp Travisa, leciał u mnie dwa lata temu w kółko. Byłem przekonany, że ten typ szybko będzie wdrapywał się na szczyt, bo miał bardzo piosenkowe podejście do rapowania i jeszcze sam robił świetną muzykę. Dzisiaj trochę stonowałem zachwyty, bo więcej spodziewałem się po tym wytwórniowym debiucie. Liczyłem, że będzie się bił o podium w tegorocznych zestawieniach, a to - pomimo kilku świetnych wałków - poza zasięgiem. To jest taka płyta 6,5/10, ale jednak would bang. Próbowałem do niej podchodzić wiele razy, ale ciągle pozostają utwory, które bezlitośnie skipuję za każdym razem. Mam nadzieję, że “dwójka” wskoczy do top 5, bo typ na to zasługuje. Nie każdy w końcu może być ghostwriterem Yeezy’ego.

#13

Calm the Fire - Doomed from the start

Najciężej brzmiące polskie wydawnictwo jakie słyszałem w tym roku. Totalna smoła na gitarach, galopujące d-beaty, dużo rozkładu w tekstach. Przepyszne. I do tego to są przecież supersympatyczne chłopaki. No i nagrali split z Full of Hell, a dla mnie to tak jak dla pani Jadzi, że ktoś pocałował w pierścień Jana Pawlacza. Wieczna zasługa.

#12

Taco Hemingway - Umowa o dzieło EP

Niewiele jestem w stanie poradzić na to, że te kilka piosenek mi się naprawdę podoba. Wiem, że przyznawanie się do lubienia Pato Lemingwaya (internetowe heheszki takie śmieszne) i jednocześnie słuchanie innego rapu, to tak jak lubienie Deafheaven i słuchanie “prawdziwego” black metalu. No w każdym razie - ja wszystko to robię i da się z tym żyć. Zresztą Taco dostał propsy od sporej części sceny i nikt się nie zżymał, że “o borze hipsterła, on chodzi do modnych klubów i kalafiory hehe, awizo”. Muzyczkę Rumak wysmażył przednią, rymy może i kuleją chwilami, a te warszawskie historie to sequel powieści Daniela Kota, ale ostatecznie klei się to elegancko, a taka post łonowo-fiszowa nisza wprost czekała na zapełnienie. W ogóle ja na tego typa trafiłem przypadkiem na soundcloudzie, jak jeszcze miał na nim tylko swoje angielskie kawałki, także jestem usprawiedliwiony.

#11

Adele - 25

Adele jest zajebista. Jak ktoś myśli, że nie, to niech sobie zobaczy jakikolwiek randomowy wywiad z nią. Tottenham (a stamtąd pochodzi) to może nie jakiś hardkorowy East London, ale cockneyem jest mówione, parskanie jest grane i sodówa nie grozi. Marketingowcy ubierają ją jak 40-latkę, a ona ciągle śpiewa te smutne piosenki o miłości, które w tydzień sprzedają się w milionach egzemplarzy, ale to po prostu fajna dziewczyna. Ta płyta to nie jest arcydzieło, nie ma też na niej specjalnych eksperymentów. I dobrze, bo gdy tylko się zaczynają, to ja przełączam utwór. Są za to piosenki typu earworm, które chodzą ze mną całymi dniami. Wszyscy zadowoleni.

#20

Tyler, the Creator - Cherry Bomb

Najcięższy Tyler jak dotąd, dla wielu za ciężki. Ja mam przeciwne odczucia. Tego typa nie należy traktować jako rapera, który jedzie tekst do jakiegoś bitu i liczy, że kogoś to zabuja. On wymyślił tę płytę od A do Z. Jego jest cała muzyka, teksty i pomysł na wizualia, a nawet ten dziwny, brudny mix i master. I jako całość ja to łykam. Wraz z jego trochę naiwną prowokacyjnością, “niepoprawnością” i śmiesznymi ciuchami. To jest taki ciut geniusz i to prześwituje np. w tym wałku:

#19

VNM - KLAUD N9JN

No co, jak zwykle V wysoko, bo kolejny raz zrobił krok naprzód. To już nie są te same lepy na mordę co na NSPC czy De Nekst Best, bo wtedy nie wiedziałem gdzie leżą klapki, natomiast to ciągle polski top. Oniryczny koncept (poszczególne wałki to kolejne sny), tzw. cloudowe bity, technika nienaganna, flow pokombinowane, a dykcja beznadziejna jak zawsze. Fajne dziewczyńskie refreny, szczególnie ten Klaudii Szafrańskiej (xxanaxx):

#18

Logic (YYY) - YZOMANDIAS

Karlovy Vary to filmy, ruskie sklepy, spędy nazioli i śmierdząca woda. I Logic aka Hráč Roku, co zresztą jest ksywą zgodną, w moim przekonaniu, z rzeczywistością. Nic świeższego i mniej spiętego z Czech w tym roku nie słyszałem (co innego ze Słowacją). Trapowanie, wiadomka, nie każdemu to podejdzie, bo to taka stylówka raczej dla bogatych gimbów ubranych w Supreme. Ja kupuję, niezobowiązujące i wiksogenne.

#17

Turnstile - Nonstop feeling

Lata 90-te w natarciu. Hardcore w szerokich sztruksach i flanelowej koszuli. Pocięte riffy jakich już prawie nikt nie układa, perkusja momentami heblowata jakby grał na niej sam Lars Urlich (ale innym razem przejścia tak smaczne, że wiadomo od razu - jednak fachowiec), groove wczesnego NYHC. Do tego zdarzają się czyste wokale z reverbem żywcem wyjętym z pieprzonego Pearl Jam. Naprawdę świetna rzecz. Nóżka chodzi wręcz spazmatycznie.

#16

Frank Carter & Rattlesnakes - Blossom 

Byłem kiedyś prawie psychofanem Gallows. Po odejściu Franka kapela się w zasadzie skończyła, dziś nawet nie sprawdzam ich nowych rzeczy. Carter mruczał coś w Pure Love, ale to jest typ stworzony do wylewania żółci, a nie podśpiewywania. Zebrał więc ekipę ze zdechłych Heights i TGOAT (ile świetnych kapel już [*], to ja nawet nie) i zrobili płytę jak trzeba: brytyjski punk z rock’n’rollowym sznytem i rzeki, oceany wręcz wkurwienia. Nieliczni potrafią grać piosenki, bo to ciągle są piosenki, i epatować taką agresją. Tekstowo czasem drażniący jest pogardliwy, dawkinsowski ateizm, na który mam uczulenie, ale i tak niech będzie ten numer:

Nigdy mi się nie chciało robić podsumowań, więc ich nie robiłem, ale że ostatnio przeżywam jakieś podejrzane wzmożenie woli, to w tym roku zrobię. 25 płyt, których słuchałem w tym roku najczęściej. Od leśnego black metalu, po słowacki rap dla hipsterów. Tak jak lubię. #25 Guzior - ylloM Debiut młodego wrocławskiego ćpuna rapera. Nowe bity, monotonne, ale bardzo punktualne flow, dużo oparów szuwaksu i trochę piguł (tytuł to nie przypadek). Nie jest to nic co zmieni gre, ani czyjekolwiek życie, natomiast fajnie bangla i ma znakomity, czilawkowy klimat. Na tyle dobry, że Guzik został tegorocznym Młodym Wilkiem Popkillera. No i ten singiel, z polskiego rapu chyba mój tegoroczny faworyt:

#24

Dwa Sławy - Ludzie Sztosy

Łódzcy specjaliści od hasztagów dali naprawdę równy album. Może trochę przeprodukowany, bo ja nie lubię takich bitów, gdzie jest naćkane wszystkiego od groma, w stylu brytyjskich traperów. Te hasze to też momentami sztuka dla sztuki, ale czuć, że chłopaki mają żywe umysły, a na koncertach dostarczają niespotykanej rozjebki. I mają takie spokojniejsze wałeczki. Co ten Dulewicz tu za basik położył, czysta Kalafiornia:

#23

Paulie Garand x Kenny Rough - Boomerang

Jeszcze raz rap, tym razem z czeskiego Liberca. Garand to zawodnik z bardzo spokojnym stilo, nie ciśnie tripletów, przyspieszeń i nie rymuje 7 wyrazów w każdym wersie. W zamian za to dostajemy eleganckie pływanie po świetnych, wypolerowanych bitach Kenny’ego, który w tym duecie jest równie istotny. Do tego typy wspierają czeską scenę hc, co w moich oczach zasługuje na dodatkowy propsik. Podobno mają robić coś z Hopes. Tu na ficie Martin Svatek, czeski Stevie Wonder:

#22

Outre - Ghost Chants

Polski black metal rok w rok pełen jest smakowitych kąsków, tym razem również. Krakowski Outre to młody zespół, jeszcze chwilę temu wyglądali na scenie jak na przeglądzie kapel w gimnazjum, a ostatnio podpisali papiery z Debemur Morti, kultową wytwórnią z Francji. Szybko im poszło. W bonusie na Ghost Chants zaśpiewał Stawrogin, współautor najlepszej blackowej płyty zeszłego roku (Odraza - Esperalem tkane). Dużo dobra i mnóstwo potencjału na przyszłość.

#21

Noisem - Blossoming Decay

O Stanach Zjednoczonych można mówić długo i z reguły źle. Nie można jednak zaprzeczyć, że tam w każdym garażu, na każdym pieprzonym osiedlu dla korposzczurów średniego szczebla, może czaić się banda 15-latków grających tak, że masz ochotę złapać coś ciężkiego i rzucić tym w okno. Takie jest Noisem. Staroszkolny trash/death zagrany przez dzieciaki z Baltimore. Słuchając tego ma się uczucie pewnego rozdarcia: czy kogoś zamordować, czy może jednak pojeździć na desce. 

Dla niewtajemniczonych: dwie laski były na warszawskim koncercie Rae Sremmurd (młodzi amerykańscy traperzy, już prawie pierwsza liga pewnie więcej klubowych tras nie zagrają), skuły się i wlazły gwiazdom do tourbusa. Chłopacy skorzystali skwapliwie z niedwuznacznych propozycji i - podobno wzorowo - dziewczyny wytarmosili. Historia jakich tysiące. Niestety Marta i Zuza miały duże parcie na internetowy fejm i puściły “oświadczenie” na snapchacie. Jak wiadomo wynoszenie kontentu ze snapchata to bułka z masłem, więc teraz szczegółowy zapis zdarzeń viraluje sobie po internetach. No i zgodnie z oczekiwaniami zaczął się blitzkrieg nienawiści.

Chwalenie się, że się z kimś “jebało” albo komuś “ciągnęło”, to nie jest moja wrażliwość, daleki jednak jestem od moralizowania z kijem w dupie i zwyczajnego wylewania wiader gówna na te dziewczyny. A raptem ulało się nawet tam, gdzie bym się tego nie spodziewał. Dlaczego jechanie tych lasek jest głupie? Bo:

1. Podwójne standardy: żaden typ nie spotkałby się z taką reakcją gdyby pochwalił się, że “zrobił” jakąś gwiazdkę w jej nightlinerze. Ba! Większość komentarzy na pewno byłaby bardzo entuzjastyczna (tak jak pod fotkami Dana Bilzeriana na IG, w przeciwieństwie do komci u Kim Kardashian). Facet + dużo stosunków seksualnych = jebaka; kobieta + dużo stosunków seksualnych = kurwa. Facet + głośne mówienie o swoich podbojach = don juan, casanova, amant; kobieta + głośne mówienie o swoich podbojach = kurwa. To nie jest równe traktowanie, moi mili.

2. Rap, a z kulturą wokół niego zbudowaną wiąże się ten incydent, bezustannie sprowadza kobietę do roli przyrządu do masturbacji. Bitch i hoe, to oprócz nigger, najbardziej powtarzalne zwroty od NY do LA i od Toronto po Houston. Zresztą w Europie nie jest dużo lepiej. VNM - a to przecież raper wysokiej kultury i inteligencji, czytający ponoć Bukowskiego (bo jest o dupach i chlaniu, jak sądzę) - wyobraża sobie, że w wannie “będą go robić” Banks i Twigs. Ktoś mu napisał, że jest szmaciarzem? Nie. Na nowej płycie w kawałku “Barman” nazywa kobiety o temperamencie Marty i Zuzy szlauchami. Kogoś zakłuło to w ucho? Nie. A “Hej suczki, na na na na na” pamiętacie? No właśnie. SKORO TAK SOBIE WYOBRAŻACIE KOBIETY, TO CZEMU DZIWI WAS JEŚLI NIEKTÓRE RZECZYWIŚCIE TAKIE SĄ?! To jest redukowanie dysonansu poznawczego à rebours. Podobnie było z tą vlogerką, która powiedziała, że dla niej w facetach ważny jest hajs i żeby nie miał brody. Co to się wtedy działo, a przecież randomowy Sebek co chwila swojej Roksanie wypomina, że z nim to pewnie dla kwitu jest, a najchętniej to by się z jakimś Alvarezem puściła. Roksana to cię pewnie po prostu kocha, debilu, ale są i takie co chcą tylko torebek i nasiąkać poglądami. Ludzie są różni, to nie jest jakaś skomplikowana prawda.

3. To jest po prostu nie fair. To za co można, a może nawet należy, te dziewczyny krytykować, to ich ciśnienie na społecznościowy fejm. Bycie atencjuszem, z angielska attention nomen omen whore, jest rzeczą bezprzecznie słabą. Wymaga orania, ale też zrozumienia. Taka jest rzeczywistość social media, gdzie można podreperować sobie poczucie własnej wartości like’ami, share’ami i zasięgami. Dla mnie to jest raczej smutne i trochę straszne, ale nie godne potępienia. Filisterską moralność polecam zostawić etatowym specjalistom i przestać zaglądać ludziom do łóżek. A jeśli już te łóżka pokazują, to westchnąć z zażenowaniem i odpuścić, a nie poprawiać sobie samopoczucie czyimś kosztem. 

Czasami przypominam sobie o płytach, które kiedyś zrobiły na mnie wielkie wrażenie i chętnie wtedy do nich wracam. Coraz częściej też przerażają mnie daty ich wydania. Powstanie Warszawskie Lao Che ukazało się w maju 2005 roku. 10 lat temu. Zaczyna do mnie docierać, że młodszy już nie będę.

Z mojej perpektywy dekadę temu była kompletnie inna epoka. Kupiłem Powstanie... jakiś miesiąc po premierze, bo przeczytałem pochlebną recenzję w Teraz Rocku!. Dzisiaj wstydziłbym się nawet wziąć do ręki to żenujące pisemko, w którym pismacy zatrzymali się w późnych latach 90-tych, a życie upływa im w oczekiwaniu na kolejne płyty dinozaurów rocka. Zakupu dokonałem w sklepie muzycznym niedaleko krakowskiego Rynku, razem z używaną płytą Spinal Cord, a dlatego w Krakowie, bo byłem wtedy na obozie ministranckim (!). Dzisiaj nie zbliżam się do kościoła od lat i dawno przestałem słuchać polskiego drugoligowego death metalu. I przede wszystkim: gdy zaczynał się hajp na Powstanie... nikt nie słyszał jeszcze o odzieżowych markach Red is bad czy Semper Patria. Dzieciaki nie chodziły pod rękę z kibolami, od stóp do głów odziani w powstańcze kotwice, NSZ-y, mordy wilków wyklętych, żołnierzy przeklętych i jaszczurki na dokładkę. Wtedy modny był Che Guevara i “A” w kółeczku. Sprawie dodatkowo pomagała polityczna sytuacja, bardzo podobna do dzisiejszej, PiS zaczynał swoje koalicyjne rządy, a w Sejmie znaleźli się narodowcy np. włąściciel tłustej cery i zrośniętych brwi, Krzysztof Bosak. Tylko z tego co pamiętam, wtedy - kompletnie inaczej niż dziś - nie było w tym nic “antysystemowego”. Przeciwnie, szybko urósł wkurw na Giertycha, MW i prawicę w ogóle, a młodzi pchali się w ręce hochsztaplerów w typie Palikota. Dlatego wtedy wydanie takiej płyty nie było żadną ideologiczną deklaracją, a dzisiaj z pewnością by się nią stało. Niezależnie od kontekstu i dzisiaj sama muzyka broni się doskonale. Lao Che zwykło się określać jako rockowy crossover i rzeczywiście trudno uchwycić ich w jakieś bardziej konkretne ramy. To co jest jednak na Powstaniu... bardzo widoczne, a co na późniejszych płytach oddaje miejsca elektronice, to punkowe podwozie. Sekcja jest czasem clashowa (Godzina W), czasem niemal crustowa (Hitlerowcy) albo regałowa (Barykada), ale zawsze gra jak należy. Gitary to surowizna bez zbędnych kompresji i kombinowania. A Spięty jak to Spięty, coś recytuje, coś się drze albo i ładnie zaśpiewa. Do tego sampel z epoki, piękne teksty i świetne melodie. 10/10 would bang.

Ta płyta pokazuje kilka ważnych rzeczy. Po pierwsze, da się zrobić concept album z patriotycznym zacięciem, który będzie dobry formalnie. Czyli słuchając tego pojawia się wreszcie możliwość uniknięcia zachorowania na raka, bo najczęściej prawacko-patriotyczne zespoły to gówno niespotykanej klasy, świadczące, że oprócz biedy umysłowej te środowiska cierpią również na estetyczne spaczenie. Po drugie, z tekstów emanuje oczywiście poczucie braterstwa broni i historycznej chwili, ale przede wszystkim czuć krew, strach, głód i obsrane gacie. Słowem, to co naprawdę towarzyszyło hekatombie 200.000 ludzi. Po trzecie, ta płyta jest głównie o walce z pieprzonymi nazistami, a nie o wielkiej czerwonej zdradzie bolszewików, którzy czekali i nie przyszli (za wyjątkiem Czerniakowa; co ciekawe, druga bardziej piosenkowa wersja tego utworu powstała na zamówienie Muzeum Powstania Warszawskiego). Jest to o tyle istotne, że ostatnio popularne wśród gimbopatriotów są niemal degrelle’owskie narracje o nazistach, obrońcach Europy przed czerwoną zarazą. Komuś tu się zachwiały proporcje. I po czwarte, Lao Che to raczej lewaki, a na perkusji gra u nich gej, który ostatnio wyszedł z szafy pociągając za sobą cały zespół do poparcia KPH. To powinno wprowadzić trochę dysonansu poznawczego do prostych jak heble umysłów różnych okołonacjololo. Takie zgrzyty zawsze mnie cieszą.

Słucham sobie dzisiaj w pracy “Farmy lalek” Wojciecha Chmielarza - drugiej odsłony cyklu o warszawskim komisarzu Jakubie Mortce - i wtem dobiega mnie zdanie (cytuję z pamięci): “Policjant zabrał kufle z baru i zaczął przeciskać się w stronę stolika. Ludzie, być może z szacunku do piwa, pozwalali mu przejść. Po chwili dotarł na miejsce i postawił szklanki przed kolegami.”

No trochę powagi. W jednym akapicie, w ciągu kilkudziesięciu sekund w świecie przedstawionym, kufle przeistaczają się w szklanki? A cóż to za barowa eucharystia? Parsknąłem w głos i aż zapauzowałem, żeby chwilę pomyśleć. I wychodzi mi, że chociaż w polskich kryminałach, jak w każdych innych - alkohol jest traktowany z dużą uwagą i niejednokrotnie gra pierwsze skrzypce - to w Polsce pije się po polsku, czyli byle co, byle jak i tak samo się o tym pisze. Oczywiście co innego w Skandynawii.

Przykłady pierwsze z brzegu, bez specjalnej rozkminy: Eberhard Mock Krajewskiego, wali cokolwiek byle targało, a jeszcze i żonie wypłaci lepa, Rudolf Heinz Czubaja, pije głównie czteropaki w puszkach i raczej Żuberka albo Harnasia, powieściowy kolega Mortki Chmielarza, podkomisarz Kochan, gustuje w Wojaku i to czarnym, a w dodatku autor nie odróżnia kufla od szklanki. Dalej: Sasza Załuska Bondy, rasowa alkoholiczka w remisji, najchętniej raczyła się ginem z tonikiem, co i tak można uznać za odrobinę finezji, a prokurator Szacki Miłoszewskiego to w ogóle jakiś żart, bo przypomnę, że ten bohater wydzielał sobie fajki (dziennie palił trzy sztuksy), a o piciu prawie nie ma gadki. Coś tam w jakiejś knajpie było, ale już nie pamiętam.

Tymczasem w pięknej Skandynawii, tam to mają używanie! Kurt Wallander nieodżałowanego Mankella, jest wprawdzie chyba najnudniejszą gwiazdą powieści kryminalnej i zamiast pić, siedzi na niekończących się odprawach, ale dalej jest już tylko ciekawiej. Harry Hole Nesbø, chleje cokolwiek gdy musi, jakimś opiatem też nie pogardzi, ale ponieważ “każdy ma swoją ulubioną truciznę” (to jego pretensjonalne słowa), jeśli ma możliwość wybiera Jima Beama. Erupcja pomysłowości to może nie jest, ale bon mot w pakiecie z łychą brzmi lepiej, niż pieprzony Wojak Mocne. Albo komisarz Winter Edwardsona. W którejś z części cyklu (chyba pierwszej?) śledztwo przenosi się do Londynu i tam z miejscowym ścigajłą Winter przeprowadza dysputę o wyższości piw typu ale nad pilsami. Już nie mówię o tym, że w “Wiernym przyjacielu” Dahla, gdy podkomisarz Frank Frølich zachodzi do baru ze striptizem, to miła pani przynosi mu do stolika pokal z piwem. Pokal. Polski tłumacz musiał chyba zadzwonić do Kopyra, żeby rozkminić o co chodzi. Dahl w ogóle poleciał szeroko, bo drugi z bohaterów, starzejący się inspektor Gunnarstranda, wielbiciel kwiatów i ogólnie ogrodnictwa, ma swoim posiadaniu cały kufer pełen butelek whisky i wdaje się często w rozważania o słodach, single maltach, double maltach i o drewnie na beczki. Czyli o wszystkim czego w polskich kryminałach próżno szukać.

I co z tego? No nic. Po prostu współczesna literatura gatunkowa jest kroniką czasów i obyczajów. Takie u nas czasy: Epoka Żubra, Wiek Harnasia, Era Wojaka. A w Oslo, Göteborgu czy Sztokholmie, łycha za 100 euro i crafty w pokalach.