Um davíð.
Fæddist þann 21. janúar að Fagraskógi við Eyjafjörð árið 1895, (kenndur við Fagraskóg á Galmaströnd í Eyjafirði) Hann er án efa eitt frægasta ljóðskáld sem við íslendingar eigum. Margir, ef ekki flestir kannast við allavega eitt eða tvö ljóða hans, og kannski einhverjar af sögum eða leikritum hans.
Hann ólst upp á góðu heimili, átti peninga og mikið var um bókalestur á heimili hans. Faðir hans var bóndi og Alþingismaður, hét Stefán Baldvin Stefánsson og var Davíð systursonur þjóðfræðasafnarans Ólafs Davíðssonar. Móðir hans hét Ragnheiður Davíðsdóttir. Vel ættaður og efnaður maður sem slíkur fer auðvitað í góðan skóla en þegar Davíð var aðeins 16 ára hætti hann í skóla um tíma vegna veikinda en lauk gagnfræðiprófi frá Gagnfræðiskólanum á Akureyri árið 1911 og tók stúdentspróf í Reykjavík sama ár og fyrsta bókin hans kom út (1919) Svartar Fjaðrir, og var hann þá 24 ára gamall. Skömmu eftir það hóf hann störf við Amstsbókasafnið á Akureyri (Silja Aðalsteinsdóttir, 2006, bls. 136-137).
Bókin naut mikilli vinsælda og má það kannski vera vegna þess að hann hafði þegar strítt við erfið veikindi og eiginlega horfst í augu við dauðann, ef svo má segja. Reynslan mótaði hann fyrir lífstíð og gerði hann að þeirri tilfinningaveru sem hann var. Hann var ofsalega tilfinningaríkur, bliður og rómantískur, en á sama tíma var hann bjartsýnn og bölsýnn, Glaður og reiður. Hann var allt. (Forlagið, 2007).
Haustið 1915 fór Davíð til Kaupmannahafnar og kynntist þar litlum hópi annara íslenskra skálda, þeirra á meðal Sigurði Nordal sem varð svo prófessor í íslenskum fræðum við Háskóla Íslands, og varð hann svo ofsalega hugfanginn af ljóðum Davíðs að hann bað sérstaklega um að fá send ljóð til Íslands til að birta þau þar og ekki seinna en árið eftir voru komin ljóð eftir Davíð í bæði Iðunni og Eimreiðinni.
Svartar fjaðrir er svæn bók, í henni eru hvorki meira né minna en 64 ljóð og um mjög margvísleg efni; kjör og köllun listamannsins (t.d. Myndhöggvarinn), hin myrku og dularfullu öfl draugasagna og þjóðsagna. Hann notar ýmsa karaktera úr fornum sögum s.s Sesar (Ceasar) og Kleópötru, hann fjallar um sumarið, ellina, dauðann, fuglana en síðast en ekki síst er mikil ást og áberandi losti í ljóðum hans. Ástin og lostinn eru sterkustu einkenni í ljóðum Davíðs og má það eflaust vera að það sé ein af ástæðum fyrir kven-athyglinni sem Davíð fékk (Silja Aðalsteinsdóttir, 2006, bls 138-139).
Árni Pálson, síðar professor við Háskóla Íslands, sagði í ritdómi um Svartar fjaðrir “að Davíð átti eftir að segja margt það, sem konur vildu sagt hafa, því að á bestu kvæðum hans ery mis þau einkenni, sem venjulega eru kölluð kvenleg einkenni. Tilfinningalíf hans er fíngert og kulvíst, hann kennir ákaflega sárt til og er fljótur bæði til gráts og hláturs”
(Silja Aðalsteinsdóttir, 2006, bls. 139).
Rúmlega 30 ára gamall fékk Davíð stöðu þjóðskálds. Þá hafði hann gefið út aðra bók, vegna vinsælda fyrstu bókarinnar. Bókin Kvæði kom út árið 1922, svo það sýnir að hann var alls ekki lengi að skella saman í aðra bók eftir fyrstu. Oft gerist það að skáld eiga það til að endurtaka sömu hlutina endalaust, finna sér góðan stíl og vill svo til að það verður oft mjög þreytt en lesandinn vill eitthvað nýtt. Þó kvæðin út annarri bókinni séu auðvitað skrifuð í sama stíl og úr fyrri bókinni, þá gerir Davíð samt það að passa sig á því að vera ekki mikið að endurtaka ljóðin sín. Hann kemur með nýtt efni og ég efast ekki um að að sé ástæða velgengni hans og bóka hans. (Silja Aðalsteinsdóttir, 2006, bls. 142)
Davíð gekk svo vel að skrifa og selja bækur sínar að hann heldur áfram að kveða, semur nokkrar bækur en svo kemur að því að hann tekur sér langa pásu á ljóðum en skrifar þá skáldsögur (t.d. Sólon Islandus) og hið sívinsæla leikrit Gullna Hliðið (Silja Aðalsteinsdóttir, 2006, bls. 148). Þar liggur engin vafi á því að Davíð var mjög góður í því sem hann gerði og augljóslega hafði áhuga á því, enginn verður svona frægur eða góður í einhverju nema mikill áhugi sé fyrir hendi.
Fólk hefur mismunandi skoðanir á Davíð, margir telja að ljóðin hans eiga að til að verða dálítið löng, eða hann er óvandvirkur í myndbyggingu og á að sérstaklega til að ofnota eða misnota tákn eins og eitur og eldur. Þó að endurtekningar hans séu margar góðar og frægar, geta þær orðið leiðingjarnar og hljómurinn í ljóðinu verður holur.
Burt séð frá öllum þessum skoðunum held ég því fram að Davíð hafi verið afskaplega gott skáld og eigi öll þau hrós sem hann fær, skilið og hef ég grun um að það séu ófáir sammála þeirri skoðun.
