#annað

Eitt sinn í viðtali upplýsti Barack Obama bandaríkjaforseti að Reinhold Niebuhr væri sinn uppáhalds heimspekingur. Mér þótti þetta áhugaverð staðhæfing. Ekki bara það að Barack Obama hafi litið á Reinhold Niebuhr sem heimspeking (hann var  í raun guðfræðingur) heldur að hann sé í sérstöku uppáhaldi hjá honum.  Reinhold Niebuhr lét sig sérstaklega varða siðferðileg og pólitísk álitaefni og var helsti hugsuður þess sem var nefnt Christian Realism. Hann lagði sig sérstaklega gegn því sem honum þótti vera bláeygur móralismi kristins fólks sem í bjartsýni sinni taldi brýnt að móta strúktúra samfélagsins eftir kröfum kristins kærleika. Niebuhr taldi slíkan einhliða idealisma vera skemmandi. Að framfylgja fullkomlega, og án málamiðlunar, kristnum kærleiksboðskap myndi ekki færa mönnum betri heim. Jesús Kristur og boðskapur hans birti manneskjum þeirra hæstu möguleika en væri ekki hægt að framfylgja eins og reglubók. Sem dæmi þá gæti sjálfgefandi kærleikur gert það að verkum að hagsmunum og þörfum annars fólks væri varpað fyrir róða. Niebuhr taldi það létt mál að segja að ofbeldi sé aldrei réttlætanlegt. En þegar málið snerist um að verja minnimáttar (hópa, stéttir eða þjóðir) þá sneru hlutirnir öðruvísi. Kristna ideal kærleikans skyldi ávalt vera áminning en það þyrfti túlka það inn í hinn syndum hlaðna heim eiginhagsmuna. Þar þyrfti alltaf málamiðlun. Að lifa út Idealið hreint og tært gæti gert meiri skaða en gott.  Og hvað skyldi svo Obama hafa lært af að lesa Niebuhr? Obama segir sjálfur

“I take away, the compelling idea that there’s serious evil in the world, and hardship and pain. And we should be humble and modest in our belief we can eliminate those things. But we shouldn’t use that as an excuse for cynicism and inaction. I take away ... the sense we have to make these efforts knowing they are hard, and not swinging from naïve idealism to bitter realism.”

Í bókunum A Song of Ice and Fire er skemmtilegri spurningu varpað fram af geldingi einum. Spurningin er góð og mikilvæg þess að hugleiða. Í bókaflokknum er meira að segja lagt fram eitthvað sem líkist svari.

“May I leave you with a bit of a riddle, Lord Tyrion?” He did not wait for an answer. “In a room sit three great men, a king, a priest, and a rich man with his gold. Between them stands a sellsword, a little man of common birth and no great mind. Each of the great ones bids him slay the other two. ‘Do it’ says the king, ‘for I am your lawful ruler.’ ‘Do it’ says the priest, ‘for I command you in the names of the gods.’ ‘Do it’ says the rich man, ‘and all this gold shall be yours.’ So tell me—who lives and who dies?”

Bowing deeply, the eunuch hurried from the common room on soft slippered feet.