Çanakkale Running

Koşmada başarı vardır ama başarısızlık yoktur. Başarı, başarısızlığın tersi değildir. Görecelidir, herkes için farklılık gösterir. Başarı, koşunun sadece hızında, mesafesinde değildir. Kendisindedir. İş güç arasında fırsat bulup koşmak, performansını ilerletmek veya korumak ya da sadece koşarken rüzgârın insanın yüzüne çarpması bile başarıdır. Koşarken bağış toplamak, iyilik yapmak, yanından geçilen yorulmuş bir koşucuya moral vermek, alkışlayan bir çocuğa gülümsemek, koşuya başlayacak birine deneyimlerini anlatmak, yorulduğu halde koşmaya devam etmek ve başka binlerce şey başarıdır. Başarısızlık varsa koşmayı isteyip de başarısızlık korkusu nedeniyle koşmamaktır.

Koşmaya vücudumuzdaki tüm sistemler katılır, onu destekleyecek şekilde aktive olurlar. Bu sistemler birbirleriyle ve beyinle sürekli olarak iletişim ve eşgüdüm halindedirler. Koşarken hızlanıp, zorluk arttıkça bedenimiz önce hafifçe, sonra da belirgin bir şekilde zorlanmaya başlar. Sınırlara yaklaşılır. Bu zorlanma adaptasyon için temel uyarandır. Adaptasyon gelişimle sonuçlanır. Gelişimin etkisi iki zamanlı olarak görülür. Kısa vadede, daha sonraki koşularımızın performansı artar, uzun vadede ise sağlığımız güçlenir. Birinci adaptasyon koşuya özgü, ikincisi ise geneldir. Bu, sağlığımızı ve yaşam beklentimizi en fazla arttıran etkilerden biri olacak kadar güçlüdür.

Yorulmak güzeldir. O, bedenimizin bize verdiği mesajdır. Koşucular olarak yorulmaktan korkmamalı ve onu bir kılavuz olarak kullanmayı öğrenmeliyiz. Yorgunluk bir felaket olsaydı, beynimiz ilk yorgunluk ölçümlerinde bedenimizi tamamen durdururdu. Beynimizin yorgunluğun erken evrelerinde bize bedenimizi zorlama izni vermesi aslında gelişmenin ve sağlığın sırrının burada olmasındandır. Kuşumuzun yorgunluk sınırına gelmeden bitirsek bile performansımız ve sağlığımız önemli ölçüde artar. Ancak bunu etkin yapmanın yolu, zaman zaman yapacağımız yorgunluk sınırlarının üstündeki zorlamalardır.

İnsan bedeni bir adaptasyon ustasıdır. Her koşula uyum sağlamaya çalışır. Bazı adaptasyonlar sadece kendi alanını ilgilendirir. İlgili yeteneklerimizi geliştirir. Bazıları ise hem kendilerini hem de sağlığımızı yükseltir. Daha hızlı ve uzağa koşabilmek için antrenman yapmak, bedenimize bunları yapabilecek kapasiteye ulaşması için uyaran vermektir. Uyaran ayrıca, tıpta ölçülen en önemli yaşam uzatıcı ve hastalık riski azaltıcıdır. Biz her koşuya çıkışımızda yalnızca performansımızı yükseltmek için değil, aynı zamanda yaşanan beklentimizi arttırıp, daha kaliteli yaşamak için de antrenman yapmış oluruz.

Günümüzden sürekli bolluk içinde yaşayıp, yiyecekler içinde yüzüyoruz. Bu ortam için en iyi beden yapısı, koşarak ve antrenman yaparak elde ettiğimiz özelliklerdir. Popüler kültürün yarattığı ve saatte bir kıtlık etkisi yaratan diyet yapma çılgınlığı bizim koşu ile kazanabileceğimiz sağlıklı adaptasyonlara engel olur. Günümüzün bolluk ortamında sağlıklı olmak için yapılması gereken, uydurma kıtlıklar yaratarak organizmamızı kandırmaya çalışmak değil ortam koşullarına uyarak hareket etmek, güzelliklere koşmaktır. Umarım bu bolluk ortamı hep devam eder, biz de koşarak bunu keyif, performans, sağlık ve yaşama dönüştürürüz.

Koşmak fiziksel bir strestir. Bir çeşit acıdır. Bu strese adapte olmak insanın sağlığını yükseltir. Acı sadece bizim yerimize doğru yaklaştığımızı gösterir. Sistemin çökmesi anlamına gelmez. Fiziksel performans geliştikçe acının sınırı öteye gider. Acı sığırı zorlanmadıkça performans geri gider. Yaşamımızda acının yol göstericiliğini kaybetmiş durumdayız. Her türlü acıdan ve acı çekme olasılığından kurtulmaya ve kaçınmaya çalışıyoruz. Bu durum açıkça sağlığımızı bozuyor ve yeni şeyler denememizi engelliyor. İnsanın acıyı yöneterek kendini geliştirip, koruması çok değerlidir. Koşarken bunu hissetmek de gelişimin ta kendisidir.

Koşucuların sağlıklı beslenmesi diğer insanlara göre daha kolaydır. Bunun sebebi, onların çoğunun sağlık algısı yüksek kişiler olması değildir sadece. Koşan insanlar kendi bedenlerinden gelen duyumsamaları daha iyi hissederler. Çünkü koşmak beyin-beden bağlantısını güçlendirir. Koşarken beynimizden bedenimize gönderdiğimiz sinirsel iletiler ve bedenimizden beynimizde gelen ölçüm sonuçları büyük bir hızla gide gele yetkinleşir. Bu bağlantılar güçlendikçe açlık, tokluk ve hangi gıdalara vücudumuzun gereksinim duyduğu daha doğru hissedilir. Koşunca suya, karbonhidratlara, proteine, tuza ne kadar ihtiyaç duyduğumuzu daha iyi anlar ve bunları sağlıklı miktarda yemek için rehberlik hizmeti almış oluruz. İyi beslenme, bedenimize odaklanarak gerçekleşir. Bedenimiz en iyi beslenmeyi sağlamak için bize mesajlar gönderir.

Yaşlı koşucular, koşma karşıtı bilgi kirliliklerine ve baskılara daha fazla maruz kalır. Ailesi, en sevdikleri bile onu koşmaması için ikna etmeye çalışırlar. Kuşkusuz iyi niyetlidirler ve onu korumaya çalışmaktadırlar. “ artık yaşlandın, koşma” tümcesi ve imaları sık sık karşısına çıkar. Bunlar yaşlı koşucuyu sıkıştırır. Bazen çatışırlar, bazen onları kırmamak için “ yürüyüşe çıkıyorum ” deyip ıssız yerlerde koşar. Kimi zaman da baskılara boyun eğer, yenilir. Yazık olur. Yaşam olumlu yönde değişecekse bu, yasaklarla, ‘ yapma ’ larla olmaz; yapılanlarla gelişir. Koşmak yapmanın da kendisidir. Yapmamanın da tersidir.

Nasıl değişik kişilikleri olan insanlar bu farklılıkları koşmalarına ve koşuyu algılamalarına yansıtırlarsa, koşuyor olmak da insanın kimliğini ve dışarıya verdiği mesajı derinden etkiler. İnsan koşuyor, koşu insanı değiştirir. Bu yalnızca spor yapıyor olmanın verdiği bedensel bir farklılık değildir. Koşucunun düşünce, duygu ve davranışlarına yansıyan bir değişimdir. Koşuyor olmak insanı üstün yapmaz. Ancak bunu ilerletir, ona farklı bir duruş ve bakış kazandırır. Bu iyi özellikler pekala koşmayanlarda da görülebilir. Değişim koşucunun kendi içinde ve önceki haline göredir.

Pek çok insan hayatını fiziksel ve zihinsel kapasitesinin çok altında sürdürüyor. Bir şeyi hiç yapmazsak, ne kadar yapabileceğimiz hakkında bir fikrimiz olamaz. Yapmaya başladıkça sınırlarımızı görmeye başlarız. Çok yaptıkça sınırlarımız ileri gider. Konuştukça bedenimizde çok fazla iletişim kurarız. Onun potansiyelini daha net tahmin ederiz. Bu tahminin doğruluğunu konuştukça gelişir bu gelişim yalnız koşuyu değil başka alanları da kapsar. Koşan insan zihninin kapasitesini de daha iyi anlar. Onun da yapabileceklerini fark eder. Kendine güveni artar.

Koşmak aynı zamanda dünyadaki en önemli paylaşım ve iletişim platformlarındandır. Biz koşucuların ve koşmadığı halde koşucu zihniyeti taşıyanların ortak duyguları, dünyaya bakışları, duruşları, değerleri vardır. Koşmak için evrimleşmiş olduğumuz gerçeği hepimiz için aynıdır. Koşunca sağlığımızın yükselmesi, zihnimizin ve bedenimizin gelişmesi değişmez kuraldır.

Koşmak dünyadaki en bireysel şeydir. Herkesin koşarken hissettikleri, neden koştuğu, amaç ve hedeflerinin ne olduğu, koşmayla ilgili neleri daha çok sevdiği, bedeninin verdiği yanıtlar, gelişimi, koşmanın onu nasıl değiştirdiği ve başka binlercesi. Kalabalıklar içinde bile olsa yalnız koşuyoruz. Zihnimizin, bedenimizin, hücrelerimizin ve DNA’mızın içinde koşmakla oluşan değişiklikler sadece bize aittir. Herkesin koşması birbirinden farklı olduğu gibi, bir koşucunun her koşusu da özgündür. Bu, koşmanın harika taraflarından biridir.

Koşmak bedenimizin temel bir işlevidir. Koşmaya karar verir, çıkıp koşuyoruz. Sonra yine karar verir, koşuyu durdururuz. Hepsi bu kadar basittir. Ancak koşarken bedenimiz ve beynimizde büyük değişiklikler olur. Düşünmeden ve kendiliğinden vücudumuz ve zihnimizde olabilecek en büyük aktivasyonlar gerçekleşir. Bunlar bizi performans ve sağlık yönünden geliştirir. İşte bu yüzden koşmak insan bedeni ve zihninin zirvesidir.

Yapabilirlik duygusu yalnızca bedensel ve fiziksel işlevlere özgü değildir. Zihin kendi kapasitesini ve yapabileceklerini de kestirebilir. Sınavın, konuşmanın, görüşmenin iyi geçeceğini anlarız. Uzun vadede de başarılı olacağımız alanları, iyi özelliklerimizin farkına varırız. Bu, kendine güvendir. Tüm özelliklerimiz gibi evrensel süreçten süzülüp gelmiştir. Atalarımız bu özellik sayesinde geçemeyeceklerini nehirlere, aşamayacakları dağlara vurmamışlar, üstesinden gelemeyecekleri rakiplere meydan okumamışlardır. Ama yapabileceklerinin maksimumunu yapmışlar ve kendilerini geliştirerek ilerletmişlerdir. Kendine güven, atalarımızın zor yaşamlarında geliştirdikleri çok önemli zihinsel bir mekanizmadır.

Koşup, fiziksel kapasitemizi zorlarken kendimizi, zayıf ve güçlü yönlerimizi daha iyi tanırız. Zorlandıkça arınır, kendimizle ve çevremizle daha barışık oluruz; geleceğe dair umutlarımız artar. Daha hoşgörülü, sabırlı ve yapıcı oluruz. Evrendeki yerimizi daha doğru saptarız. Koşmak bize kendimizi öğretir. Yani bir iç  yolculuktur.

Hayatın en büyük hataları, başarıya ne kadar yaklaştıklarını bilmeyen insanların vazgeçmelerinden dolayı olur.

Bu kitabın çok satması için bir hekim olarak koşmanın sağlığa zararlarını anlatabilirim. Koşarken, olur ya dizlerinizi sakatlarsınız, siz en iyisi yürüyün, diyebilirim. Ama bunu yapmayacağım.

Ben size koşun diyorum. Neden mi? Çünkü;

*Toplumsal akışla sürüklenen yaşamımızda koşmak bir özgürlük adasıdır.

*Koşarken içimizdeki alçak gönüllü devi fark ederiz ve bu bizi mutlu eder.

*O bizim en güçlü, güvenilir, iyi, sağlam yönümüzdür.

*Koştukça kendimizle ve çevreyle ettiğimiz kavgalar anlamsız ve küçük görünmeye başlar.

*Koşan her insan yalnızca kendi bedenini ve zihnini değil, çevresini de değiştirir.

*Koşmak, insanın biyolojik varlığına yaklaşması ve aynı zamanda zihinsel bir yolculuk yapması demektir.

*Evet, koşmak bizi fabrika ayarlarımızdır. Özgürce ve keyifle koşmak.

*İşte bu yüzden koşuyorum.