Venice Schooltrip

De titel Little Toad, Little Toad geeft alles een speelse, mythische ondertoon - alsof het paviljoen zelf een soort lichaam of dier is dat oude verhalen opzuigt uit de grond.

Hoewel dit moment niets te maken had met Venetië zelf, voelde het als een onverwachte, stille inleiding op de reis. Vanuit het vliegtuig voor het eerst uitkijken over een landschap van besneeuwde bergen - zacht, eindeloos en bijna buitenaards - raakte me meer dan verwacht. Ik had dit nog nooit mogen zien met mijn eigen ogen en had het ook echt niet verwacht onderweg naar Venetië. Het was een puur en sereen tussenmoment, een kleine schoonheid onderweg naar alle mooie momenten die Venetië nog zou brengen.

Wanneer je na een lange wandeling door de luchthaven eindelijk de smalle roltrap bereikt, opent zich plots een eerste blik op het water - een soort stille intro op Venetië zelf. De gang is extreem smal en donker, bijna als een tunnel die je dwingt vooruit te bewegen, waardoor dat moment waarop het licht binnenvalt en de boten zichtbaar worden nog sterker binnenkomt. Het voelt alsof de architectuur bewust een overgang creëert: van lucht naar land, en dan naar water. Deze ruimte markeert het echte begin van de reis - niet de aankomst in de luchthaven, maar het eerste contact met het ritme en de waterruimte die zo typisch is voor Venetië.

In het Deense paviljoen trok vooral de draaiende “privot” deur mijn aandacht, een eenvoudige ingreep die de relatie tussen binnen en buiten heel direct voelbaar maakt. De deur, eigenlijk een bestaand raam dat is omgevormd tot pivotdeur, verwijst naar de kern van Build of Site: bouwen met wat er al is en bestaande structuren slim hergebruiken. Door die ene beweging opent de ruimte plots naar de tuin, bijna alsof het gebouw zelf wordt “opgelicht” en opnieuw kan ademen. Het paviljoen, gecureerd door Marie Nipper & Christina Bach, onderzoekt zo op een heel tastbare manier circulair bouwen en toont hoe kleine, precieze aanpassingen een enorme ruimtelijke impact kunnen hebben.

Wat mij vooral raakte, was hoe de harde materialen en zachte beelden elkaar niet tegenwerkten maar juist aanvulden, alsof het paviljoen even liet zien hoe architectuur ook fluïde kan zijn.

In het Amerikaanse paviljoen stond Between the City and the Sound, een zwart-rode maquette van LMN Architects die vooral opviel door de spiegels aan elke wand van de “box”. Die spiegels vergrote de stad en maakte het werk veel groter en dieper dan het in werkelijkheid is. Eén dun, plat element leek daardoor een volledige “ijsberg” te worden, zonder de ruimte te verstoren. Ik vond het heel interessant hoe enkel reflecties de hele ruimtelijkheid veranderde en zo ook hoeken liet zien van de maquette die je in het originele werk mist omdat deze richting de spiegel stonden.

Als student interieurvormgeving vond ik vooral inspirerend hoe het paviljoen toont dat architectuur niet altijd “af” hoeft te zijn. Een ruimte kan veranderen, verschuiven, oplossen - en precies daarin betekenis vinden. Unraveling: New Spaces voelt aan als een stille choreografie van materiaal, licht en tijd, en laat je nadenken over wat een ruimte kan zijn wanneer je het idee van perfectie en permanentie even loslaat.

In dit paviljoen van Hongarije, onder curatorschap van Márton Pintér, kwamen afgestudeerde architecten aan bod die hun kennis buiten de traditionele bouwpraktijk inzetten. Het toont alternatieve carrières en stelt de vraag: “Wat kan een architect zijn, los van het gebouw?” Ik vond het extra leuk dat ik daar één van mijn favoriete meubelstukken uit de lessen - de LC2 van Le Corbusier - in het echt terugzag, in die context van onderzoek naar interieur en ontwerp.

In deze smalle gang van de Gallerie dell’Accademia voel je meteen de hand van Carlo Scarpa, de architect die delen van het museum op een bijna poëtische manier hertekende. Alles lijkt hier bewust los te komen van elkaar: de lijnen zijn precies, de muren strak, en de ruimte voelt bijna zwevend door de manier waarop licht en schaduw in degradaties over de wanden lopen. Net zoals bij zijn integrerende vrijstaande trap in het museum, laat Scarpa ook hier zien hoe hij oude architectuur kan laten ademen door er nieuwe, lichte ingrepen naast te plaatsen. Het is een stille plek, maar vol spanning - alsof elke rand, lijn en schaduw exact is neergelegd om je trager te doen kijken.

In dit kleine steegje in San Rocco raak je bijna vanzelf onder de indruk van hoe de twee gebouwen zich naar elkaar toe buigen. De rijk versierde gevels, de zuilen, de beelden - alles lijkt elkaar net niet te raken, waardoor er een soort stille spanning ontstaat tussen de Scuola Grande en de kerk ernaast. Dat smalle strookje lucht maakt het geheel nog dramatischer, alsof de architectuur even ademt voor ze weer verder omhoog klimt. De combinatie van de helderblauwe Venetiaanse lucht en de warme tinten van het kleine gebouw ertussen maakt deze plek onverwacht poëtisch, bijna filmisch.

In de Arsenale bevindt zich de installatie Recycling Intelligences, gemaakt door een team uit Spanje (LLuís Ortega, Enrique Romero, Julia Capomaggi en Nil Brullet). Het werk onderzoekt hoe machine learning architecturale intelligentie kan versterken in sociale huisvestingsprojecten. Op een grote tafel van twaalf vierkante meter liggen 370 achterlicht-geactiveerde 3D-geprinte plattegronden, zowel originele gebouwen als door AI gegenereerde varianten, waardoor de bezoeker letterlijk een archief van woningtypologieën betreedt. De tafel is strak, eenzijdig belicht, de vormen liggen helder uitgestald, en de donkere zaal zorgt voor focus op de lichtgevende modellen. De stijl is hedendaags, experimenteel en technologisch – een mix van digitale cultuur, architectuur en sociale innovatie.

Ook het sterke clair-obscur, typisch voor het caravaggisme, vond ik inspirerend. De manier waarop licht en donker hier worden gebruikt om focus te sturen, doet me nadenken over hoe je in interieurs met licht accenten legt. De man lijkt uit de schaduw te komen, alsof hij net is stopgezet in een moment van aandacht en reflectie.

In de Arsenale zag ik een deel van de installatie “Alternative Skies”, gemaakt door de IE School of Architecture & Design onder leiding van Wesam Al Asali, als bijdrage binnen het Natural-thema van de Biennale 2025. De bedoeling van deze installatie is om te tonen hoe traditionele bouwmaterialen, ambachtelijke technieken en natuurlijke processen kunnen dienen als alternatief voor industriële, energie-intensieve bouwmethoden. De kast die ik hier fotografeerde maakt deel uit van het archive-gedeelte van de installatie: een grote houten kaststructuur gevuld met vakjes waarin verschillende bouwmaterialen worden gepresenteerd, zoals zand, stenen, hout, klei en andere grondstoffen. Door de manier waarop het licht door de lamellen valt, ontstaat een ritme van schaduwen dat de materialen nog interessanter en levendiger maakt. Samen met maquettes en bouwfragmenten toont de kast de basis van de ontwerp- en bouwprocessen waar de installatie over gaat: van ruwe grondstof tot handgemaakt constructie-element. Het geheel voelt rustig, leerzaam en heel aards, en benadrukt hoe belangrijk materiaalonderzoek en ambacht zijn als we nadenken over duurzame architectuur. Maar de kast op zich intrigeerde mij het meest in eerste instantie.

“Long Winter” voelde daarom als een uitnodiging om stil te staan, om adem te halen en om na te denken over hoe fragiel alles rondom ons eigenlijk is, en hoe belangrijk het is om dat in ontwerp, kunst en architectuur zichtbaar te durven maken.

Toen ik de Basilica di San Marco op het San Marcoplein zag tijdens zonsondergang, viel me vooral op hoe het gebouw bijna in twee werd gesplitst door het licht. De bovenste helft kreeg een warme, gouden gloed die de torentjes, mozaïeken en sculpturen nog gedetailleerder maakte, terwijl de onderkant in normaal daglicht bleef en daardoor veel koeler en neutraler leek. Het was alsof de bovenkant meer samensmolt met de lucht, en de onderkant meer met de mensen en de straat. De façade bestaat uit marmer, mozaïeken en sculpturen in typische Byzantijnse stijl, rijk aan decoratie, vorm en textuur. Het bouwwerk zelf dateert uit de middeleeuwse periode (11de eeuw) en hoort bij de Byzantijnse en gotische architectuurstromingen. Wat mij vooral aantrok was de compositie: het licht dat de bovenkant losmaakt van de rest, waardoor de architectuur bijna in twee werelden lijkt te bestaan.

In de Gallerie dell’Accademia zag ik Poeta (2025) van Tristano di Robilant, een sculptuur gemaakt uit geblazen rosé glas en spiegelglas, uitgevoerd door de glasstudio Vetreria Anfora. Het werk staat op een strakke witte sokkel waardoor de zachte, glanzende vorm nog meer naar voren komt. Wat mij vooral opviel was het contrast tussen het hedendaagse glaskunstwerk en de klassieke omgeving: de matte, getextureerde grijze muur achter het werk laat de rosé glans nog sterker oplichten, en het oude schilderij dat net naast de sculptuur hangt zorgt voor een interessante spanning tussen oud en nieuw. Het spiegelende oppervlak vangt niet alleen het licht, maar weerspiegelt ook een stukje van de zaal, waardoor het bijna lijkt alsof het werk de geschiedenis én de bezoekers in zich opneemt. Dat contrast, glanzend glas tegenover klassieke schilderkunst, maakt de sfeer tegelijk rustig en dynamisch, en laat goed zien hoe hedendaags design zich kan mengen met een historische context zonder verloren te gaan.

In de tentoonstelling “Thomas Schütte – Genealogies” in Punta della Dogana zag ik deze mooie compositie van twee glazen hoofden – één in intens rood en één in diep blauw – die voor een raamopening staan met een metalen rasterstructuur erachter. Het licht van buiten valt door dat raster naar binnen en breekt zich in de transparante kleuren van de sculpturen, waardoor ze bijna oplichten. De hoofden zijn typische werken van Thomas Schütte, gemaakt in de hedendaagse periode, herkenbaar aan hun expressieve gelaatsvormen en duidelijke materialiteit. Wat ik heel interessant vond, is hoe de architectuur van het gebouw opnieuw werd aangepakt zonder de originele structuur te beschadigen: de metalen rasters achter het raam verwijzen naar een ontwerpkeuze die geïnspireerd is op een andere Venetiaanse architectuur en zijn geplaatst als bescherming zonder dat ze in de oude muren moesten worden geïntegreerd. Daardoor blijft de historische ruimte volledig intact. Het groene nooduitgangbordje rechts vormt een onverwacht contrast met de glazen hoofden en het raster, maar zorgt tegelijk voor een grafisch accent in de compositie.