True Skool Hip-Hop

O dönem internet yavaş yavaş yaygınlaşmaya başlıyordu. Grup herhangi bir şirketten destek alamadığını görünce kendine bir internet sitesi açtı ve oraya hazırlamış olduğu albümün kapağını yükledi. Başta sadece kapak vardı. Albüm hazırdı ancak bunu yayımlayacak şirket yoktu ortada. Pek bilinmiyordu aslında bu haber. Fakat belli ki grup üyeleri az sayıdaki hayranı için bu albümü yayımlamak istiyordu… Ve albüm online olarak yayımlandı. Az sayıda da CD-R formatında basıldı ve satıldı. 2000 yılının son The Source sayısında grubun tanıtım reklamı vardı. Görünce şaşırdık. Bu albümün, bazı uluslararası hayranların göndermiş olduğu e-mailler üzerine, grup üyelerinin kendi imkanlarıyla yayımladığı yazıyordu. Sanıyorum ki bizim e-mailler de epey etkili olmuş çünkü tanıtım sayfasında ilk olarak Türkiye yazıyordu. Ondan sonra da Almanya ve Fransa. Bu yüzden şaşırmıştık reklamı görünce. Herhalde o adamlarda en az bizim kadar şaşırmıştı. “Taa Türkiye’den bizi nasıl duymuşlar?” dediklerine eminim… Tabii o dönem fiziksel olarak albümü alamadık. Hem kredi kartı yoktu, hem internetten alışveriş henüz yaygın değildi, güvenemiyorduk. Bir de CD-R olarak basılan kopyalar sanırım yerel hayranlar için yapılmıştı. Biz internetten dinlemekle yetinmiştik. Albüm gerçekten çok iyiydi. Mainstream çöplerinin bir anda artışı, bazı kesimleri (yani bizleri) boşluğa düşürmüştü. Sağlam albümlerin çıkmasını bekliyorduk. Bu onlardan biri oldu. Aranan kan…

Albümün giriş parçası grubu tanımamıza yardımcı olurken, bir yandan da bizi biraz yanıltıyor aslında. 1980 sonlarının veya 1990 başlarının tipik old skool soundları ile donatılmış olan bu parça, başta albüm hakkında bize farklı bir görüş sunuyor olabilir, ancak ön yargımızı bir kenara bırakıp sabırlı bir şekilde dinlemeyi sürdürürsek, 1990 ortalarının en sıkı işlerinden birini kulağımızda hissedebiliriz. Bu sabrı yaklaşık 6 buçuk dakika kadar sürdürmemiz yeterli olacaktır; çünkü albümün ikinci parçası olan “Come In From Da Underground” bizi baştan çıkartacak ve yerimizde zar zor durmamızı sağlayacaktır. İşte bu an, albümün gerçek yüzünü gördüğümüz andır. Bu noktadan sonra söylenecek pek birşey de kalmıyor zaten; sadece dinleyin…

“Banger” tam olarak ne anlama geliyor sizce? Soruyorum çünkü son yıllarda -özellikle Türkiye’deki dinleyiciler tarafından- bu sözcüğün çok fazla kullanıldığına şahit oldum. Ancak, bu güzel sözcüğün gereğinden fazla kullanıldığını, ve çok yanlış şeyler için kullanıldığını gördüm. Bu tip yanlış kullanımlar elbette ki çok fazla ama iş “banger”a gelince, gerçek anlamda tarihe geçmiş olan “banger”lara karşı biraz ayıp edildiğini düşünmekteyim. Bundan önceki birkaç yazım bu sözcük için fazlasıyla doğru örnekler olmuştur mesela, onları tekrar okuyup incelemenizde fayda var. Ancak şimdi başka bir “banger”dan bahsetmek isterim… Biraz eskiye gidelim. 1980’li yılların sonlarına doğru mesela… Flatbush, Brooklyn’den genç bir yetenek çıkıyor ve henüz daha 17 yaşındayken Profile Records ile bir anlaşma imzalıyor ve 1989 yılında, Chubb Rock’ın DJ’i Howie Tee’nin de desteği ile Youngest In Charge isimli ilk albümünü yayımlıyor. Başlangıç için fena sayılmayacak bir deneme olduğunu söyleyebilirim. Dönemin diğer işlerine kıyasla “idare eder” diyelim. Birçok hip-hop dinleyicisinin bu albümü üst sıralarda tuttuğunu gördüm. Ancak pek kayda değer bir iş değil. Bana kalırsa tek önemli yanı, bu kadar genç birinin kariyerine başlar başlamaz büyük çaplı ve önemli bir şirket ile anlaşma imzalayabilmiş olması. Tabii bunda Chubb Rock ve Howie Tee’nin de etkisi büyük; çünkü onlar da ikili olarak o dönemlerde güzel albümler yayımladılar ve Speciel Ed onların bünyesinden çıkmış olan bir yetenek gibi gösterildi. Bu yüzden şirket bu genç adama bu şansı verdi. Special Ed bu albüm ile güzel sayılabilecek bir çıkış yaptı, ki arkasından hiç ara vermeden devamını da getirdi. 1990 yılında Legal isimli ikinci albümü yine Howie Tee’nin büyük desteği ile yayımlandı. Tabii Special Ed’in yakın dostu ve bir diğer destekçisi olan DJ Akshun’ı da unutmamak lazım. Aslında onlar bu yola birlikte koyuldular ve sonuna kadar da birliktelerdi. Hem mahallede, hem de stüdyoda… Legal albümü de fena sayılmaz diyelim ancak yine ilki gibi, genel olarak pek kayda değer işler yok. Ed hala çok genç ve üzerindeki “pop rap” havasını henüz atabilmiş değil. Ancak… 1994 yılına geldiğimiz zaman kısa bir aradan sonra Special Ed tekrar gözükmeye başladı. Busefer ilk albümleri gibi değil. Artık üzerindeki o çocuksu tavırlardan kurtulmuş, tecrübesizlik (çaylak zamanı diyelim) döneminden çıkmış ve çok daha hardcore bir havaya bürünerek tekrar karşımıza çıkmıştı.”Neva Go Back” isimli single 1994 yılında çıktı. Bu single, işte tam da “banger” kelimesini temsil eden bir çalışma. 1994 yılından bahsediyoruz. Artık Rap’in o basit ve sakin dönemlerinden iyice kurtulup patladığı yıllara gelinirken televizyonlarda “Neva Go Back”in klibi çıkıyor ve doğal olarak başta hip-hop dinleyicileri olmak üzere birçok kişinin üzerinde bir şok etkisi yaratıyordu Ed. Üzerindeki o çocuksu havadan tamamen kurtulmuş, iliklerine kadar hardcore dolu bir şekilde çıktı karşımıza. Bu single çok kısa sürede hit haline geldi ve tabii ki insanlar bunun devamını bekliyorlardı. Neyse ki çok fazla zaman geçmeden, bir yıl sonra, 1995 yılında Revelations albümü yayımlandı. Gerçekten ilk iki albümle kıyaslayınca ortada feci bir gelişme var, bunu görmemek imkansız. Gerek yazmış olduğu sözler, gerekse albümün prodüksiyonu, baştan sona müthiş bir klasik olmaka beraber; bizim “bomb album” olarak nitelendirdiğimiz başyapıtlardan biridir bu. Ayrıca bu albümde Ed’in ilk destekçilerinin yanı sıra albümde katkısı olan başka isimler de görüyoruz. Mesela efsanevi grup Poor Righteous Teachers’ın DJ’i, geçtiğimiz yıllarda motor kazası nedeniyle aramızdan ayrılan Father Shaheed’in prodüksiyonu var albümde; ki o parça, yani “Just Like That”, benim albümdeki en favori parçamdır. Albüm zaten çok sert ancak bu parçanın daha farklı bir yerde olduğunu düşünüyorum. Diğer parçalara göre daha fazla ağırlığı var sanki. Ayrıca nakarat kısımlarında da “hardcore rap” dendiği zaman akla gelen en baba isimlerden Nine’ın da sesini duymak yine ekstra bir güzellik oluyor ve sertliğe sertlik katıyor. Albümde bahsedilmesi gereken bir diğer prodüktör de yine çok tecrübeli ve eski bir isim: O.C. Rodriguez. Bu isim belki birçok genç dinleyiciye yabancı gelecektir, ancak oldukça önemli bir isimdir. 1970’lerden beri bu müzikle uğraşıyor ve en eski Rap gruplarından biri olan The Fearless Four’un da kurucu üyelerinden biridir. Aslında ilk sahne ismi Master O.C.’ydi. Son olarak bahsetmek istediğim diğer prodüktör, benim özel olarak ilgi duyduğum yine çok tecrübeli bir isim; Mark Sparks! Diğerlerine göre daha az bilinen, onlardan çok daha az aktif olan, az kişiyle çalışmış, ancak yapmış olduğu her işin özenle yapılmış ve “timeless hip-hop” diye adlandırdığımız ebedi işlerin adamı. Tamam, bu albüm şahane. Fakat, bana kalırsa, burada daha şahane olan şey Special Ed’in bu müthiş gelişimi. İlk zamanlarını hatırlayalım. Aralarında Chubb Rock gibi bir efsanede olsa sadece kendi mahallesinden birkaç kişi ile iletişimi olan ve “pop rap” tarzında işler yapan biriyken; birkaç yıllık bir ara ve çalışmanın sonucunda tarihin görmüş olduğu en baba hip-hop albümlerinden birini yapıyor, üstelik çalıştığı ve iletişime geçtiği kişiler busefer sadece kendi mahallesinden değil, New Jersey gibi, North Carolina gibi, Virginia gibi çok farklı yerlerden, birbirinden tecrübeli isimler. Bu tam anlamıyla bir gelişmedir ve bu “banger”ın ortaya çıkması da bu gelişmenin sonucudur. Tabii dönemin şartlarının da artık bu tarz işler yapmayı gerektirdiğini de belirtmek gerek.

1994 yılıydı… Tüm zamanların en iyi ve en underrated MC'lerinden, D.I.T.C.'nin de orjinal üyelerinden O.C.'nin Word... Life isimli ilk albümü piyasaya çıkmıştı. Albüm birçok hip-hop hayranı tarafından büyük bir heyecanla bekleniyordu çünkü albümden önce yayımlanan "Born 2 Live" single'ı oldukça ses getirmiş, hemen ardından, aslında başta Organized Konfusion için yazılan, ancak sonradan O.C.'nin bunu çok daha iyi okuyacağı düşünüldüğünden dolayı solo parça olması kararlaştırılan "Time's Up" çıkmıştı. "Born 2 Live", daha çok genel dinleyiciye hitap eden ve televizyonlarda da sıklıkla karşımıza çıkan bir hit olmakla beraber; Brooklyn’in mahalle klasiklerinden biri haline gelmişti. Öte yandan Buckwild'ın prodüktörlüğünde hazırlanan "Time's Up", diğer single'a göre daha fazla ağırlığı olan, daha ciddi ve sıkı bir çalışma olmuş, dolayısıyla hip-hop ile daha içli-dışlı olan dinleyicilere hitap ediyordu. Yani aslında albüm öncesinde O.C. zaten neredeyse tüm müzik severlerin gözüne girmeyi başarmıştı bile. Albüm çıktığında ise önceki single'lara göre çok daha fazla ses getireceği düşünülüyordu ama pek öyle olduğu söylenemez. Albüm gerçekten çok sağlamdı ve dönemin en baba işlerinden biriydi ancak o iki single'dan sonra insanların beklentisi elbette ki daha yüksekti ve az da olsa bazı kesimler hayal kırıklığına uğramış olabilir ama genel olarak gayet iyi bir albüm olduğunu ve hemen hemen her hip-hop dinleyicisinin hoşuna gittiğini söylemek lazım. Aslına bakarsanız hip-hop hayranları dahil birçok kişi bu albümü "D.I.T.C. klasikleri" arasında tutuyor, fakat bunun pek doğru olmadığını söylemem gerek; çünkü o dönem henüz daha D.I.T.C. tam olarak oluşmuş değildi. Albümde emeği geçen isimlere baktığımız zaman bir parçada Lord Finesse, iki parçada DJ Ogee ve biri intro diğeri de albüm öncesi çıkan "Born 2 Live" single’ının remixi olmakla beraber üç parçada Organized Konfusion’ın desteği var, ancak albümün geneli, hemen hemen yüzde yetmiş diyebileceğimiz bir oranda Buckwild’ın parmağı var; fakat Buckwild (ve DJ Ogee) henüz o dönem D.I.T.C.’nin bir üyesi değildi, hatta bu topluluk tam olarak kurulmamıştı bile, sadece Bronx’tan çıkan bir arkadaş topluluğuydu, ki O.C. de zaten Bronx’lu değil, Brooklyn’lidir. O dönem aslında O.C., Organized Konfusion bünyesinde sayılırdı, D.I.T.C. sonradan olan birşey. 1995 yılında, Show & A.G.’nin albümü, Lord Finesse ve Big L’in soloları çıktığı zaman aslında D.I.T.C. diyebileceğimiz bir topluluk oluşmuştu. Word… Life için pre-D.I.T.C. deyip geçmek doğru olacaktır diye düşünüyorum. 1994 yılı öncesini de inceleyelim derdim ancak ondan önce D.I.T.C. adına örnek verebileceğimiz iki albüm mevcut. Biri, Show & A.G.’nin Runaway Sleeve’i, diğeri de Diamond D’nin albümü. Ancak, genel dinleyicinin bu iki albümü, tüm zamanların en iyi hip-hop albümleri arasında gösterdiğine bakmayın. Bunlar pek kayda değer işler değillerdi. Bu son cümleyi okuduktan sonra belkide bana küfür edenler bile olacaktır fakat "dönemin en iyileri" ile "tüm zamanların en iyileri" arasında epey fark vardır. Şimdi ilk albümden üç yıl sonrasına bakalım… 1997 yılında O.C., ikinci solo albümü olan Jewelz’ı yayımladı. Busefer ilkinden farklı olarak tam bir "D.I.T.C. klasiği" çıkmıştı ortaya. Jewelz, tam anlamıyla zirve olmuştu. Hem O.C. için, hem onun da içinde bulunduğu oluşum için, hem de hip-hop için zirve olmuştu. O.C.'nin o zamanki kariyeri boyunca (ve tabii sonrası için de geçerli) hiç olmadığı kadar formda olduğunu net bir şekilde görmemek elde değil. Ayrıca Lord Finesse, Buckwild, DJ Ogee ve Showbiz gibi isimlerin de yapılabilecek en üst düzey prodüksiyonları yapmış olmaları bu albümü zirveye taşıyan en büyük etken. Albümün bana sorarsanız en kötü yanı düet listesindeki kişiler. Tamam çok sağlam isimler var ama düet olan her parçanın albüm geneline göre daha bir alt seviyede olması, o konukların O.C. ile olan uyumsuzluğunu açıklıyor ve o dönem pek formda olmadıklarını da gösteriyor, veya O.C.’nin yanında fazla sönük kaldıklarını da söylemek mümkün. Düet kısmına bakalım biraz. İlk olarak O.C.’nin çıkış yapmasına olanak sağlayan Organized Konfusion’ın konuk olduğu "War Games" çıkıyor karşımıza. Pharoah Monch ve Prince Po’nun bu parçada O.C.’nin yanında son derece sönük kaldığını görmemek mümkün değil, ancak onlarında o dönem yaptıkları albüme bakarsak kariyerlerinin zirvesinde olduklarını görebiliriz. Belli ki düet olunca çok baştan sağma çalışmışlar. Ayrıca prodüksiyona baktığımız zaman yine albümün geneline göre müthiş bir zayıflık var. İlginçtir ki, bu parçanın prodüktörü olan DJ Premier, bundan bir önceki parça, aynı zamanda albümün de giriş parçası olan "My World"de müthiş bir iş çıkartmış; hatta kariyerinin en üst düzey işlerinden biri olduğunu söylemek zor değil. Peki bir insan aynı dönem, aynı albüm için nasıl olur da bu kadar müthiş bir prodüksiyonun yanında bir de hiç özen göstermeden hazırladığı bir prodüksiyonu bizlere sunar? Akıl almaz bir durum. Bence Premier, "War Games"i çok baştan sağma yapmış. Bu söylediğim, albümdeki "Win The G" ve "M.U.G." parçaları için de geçerli, onlar da DJ Premier’in bana kalırsa çok baştan sağma yaptığı iki prodüksiyon ve ilginçtir ki onlarda da Freddie Foxx konuk olarak bulunmuş ve yine albümün genel kalitesini aşağıya çeken çalışmalar olmuş bu iki parça. Bence bu konuk sanatçılar olmasaydı albüme dört dörtlük diyebilirdik ama maalesef ki Organized Konfusion ve Freddie Foxx, albümün kalitesini aşağıya çekmekle görevlendirilmiş kişiler gibi bir havaya bürünmüşler. Aynı şekilde albümdeki bir diğer düetten bahsetmek isterim; D.I.T.C. bünyesinden, 1995 yılında tarihin gördüğü en baba hip-hop albümlerinden birini yapan Big L’in konuk olduğu "Dangerous". Aslında Big L burada gayet formda, hatta O.C.’den daha sağlam duruyor diyebiliriz. Buradaki sorun prodüksiyon. Da Beatminerz gibi bir ekipten nasıl böyle dandik bir iş çıkar gerçekten aklım almıyor doğrusu. Ne yazık ki bu da albümün kalitesini aşağıya çeken bir iş olmuş. Yalnız albümde bir düet var ki, neredeyse albümün kalitesini düşüren tüm isimleri unutmamıza vesile oluyor. O isim: Yvette Michelle. "Far From Yours", albümün hit ve klip parçası olmakla beraber, gelmiş geçmiş en iyi yaz parçalarından biridir. O.C. zaten kariyerinin zirvesinde, ancak ona saf güzellikte bir R&B vokali eşlik edince tadından yenmiyor doğrusu. O dönem Yvette Michelle’in de yeni bir isim olduğunu ve tek albümü olan My Dream’i, Jewelz ile aynı yıl yayımladığını belirtmekte fayda var. Ayrıca şunu da söylemeden geçmek istemem; Yvette Michelle ve onun albümü, benim R&B hayranlığımın da başlangıcıdır. Yani onun albümü zaten çok iyi ama benim için özel bir yeri de olduğunu belirtmek isterim. ------------------------------------------------------------------------------- Peki şimdi de farklı bir yere bakalım. O.C.’nin bu iki albümü arasında üç yıl gibi bir süre zarfı var. Az sayılmaz. Bu adam üç yıl boyunca ne yapmış? Resimde ortada duran albüme bakıyoruz şimdi. O albüm, O.C.’nin stüdyo albümü değil. Daha birkaç yıl önce yayımlandı o albüm. İçerisinde kapağında da göreceğiniz gibi 1993-1996 yılları arasında yaptığı ancak yayımlamadığı parçalar var. Çoğunluğu yine Buckwild’ın elinden çıkan parçalar. Word… Life ve ondan biraz öncesi ile Jewelz arasındaki boşluğu dolduran parçalar ve demolar. O albüme baktığımız zaman aslında -bir iki tanesi hariç- her parçanın Word… Life’daki gibi biraz daha sert, karanlık ve yeri geldiğinde tecrübesiz olduğunu görmek mümkün fakat her zaman keyifle dinlenebilecek parçalar. Ama bir Jewelz değil elbette. O albümü paylaşma sebebim de aslında Jewelz’a gelene kadar O.C.’nin neler yaptığı ve o aşamaya nasıl geldiğini göstermek. Çünkü Jewelz, gerçekten hip-hop adına yapılabilecek en üst düzey şeylerden biriydi ve O.C., o aşamaya birden bire gelmedi. Bu herkes için geçerli. Bir insan ne kadar çalışırsa o işte o kadar iyi olur.

Sene 1994, Brooklyn’in Brownsville bölgesindeki sokaklardan birinde asi bir genç “Hustlin’”  adındaki ilk single’ı ile bağımsız -fakat yayımladığı az sayıdaki şeye rağmen klasikleşen- Nexx Level Recordings aracılığıyla çıkış yapıyor. Brooklyn’in tecrübeli ve bir o kadar da kıymeti bilinmeyen prodüktörlerinden D.R. Period, bu iş için elinden geleni yapmaya karar veriyor ve desteğini esirgemiyor. Bu single, Brooklyn’in yeni hitlerinden biriydi; ancak o dönem mahallenin dışına dahi çıkamamıştı. Ama bu asi genç adını ve yazdıklarını daha fazla insane duyurmak istiyordu ve tabii ki kısa bir süre sonra -gereken emekte harcandığı zaman- işler değişecekti. Ve o an geldi… Sene 1995, yeni bir indie single’dan sonra büyük çaplı bir şirket bu asi genci keşfediyor ve ona bir fırsat veriyor. Evet, artık kimden bahsettiğimi de açıklayayım; Smoothe Da Hustler! Artık yapacağı işleri yayımlayacak bir şirkette bulan Smoothe, yanına öz kardeşi Trigger Tha Gambler’ı da alarak dönemin hit parçasını yapmaya karar verir. Ancak buseferki parça sadece basit bir mahalle hiti değildi; bu iki kardeş resmen kendi mahallesinin marşını yazdı. Evet, bahsettiğim parça “Broken Language”. Brownsville’ın marşı haline gelen bu parça, hip-hop tarihinin en büyük, en sağlam ve en yenilikçi eserlerinden biri haline geldi. Smoothe ve kardeşi Trigger’ın mikrofonu parçaladığını söyleyebiliriz. Çok sağlam bir prodüksiyonun üzerine sert ve sıkı sözleri çok orjinal ve daha önce yapılmadığı bir stilde söylediler. Daha önce yapılmadığını söylerken sadece kelime oyunları veya flowlardan bahsetmiyorum; burada bahsettiğim şey iki kardeşin parçayı söyleyiş biçimindeki tarzı; Smoothe’dan sonra Trigger’ın hiç ara vermeden girişi, daha sonra abisinin mikrofonu kardeşinden alışı, sonra tam tersi… Aslına bakarsanız bahsettiğim şeyi anlamanın en güzel yolu bu efsane klibi izlemekten geçer, haydi bakalım… Evet, klibi izlediniz. Tahmin ediyorum ki bu parçanın değerini ve önemini anlamışsınızdır. 1995 yılını, rap adına “Altın Yıl” olarak adlandırabiliriz. Çünkü biz en baba ve ebedi hitleri o yıl gördük. Ha ondan öncesinde hit parçalar yok muydu diyeceksiniz, vardı elbette. Ancak 1994 ve özellikle 1995’ten önceki işlerin büyük bir çoğunluğu (Hemen hemen %95’i) dönemin en iyi işleridir. Biz büyük resmi görüp tüm zamanların en iyi işlerine baktığımız zaman 1995-1996 yıllarının eserleri karşımıza çıkıyor. Tabii ben bunu çeşitli yayınların anketleri, inceleme veya listelerine göre değil, bu müzikle büyümüş birisi olarak söylüyorum. Zaten şimdiye kadar “Tüm Zamanlar” adına yapılmış olan incelemelere bakacak olursak hepsinde aynı albümleri görmek mümkün ve o göreceğimiz albümlerinde oturup sürekli dinleyebileceğimiz albümler olmadığı konusunda da bu müzikle büyüyen çoğu kişi hemfikir olacaktır kanımca. Neyse konuyu çok fazla saptırmadan devam edelim... “Broken Language”, rap müziğin altın yıllarının oluşmasında son derece etki sağlamış olan bir single’dır. Ancak, sanmayın ki “Altın Çağ”ı sadece bu parça sayesinde oldu. Elbette ki bir sürü parçanın ve sanatçının bunda etkisi ve önemi var. Ben sadece bunlardan birini yazdım sizler için. Neden bunu yazdım da başka bir parçayı yazmadım? Şöyle söyleyim; rafıma baktım ve rastgele bir tanesini seçtim ve Smoothe çıktı. Ha bir de, bu parçanın bende yeri ayrıdır. Zamanında beni bu müziğe bağlayan parçalar arasında en üst sıralarda gelir “Broken Language”. Peki, bu single’dan sonra ne oldu? Ne olacak, Smoothe baba albüm çalışmalarına başladı. 1996 yılına geldiğimizde Once Upon A Time In America çıktı. Single’ın yeri ayrı, albümün yeri ayrıdır açıkçası. Bu albüm, en başından en sonuna kadar hiçbir şekilde kendisinden taviz vermeyen müthiş bir eser ve adını hip-hop tarihine altın harflerle yazdırmıştır. Ancak ben hala bu albüme -dönemin diğer albümlerine göre- yeteri kadar değer verildiğini düşünmüyorum. O yıl aynı anda Brooklyn’den bir sürü bomba albüm çıktı mesela (En yakın ve bilinen örnekler; Cella Dwellas, Blahzay Blahzay, Da Bush Babees vs…) ve çoğu hakettiği değeri göremedi nedense. Neyse oralara çok fazla girmeyelim şimdi, hakettiği değeri göremeyen albümlere girersek işin içinden çıkamayız. Ama… Bundan da bahsetmeden geçemeceyğim. Smoothe’nin albümü çıktı, tamam çok iyi. E peki bu adamın kardeşi ne oldu? Trigger. Ondan hiç bahsetmedim diye hafife almayın sakın; abisinden eksik kalır bir yanı yok. O da çok bomba single’lar yayımladı. Albüm de yaptı tabii… Ama o albüm maalesef rafa kaldırılan klasikler arasında yer alıyor. Gerçekten çok sağlamdı Trigger’ın solo albümü. Ancak yayımlanmadı. Yıllardır listemin en sıralarında yer alıyor, hala -yıllar önce birinin kaçak basıp eBay’den sattığ kopyalar dışında- gün yüzüne çıkmadı. Belki bir gün…

Mesajın ve desteğin için teşekkür ederim!

Tüm hip-hopseverlere selamlar! Ne zamandır görüşemiyorduk. Yoğunluktan dolayı buraya eskisi kadar vakit ayıramıyorum; ancak vakit ayırabildiğim zamanlarda sizlere az bilindik ve dinledikten sonra -eğer keşif yapmayı seviyorsanız- yeni sanatçı/albümler bulabileceğiniz tarzda paylaşımlar yapmaya özen gösteriyorum. Lafı fazla uzatmadan günün albümüne gelelim o halde… Tribal Music: Do The Math (1996) Oldukça güzel, biraz belirsiz, sade ve underrated bir albüm. Aslında bir compilation, fakat aynı zamanda bu, oldukça iyi ve kalabalık bir ekip. "Tribal"; "kabile" anlamına geliyor, dolayısıyla "Kabile Müziği" diyebiliriz. Bu kabile Seattle'dan. Seattle hip-hop'ı; en saf, sade ve az bilinen başarılı isimleriyle meşhurdur. Bu albüm -ve tabii albümdeki isimiler- de bunun en güzel örneklerinden birtanesidir. Aslına bakacak olursanız bu ekibin (veya topluluk da diyebiliriz) adı Tribal Legacy. Muhtemelen Seattle'daki hip-hop sahnesinin en önemli, geniş kapsamlı ve kendine has olan ekibidir Tribal Legacy. Ekibin üyelerine baktığımız zaman şüphesiz dikkat çeken ilk isim Vitamin D. Albümdeki prodüksiyonların çoğunu yapması ve ekibin başı çeken ismi olmasının yanı sıra, B-Self ile birlikte Ghetto Chilldren grubunu da temsil ediyor. Ghetto Chilldren için bu ekipteki en başarılı grup demek mümkün, gönül isterdi ki Tribal Legacy albümlerinin haricinde grubun kendi albümü de çıksaydı. Aslına bakacak olursanız Vitamin D son derece aktif bir MC/prodüktördür. Halen daha çok kaliteli işler yapmakta, fakat ta 90’lı yıllardan bu yana gereken ilgili hiçbir zaman görmedi; kendisinin de ilgi bekleyen bir kişi olmadığından kaynaklanan bir sebep tabii bu. Ekibin kalanına bakalım birazda. Albümün girişini yapan THC, ekibin tek bayan üyesi olarak dikkat çekiyor. Bunun haricindeki MC’lere baktığımız zaman Infinite, Samson S ve Shahzad’ı görüyoruz. Infinite bu ekipteki en pozitif isimlerden bence ve diğerlerine göre sanki biraz daha ön plana çıkmayı başarmış gibi; albümdeki parçaları bize bunu gösteriyor. Ekipteki gruplara baktığımız zaman karşımıza ilk olarak Phat Mob çıkıyor. Ardından Sinsemilla, Union Of Opposites, Narcotic ve tabii ki Ghetto Chilldren. Narcotic’te oldukça iyi bir grup, hatta o dönem bir albüm bile yapmışlardı ancak o albüm bildiğim kadarıyle hiçbir zaman tam olarak bitmiş değildi. Yalnızca birkaç yıl önce bandcamp üzerinden ücretsiz olarak yayımlanan demo versiyonunu dinleyebildik. Keşke Ghetto Chilldren’ın da albümünü o şekilde yayımlasalardı. Mixsiz demo haline bile razıyım… Bu albüm bu şekilde. Fazla sakin. Rap dinlerken insanın biraz gaza gelmesi lazım. Eğer hareket arıyorsanız bu albüm size göre değil. Ancak sadece gaza getiren parçalar değil de, baştan sonra sakin bir şekilde ilerleyen albümler arıyorsanız mutlaka buna bir göz atmanız lazım. Umuyorum ki bunu beğenecek ve ekibin diğer işlerine de göz atacaksınız. Bu şekilde, yani Tribal Legacy ekibi olarak yayımlanan iki farklı albüm daha var. Onların isimlerini -sizi keşif yapma zevkinden mahrum bırakmak istemediğim için- buraya yazmayacağım ancak bu albüm hakkında bilgi ararken mutlaka o diğer iki albüm de karşınıza çıkacaktır ve o iki albümün bundan daha iyi olduğunu bilmenizi isterim. Gerek MC’lerin performansları, gerekse prodüksiyon bakımından Do The Math’den daha sonra çıktığı için o albümde elemanlar daha tecrübeli ve canlı bir duruş sergiliyorlar. Tabii sadece o iki albümle de kalmıyor. Daha bir de ekipteki sololara bakması var. Yani ben buraya tekrar gelene kadar dinleyecek çok şeyiniz var. :) NOT: Bu albüm, dünya genelinde underground ve indie rap hayranlarının en çok aradığı albümlerden biridir. Mainstream çöplerinden uzak durup ciddi ve derin bir underground koleksiyonu yapıyorsanız bu CD’nin de sizde olması gerek, ancak bulması oldukça zordur.

Geçtiğimiz günlerde First Division’ın ilk albümü nihayet yayımlandı. Overworked & Underpaid, First Division’ın ilk albümü, ancak grubun bundan önce internet üzerinden hiçbir talep beklemeden, tamamen ücretsiz olarak yayımladığı iki adet EP’si bulunmakta. Adamım Shylow ve Expertise’dan oluşan First Division birçok hip-hopsever tarafından 2000’li yılların ortalarına doğru az çok tanınmaya başladı, ancak bu ikili çok daha eski. Ben bu adamları 1996-97 yılından beri takip ediyorum, tabii o zamanlar bu ikili First Division değil; DJ/MC Shylow ve MC Expertise olarak, Bomb Shelta Association’a bağlı iki sıkı dosttu. Bomb Shelta Associaton, içerisinde birçok MC ve DJ’i barındıran çok sıkı ve yerel bir topluluktu. Hatta içlerinde Eternia isimli Türk bir bayan da vardı. Öyle çok sıkı bir MC olduğu söylenemez ama Canada’da bu kadar sıkı adamların arasında Türk bir temsilcimizin olması oldukça hoş tabii. O zamanlar epey çaylaktı fakat sonraki yıllar kendini geliştirdi ve solo albümler de yayımladı… BSA, 1997 yılında Rebirth isimli ilk ve tek albümünü yayımladı. Aslında bakarsanız bu albüm sadece yerel bir albümdü, resmi değil. Yıllar önce adamım Shylow’a belki elinde hala birkaç kopya vardır umuduyla bir soru sormuştum ve o da bana, bu albümü evde kaydettiklerini ve parçaları da yine evde, kendi imkanlarıyla boş CD’lere attıklarını söyledi. Albümün kapağını da mahallenin kırtasiyesinde bastırmışlar hatta. Sadece Toronto’nun içinde elden ele dolaşmış olan bir albüm ancak önemi büyük elbet. İçerisindeki tüm o isimler o albüm sayesinde çıkış yaptı. O albümden sonra Shylow ve Expertise, biraraya gelerek First Division’ı kurdu. O gün bugündür, bu ikili sürekli birlikte. Birbirlerine olan müthiş uyumlarının yanı sıra çok sıkı dost olmaları da ayrı bir güzellik katıyor. Tee 1996-97’den geldik mi 2015’e… En sonunda bu ikili ilk albümünü tamamladı ve Slice Of Spice aracılığıyla yayımladı. Önce CD ve şimdi de plak formatında yayımlandı. Albümden önce DJ Premier’in prodüktörlüğünde hazırlanan “This Iz Tha Time” single’ı yayımlandı. Klibi izlediğimde “işte budur!” dedim. Bu kadar müthiş bir uyum son 10 belki 15 yıl içerisinde bulunması imkansız birşeydi ve FD bunu yaptı. Üzerine şahane bir de DJ Premier prodüksiyonu eklenince açık ara yılın “banger”ı ortaya çıktı. Daha birkaç gün önce de albümden ikinci single olan “Pure” videosu yayımlandı. Yine müthiş bir single, busefer prodüksiyonda BeatWyze var. Prodüksiyon olarak albümün en farklı ve belki de en orjinal parçası bu. Albümün kalanına baktığımız zaman Canada’nın ve genel olarak son 10 yılın en kaliteli prodüktörlerinden Marco Polo’nun da emeğinin büyük olduğunu görmek zor değil. Zaten Marco Polo bu elemanların çok sıkı dostu, bu albümden önce de defalarca çok kaliteli işler yaptılar. Onun dışında albümde Kev Brown gibi çok kaliteli bir isim de mevcut. Ayrıca The Doppelgangaz, Killing Skillz, Jake One ve Griz-Lee de diğer prodüktörler arasında yer alıyor. Konuk MC’lere baktığımız zaman en bilindik isim sanırım Rah Digga ve Hannibal Stax. BSA döneminden de birkaç MC’nin olduğunu görmek güzel. Yıllar sonra hala birlikte çalışıyorlar, tıpkı olması gerektiği gibi. Genel olarak baktığımız zaman bu albüm gerçekten çok iyi. Yılın Albümü diyemeyiz belki ama kesinlikle yılın en iyi albümlerinden biri. Burada asıl dikkat çeken şey, hip-hop’ta yıllardır eksik olan “uyum”dur. Son yıllar için konuşacak olursak birbirine bu kadar uyumlu bir grup daha olduğunu söylemek cidden çok zor. Artık grup bile kalmadı zaten, herkes solo takılıyor, nerede 90’lar… Ha bu arada, Slice Of Spice Records’un sırf bu albümün şerefine birkaç günlüğüne tüm dünyaya “ücretsiz kargo” yapmasını da söylemeden geçersem çok ayıp etmiş olurum. Hakikaten çok kıyaktı o olay. CD’nin fiyatı zaten $10. Amerika’dan gelecek olan bir CD için en az bir $10 daha kargo masrafı eklenirdi. Özellikle ülkemizin ekomonisini baz alarak konuşursak bizim açımızdan çok büyük kıyak oldu. Bu albüm için 30TL yerine 60TL da verebilirdik. Ama ne olursa olsun, bu adamlar için az bile. 1990’ların ortalarından beri hip-hopseverler için bu müziği en doğru şekilde icra eden bu adamların hiçbir zaman ticari beklentisi olduğunu görmedim. Albümü mutlaka dinlemenizi ve mümkünse edinmenizi tavsiye ederim. Albümü satın almak için

Hiç şüphesiz, dönemin en sağlam hardcore işlerinden biri olmasıyla beraber aynı zamanda dönemin en underrated işlerinden biri de buydu. Sene 1992-93, hip-hop’ın gelmiş geçmiş en büyük, en efsane isimlerinden Pete Rock, New York’un derinlerinden bu iki genç ve yetenekli ismi keşfetti ve onları kendi bünyesine kattı. 1993 yılında bu iki genç için Street Nigga EP’sinin yapımcılığını üstlendi ve onların arkasında durdu. Aslında ilk önce “Street Nigga” single’ı yayımlandı, buna güzel de bir klip çekildi, onun hemen arkasında da totalde biri “Street Nigga”nın remix’i olmakla beraber 6 parçalık bir EP çıktı. Dediğim gibi dönemin en baba işlerinden biriydi bu. Zaten Pete Rock’ın kötü işi olmaz. Ancak grup belli bir underground kitlenin dışına çıkamadı ve dolayısıyla pek tutunamadı. Oysa ki 1995-96 yıllarında yine Pete Rock’ın desteğiyle bir albüm yapmış olsalardı gerçekten çok güzel olurdu. Zamanla unutulup giden gruplar arasında YG’z de yerini aldı…

Şimdi gelgeleim bu resme. Bu resimde görmüş olduğunuz 1988 yapımı, muhtemelen N.W.A.’e karşı yapılmış olan ilk saldırıdır. Ancak son derece nadir ve hiçbir yerde bahsi geçmeyen bir çalışma, yani ben hiç görmedim veya denk gelmedim. Bu yüzden bilgi amaçlı bir paylaşım yapmak istedim. Romeo ve Rhyme, Batı Yakası’nın oldukça eski ve gün yüzü görmemiş iki ismi. Bu single’dan önce yapmış oldukları çalışmalar da mevcut; hem birlikte, hem de ayrı ayrı, farklı kişiler ile. Dönemin -Batı Yakası için- önemli isimleri oldukları söylenebilir. Yalnız elemanlar 1987-88 arası dönemde cidden çok sıkılar. Peki acaba durduk yere neden N.W.A.’e saldırdılar acaba? İnanın ben de hiç bilmiyorum. Zaten dedim ya, bu çalışma gün yüzü görmemiş. Ne bir yerde adı geçiyor, ne de bir bilgi. Hip-hop tarihindeki gizli kalmış ilginç parçalardan biri daha işte...

California’nın az bilinen tecrübeli prodüktörlerinden Deeskee’nin 2002 yılında yayımlanan ilk albümü. Aslında yayımlandığı pek söylenemez çünkü gördüğünüz gibi üzerinde numara var. Sadece 8 adet basılmış ve bu resimdeki 7.si. Albümün kayıtları 1995-98 yıllarına ait fakat o yıllar yayımlanmayan kayıp kayıtlar. Çoğunlukla instrumental parçalardan oluşan albümde 2 adet Rap parçası da mevcut. Bunlardan biri Batı Yakası’nın yine az bilinen tecrübeli ve derin isimlerinden Sole’un eşlik ettiği “Confused Child”, diğeri ise yine Batı Yakası’nın derin gruplarından Illa-Dapted’ın eşlik ettiği “Slackers” isimli parça. Öyle harddiskte gezinirken denk geldim ve belki internette dinleme imkanı yoktur diye albümün tamamını Youtube hesabıma yükledim. Keyifli dinlemeler... ;)

Elements Of Change, Schwinn ve T-Mor’dan oluşan San Francisco’lu bir grup. San Francisco daha doğrusu direkt olarak Batı Yakası dendiği zaman genelde akla ilk gelen şey “gangsta rap” ve o müthiş G-Funk soundları olur. Ancak bu öyle bir albüm değil. Genelde “gangsta rap”i ile bilinen Batı Yakası’nda ciddi ve derin bir underground sahnesi vardır ancak gerçekten derin olduğundan dolayı oradaki isimler ya çok az bilinir ya da hiç bilinmez. Biraz fazla yerel kaldı oradaki underground gruplar. Elements Of Change, 1992 yılında San Francisco’nun önemli isimlerinden TD Camp’in desteği ve prodüksiyonu ile bir albüm hazırladı ancak bu albüm yayımlanmadı. Zaten çok derin ve yerel isimler, bir de albüm çıkmayınca insanın bunu bilmesine neredeyse imkan yok. Ben çok uzun zaman önce öğrendim böyle bir albüm olduğunu ama araştırıyorum araştırıyorum fakat hiçbir şey bulamıyorum. Ne bir bilgi, ne de dinleme imkanı, hiçbir şey yok… Neyse ki en sonunda, birkaç yıl önce buldum bu albümü. Elemanlar ortaya çıktılar ve albüm Bandcamp aracılığıyla internete yüklendi hatta az sayıda CD-R şeklinde de basılmış diye duydum ama şahsen hiç denk gelmedim ona. 1992 yılının yerel ve amatör bir albümü olmasına rağmen gerçekten çok başarılı bir albüm. Uzun yıllar boyunca aramıştım bunu, dediğim gibi daha birkaç yıl önce bulup da dinleme imkanım olmuştu. Zamanında yayımlanmayan bir albümü de yıllar sonra Bandcamp’ten dinleyiciler için ücretsiz olarak sunmak çok baba bir kıyaktır. İsteyen arkadaşlar rahatlıkla bulup dinleyebilir.

Slick Rick’in bir dönem hapis yattığı da fazla bilinmeyen gerçekler arasında yer alıyor... Şöyle bir arşivi karıştırıyordum, The Source Magazine’in 1995 yılındaki sayılarından birinde bu reklamı gördüm ve hemen tarayıp sizlerle paylaşmak istedim. Gördüğünüz gibi ‘’Free Slick Rick’’ yazıyor, yani ‘’Slick Rick’e Özgürlük’’. İlginçtir ki, gerek melek gibi olan yüzü olsun, gerek hip-hop kültürüne bırakmış olduğu eşi benzeri olmayan klasikler olsun, Slick Rick’i her zaman çok samimi ve sevecen biri olarak tanıdık. Öyle de zaten. Ancak, 1991 yılında yayımladığı The Ruler’s Back albümünden sonra kardeşini vurarak öldürüp hapse girdiği gerçeğide bu zamana kadar çok fazla konuşulmuş bir mevzu değil. Şimdi bu yanlış davranıştan sonra bir de taktir edilesi hareketten bahsedelim. Slick Rick’in 1994 yılındaki Behind Bars albümü, ilk iki albümüne göre çok daha underrated kalmış bir yapıt. Ancak onlardan daha iyi olduğunu düşünüyorum ben şahsen. Üstelik o albümün hapishanede tamamlanmış olmasını da göz önünde bulundurursak kesinlikle ilk albümlerden çok daha başarılı olduğu söylenebilir. Zaten albümün isminden dolayı içerdeyken kaydedildiği gayet anlaşılabilir ama bunun ‘’gerçekten’’ içerdeyken kaydedilmiş olması birçok kişi tarafından bilinmez, bu yüzden paylaşmak istedim. :)

Son günlerde buraya çok sık bakmaya başladım nedense :) Ben çoğu kişinin aksine Wu-Tang hayranı değilim. Ancak alt gruplarını çok severim. Çoğu kişi de benim aksime, alt gruplar hakkında fazla bilgi sahibi değil. Bu yüzden şimdi sırada nadide bir Wu-Tang projesi… Rock The World MC’s, hala bile çok fazla gün yüzüne çıkmamış olan albümler arasında yer alıyor. Dönemine göre oldukça sağlam bir albümdü. Bu projenin yapımı, yani bunun başını çeken Deadly Venoms. Peki kim bu Deadly Venoms önce ondan biraz bahsedelim… Deadly Venoms, Wu-Ailesi’nin, tamamı bayan üyelerden oluşan ilk grubu olma özelliğini taşıyor. Ancak grup üyelerinin üçü çok daha eski isimler; Wu-Tang Clan kurulmadan önce de varlardı. Dört bayan üyeden oluşan grubun üç eski üyesi, Champ MC, Lin Que ve N-Tyce. Champ MC, çok çok sevdiğim bir isim. Bence gelmiş geçmiş en iyi bayan MC’ler arasında yer alıyor. Deadly Venoms’dan önce, 1994 yılında ilk ve tek solo albümü olan Ghetto Flava’yı yayımladı. Bu albüm çok özel ve farklı bir albüm. Hani bir albümün tarzı vardır, East Coast veya West Coast. Ancak Champ MC, her ikisini de yaptı. Albümün yarısı West tarzında, yarısı ise East. O yıllar bu albümü dinlerken ‘’Bu kadın nereli acaba yahu?’’ diyen kişilerin sadece biz olmadığından eminim. Son derece underrated bir albüm ve ilginçtir ki, bunca yıldır arşiv yapıyorum, görmediğim albüm kalmadı, ama bu albümün promo olmayanını hiç görmedim. Belki bir kez rastlamışımdır ama neredeyse hepsi promo. Tuhaf… Grubun eski isimlerinden diğerine gelelim, ki o da çok önemli bir isim ve Champ MC’den daha da eski. Lin Que! Lin Que, o zamanlar yeni bir isim gibi görünüyordu çünkü adını değiştirmişti. Orjinal ismi Isis. Kendisi efsanevi X-Clan’ın bağlı olduğu isimlerden biri ve ilk solo albümünü de 1990 yılında X-Clan’ın desteği ile yaptı. Isis isminden kurtulup Lin Que olduğu dönemler, yani 90’ların ortalarında bir albüm yapmadı ancak birkaç single yayımladı ve son derece yetenekli bir isim. Birçok kişi için tarihin en iyi MC’si olduğu söylenen MC Lyte için de söz yazdığı olmuştur hatta. Şimdi Deadly Venoms’un sonunca eski ismine gelelim; N-Tyce. Yine yetenekli bir bayan var karşımızda, o da oldukça eski. 1990 yılında dönemin güzel ama amatör parçalarından biri olan ‘’Black To The Point’’i yayımladı ama hem çok genç oluşu, hem de fazla destek alamamasından dolayı pek rağbet görmedi. Asıl N-Tyce, 1993 yılında canlandı bence. Çünkü o yıl Wu-Tang’den güzel bir prodüksiyon desteği aldı, hatta bir parçasında Method Man de ona -birkaç kelime de olsa-  konuk oldu. Son single’ını da 1995 yılında, busefer de Father MC’den destek alarak yaptı, ardından Deadly Venoms macerası başladı onun için. Evet üç eski üyeden bahsettik, sonuncu üye ise J-Boo. O eski değil, dönemin yeni isimlerinden, fazla çalışması yok, zaten diğerlerinin yanında biraz sönük kalıyor. Deadly Venoms üyelerinden güzelce bahsettik. Şimdi genel olarak gruba bir bakalım. İlk olarak 1997 yılında ‘’Bomb Threat’’ single’ını yayımladılar. Bu single, adıyla son derece eşlesen bir single, o yüzden bahsetmeye gerek bile duymuyorum, video’su da var, mutlaka bakın derim. 1998 yılında ilk albümleri olan Antidote’un kayıtlarını bitirdiler ve albüm hazır hale geldi. Ancak ne yazık ki bu albüm şirket tarafından rafa kaldırıldı ve hala yayımlanmadı. Antidote, dehşet bir albümdür! Bunun nedeni hem bu bayanların tecrübeli isimler olması, hem de arkalarında ciddi bir Wu-Tang Clan desteği olmasından kaynaklanıyor. Tam bir banger olacaktı… Ama olamadı işte. Yıllardır peşinde olduğum albümler arasında Antidote listenin en üst sıralarında yer alıyor. Yıllar önce bir kez adamım Mad, ebay’de promo kopyasını bulmuştu ama kaçırmıştı maalesef. Wu-Tang’i seviyorsanız bu albüme zaten bayılırsınız. Konuk ve prodüksiyon listesinde Wu-Ailesi’nin alt üyeleri dışında asıl üyeleri de var. Mesela RZA, Ol’ Dirty Bastard, Method Man vs… Evet Antidote yayımlanmadı dedik, gelelim ikinci albüme; Pretty Thugs. Bu albüm ise 2000 yılına ait. Yine çok çok iyi bir albüm ama Antidote kadar iyi değil tabii ki. İşin kötü tarafı, bu albümde yayımlanmadı. Düşünsenize, eski ve tecrübeli isimlersiniz, arkanızda Wu-Tang gibi çok sağlam bir oluşum var ve buna rağmen şirket sizin ilk iki albümünüzü rafa kaldırıyor. Ne kadar sinir bozucu olurdu değil mi? Bu grup cidden harcandı, başka diyecek söz bulamıyorum… Şimdi gelelim bu resimdeki olaya. Bu resimdekiler Deadly Venoms değil. O halde ben Deadly Venoms’u neden bu resmi altında anlattım? Şöyle ki… Deadly Venoms, artık bu albümlerin yayımlanmama olayından çok sıkılmıştı ve haklı olarak bu olay bu bayanların canına tak etmişti. Onlar da 2002 yılında bir albüm daha yaptılar (son albümleri). Sadece bu albümle kalmadı, aynı zamanda kendi bağımsız şirketleri olan Rocks The World’ü kurdular ve albümü bu sayede yayımladılar. Yani ne yaptılar ettiler, en sonunda bir albüm yayımlayabildiler. Resme gelelim; Rocks The World MC’s yazıyor gördüğünüz gibi. Yani bu şirketin MC’leri. Deadly Venoms, o yıl kendi albümünün dışında bir de yine kendi şirketi aracılığıyla Rocks The World MC’s diye derleme bir albüm yayımladı. İçerisinde toplamda 17 parça var. Biraz kalabalık bir kadro mevcut. Deadly Venoms üyeleri, şirketin ve Wu-Tang Clan’ın bazı alt üyeleri dışında bir de West Coast ve East Coast’tan sürpriz isimler var; Mobb Deep’ten Prodigy, Jayo Felony, Tha Dogg Pound’tan Daz Dillinger ve Kurupt… Evet oldukça güzel bir albüm, tanıtması benden, dinlemesi sizden, haydi keyifli dinlemeler... :)

Washington’ın tecrübeli isimlerinden Snoman, 1993 yılında ilk ve tek albümü olan The Exceptional One’ı yayımladı. Şüphesiz ki bu albüm, dönemin en underrated albümlerinden biriydi. Hala bile ben bu albüme rastlatığımı hatırlamıyorum. Adı çok nadiren geçiyor nedense. 1992 yılında, Conquest Records, içerisinde kendi sanatçılarının parçalarını barındıran derleme bir albüm yayımladı. Snoman’in de yayımlanan ilk parçaları bu albümde mevcut çünkü o da Conquest Records’un elemanıydı. O derleme albümden sonra kendi solo albümünü yayımladı. Snoman’in ‘’Money’’ single’ına bir de video çekildi, muhtemelen en bilinen parçası budur. Ancak albüme gelecek olursak, hemen ilk parça olan ‘’You Gotta Slave’’ dikkat çekiyor. Bence açık ara Snoman’in kariyerindeki en iyi parçası buydu. Hatta dönemin de en baba parçalarından biridir bana göre. Big L (D.I.T.C.’nin Big L’i değil, bahsettiğim şirketin elemanlarından biri bu) tarafından yapılmış olan müthiş prodüksiyon ve Snoman’in eşsiz flow’u… ‘’You Gotta Slave’’ gerçekten eşi benzeri olmayan bir parça, keşke albümün tamamı da o şekilde olsaydı diye demeden edemiyor insan, ama değil maalesef. 5. parçaya kadar albüm sertliğini koruyor, ancak sonra hafiften yumuşamaya başlıyor. Çok daha sakin prodüksiyonlar ve -sözlerden dolayı- Snoman’in ağırlaşan vokali… Gerçi arada bir yerlerde ‘’Follow For Now’’ giriyor ve albüme bir hareket katıyor ancak kesinlikle ilk 3-4 parçadaki seviyeyi koruyamıyor. Dediğim gibi Snoman’de iş var, dönemin tecrübeli isimlerinden biriydi. 1994-1997 aralığında bir albüm daha yapsaydı eğer, bunun çok daha kaliteli ve üst düzey bir çalışma olacağından adım gibi eminim. Keşke yapsaydı. Ancak o zamanlar onu ipleyen fazla kişi yoktu. Gerçi şimdi de pek yok… :)

Bildiğiniz gibi hip-hop’ın asıl amaçlarından biri, toplumun gündelik hayattaki sorunlarını anlatmak ve yaşanan haksızlıklara karşı kaba kuvvet yerine sözlü olarak müdahale etmektir. MC’lerin buradaki görevi, yaptıkları parçalarda bir takım mesajlar verip, halkın sesi olmak. Ancak hip-hop, politik mesajlardan olabildiğince yoksun bırakılmaya çalışıldı, çalışıyor… Geçmişte de böyleydi, şimdi de böyle. Tabii eskiye oranla şimdiki durum gerçekten içler acısı. Parçalarında politik mesajlar veren isimleri şirketler, dergiler, radyo ve televizyonlar sürekli geri çeviriyordu. Sadece belirli bazı kişiler buna karşı dimdik ayakta durabiliyordu. Özellikle 1990’ların sonlarında, mainstream çöplerinin de iyice çoğaldığı zamanlarda neredeyse politik içerikli Rap parçaları görmek oldukça zorlaşıyordu… 1999 yılında, kendini tamamen akılcı ve doğru mesajlar vermeye adamış olan Raptivism Records, bu resimde görmüş olduğunuz No More Prisons isimli derleme albümü yayımladı. Albümde birçok kaliteli isim var hepsi de çok güzel mesajlar veriyorlar. O dönem için bu albüm ‘’aranan kan’’dı. Ancak ne yazık ki doğru düzgün tanınmadı. Hala bile çok az kişinin bildiği bu albüm oldukça önemli bir projeydi. Çok çok güzel parçalar mevcut ve dediğim gibi çok da kaliteli isimler var. Mutlaka dinleyin derim. 2000’lerin başlarında bu albümün ikincisi de çıkmıştı. Yine onda da çok kaliteli isimler ve parçalar mevcut ama bana kalırsa ilki kadar iyi olduğu söylenemez.