Zdjęcia z serii Storm, Zbiór Pusty

Wywiad z wyróżnionym w ramach wystawy Urbild/Abbild Pawłem Błęckim, autorem pracy Pomiędzy.

Rozmawia Milena Natalia Soporowska.

Co dla Ciebie oznaczają pojęcia Urbild [prawzór] i Abbild [odbicie]? Czy owe zestawienie działa dla Ciebie na zasadzie antagonizmu czy bardziej współpracy?

Antagonizmu. Może to wynika z przekonania na temat ludzkiej zmienności oraz wiarygodności, tu i teraz. Wizerunek osoby nie może być jej równy, a co dopiero obraz, który odnosi się do pierwowzoru w czasie. Wątpię, by wizerunek Adolfa Hitlera był czytelny tak mocno w przyszłości, jak jest on czytelny teraz.

Belting nakreśla różne motywy stojące za produkcją obrazów. Podstawowym z nich jest próba zastąpienia tego, co nieobecne, a ściślej mówiąc, ciała zmarłego. Jednocześnie, odnosząc się chociażby do obrazów wirtualnych czy też digitalnych, stwierdza iż „dzisiaj obrazy zapraszają żywych do ucieczki z ciała”.

Jak Ty interpretujesz obecne techniki obrazowania, w szczególności zaś współczesną fotografię, w kontekście cielesności przez nie wyrażanej? Czy rzeczywiście można tu mówić o owej „ucieczce” czy raczej poszerzeniu definicji ciała jako takiego?

Bardzo interesujące jest to, że nieprzerwanie produkujemy wizerunki. Nie ma w tym nic nowego, bo robimy to od bardzo dawna, ale nietrudno zauważyć, że ostatnio ta tendencja się wzmaga. Ze zdjęć na Facebooku możemy zrobić swój własny model 3D. Nietrudno też wyszukać znajomego, żeby zobaczyć jak wygląda jego lewy łokieć albo prawy bok. To jest też bardzo ciekawe w kontekście wirtualnej nieśmiertelności. Pozostaje po nas powidok, który trwa nie tylko w rodzinnych archiwaliach, ale również w internecie, gdzie ślad odciska się na długo w taki sposób, że daje innym złudzenie istnienia po śmierci.

Czy ten intensyfikujący się stale wzrost produkcji obrazów, łatwość z jaką można je wykonać oraz publicznie przedstawić, chociażby za sprawą demokratycznej platformy, jaką jest internet, uważasz za tendencję pozytywną? Czy jest to rodzaj inspiracji dla Ciebie jako artysty czy też przeciwnie, upatrujesz w niej zagrożenia dla sztuki, jej specyfiki, krótko mówiąc, tego, co oddzielać ją może od reszty działań. A może takiej specyfiki po prostu już nie ma lub być nie powinno?

Nie wartościuję tego. Jestem również daleki od tego, by mówić o tym co być powinno, a co nie. Niech sobie będzie i niech się zmienia jak chce. Co do inspiracji, to można ich szukać wszędzie, również w internecie. Dużo jest tam interesujących procesów, które można obserwować trochę jak w magicznej kuli.

Twoja praca stawia fotografię w relacji z trójwymiarowymi przedmiotami tworząc rodzaj foto-obiektu czy też instalacji.  Osoba odbiorcy, by w pełni doświadczyć dzieła, zaproszona jest do pochylenia się nad niewielkim lusterkiem, by potem przejść do połączonego z nim gałązką portretu.  W proces oglądania fotografii angażujesz więc całe ciało człowieka, jednocześnie wydłużając i rozbudowując typowo wzrokowy i chwilowy proces konfrontacji ze zdjęciem. Czemu służyć ma ów zabieg? Czy, posługując się terminami zaczerpniętymi z Beltinga, literalna „animacja” widza ma pomóc w symbolicznej „animacji obrazu”?

Współczesna rzeczywistość jest niesamowita. Przywiązanie do realności i chęci otrzymania prawdy miesza się z czymś bardzo odrealnionym. Surrealiści popłakaliby się ze szczęścia oglądając na zmianę TV i surfując w necie. Z jednej strony reality shows, gdzie sztuczność to zasada, z drugiej zerowa tolerancja dla nieprawdy na YouTubie. To bardzo ciekawy mix naszych czasów. Lustro, którego użyłem jest czymś w rodzaju pytania: czy odbicie jest naprawdę, czy może jest ono  obrazem, jak zdjęcie, którego użyłem w obiekcie. To właśnie lustro wprowadza odbiorcę w ruch, a obiekt jest formą wyrazu, która jest mi bardzo bliska. Poza ekran wychodzę, bo sama fotografia mnie zazwyczaj nudzi.

Nawiązując do myśli Beltinga, już samo ciało w swej formie zjawiskowej [na którą składa się chociażby mimika czy ubiór] jest obrazem, który przetwarzamy następnie w jego obraz-odbicie [Abbild]. Można więc powiedzieć, że obcując z obrazem [w tym wypadku rozumianym jako dzieło sztuki] mamy do czynienia z podwójnym obrazem czy też kopią kopii ciała w jedynej swej dostępnej nam zewnętrznej formie in effigie. Czy zatem można, według Ciebie, poprzez obraz przedstawić ciało jako takie? Jak w tym kontekście można rozumieć zastosowanie naturalnej gałązki w Twojej pracy?

Bardzo mocnym źródłem inspiracji jest dla mnie natura. W niej szukam pierwiastków łączących jakieś zagadnienia - opisujących rzeczy, które mnie interesują. Razem z moimi przyjaciółmi z grupy Zbiór Pusty pracujemy nad tematami ściśle powiązanymi właśnie z naturą. Gałązka w mojej pracy jest takim pierwiastkiem naturalnym, który definiuje zagadnienie. Albo raczej daje ćmiący przebłysk definicji; uchyla drzwi do interpretacji, która niekoniecznie musi być jedyna.

Czy możliwe jest zatem, że ciało może być jedynie doświadczane poza obrazem?

Zdecydowanie. Swoją drogą ciekawe, jak na to pytanie odpowiedziałby performer, dla którego relacja pomiędzy ciałem a obrazem może być zupełnie inna.

Zapraszamy do obejrzenia dokumentacji wystawy Urbild/Abbild na stronie fb Czarnego Kwadratu. 

Zapraszamy do obejrzenia katalogu towarzyszącego wystawie, który dostępny jest w lokalu_30. Można go również pobrać lub przeczytać w wersji online tutaj oraz poprzez kod QR. W katalogu przeczytać można teksty: właścicielki galerii lokal_30 Agnieszki Rayzacher, kuratorek projektu Anny Rowińskiej i Mileny Natalii Soporowskiej oraz prezesa Koła Naukowego IHS UW Czarny Kwadrat Sebastiana Gawłowskiego.

Dostępna jest również wersja PDF katalogu z okładką. 

Agnieszka Piotrowska (ur. 1985, Zabrze) – artystka sztuk wizualnych. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Dyplom magisterski (2013) obroniła z wyróżnieniem w pracowni działań interdyscyplinarnych adj. dr L. Tetli, oraz aneks w pracowni rysunku prof. J. Karbowniczka. Dyplom licencjacki (2012) obroniła również z wyróżnieniem w pracowni malarstwa prof. Z. Blukacza. Stypendystka Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, oraz laureatka Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Animatorka wielu działań kulturalnych (m.in. Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Wideo OZON oraz projektu Bush Telegraph). Członek grupy artystycznej OZON. Mieszka i pracuje w Katowicach. W swoich pracach interesuje ją najbardziej ciało ludzkie, w szczególności zaś jego aspekt chorobowy.

Projekt prezentowany na wystawie Urbild/Abbild jest połączeniem wielkoformatowych prac rysunkowych z serii Kartoteka (2012) oraz niewielkich fotografii z późniejszego cyklu Ciało Czarne (2013). Ekspresyjne, niemalże abstrakcyjne szkice przedstawiające skłębione ludzkie formy powstawały na podstawie zdjęć archiwalnych zdeformowanych, toczonych chorobą ciał. Sama autorka opisując swoje rysunki odnosi się do francuskiego przymiotnika lépreuse(trędowata) używanego do określenia sypiącej się fasady domu. Ciało staje się w tym kontekście niszczejącą powoli powierzchowną powłoką, pod którą kryje się napiętnowany z powodu deformacji podmiot. Manualne, subiektywne przetworzenie fotografii pełniących rolę użytkowych dokumentów sprawia, że stają się one niemalże nierozpoznawalną, atrakcyjną w swym wyrazie formą artystyczną, która na poziomie pierwszego wizualnego kontaktu nie zdradza swojego makabrycznego pochodzenia.

Projekt Ciało Czarne jest ściśle związany z opisanym powyżej cyklem Kartoteka. Składa się ze zdjęć prezentujących grafit używany przez artystkę przy wykonywaniu rysunków. Stylizując je na dokumentację badań angiograficznych (diagnostycznej metody służącej zobrazowaniu naczyń krwionośnych) Piotrowska gra z ludzką percepcją. Zabieg ten stanowi niejako odwrócenie strategii zastosowanej w przypadku Kartoteki. To, co niewinne i pozornie nieszkodliwe, staje się, poprzez odpowiednie operacje artystyczne, niepokojącym świadectwem patologii.

Prace Piotrowskiej aktualizują podstawową kwestię dialogu pomiędzy rzeczywistością a fotografią. Czyniąc ją, zarówno w Kartotece, jak i w Ciele Czarnym, punktem odniesienia bada jej możliwości reprezentacyjne skupiając się na kwestii postrzegania ludzkiej cielesności. 

Marta Mielcarek (ur. 1990) – studentka wydziału Sztuki Mediów i Scenografii na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Laureatka stypendium ufundowanego przez Fundusz Popierania Twórczości przy Stowarzyszeniu Twórczości Autorów ZAIKS. Stażystka w TR Warszawa. Brała udział w wystawach zrealizowanych wspólnie z Pracownią Działań Przestrzennych  prof. Mirosława Bałki. Jej prace brały udział w wystawach międzynarodowych między innymi w Masquarade (Centrum Fotografii, Sztokholm). Laureatka projektu Oto My, oto Oni, podczas którego jej fotografia została umieszczona na bilbordzie na stacji metra w Paryżu w czerwcu tego roku.

Prezentowana na wystawie Urbild/Abbild seria zdjęć Pamiątki (2013) Marty Mielcarek to przedstawione na fotografiach w sposób sterylny i surowy nieokreślone fragmenty, pozostałości po ciałach zwierząt. Zgodnie z myślą artystki, takie ”szczątki” mogą stanowić dla właścicieli pamiątki, pośmiertne relikwie, talizmany. Przechowywanie takich obiektów to próba pożegnania i oswojenia się ze stratą a także zamiana nieobecnego ciała w obraz, by w tej formie mógł dalej funkcjonować w społeczności.

Zdjęcia są jasne, przedstawione na nich szczątki wydają się efemeryczne i odrealnione. Pokazane przedmioty są niejednoznaczne i wymykają się opisowi – futro, kawałki ciała, drobne odłamki. Prace Mielcarek konfrontują ze sobą statyczną dokumentację z niepokojem wywołanym przez zetknięcie się z niezidentyfikowanym kawałkiem zwierzęcego ciała.

Pamiątki stają się śladem, który niemal rozpływa się w powietrzu i stając się coraz mniej widoczny wydaje się znikać na naszych oczach. Fotografie Mielcarek poruszają temat śmierci w antropologicznym znaczeniu obrazu śmierci. Pozostałości zwierząt są dla ich właścicieli odniesieniem do przeszłości a zarazem wciąż pewną obecnością.