#treny

Juliusz Słowacki – Balladyna

Puenta "nieszkolnego" Trenu XV Jana Kochanowskiego:

Tkwi w rogu skały wiatrom szalonym na wstręcie. Ten grób nie jest na martwym, ten martwy nie w grobie, Ale samże jest martwym, samże grobem sobie.

(motyw Niobe zamienionej z rozpaczy po śmierci jej dzieci w skałę)

Przygotowuję się do korepetycji z "Trenów" i od dłuższego czasu bardzo dręczy mnie przypis do Trenu VIII

Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, Moja droga Orszulo, tym zniknienim swoim. Pełno nas, a jakoby nikogo nie było: Jedną maluczką duszą* tak wiele ubyło.

dusza* (daw.) — w znaczeniu: „żywe stworzenie”; dawniej duszami nazywano ludzi, np. szlachcic posiadał wieś z określoną ilością dusz, czyli chłopów; jedną (…) duszą (…) ubyło: z jedną duszą ubyło. Jerzy Axer przekonująco dowodził, że jest to niejako odpowiedź na cytat z listu, który otrzymał Cicero od swojego przyjaciela Serwiusza Sulpicjusza. Przyjaciel pytał Cycerona cierpiącego po śmierci córki Tulii: „in unius (Jedną) mulierculae animula (maluczką duszą) [si] iactura facta est (ubyło), tanto opere [commoveris] (tak wiele)?”. Postać i dzieło Cycerona są ważne również w Trenie XVI i XIX. [przypis redakcyjny]

Biorąc pod uwagę biografię Jana Kochanowskiego, który był bogatym, wpływowym dyplomatą oraz jego popularność itd. robi na mnie wrażenie idea, że Orszulka nigdy nie istniała. Wystarczy mi fakt, że bardzo dobrze rozumiał bolączki swojej ery.

W niczym to nie umniejsza sile afektu. "Treny" to miejsce po dziecku w kulturze, która go nie dostrzegała za życia. Poeta zanegował cały światopogląd epoki i zapoczątkował nową stylistykę, testując starą.

Was at the salon yesterday and I got a new haircut. I love it. ♥️