#refleks

カーブミラーの反射（12月7日）

Çok bir şey kalmadı. Bir bilemedin iki seneye intihar ederim... Hayattan ve hayatın getirdiklerinden yoruldum. Nefes almak desen bir refleks... Geriye ne kaldı ?

  Bir bisiklete bindiğinizi varsayalım. Bu esnada hiç düşünmeksizin, hatta farkına bile varmaksızın bir sürü hareket yaparsınız. Bunlar, daha önce öğrendiklerinizin ve geçirdiğiniz denemelerin toplam halindeki sonuçlardır.

  Diyelim ki kızgın sayılacak kadar sıcak bir şeye dokundunuz. Sonra da parmağınızı hemen geri çektiniz. Bunu yaparken, parmağınızı çektiğinizi, çekmeniz gerektiğini düşünmemişsinizdir bile. Buradaki davranış tam anlamıyla bir reflekstir.

   Bir de karnınızın acıktığını, aç olduğunuzu düşünelim. Her seferinde tutup da kendi kendinize “acıktım, karnım aç, yiyecek bulmalıyım” demez, bir yolunu bularak karnınızı doyurmaya bakarsınız. Ne yapıp eder açlığınızı giderirsiniz. Buradaki davranış bir “içgüdü”dür.

  İnsanın besin arama, yavrusunu koruma, üreme gibi konulardaki davranışlarının sırf içgüdüsel olup olmadığı ruhbilimciler arasında tartışılan bir sorundur. Buna karşılık hayvanlarda bu tür içgüdüler olduğunu kesinlikle biliyoruz. İçgüdü, belirli bir şeyin o konuda hiç düşünülmeksizin yapılması diye tanımlanabilir. Ancak, buradaki “düşünmeksizin yapma” deyimi “bilinçsizlik” ile ilgili değildir. Aksine, bilinçaltı etkenlerin rolü söz konusudur.

  Bir içgüdüsel davranış, ne yapıp edilir mutlaka yerine getirilir. Çünkü o şeyi yapan yaratığın içinde kendini buna zorlayan doğal bir uyarı, dürtü vardır. Kısaca söylemek gerekirse, bütün hayvanlarda vücudun hayati bazı ihtiyaçlarının giderilmesini, karşılanmasını hedef tutan içgüdüsel davranışlar vardır.

Bir uyarana karşı gösterilen istek dışı otomatik tepkiye refleks adı verilir. Refleks şeklinde gerçekleşen birçok vücut fonksiyonu vardır. Bunlar kalıtsal refleksler ve kazanılmış refleksler olarak ikiye ayrılır.

 Kazanılmış refleksler; doğumdan sonra sürekli tekrarlanan bir uyarıya karşı sonradan kazanılan reflekslerdir. Beyin kabuğu tarafından öğrenilen bazı davranışlar, zamanla alışkanlık kazandırır ve omuriliğin denetiminde kazanılmış refleks haline gelir.

  Gözünüze bir şey yaklaşınca gözünüzü kırparsınız. Bulunduğunuz yerin ziyası birdenbire artarsa göz bebeğiniz küçülür ziya azalırsa büyür. Burnunuzun iç tarafını bir şey tahriş ederse aksırırsınız. Nefes borunuzun iç tarafına katı bir şey değerse öksürürsünüz. Bu sayılan neviden reaksiyonlara refleksler adı verilir. Bunlar bir tenbihe doğrudan doğruya mukabele olarak vukua gelirler, hiçbir arzu ve maksat olmaksızın. Mesela bir kimse ağzına bir şey alır ve tam dilinin arkasına götürdüğü zaman farkına varır ki bu şey zehirlidir; artık ne kadar istese, fayda etmez, o şeyi yutmamak elinden gelmez. Yutmanın aksi olan kusma da bazen arzumuz hilafına olarak vukua gelir. Diğer refleksler gibi bu da, tamamıyla kontrolümüz haricinde olarak vakı olur. Refleksler daima hareket şeklinde görünmezler.  Kolumuzdaki “dirsek sivrisi” denilen kemiğe vurulunca avucumuzda bir iğnelenme duyarız. Bazı refleksler, uzuvlarda vakı olurlar ki bunlar bir intizamsızlığa uğramadıkça kendilerini hissettirmezler. Bunun misalleri hazım sisteminde, teneffüste, kalp vurmasında görülür. Bu uzuvların faaliyetleri uyurken de, uyanıkken de devam eder ve birçok hallerde hatta dimağ mevcut olmadığı veya dimağla bu uzuvlar arasındaki rabıtalar kesildiği zaman bile bunların faaliyetleri devam eder.

 Biyoloji ve İnsan Hayatı (1933)

###

Derlediklerim:

https://youtu.be/Z3jo-Y8dHF0

 https://youtu.be/wxk7u1j1Xo8

 https://youtu.be/4Kt5RPFDPtg

 https://youtu.be/_4LNzxUnn4s