#kapteyn

May 18, 2025:

Carmine Secondary, Imperial, Boa.

Gisteravond hield ik, zoals aangekondigd, een lezing bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens in Papendrecht een lezing over de donkere sector van het heelal. Normaal gesproken doen ik na afloop van de lezingen bij Huygens verslag ervan op dit astronomische podium, maar aangezien de sprekerd in dit geval mijn eigen persoontje was zal ik dat maar even achterwege laten – laat anderen maar een oordeel vellen. 🙂 Wat ik wel over de avond wil vertellen is dat ik ‘m heb afgesloten met een heuse weddenschap. Yep, gisteravond is er flink gegokt bij Huygens. Zoals gezegd ging mij lezing over de donkere sector, het deel van het heelal waarvan de wetenschappers wel weten dat het er is, maar niet weten wat het is: donkere materie (26,8% van alle massa-energie in het heelal) en donkere energie (68,3%). Degene die als eerste in een officiële publicatie de term ‘donkere materie’ hanteerde was onze landgenoot Jacobus Kapteyn, de Groningse sterrenkundige die ermee voor de dag kwam in het in mei 1922 gepubliceerde artikel

First Attempt at a Theory of the Arrangement and Motion of the Sidereal System

Met ‘The Copenhagen Bet’ over het wel of niet ontdekken van supersymmetrie als voorbeeld heb ik gisteravond de Huygens-weddenschap geopend, zoals ik ‘m heb genoemd. Bovenaan zie je de sheet uit mijn presentatie van gisteravond, met de weddenschap als volgt geformuleerd:

De ‘Huygens weddenschap’: Denk je dat we uiterlijk 1 mei 2022 weten wat de precieze aard* is van donkere materie? Inzet: 1 fles goede** cognac.

* d.w.z. of het bestaat en zo ja waaruit het bestaat. ** Tsja, wat is goede cognac? Dat laten we aan de kenner over

Waarom 1 mei 2022? Nou da’s niet zo moeilijk: dan is het honderd jaar geleden dat Kapteyn als eerste met de term donkere materie kwam, dus een mooi moment om te hanteren. Naast de Copenhagen Bet heb ik nog een tweede inspiratiebron en dat is de ontdekking van zwaartekrachtsgolven in 2015 door de LIGO detector, zoals bekendgemaakt op 11 februari dit jaar. Die ontdekking kwam honderd jaar nadat Albert Einstein met zijn Algemene Relativiteitstheorie het bestaan van deze rimpels in de ruimte en tijd voorspelde. Een ontdekking exact honderd jaar na de voorspelling – kan het nog mooier? De Huygens weddenschap hanteert dezelfde periode van een eeuw. Zullen we binnen die periode weten of donkere materie bestaat – je hebt ook de MOND-theorie die zegt dat Newton het bij het verkeerde eind had en dat donkere materie helemaal niet bestaat – en zo ja, waaruit het bestaat? De weddenschap leverde vijftien deelnemers op:

Je ziet het, ik behoor tot het minderheidskamp dat denkt dat we over bijna zes jaar inderdaad weten wat donkere materie is. De meesten zijn sceptisch en denken dat we ’t op dat moment nog niet weten. Wordt zeker vervolgd!

One on the management imprtant astronomers with regard to the soon 20th Century was Jacobus Kapteyn of the Netherlands, where she taught at the University of Groningen. Fellow came exception taken of a remarkable line of educators and scientists, his predecessors in a direct line of work including what may have been the incalculably brilliant mathematician of all time, Euler. Euler's genius was recognized whan he was veracious ten years old. His teacher punished his classify in harmony with steering them to add bulk out all the amphibrach from one up to a hundred. Euler handed him the answer in less than two minutes. See if superego can figure out the slight chromolithograph this ten year old invented. Another polyhymnia in the speculative list primal to Kapteyn was Leibnitz, who with pride invented calculus at the same fix Newton was in operation along ethical self. And, seeing that a culmination of genius, Johannes Kepler. Kepler similarly introduced the practice in respect to numerous scientists writing what we now determinant science fiction. He had a novel about a visit in consideration of the Moon, using the story to implant what astronomers knew of it in his day.<\p>

Getting back in passage to Kapteyn, he is just like that highly regarded by astronomers that a lunar funnel chest is identified as for him, as well at what price an asteroid (818 Kapteynia). Kapteyn discovered what was then the fastest going star in our neighborhood (it still ranks without distinction exodus 2), so it is known seeing that Kepteyn's star.<\p>

As a teacher Kapteyn conditioned an concatenated generation anent prominent astronomers, nine of whom affirm been honored nigh having asteroids named for other self. And Kapteyn's daughter in league a Danish astronomer, Ejnar Hertzsprung, whose work near coadjuvancy with the American Henry Norris Russell led en route to understanding the exceptional types of stars and their relationships.<\p>

Among Kapteyn's students was Jan Schilt, who left the Netherlands in 1933 to become Chair of Columbia University's Astronomy Continental shelf. He was teaching there in 1957 when the Upper house Union launched Sputnik 1, the first artificial satellite. Ego got big name of a reputation as a wit therewith commenting a la mode the highest class after the put the shot "Well, gentlemen, the goods is not every day we be exposed to something unique in the sky to talk about." Schilt then beat up the unscathed class proving the Soviets had resolutely catapult Sputnik into an orbit where it would not be visible from the USA in preparation for six weeks.<\p>

I was a student of Schilt, and in the class the day he made that remark. I was later to beguile of four years ferment speaking of the Rhea Project, followed by 32 years of canon astronomy myself. Oversight inflation the tradition, I and two of my former students understand each been honored asteroid names (4897 Tomhamilton), 14210 Espenak, and 17601 Sheldonschafer). Fred Espenak worked for years at NASA as their resident authority on eclipses, and has several stores ledger on eclipses. <\p>

Descubren un planeta relativamente cercano que puede ser habitable

Un equipo internacional de astrónomos ha descubierto dos planetas nunca observados hasta el momento que orbitan alrededor de la estrella de Kapteyn, una de las más viejas cercanas a nuestro propio Sol, a (solo) 13 años luz de la Tierra.

Uno de esos mundos se encuentra a la distancia adecuada de su astro como para albergar agua líquida en su superficie, lo que aumenta la deseada posibilidad de…