#hissedar

Rüçhan kuponu, bir şirketin sermaye artırımı gerçekleştirdiği durumlarda, mevcut hissedarlara tanınan rüçhan hakkını kullanmaları için verilen bir belgedir. Bu kupon, hissedarların yeni çıkarılacak hisse senetlerini, belirli bir fiyat üzerinden öncelikli olarak satın alma hakkını temsil eder. Rüçhan kuponları, şirketlerin büyüme ve finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullandığı önemli bir…

Amerika’da “Operating Agreement”/ Türkiye’de Hissedarlar Sözleşmesi

Son zamanlarda girişimciler arasında oldukça popüler olan bir sözleşme türü var. Üstelik bu sözleşme sadece Türkiye’de değil Amerika’da da oldukça yaygın. Hangi sözleşmeden bahsediyorum. Tabi ki hissedarlar sözleşmesinden. Bu sözleşme çeşitli isimler altında tanımlanabilirken Amerika’da en çok kullanılan hali “Operating Agreement’ dır”. Hissedarlar sözleşmesiyle “Operating Agreement” farklı hukuk sistemlerine ait olmalarına rağmen birçok ortak özelliklere sahiptir. Bu yazımızda iki sözleşme arasında ki benzerlikler ve farklılıkları değerlendirerek bu sözleşmelerin neden bu kadar popüler olduğunu anlatacağız.

1.    Hissedarlar Sözleşmesi

Hissedarlar sözleşmesi pandemiyle beraber gelen ve artan risk ortamının da etkisiyle girişimcilerin mevcut veya ileride oluşması muhtemel risklerin bertaraf etmek için başvurduğu bir sözleşme türüdür. Hissedarlar sözleşmesi şirketlerin pay sahipleri ya da ileride olabilecek pay sahipleri arasında yapılır. Hissedarların kendi arasında ki iç ilişkileri düsenler ve şirket ana sözleşmesiyle düzenlenemeyen tüm hususların düzenlenmesine yardımcı olur.

1.1.        Sözleşme Sadece Tarafları Bağlar

Hissedarlar sözleşmesi sadece kendisini imzalayan taraflar arasında bağlayıcılık sağlar ve herkese karşı ileri sürülemez, sadece iç ilişkileri düzenleyebilir. Hissedarlar sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu’nda yer alan sözleşme serbestisi ilkesine tabidir. Bu sözleşmeyi imzalamak zorunlu olmayıp, hissedarların risk minimizasyonu için hayati öneme sahiptir. Özetle, şirket hissedarları bu sözleşmeyi imzalayıp imzalamamakta, sözleşme hükümlerini yazılı hale getirip getirmemekte tamamen serbesttir.

1.2.        Atipik Sözleşme Yapısı

Bu tür sözleşmeler geçerliliği herhangi bir şarta bağlı olmayan atipik bir sözleşme yapısına sahiptir Türk Borçlar Kanunu’nda bu tür sözleşmeler için özel bir şekil şartı belirlenmemiştir. Bu sözleşme hem yazılı hem de sözlü olarak yapılabilir. Ancak ispat için yazılı olması ortaklar için avantaj sağlar.

2.    Operating Agreement

Gelelim “Operating Agreement” olarak isimlendirilen sözleşmelere… Operating Agreement yukarıda detaylıca bahsettiğimiz hissedarlar sözleşmesinin Amerika’da ve Amerikan hukukunda en çok karşılaşılan türlerinden bir tanesidir. Hissedarlar sözleşmesinin Amerika’da ki karşılığı olsa da birçok isim altında farklı şirket türlerine göre bu sözleşmeyle karşılaşılması mümkündür.

2.1. Yazılı Olması Zorunluluğu Yoktur

Operating Agreement aynı Türk Hukuku’nda olduğu gibi yazılı olması zorunlu olmayan hissedarlar arasında birçok konuyu düzenlemek için yapılan bir sözleşme türüdür. Operating Agreement özellikle Limited Liability Company, bizde ki karşılığıyla Limited şirketler için, sıklıkla tercih edilen ve şirket yapısını baştan sona düzenleyen bir sözleşmedir, şirket ve adres bilgileri dışında birçok kural Limited şirketlerde bu sözleşmeyle belirlenir.

2.2. Esnek Yönetim Yapısı için İdeal Bir Sözleşme Yapısı

Limited Liability Company (Limted şirket) esnek bir yapıya sahip ve yönetim yapısı, yönetim karaları dahil birçok kararların ortakların (member) özgür iradesine bırakıldığı sınırlı sorumlu ortaklarından (member) bağımsız varlığa sahip olan bir şirket türüdür. Türk hukukunda ki Limited şirket yapısına benzer özellikler gösterse de Amerika’da Limited şirket yönetimi hakkında neredeyse çok az kural bulunup birçok kural ortakların somutlaştırması için bırakılmıştır. Yönetim kararları nasıl alınacak, hangi ortak (member) şirkete girebilecek, yeni ortak alımı için şartlar ne olacak, şirket toplantılarına katılım nasıl sağlanacak, ortakların hakları neler olacak, şirket kim tarafından nasıl yönetilecek, kaç yönetici, müdür olacak, ortaklar arası mali ilişkiler nasıl düzenlenecek, kar dağıtımı, hangi ortağın hangi oranda haklara sahip olacak, mali yıl ne olacak, şirket ortaklar tarafından mı yoksa tek bir yönetici tarafından mı yönetilecek, şirketin tüm ortaklar tarafından yönetileceği varsayımında hangi ortak hangi oranda yönetimde hak sahibi olacak gibi tüm hususlar Operating Agreement ile belirlenir.

2.3. Özet

Özetle Operating Agreement Limited Liability (Limited şirket) için esnek yönetim yapısına uygun olarak şirkete dair birçok kuralların belirlendiği, yapılması zorunlu olmayan, ancak tüm ortakların (member) hak ve paylarını koruyan, şekle tabi olmayan bir sözleşme türüdür. Özellikle günümüzde küreselleşen yapı ve şirketler için artan riskler girişimcileri bir seçenek aramaya yönlendirmiş, o seçenek de Operating Agreement olmuştur. Amerika’da özellikle yazılım sektöründe kurulan Limited Liability Company (Limited şirket) ler için bu sözleşme oldukça popüler bir seçeneğe dönüşmüştür.

3.    Sonuç

Pay Sahiplerinin Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı

Anonim Şirketlerin nitelikleri gereğince çoğu zaman şirket pay sahipleri ile yöneticiler aynı kişiler olmayabilir. Özellikle kimi pay sahipleri daha küçük paya sahip olarak şirket işlemlerinde söz sahibi olma hakkına da sahip olamayabilirler. Yine aynı zamanda sadece yatırım amaçlı olarak pay sahipliği bulunan ve şirket yönetimi ile ilgilenmeyen pay sahipleri de bulunabilir. 6102 sayılı Türk…

Anonim Şirketlerin nitelikleri gereğince çoğu zaman şirket pay sahipleri ile yöneticiler aynı kişiler olmayabilir. Özellikle kimi pay sahipleri daha küçük paya sahip olarak şirket işlemlerinde söz sahibi olma hakkına da sahip olamayabilirler. Yine aynı zamanda sadece yatırım amaçlı olarak pay sahipliği bulunan ve şirket yönetimi ile ilgilenmeyen pay sahipleri de bulunabilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”)ile Anonim Şirket pay sahiplerine şirketin idari ve finansal vaziyeti ile ilgili bilgi alma ve inceleme hakkı tanınmıştır.

1. Bilgi Akma Hakkı

Pay sahibinin haklarını bilinçli bir biçimde kullanabilmesi ve genel kurulda iradesini doğru verilerle kullanabilmesi amacına hizmet eden bilgi alma hakkının konusunu, yönetim ve denetim faaliyetleri içinde değerlendirilebilecek tüm işler ve işlemler oluşturur. Pay sahiplerinin şirketin faaliyetleri ve içinde bulunduğu finansal ve ekonomik durumdan haberdar olma ihtiyaçları ve yönetimin karar ve işlemleri ile şirket hesaplarının denetlenmesine ilişkin tüm hususlar ve faaliyet raporunun kapsamına giren mevcut ve geleceğe ilişkin personel politikası, yapısal değişiklikler ve organizasyon değişikliklerine ilişkin işletme stratejisi, araştırma ve geliştirme konuları bilgi alma hakkının kapsamında kabul edilir[1]. Bilgi alma hakkının konu bakımından bir sınırı olmadığı kabul edilmektedir[2].

Bilgi verme yükümlülüğünde olanlar şirket işlemleri ile ilgili olarak Şirket Yönetim Kurulu, denetim işleri ile ilgili olarak da Denetim Kurulu ya da Denetçilerdir.

Bilgi Alma Hakkının sınırı yine TTK’nın 437. Maddesi ile düzenlenmiş ve Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebileceği düzenlenmiştir. Anılan düzenlemenin gerekçesindeki açıklamalarda kabul edilmesi gereken ölçüt hakkında, Şirket sırrında, rakip bir şirketin bilmediği, öğrenmemesi gereken, şirketin zararına kullanabileceği, elde etmek için çalıştığı, peşinde olabileceği “bilgi” ölçüsü kabul edilebilir. Rakiplerin ulaşabileceği, çeşitli kaynaklar aracılığı ile elde edebileceği, verileri ve bilgileri kullanarak yorumlama/ değerleme ile çıkarabileceği bilgiler sır olamaz. Şirket menfaatlerinin zarara uğraması, şirket işletmesinin, bağlı şirketlerinin, müşteriler çevresinin, dağıtım kanallarının ve ilişkilerinin vs.’nin kayba uğraması veya bu nitelikte pek de uzak olmayan bir tehlikenin varlığı demektir. Zarar ile sadece malvarlığı zararı kastedilmemiştir.

Anılan düzenleme pay sahiplerinin bilgi alma hakkının sınırını belirlemektedir. Bilgi alma talebinin iletilmesi üzerinde Yönetim Kurulu veya Denetleme Kurulu/Denetçi tarafından talebin herhangi bir neden ile ya da gerekçesiz ve keyfi olarak reddedilmesi uygun olmayacaktır. Bu anlamda talebin değerlendirilmesinde mutlaka talep edilen bilginin paylaşılması durumunda “şirket sırrı” ve “korunmaya değer şirket menfaatleri” kriterlerine uygun bir değerlendirme yapılarak verilecek kararın gerekçelendirilmesi uygun olacaktır. Yapılacak değerlendirmede pay sahipleri arasındaki eşitlik ilkesine de dikkat edilmelidir. Yönetim Kurulu veya Denetleme Kurulu/Denetçi tarafından bir pay sahibine açıklanan herhangi bir bilginin diğer pay sahipleri hakkında açıklanmasından geri durulamayacağı açıktır. Diğer taraftan yine yetkili tarafından kamuoyu ile paylaşılan ya da faaliyet raporunda geçen herhangi bir bilginin de şirket sırrı olarak değerlendirilebilmesi olanaklı değildir. Bilginin “şirket sırrı” ya da “korunmaya değer şirket menfaatleri” kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi nesnel, objektif ve dar anlamda yapılmadı gerekecektir.

TTK’nın 437. Maddesi ile düzenlenen bilgi alma hakkı şirketin genel kurulunda talep edilebilir. Yasa metninde her ne kadar talebin genel kurulda iletileceği belirtilmiş ise de yetkili kurul tarafından kendisine yöneltlen talebin her zaman kabul edilmesi olanaklıdır. Herhangi bir pay sahibi tarafından daha önce genel kurul dışında bir konu ile ilgili bilgi verilmiş ise başka bir pay sahibi tarafından aynı konu hakkındaki bilgi talebinin aynı kapsam ve ayrıntıda cevaplanması zorunludur. Ancak genel kurul dışında verilen bilginin pay sahibine bu sıfatı ile verilmiş olması gerekir. Hisse sahibi olmasına karşın bilgi paylaşımının başka bir amaç ve sıfat ile paylaşılması durumunda bu kural uygulanmaz.

2. İnceleme Hakkı

TTK’nın 437. Maddesi uyarınca, şirkete ait finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Pay sahipleri genel kuruldan önce gündem ve şirketin durumu ile ilgili olarak inceleme imkanına kavuşur.

Finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.

Genel kurulda iletilen bilgi talebi kapsamında kalan şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının genel kurulun açık izni veya yönetim kurulu tarafından verilecek karar ile incelenmesi mümkündür. Bu takdirde yapılacak inceleme yalnızca bilgi talebi kapsamı ve konusu ile sınırlıdır. Yine izin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir. Zira pay sahibi tarafından istenilen bilgi ve inceleme talebi belli mesleki uzmanlığı gerektirebileceğinden uzman marifeti ile yapılmayan incelemenin sonuç doğuramaması olasıdır.

3. Talebin Reddi

Pay sahibin bilgi alma ve inceleme hakkı, şirket esas sözleşmesi ile veya Genel Kurul, Yönetim Kurulu ya da herhangi bir kurul kararı ile sınırlandırılamaz ve ortadan kaldırılamazdır.

Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen veya gereği gibi bilgi alamayan pay sahibi, red kararını izleyen on gün içinde Mahkemeden bilgi verilmesine karar verilmesini isteyebilir. Mahkeme tarafından yapılacak inceleme sonucunda bilgi alma veya inceleme hakkının kullandırılmamasının haklılığı değerlendirilerek aksi durumda bilgi verilmesine ya da inceleme yapılmasına dair karar verebilecektir.

[1] Prof.Dr.Oğuz Atalay, Anonı̇m Şı̇rketlerde Bı̇lgı̇ Alma Ve İnceleme Haklarının Mahkeme Aracılığıyla Kullanılması

[2] Kaya, s. 202, 235; Öztek, s. 305-306; Tekinalp (Poroy/Çamoğlu), N. 1007; Usluel, s. 166.

Facebook yatırımcısı Zuckerberg’i şirketi diktatörlükle yönetmekle suçladı

Facebook yatırımcıları, kurucu CEO Mark Zuckerberg’in Facebook üzerindeki elde ettiği tartışmasız güç ve kontrolden rahatsız. Yatırımcılar iki sınıflı hisse yapısının sona ermesi gerektiğini düşünüyor

Cambridge Analtyica veri skandalı sonrasında Facebook yatırımcıları çatlak sesler çıkarıyor. Bir yatırımcı, CEO Mark Zuckerberg’in yönetimine diktatörlük benzetmesinde bulundu.

Facebook yatırımcısı Zuckerberg’i şirketi diktatörlükle yönetmekle suçladı

Facebook yatırımcıları, kurucu CEO Mark Zuckerberg’in Facebook üzerindeki elde ettiği tartışmasız güç ve kontrolden rahatsız. Yatırımcılar iki sınıflı hisse yapısının sona ermesi gerektiğini düşünüyor

Cambridge Analtyica veri skandalı sonrasında Facebook yatırımcıları çatlak sesler çıkarıyor. Bir yatırımcı, CEO Mark Zuckerberg’in yönetimine diktatörlük benzetmesinde bulundu.

Apni Muskurahat Ka Hissedar Bana Lo Mujhe, Din Raat Jisme Uljhe Raho Wo Karobar Bana Lo Mujhe, Dil Ke Aashiyaano Me Umar Bhar Na Sahi, Bas Kuch Waqt Ka Kirayedar Bana Lo Mujhe….. –Abhishek Maurya