#handelsoorlog

Een tsunami van liquiditeiten ?

Tot grote verbazing van veel marktpartijen zijn de risicovolle activa in de afgelopen weken en maanden gestegen. Met dank aan de centrale banken die terug liquiditeiten in de markten pompen.

Wereldeconomie

De nieuwe pieken in de aandelenkoersen en de daling van de kredietspreads passen niet helemaal in het verhaal van een neergaande wereldeconomie. De belangrijkste boosdoener van de zwakke groei…

Forecast – Welke gevolgen zal de handelsoorlog hebben?

De Olieprijs zet de beurzen onder druk, maar over het algemeen gaat het redelijk goed op de beurs. Gelet op de kostprijs van de handelsoorlog, zijn de meeste beleggers er blijkbaar van overtuigd dat de centrale banken ter hulp zullen snellen met agressieve monetaire stimulusmaatregelen,” zegt Luca Paolini, chief strategist bij Pictet Asset Management. We delen hun optimisme niet. Je kan hun visie…

De “dekolonisatie van de geest” vormt een belangrijk motief binnen de westerse cultuuroorlogen. In de metropolen van de voormalige koloniale grootmachten pleiten zowel roomblanke hipsterliberalen als postkoloniale neofieten van de westerse cultuurbourgeoisie voor ‘het einde van de witte wereld’, naar het manifest van Olivia Umurerwa Rutazibwa. Deze cultuuroorlogen spelen zich echter in hoofdzaak af in de hoofden van de bevoorrechte klasse binnen een systeem –het kapitalisme – dat in essentie kleurenblind is. Kenmerkend is het ontbreken van een daadwerkelijke band met de materiële dialectiek en de reële geografie van het wereldsysteem.  De denkkaders blijven ingebed in machtsstructuren, die zuiver psychologisch zijn, en culturele hiërarchieën, inherent aan de noblesse de robe die haar weg naar boven probeert te bannen binnen het kader van de talrijke bullshit jobs van de westerse grootstad. Stakeholders bevinden zich in de hogere middenklasse en alles wat zich daarboven situeert, waarbinnen bepaalde identitaire subgroepen op zoek zijn naar een vlottere toegang tot een opwaartse sociale mobiliteit. Het contrast met de historische dekolonisatiebewegingen, die Afrika van het juk van het kapitalisme en imperialisme hebben bevrijd door middel van een nationale bevrijdingsstrijd en een mobiliserend sociaal project, is in essentie zeer groot. Het gaat hier om een puur westers cultureel fenomeen, ontsproten aan geesten die zich situeren binnen een denkkader dat inherent liberaal is. Naar een materiële emancipatie van naties en continenten wordt niet gestreefd, wel naar het herschikken van interindividuele hiërarchieën op basis van culturele achtergronden en psychologische identiteitskwesties. Vreemd genoeg is er de laatste tijd een belangrijke uitzondering op die regel: China. Hier wordt zowaar een herkolonisatie van de voormalige Britse kroonkolonie Hong Kong als wenselijk gepropageerd. Ineens blijken concepten als ‘vrijheid’ en ‘rechtvaardigheid’ in de omgekeerde richting te werken. Westerse politici, pers en allerhande influencers op de sociale media lijken superlatieven te kort te komen voor de ‘vrijheidsbeweging’, in wat in feite een semi-onafhankelijke stadstaat is die niet lijkt te kunnen loskomen van de erfenis van haar koloniaal verleden. In 1997 droegen de Britten hun kroonkolonie over aan de Chinese Volksrepubliek. Hierbij werd overeengekomen dat dit volgens het principe van “één land, twee systemen” zou geschieden. Waar de Chinezen van het vastenland vanaf 1949 waren geëvolueerd binnen de socialistische traditie van de Chinese Volksrepubliek, waren de inwoners van Hong Kong al die tijd in de westerse, liberale traditie van het Britse Rijk gebleven. Na de hereniging van de kroonkolonie met het moederland bleef deze divergentie in systemen in grote lijnen gehandhaafd. Nu het liberalisme wereldwijd echter steeds meer in vraag wordt gesteld, ligt een verdere integratie van de stad binnen het systeem van socialisme met Chinese karakteristieken voor de hand. Deze integratie lijkt echter een werk van lange adem te gaan worden. In 2014 en ook dit jaar kwamen grootschalige protestbewegingen op gang, die in het westen steevast gekarakteriseerd worden als “democratische burgerbewegingen”. Tegenstanders wijzen dan weer op de nodige parallellen met de kleurenrevoluties die Oost-Europa de voorbije jaren grondig hebben hertekend. De strijd om Hong Kong lijkt vooral een ideologische strijd te zijn, waarbij geopolitieke belangen primeren en buitenlandse inmenging een essentiële factor blijkt. Chinese beschaving en Europees kolonialisme De Chinese beschaving is vele millennia oud en hoefde tijdens het grootste deel van de gekende geschiedenis niet onder te doen voor Europa op het vlak van technologische ontwikkeling en culturele verfijning, wel integendeel. Verschillende rijken en dynastieën heersten doorheen de geschiedenis over het grondgebied van de huidige Volksrepubliek; nu weer verenigd, dan weer verdeeld. De Chinese geschiedenis neemt een aanvang in de provincies Henan en Shanxi met de Xia-dynastie, tussen 2205 en 1766 v.C. Hierna vestigde de Shang-dynastie in het noordoosten van China haar macht. In het begin situeerde het zwaartepunt zich in het noordoosten van China. Vanaf de Qin- en de Han-dynastieën strekte de macht van de keizers zich ook in zuidelijke richting uit. Vanaf de opkomst van de Mongoolse Yuan-dynastie in de dertiende eeuw overheersten zij een steeds groter deel van het huidige China.  De daaropvolgende Ming- en Qing-dynastieën zwaaiden de scepter over het grootste deel van de huidige Volksrepubliek, inclusief een protectoraat over Tibet vanaf de Qing. De Qing-dynastie werd ook wel de Mantsjoe-dynastie genoemd, vanwege haar wortels in noordelijke Mantsjoerije. Net als bij de Yuan-dynastie waren er etnische banden met de Mongolen, die zich tot het Tibetaans boeddhisme hadden bekeerd. Deze dynastie was de tweede die niet werd gesticht door Han-Chinezen. Aanvankelijk werd de nieuwe dynastie voortgestuwd door een gunstige conjunctuur. Het Qing-rijk was veel groter dan dat van de Ming-dynastie. Tussen 1644 en 1910 verdubbelde de bevolking. Niet enkel Han-Chinezen, maar ook Mongolen, Tibetanen, Oeigoeren en inheemse groepen in Taiwan maakten deel uit van het Chinese rijk. De Qing slaagden erin opstanden in Zuid-China, Centraal-Azië en Taiwan te onderdrukken en het Amur-bekken ten zuidwesten van het Baikalmeer uit de handen van de Russische kozakken te houden. Vanaf dat moment lag de territoriale balans tussen de Russen en Chinezen in het noorden van Eurazië grosso modo vast.

Maar de Qing-dynastie was tevens degene die in toenemende mate te maken kreeg met de westerse zeevarende mogendheden en hun immer expanderende systeem van mercantilisme, handelskapitalisme en kolonialisme. In de zestiende eeuw vonden de Spanjaarden en Portugezen hun weg naar China. Niet lang daarna volgden de Hollanders en Engelsen. Van in het begin waren de ethische grondslagen waarop de Sino-Europese verhoudingen berustten van eerder bedenkelijke aard. De handelsgeest van de West-Europese thalassocratieën ontaardde al snel in imperialisme en drugshandel. China was een sterke staat met een bloeiende landbouweconomie, een sterke administratie met grote steden en een hoge graad van technologische ontwikkeling. In tegenstelling tot andere continenten, waar de Europeanen hun voorwaarden manu militari konden opdringen, wist China de toegang tot het land voor de buitenlandse handelaars aanvankelijk te beperken. De Europeanen waren in de eerste helft van de zeventiende eeuw enkel welkom in Macau en in Kanton (Guangzhou), en niet eens gedurende het ganse jaar. Chinese thee was evenwel een felbegeerd product in Europa, voornamelijk in Groot-Brittannië. De handelsbalans met de Engelsen was dan ook negatief. De Europeanen kochten naast thee ook porselein en lakwerk aan. Maar de Chinese samenleving had weinig behoefte aan de producten van de Europeanen. Enkel naar katoen en vuurwapens bestond een zekere vraag. Daarom schakelden de Engelsen over op drugshandel. In toenemende mate begonnen ze opium in te voeren, dat werd aangekocht in het Midden-Oosten. Dit stimuleerde de vraag, waardoor rond 1800 zo’n 12 miljoen opiumverslaafden aanwezig waren in het Chinese rijk. De Engelsen keken op hun beurt tegen een handelsoverschot aan. De Chinese overheid maakte zich in toenemende mate zorgen over het stijgende drugsgebruik onder de hogere klassen en de demoraliserende effecten ervan. Niet alleen wisten de Europeanen zo een strategisch economisch voordeel te bewerkstelligen, waarbij het zilver in toenemende mate uit China wegstroomde; ook slaagden ze er in een deel van de Chinese elites te corrumperen en de samenleving in toenemende mate te ontwrichten. Aan het eind van de achttiende eeuw werden de bepalingen van de Chinese overheid ten aanzien van het verhandelen en gebruiken van opium dan ook aanzienlijk strenger. Dit frustreerde de Europeanen, maar wat hen nog wel het meeste dwarszat, was de beperkte toegang tot de Chinese havens. Daarom brak in 1840 de Eerste Opiumoorlog uit. Aanleiding vormde een incident waarbij de hoge Chinese ambtenaar Lin Zexu de volledige opiumvoorraad van de Engelse handelaars in Kanton in beslag liet nemen en vernietigen. Voor de Engelsen was dit een aanleiding om China de oorlog te verklaren. De superieure bewapening van de Engelse vloot wist de Chinezen al snel naar de onderhandelingstafel te brengen. In januari 1841 gaven de Chinezen toe om Hong Kong aan de Britten te schenken en een schadevergoeding van zes miljoen pond te betalen. Marxistische theoretici onderscheiden vijf fasen in de Chinese geschiedenis: een prehistorische stammenmaatschappij (het Paleolithcum/Neolithicum), een slavenhoudersmaatschappij (de Xia-, Shang- en Zhou-dynastieën), een feodale maatschappij (tot 1840), een semi-koloniale fase (1840-1949) en een socialistische fase. Deze laatste brak aan in 1949, met de stichting van de Volksrepubliek China, en loopt door tot in het heden. De semi-koloniale fase brak aan met de Eerste Opiumoorlog, toen de Britten China voor de Europese kolonisatoren openbraken en Hong Kong in Britse handen viel. Eén land, twee systemen Vanaf 1842 maakte Hong Kong officieel deel uit van het Britse Rijk. Na de Eerste Opiumoorlog ging het snel bergaf met de Qing-dynastie en werden de Chinezen steeds verder in het defensief gedrongen. Er volgde een Tweede Opiumoorlog, waarbij de Britten hun bezit op het schiereiland Kowloon verder uitbreidden. In 1898 werden daarbij de zogenaamde New Territories gevoegd, die voor 99 jaar aan het Verenigd Koninkrijk “verhuurd” werden. Het betrof een groot stuk vastenland ten noorden van Hong Kong en een 200-tal eilanden rondom het schiereiland. Het Chinese keizerrijk raakte ondertussen verder in verval. In 1913 werd de laatste Chinese keizer afgezet en de republiek uitgeroepen. Het Kwomintang-regime kwam aan de macht, met vanaf  1927 Chiang Kai-Shek als partijleider en sterke man. Een breuk binnen de Kwomintang leidde tot een afscheiding van de communisten, die aanvankelijk deel van uitmaakten van de coalitie. Hierop verbrak de Sovjetunie alle banden met de Kwomintang. Na de Japanse inval in Mantsjoerije in 1931 en het uitbreken van de Tweede Japans-Chinese oorlog raakte het westen van de republiek onderhevig aan een bijzonder agressieve vorm van Japans imperialisme, met de verwoesting van Nanking in 1937 als bloederig dieptepunt. Na afloop van de Tweede Wereldoorlog brak een burgeroorlog uit tussen de communisten en nationalisten. De communisten behaalden de eindoverwinning en vestigden de Chinese Volksrepubliek. Het Kwomintang-regime trok zich terug op het eiland Formosa, stichtte de staat Taiwan en eigende zich de erftitel “Republiek China” toe. Hong Kong bleef op zijn beurt in Britse handen. De Volksrepubliek mengde zich in 1950 in de Koreaanse Oorlog en raakte aldus betrokken in de Koude Oorlog, die de wereld verdeelde in een kapitalistisch westers blok en een communistisch oosters blok. Van de jaren ’50 tot ’70 hield de Chinese Volksrepubliek de strategie aan om zich niet te veel met de Britse kroonkolonie te bemoeien. Buiten de gebruikelijke spionage-activiteiten kon de stadstaat zich onafhankelijk ontwikkelen, zonder al te veel inmenging van het vasteland. Industrialisatie trad in vanaf de jaren ’50, en in de jaren ’70 werd Hong Kong een belangrijk productiecentrum voor textiel en kledij. De relaties tussen China en het westen verbeterden ondertussen aanzienlijk, en vanaf 1978 opende de Volksrepubliek de grenzen voor handel met Hong Kong. De handel tussen beide groeide vanaf dan exponentieel met zo’n 28% per jaar. Onder Deng Xiaoping begonnen onderhandelingen met Margaret Tatcher over de overdracht van Hong Kong. In 1982 werd een overeenkomst gesloten en in 1997 werd Hong Kong overgedragen aan de Volksrepubliek. Dit gebeurde volgens het principe van “één land, twee systemen”, dat door Deng Xiaoping was bedacht. Hierbij mochten Hong Kong en Macau gedurende 50 jaar hun eigen politieke en economische structuren mochten handhaven, terwijl in de Volksrepubliek het systeem van socialisme met Chinese karakteristieken van kracht bleef. Dat de socialismehaatster Tatcher hiermee akkoord kon gaan blijft een opvallend gegeven, maar sinds 1997 is er in ieder geval sprake van een enclave van westers economisch liberalisme en kapitalisme, met een eigen dollarmunt, binnen de Chinese Volksrepubliek.

Occupy Central, de Paraplubeweging en de uitleveringswet De kloof tussen beide systemen blijft groot en een deel van de verwesterde bevolking kan zich niet identificeren met de cultuur van de Volksrepubliek en de CCP. De demonstraties in Hong Kong begonnen in maart 2019. De officiële aanleiding werd gevormd door de zogenaamde uitleveringswet, waarbij criminelen die worden opgepakt in Hong Kong uitgeleverd zouden kunnen worden aan de Chinese volksrepubliek, maar ook aan Taiwan. Hoewel dit in de westerse pers vaak wordt voorgesteld als een strategische poging van de Chinese Volksrepubliek om meer controle over de stad te verwerven, werd de directe aanleiding gevormd door een moordzaak in Taiwan, waarbij burgers van Hong Kong betrokken waren. Maar het feit dat ook de Chinese Volksrepubliek in het verdrag werd opgenomen, was er voor de betogers teveel aan. De protesten worden geprofileerd zich als het vervolg op de zogenaamde Paraplubeweging uit 2014, ook wel de Occupy Central-beweging genoemd: een golf van protesten die 79 dagen duurde en officieel de organisatie van meer transparante verkiezingen als doelstelling had.