#fiyori

What anime?

*slides Starbucks over*Where is my series of this, holy shit.

@fiyori replied to your post “My contribution for the Carver Hawke Week. I wanted to write one of my...”

This is soo good! Never knew how much I needed this! Hopefully there's more in the near future?

ޢަލީ ނަޞީރު / މަޑަވެލި22 ނޮވެމްބަރ 201317:40             

އަޅުގަނޑަށް ރަށަށް އާދެވުނީ، ދެއަހަރާއި އެތައްމަހަކު އެއަނިޔާވެރި ޙާލުގައި އުޅުމަށްފަހުގަ އެވެ. ރަށަށް އާދެވުނުއިރު  ގެދޮރުވަނީ ހުސްކޮށްލާފަ އެވެ. ހުރި އެންމެ ފިރިހެންދަރިފުޅުވެސް އަނިޔާގައި ގެއްލި ދިޔައީ އެވެ. މުސްޠަފާވެސް ފޯއްމުލަކު ޖަލު (ސިންގަޕޫރު ޖަލުގައި) އޮވެ، ބަލިވެގެން ބޭސްކުރަން ނެރުނީ އެވެ. ދެން ރަގަޅުވެލީމާ، އޭނާއާއި ބައިވި ޒުވާން ކުދީންކޮޅެއް ހޯދައިގެން ފުރައިގެން އުޅެނިކޮށް ބެހުނީ އެވެ. އަދިއަދަށްވެސް ވީ ތަނެއް ނޭނގެ އެވެ.

 އާދެ! ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާކަމެއް މިވަނީ، އަލުން ފެށިފަ އެވެ. ދަވްލަތުން މިއަތޮޅު ފަތަޙަ ކުރެއްވުމަށްފަހު، ކުރިން އަޅުގަނޑަށް އޮތް ފަޅުރަށް މަރިޔަމްމަނިކެފާނަށް ދެއްވައި އަދި އަޅުގަނޑަށް އެހެންދެރަށެއް (ވަރުވާއަށް) ދެއްވައިފި އެވެ. ދާދިފަހުން (ޖުމްހޫރިއްޔަތަކަށް ވެސް ބަދަލުވީ ފަހުން) ކަތީބުކަމުން ނުލިބިވީ، މުސާރަ ވެސް ވަނީ ލިބިފަ އެވެ. ދުނިޔެއަކީ މިކަހަލަ އެއްޗެކެވެ. މިހާ ހިސާބަށް ވާހަކަ ދިޔައިރު 1.30 ވެއްޖެ އެވެ. އަޅުގަނޑުވެސް ނިދާލުމަށް އެނބުރިގެންފީ މެވެ. އެވާހަކަތަކުގެ އަސަރާއެކު ނިދުނީ، ކިހާއިރަކުކަމެއް ނޭނގެ އެވެ.

 "ނޯޓް: އެ ދަތުރުގައި ގެއްލުނު އެނެއް ދެ މީހުންނަކީ، ހަވަރުތިނަދޫ ފޫޅުމައިގޭ ރަޝާދާއި، އެރަށު އޮޅަދިޔަގެ ފުތުގެ އަހަންމަދު އެވެ. އެމީހުންނާއެކު، ފުރަން ގަސްތުކުރި އަނެއް މީހާ އަކީ ހަވަރުތިނަދޫ ސްޓާރލިންގ އަޙުމަދު ދީދީ އެވެ. މޫސުން ގޯސްކަމުން އެނާއަށް ފުރަން ނުކެރުނީ އެވެ. އަނެއް 3 މީހުން، އެވެސްމަރު މިވެސްމަރު ކަމަށް ބުނެފައި ފުރީ އެވެ. މި 3 މީހުންނަކީވެސް ދިވެހިސަރުކާރާ އެއްކޮޅަށް ތިބުމުގެ ސަބަބުން ފުވައްމުލަކު އަދަގޮނޑީގައި (ގުދަނުގައި ބަންދުކޮށްފައި) މަސްތަކެއްވަންދެން ބެއިތިއްބުމަށްފަހު ރަށުތެރެއަށް ދޫކޮށްލި 3 މީހުން ނެވެ. ޙަސަން އަޙުމަދު ދީދީ / ސްޓާރލިންގ ގދ.ތިނަދޫ"

އަގޮސްޓް 29: ވަރަށްފަތިހާ ތެދުވެވިއްޖެ އެވެ. ހެނދުނު 8.30 ގައި ރަށުގެ ހުރިހާ އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން އޮފީސްދޮށަށް އެއްކުރެވުނެވެ. އެއްމެންމެ ފެންނަނީ ވަރަށްސާފުކޮށެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އަންހެނުންވަނީ ނަލަހެދިލާފަ އެވެ. ޢާއްމު ސިއްޙަތު ފެންނަނީ މެދުމިންގޮތެއްގަ އެވެ. އަންހެންވެރިން އައިސްތިބީ ކުޑަކުދީންވެސް ގޮވައިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން ވާހަކަ ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމުގައި ހިސާބަކަށް ދަތިކަމަކަށްވިއެވެ. އަޅުގަނޑު ވާހަކަފެށުމުގެކުރިން އަތޮޅުކޮމިޓީމެމްބަރު ޢަބުދުﷲ ދީދީ ކުރުތަޢާރަފެއް ދެއްވި އެވެ. އަޅުގަނޑު ވާހަކަ ބިނާކުރީ ޢާއްމު ޞިއްޙަތާބެހޭ ގޮތުންނެވެ. މެލޭރިޔާ ފައިލޭރިޔާ އަދި ކުދީން ފަނިވުމާބެހޭ ގޮތުންނެވެ. މަދިރިޔާ، މެހި މަދުކުރެވޭތޯ ބެލުމަށް ރަށުތެރެ އަލިކޮށް ސާފުކޮށްބޭއްވޭތޯ ބެލުމަށެވެ. ވާހަކަ ނިންމާލަމުން ތަޢުލީމާބެހޭ ގޮތުންވެސް އެއްޗެއް ބުނެލީމެވެ. ސަބަބަކީ، ރަށަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ރަނގަޅު ޢިލްމުވެރިން ތިއްބެވިއިރު މަދްރަސާއެއް މަކްތަބެއްނެތި އެތައްއަހަރެއް ވޭތުވެފައިވާކަމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ފަހުން ޢަބުދުﷲ ދީދީ އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކައަށް ތާއީދުކުރައްވައި، ވާހަދެއްކެވި އެވެ. އޭގެފަހުން ރަށުތެރެ ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ހަމަމިވަގުތުން ފެށުމަށް، ކަތީބު އަޙްމަދު ދީދީ އަމުރުކުރެއްވި އެވެ. ވަރަށް އަވަހަށް ރަށުތެރޭގެ ބެދިފައިވާ މަގުތައް ކޮށައި ސާފުކުރެވޭތަން ފެންނަން ފަށައިފި އެވެ. 10 ގެ ފަހުން ރަށުގައި ތިބި ބައެއް ބަލިމީހުން އޮފީހަށް ގެނަސް ފަރުވާދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ފެށުނެވެ. ގަޑިޔެއް ހާއިރުފަހުން ދެން ދިޔައީ ޙާޒިރުނުވެވޭ ޙާލުބޮޑު މީހުން ބެލުމަށެވެ. މިބެލި މީހުންގެ ތެރެއިން ބަނޑުކޮޅުގައި އާދަޔާ ޚިލާފު ބޮޑު ފާރުގަނޑެއް ހުރި އަންހެނަކާ ދިމާވި އެވެ. ފާރުގަނޑުގެ ވަސްވެސް ވަނީ ނުބައިވެފަ އެވެ. މިމީހާއަށް ފަރުވާދީ ބޭސްއަޅައިދީ އުޅޭ ނާއިބު ޢަބުދުﷲ ދީދީއަށް ފަރުވާދިނުމުގައި އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ލަފާދިނީމެވެ. ދުވަހަކީ ހުކުރު ދުވަސްކަމުން ފެންވަރައިގެން ހުކުރަށް ދިޔައީ އެވެ. ހުކުރުމިސްކިތަކީ މެދުމިނު މިސްކިތެކެވެ. މަތިވަޑާންގަނޑު ވަރަށް ރަގަޅެވެ. ނަމަވެސް މި މިސްކިތަކީ، އެތައް އަހަރެއްގެ ކުރިން ރާނާފައިވާ އުވަ ނުޖަހައިހުރި ޢިމާރާތެކެވެ. ހުރީ ދޮރުފަތެއްވެސް ނުލަ އެވެ. ނުނިމިހުރެ ވީރާނާވާގޮތް ދައްކަމުން ދަނީ އެވެ. އެދުވަހުގެ އިމާމަކީ ކުޑަކަތީބު އަޙްމަދު ދީދީ އެވެ. މެންދުރުފަހުންވެސް އުޅެވުނީ ބަލިމީހުން ބެލުމުގަ އެވެ. ހަވީރު ދިޔައީ ރަށުތެރޭގައި ބުރެއް ޖަހާލުމަށެވެ.

 ކުރިން ރޭވިފައި އޮތީ ރޭގަނޑު ދިޔަވަރު ލިބުނީމާ މިރޭ ފުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް ހަވީރުވަމުން އައިއިރު ވައިގަދަވަމުން ދިޔުމާއެކު ޢަބުދުﷲ ދީދި ވަނީ ދަތުރު މާދަމައަށް ލަސްކޮށްފަ އެވެ. ވުމާއެކު، އަޅުގަނޑު ގަސްދުކުރީ މަސައްކަތާ ބެހޭގޮތުން އަލުން ރަށުގެ ޒުވާނުންކޮޅަކާއި ވާހަކަ ދައްކާލުމަށެވެ. މިރަށުގައި މަސައްކަތް ރަނގަޅަށް ކުރިޔަށް ދާނޭކަމަށްވެސް ފެނެ އެވެ. އުމުރުފުޅުން ދުވަސްވެ ތަޖްރިބާ ލިބިލައްވާފައިވާ ކަތީބު އަޙްމަދު ދީދީ ރައްޔިތުންލައްވާ މަސައްކަތްކުރެއްވުމަށް ވަރަށްފޯރީގައި އުޅުއްވަ އެވެ. ދުންގުޑުގުޑާ ހިތްޕަވަ އެވެ. ހަމައެއާއެކު އަތޮޅުކޮމިޓީ މެމްބަރު ޢަބުދުﷲ ދީދީ އާއި، ކުޑަކަތީބު އަޙްމަދު ދީދީ އަދި ނާއިބު ޢަބުދުﷲ ފިކުރީ ވެސް މަސައްކަތާއިގެން އުޅުއްވަ އެވެ. މިރަށަކީ، މިއަތޮޅުން އެންމެ ތަނަވަސް އެއްރަށްކަމަށް ފެނެ އެވެ. ރަށުގައި އިތުރުގޭގެ ރޭނުމާ ބައެއް ގޭގައި ޓިނުޖެހުމާއި މިބާވަތުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދެވެ އެވެ. މިރަށުން ބޭރުކުރެވޭ އެންމެ އަގުހުރި އެކައްޗަކީ ކުނާވިޔާ "ހައި" އެވެ. ޢާއްމު އަގަކަށްވަނީ ރުފިޔާކަށް ވަށަމިން ފޫޓެއްހާ ފަލަމިނުގެ ބޮނޑި އެކެވެ. އަލައޮޅުތަކުގެ އެއްބައި އޮންނަނީ "ހައި" ހެއްދާފަ އެވެ. ރަށުތެރޭގައިވެސް އޮޅުތައް ހައްދާފައި އޮތުމުގެ ސަބަބުން މިރަށްރަށުން މަދިރި މަދުކުރުންވާނީ ވަރަށްބޮޑު ކަމަކަށެވެ. ޤުދުރަތީ ގޮތުން ހެދިފައިވާ އޮޅުތަކާ އަދި މަސައްކަތުން ހަދާފައިވާ މިއޮޅުތަކަކީ މިރަށުމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބަ އެވެ. ޢާއްމުކޮށް ކެއުމުގެ މައިގަނޑަކަށް ގެންގުޅެނީ އަލަ އެވެ. ކެއުމަށް ފުދި އިތުރުވެ "އަލަ" ވިއްކާ ވަރަށްވެސް ލިބެ އެވެ.

 ރޭގަނޑު 8:30 ގައި އަލުން އެއްކަލަ އެހީތެރިންގެ ގުރޫޕް އެއްކޮށް މަދިރިއާ ބެހޭ ގޮތުން އިތުރު މަޢުލޫމާތުދީ، ފެށިފައިވާ ރަށުތެރެ ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމަށް އިލްތިމާސްކުރީ މެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކައަށްފަހު، ޢަބުދުﷲ ދީދީ ކަމާގުޅޭ ގޮތުން ވަރަށް ދިގުކޮށް ވާހަކަދައްކަވާ ނަސޭހަތްދެއްވި އެވެ. ކުރިން ދިޔަ ދެރަށުގައި ޢަބުދުﷲ ދީދީ ކުރުކުރުކޮށް އެއްޗެއް ވިދާޅުވި ނަމަ ވެސް މިހާރު ރަށަށް ވަޑައިގެން ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅުން ވަރަށް ދޫހިނގާ ބޭފުޅެއްކަން އެބަ އެނގެ އެވެ. ރަށުގެ ވެރިއެއް ނޫންނަމަވެސް މަސައްކަތްތަކުގައިވެސް ނުހަނު އިސްވެ އުޅުއްވާތީ ފެނެ އެވެ. ރަށުގެވެރިޔާ އަޙްމަދު ދީދީ އަކީ، އޭނަގެ ބަފައިކަލޭގެ ކަމަށްވުން މިއީ އެއްސަބަބަކަށްވުން އެކަށީގެންވެ އެވެ. ރޭގެ ބައްދަލުވުން ނިމުނީ މަސައްކަތު ގުރޫޕުން 3 އަވަށަށް ތިންވެރިން ލެއްވުމަށްފަހުގަ އެވެ.

  މިއަދުމީ ފުރަން ކަނޑައެޅިފާވާ ދުވަހެވެ. އެކަމަކު ހެނދުނުއްސުރެ ވާރޭ ވެހެނީ އެވެ. މިހާރު ހެލްތު ސެންޓަރަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ބޭސް ލިބިއްޖެ ޚަބަރުވެސް ލިބިއްޖެ އެވެ. އެހެންކަމުން މިހާރު ދަތުރު އަވަހަށް ކުރިއަށްގެންދިއުން ވަރަށް ބޭނުމެވެ. މިހާރު އަނެއް މަހަށްވެސް ފެށެނީ އެވެ. ރިޕޯޓުތައްވެސް މިއޮތީ ހަދަންޖެހިފަ އެވެ. ވާރޭވެހޭތީ މިއަދު ރައްޔިތުންގެ މަސައްކަތެއްވެސް ނެތެވެ. އަޅުގަނޑު ގުލްފާމުގެއިން ނުނުކުމެ ރޭޑިޔޯ ޖަހާލަޖަހާލާ މި އިންނަނީ އެވެ. މެންދުރާ ކައިރިވުމުން ޢަބުދުﷲ ދީދީ ގެއަށް ޖައްސާލީމެވެ. މެންދުރުގެ ޚަބަރުން އަޅުގަނޑުގެ ބަދަލުގައި މިއަތޮޅަށް ދުރުވަން ހަމަޖެހިފައިވާ (ހެލްތު އެސިސްޓެންޓް) ގދ.ގައްދޫ އަލްފާޟިލް އަބުދުﷲ ނަޞީރު ފާދިއްޕޮޅަށް ދުރުވި ޚަބަރު ކިޔައިފި އެވެ. އަނެއްކާ އަޅުގަނޑު މިތާ ކިހާދުވަހަކު ތާށިވެފައި ހުންނާނެބާވަ އެވެ؟

ފިޔޯރީ އަޙްމަދު ދީދީގެ ޢިބުރަތްތެރި ވާހަކަ (2) މިދަތުރު ފެށުނީ ކުރީ ބަޣާވަތުގެ ވާހަކައިންނެވެ. ކުރީގައި ވިދާޅުވެ ދެއްވާފައި ވަނީ ދެވަނަ ބަޣާވަތުގައި އޭނާއަށް ޖެހިވަޑައިގެންނެވި ޙާލުކޮޅެވެ. ހުރި އެންމެ ފިރިހެންދަރިފުޅު ގެއްލިދިއަ ގޮތެވެ. ފުރަތަމަ ބަޣާވަތުގައި ވެސް ފެށުނީ އަތުގައި ރޯނުއޮޅާ ހަވަރުތިނަދޫގައި ހަވަރަށް ދެއްވުމުން ނެވެ.

"އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ޝައިޚު ޒުހްރީޔާވެސް އެކުގަ އެވެ. ހިތްޕުޅަށް ގެންނަވާށެވެ. ބައްޕައާއި، ބޭބެގެ އަތުގައި ބޮޑުރޯނު އޮޅާފައި (އިހުޒަމާނުގައި ރޫމީންގެ އަނިޔާވެރި ވެރިކަމުގައި ސިންގާއަށް ކާންދޭން "ކުށްވެރިވާ" އިންސާނުން ގެންނަހެން) ހަވަރަށް ދިނުމަށްޓަކައި އެއިރު އޮތް އަނިޔާވެރި ސުވައިދީބު ސަރުކާރުގެ އެއްވުމެއްގެ ތެރެޔަށް ގެނެވުނުއިރު އެތާނގެ ކާތިބަކަށް އިނީ އަޙްމަދު ދީދީގެ ދަރިފުޅު މުސްތަފާ އެވެ. މުސްތަފާއަކީ ކުރީގެ އަތޮޅުވެރި އަލްއުސްތާޛު ނ.ތ. ޙަސަންދީ ވެސް ގެންގުޅުއްވި ކާތިބެވެ."

  އާދެ! ވަރުގަދަ އަތެއް އައިސް އަޅުގަނޑުގެ ކަނދުރާމައްޗަށް ވެއްޓިއްޖެ އެވެ. ދެނަކާދެނެއް ނެތެވެ. ޒުހްރީގެ ހާލުކޮޅެއް އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ އެވެ. އެއްބަޔަކު އަނިޔާކުރި ނަމަވެސް އަނެއްބަޔަކު އަޅުގަނޑު ގެންގޮސް މަދަރުސާ "އަމީރުއިބްރާހިމް" ގެ ތެރެޔަށް ވެއްދިކަން އެއީ ނަސީބެކެވެ. ދެން އެތައްމިތާ ފިލާ އުޅެނިކޮށް އަނެއްކާވެސް އަނިޔާވެރިންގެ އަތުގައިޖެހި އަޅުގަނޑު ގެނެސް އަތޮޅުގޭ ފާރުމަތިން އެތެރެއަށް ވައްޓާލައިފި އެވެ. ޒުހްރީ އެތަނަށް ގެނެވުނުއިރު ހުންނެވީ މީހެއްގެ ބައު މުންޑުފަޅިޔެއް އަނދެވަޑައިގެން ނެވެ. އަޅުގަނޑަށް ރޮވުނީ ޒުހްރީ ފެނުނީމަ އެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ލައިގެން ހުރި ގަމީސް ބާލާ ޒުހްރީ ލާން ދިނީމެވެ. ކުޑައިރުކޮޅަކުން އަތޮޅުގޭ އަނދިރި ކޮޓަރިއެއްގެ ތެރެއިން އިވުނީ އަޅުގަނޑުގެ މުސްތަފާ ރޯ އަޑެވެ. ކުރިން ދެންނެވި ވަގުތު އޭނާގެ ގައިގާވެސް ތަޅާފޮޅައިގަތީ އެވެ. އެއަނދިރި ޖަލުގެކާނާ......ރަމަޟާންމަހެވެ. ދުވަސްކޮޅަކަށްފަހު ޒުހްރީ އަރުވާލީ އެވެ. މުސްތަފާއަށް އަނިޔާކުރުމަށްފަހު (ބަންދުކޮށްފައި) އޭނާ ރަށަށް ބޭސްކުރަން ފޮނުވީ އެވެ. އަޅުގަނޑުވެސް އަރުވާލަން ނިޔާ ކަނޑައެޅުމަށްފަހު،  އޭގެފަހުން ފޮނުވާލުން ރަނގަޅު ކަމަށް ނުފެނެވެ. އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުކައި ބައެއްދުވަހު ރޯދަ ހިފަންޖެހޭތީ އަޅުގަނޑު ޙާލު ވަރަށްދެރަވާން ފަށައިފި އެވެ. އެއްދުވަހު ފެންބޯން (ދާނީން) ފެން ނަގައިފައިވެސް ރޯދައަށް ހުރެގެން މަރުވުމުގެ އެދުން ބޮޑުކޮށްލާފައި ގޮސް އޮށޯތީ އެވެ. ހަމައެދުވަހު އަޅުގަނޑަށް ކާންދިނުމަށް އަންގަވައިފި އެވެ. އިރުއޮއްސުނު އިރު ގެނައި ތަށިބަރިއެއް، ސުބްޙާނަﷲ! ކުކުޅު ރިހައިން ފެށިގެން، ހެދިކާއިން ސަންބޯސާއަށް ދަންދެން ހުއްޓެވެ. 9 ޖެހިއިރު ސަޔާއެކުވެސް ހަމަ އެހާ ގިނަ ސާމާނު ހުއްޓެވެ. އެހާހިސާބުން ކާންލިބޭލެއް މޮޅުކަމުގެ ކޮޅެއް ނެތެވެ. ދުވަސްކޮޅަކަށްފަހު އޮފީހަށް ފޮނުވަން އަޅުގަނޑު ސޮއިކޮށްލަންވީ އެވެ. މަޢާފުގެ ސިޓީ ދިޔުމާއެކު ނާރޭތަކުބީރަށް އަލުން ހަވަރު އެއްވެލައްވައި އަޅުގަނޑަށް މަޢާފު ދެވިއްޖެ އެވެ. ބޮޑު ފޮށިގަނޑެއް މައްޗަށް އަރައިހުރެ އަޅުގަނޑުވެސް ސުވައިދީބު ސަރުކާރަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރާނޭކަމުގައި ދެންނެވީމެވެ. އޭގެފަހުން އަޅުގަނޑު އެބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހަވަރުތިނަދޫގައި ދުވަސްތައް ހޭދަކުރަމުން ގެންދިޔައީ މެވެ. އާދެ! ވާހަކައަކީ ޢިބްރަތުން ފުރިގެންވާ ލިޔަން ބޭނުން ވާހަކައެކެވެ. ނަމަވެސް، އެންމެ ފަހަރަކު އަހާލާފައި އޭގެ ދެ ދުވަހެއް ފަހުން ލިޔަންވީމާ...... އަޙްމަދު ދީދީ އަރިހުން މަޢާފު އެދެމެވެ. ފުރަތަމަ ފަތަޙައިގެ ދުވަހާއި ޖެހެންދެން އޭނާ އާއި ދިމާވި މުހިއްމު ހުރިހާ ޙާދިސާތަކެއް ކިޔައިދެއްވި އެވެ. ކޮންމެއަކަސް އަޙުމަދު ދީދީ ހޭދަކުރައްވާފައިވާ "އެކުވެރި" ސިޔާސަތު ވަރަށްމޮޅެވެ. ފިޔޯރިން ފުރައިގެން ނަޑެއްލާ ބޭރަށް އާދެވެންދެން އޮތީ، މިވާހަ އެވެ. އަޙުމަދު ދީދީ ވިދާޅުވެ ދެއްވި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ލިޔެލެވުނު ނަމަޔޭ މިހާރު ހިތަށް އަރައެވެ. އެވާހަކަތައް ލިޔެލެވުނުނަމަ އަޙްމަދު ދީދީގެ ހިތްވަރުފުޅު ގަދަކަމާއި ސަރުކާރަށް ބެހެއްޓެވި ތެދުވެރިކަމުގެ ދިރިހުރި މިސާލުތަކަށް ވީސް ކަން ޔަގީނެވެ.

 އިސްވެ ދެންނެވި ވާހަކަތަކުންވެސް ކޮންމެވެސްވަރަކަށް ސިފަކުރެއްވޭނެކަމަށް ހީކުރަމެވެ. ކޮންމެއަކަސް އަޅުގަނޑު ދުށް އަޙްމަދު ދީދީ އަކީ، ހިތްވަރުގަދަ ފަހުލަވާނެކެވެ. ހިތްޕުޅުހެޔޮ ދީލަތި ބޭފުޅެކެވެ. އަތޮޅުގެ ގިނަބަޔަކުގެ އިޙްތިރާމް ހޯއްދަވަމުން ގެންދެވި، ވަފާތެރި ޤަވްމީ ޚިދުމަތްތެރިއެކެވެ. ފިޔޯރީ އަޙްމަދު ދީދީއަކީ، ރާއްޖޭގެ ޢިލްމުވެރި ޢާއިލާއެއްގެ ބޭފުޅެކެވެ. ތަފްޞީލުކޮށް ދަންނަވާނަމަ އަޙުމަދު ދީދީ އަކީ، ރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން އަރައިހުންނެވި ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޢަލީ ޙުސެން ދީދީ އާއި، ޢިލްމުވެރި ޝައިޚު ޒުހްރީ އާއި އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭފުޅެކެވެ. އަޙްމަދު ދީދީ އުފަންވީ، ޖުލައި 15، 1910 ގައި ހުވަދު އަތޮޅު ފިޔޯރީގެ ތަނަވަސް ޢާއިލާ އަކަށެވެ. ރަށުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި ތަޢްލީމެއް ޙާސިލް ކުރެއްވުމަށްފަހު މާލެވަޑައިގެން ތަޢުލީމު ޙާޞިލު ކުރެއްވީ އެއިރު "މަދްރަސާއެއްކަމުގައިވި" ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޙުސައިން ޞަލާޙުއްދީނު އަރިހުން ނެވެ. ރަށަށް ވަޑައިގެންނެވުމަށްފަހު، މުރާލިކަމާއެކު، ދިރިއުޅުމުގެ މަސައްކަތްތައް ފެއްޓެވި އެވެ. މަސްދޯނިފަހަރު ދުއްވުމާއި ފަޅުރަށްރަށް ލިޔުއްވާ ބެލެހެއްޓެވުމާ ވިޔާފާރި ކުރެއްވުމެވެ. އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތަކުގެ ތެރޭގައި އަތޮޅުގެ ބައެއް އިސްމަގާމްތަކާއި، ސަރުކާރުގެ ބައެއް މަގާމް ހިމެނެ އެވެ. އެންމެ ގިނަދުވަހު އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާއަކީ، ފިޔޯރީގެ ކަތީބުކަމެވެ. ކައިވެނީގެގޮތުން އައްޑޫ ހުޅުދޫ ވާރުގޭ މަރިޔަމް މަނިކެފާނާއި ގުޅިވަޑައިގެން ފިރިހެން 3 ބޭފުޅުންނާއި އަންހެން 4 ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ދުނިޔޭގައި ތިއްބެވީ އަންހެން 3 ބޭފުޅުން ނެވެ. އުފާވެރި ތަނަވަސް ދިރިއުޅުއްވުމަކަށްފަހު، ދިގު އާލާސްކަންފުޅެއްގައި މާލޭގައި ދުވަސްތަކެއް ހޭދަކުރައްވި އެވެ. ދެމިއޮތުމުގެ އަޙުމަދު ދީދީ އަވަހާރަވީ، ނޮވެމްބަރ 28، 2009 ގަ އެވެ. ކީރިވަންތަ ﷲ މިމަރްޙޫމަށް ފުއްސެވުމާއި ރުއްސެވުން އިތުރުކުރައްވައި ދާއިމަށް ދެމިހުންނަ ސުވަރުގޭގެ ނިޢްމަތުގައި ލަހައްޓަވާށި. އާމީން!

ކާކުތޯ ނުދާނެނީ މިގުލްޝަނުން ވަކިވެ ހިގާ، ކާކުތޯއެ ހަރުލަނީ ނުދާނެހެން މިތާކުގައި،

     އިއްޔެގައި އެކީއުޅުނު މިތުރުނާ އަޒީޒުނާ، ވިއްޔެވަކި މިފާލަމުން  ކުރިދަތުރު  އެނިންމަމުން.

ޢަލީ ނަޞީރު / މަޑަވެލި10 ނޮވެމްބަރ 201312:51             

ނިދަން ދެވުނީ އަހައްމައިދީ އިޝާރާތް ކޮށްލެއްވުމުންނެވެ. އެއީ ދުވަސްވީ ތަޖްރިބާ ކާރެކެވެ. ގެއަށްގޮސް އެތައް އިރެއް ވަންދެން އެކި މައުޟޫޢަށް ވާހަކަ ދެކެވެމުން ދިޔަ އެވެ. ނިދުމުގެ ކުރިން ދެންމެ ރުކުންބޭލި ރަހަމީރު ރާތަށްޓެއް ލިބުނެވެ. ޢަޙްމަދުދީދީ ވެސް އެންމެފަހު ދުންގަނޑު ހިތްޕެވުމަށް ސަރަންފީގައި ޖައްސާ ލައްވައިފި އެވެ.

އެވަގުތު އަޅުގަނޑަށް ކޮށްލެވުނު ސުވާލަކުން އެހުޅުވާލަ ދެއްވީ އޭނާގެ ޙަޔާތުގެ މުހިއްމު ޞަފްޙާ އެކެވެ. ހުވަދުއަތޮޅުގެ ދެވަނަ ބަޣާވަތުގައި އޭނާއަށް ހޭދަކުރައްވަން ޖެހުނު އަނދިރި ދުވަސްތަކުގެ ވާހަކަ އެވެ. (ފުރަތަމަ ބަޣާވަތް ނިމުމަށްފަހު، ދަވްލަތުންވަނީ އަޙްމަދު ދީދީއަށް ރާއްޖެތެރޭގެ އިނިސްޕެކްޓަރެއްގެ މަގާމް ދެއްވާފަ އެވެ.)

ފިޔޯރީ އަޙުމަދު ދީދީގެ ޢިބްރަތްތެރި ވާހަކަ (1)

އަހަންމަދީ ވިދާޅުވާން ފެއްޓެވި އެވެ. އާދެ! އެއްރެޔަކު ގޭގައި އަވަހާރަފުޅު ލައްޕަވާފައި އޮއްވައި މީހަކު އައިސް ދޮރުގައި ތަޅާ ހޭލައްވާލައިފައި ބުންޏެވެ. ބަލަ ދެނަހުރީމު ހެއްޔެވެ؟ އަނެއްކާވެސް މިއަތޮޅު ސުވައިދީބަށް އެނބުރިއްޖެ ކަމަށް ހަވަރު ތިނަދޫން އައި މީހުން ޚަބަރު ދީފިއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ކަންތައްކުރި ގޮތަކީ، ހަމަ އެދަންވަރު ނުކުމެ އެކިގޭގޭގެ ދޮރުފޮތިގަނޑު ހިއްލާލައި، މީހުން ޚަބަރުދާރުވެ ތިބުމަށް އެންގީ އެވެ. އެއަށްފަހު އިތުބާރު ކުރާ އަށެއްކަ މީހުން ގެނެސް އަޅުގަނޑު ގޮވައިގެން ހަމަމިހާރު ހަވަރު ތިނަދުއަށް ދިޔުމަށް ދޯނި ތައްޔާރުކުރީ އެވެ. އެދުވަހު އަޅުގަނޑުގެ އަންހެނުންނާއި، ޞަބީހާ ނޫން އެހެން ކުދީންވީ އެދުވަހު ވާދޫއަށް ގޮހެވެ. އެހެންކަމާއެކު، ގޭގައި އަރުވާލާފައި ހުރި މީހަކާއި ހުރިހާ ކަމެއް ހަވާލުކޮށްފައި ވީހާވެސް ސިއްރުވެރި ގޮތަކަށް ގޮސް ދޯންޏަށް އަރަނިކޮށް ރަށުގެ ގަދަރުވެރި ބޭކަލެއް އޭނާ ގެންދިޔުމަށް އެދުނެވެ. ދޯނި ޖަހާފައި ނެރެ ފުރަތަމަ ޚަބަރު ސާފުކޮށްލުމަށް ފަރެހަށް ޖައްސާލުމަށް އަޅުގަނޑު ބުނެފީމެވެ. އަޅުގަނޑާއިއެކު ދަތުރުކުރަން ތިބީ ވަރުގަދަ ފަހުލަވާނުންތަކެއް ކަހަލަ ބަޔަކަށް ވުމާއެކު އެރަށަށް ކައިރިކޮށް ފައިބައިގެން ދަމުން އޮޑިމަތި "ތަނަވަސްކޮށްލައިގެން" ތިބުމަށް ބުނީމެވެ. އެއްގަމަށްގޮސް ހަތަރުއަގޮޅި ބެދުނު ހިސާބުން ދިދަ ދަނޑި ކައިރީގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރިން ވެރިކަން ހޯދާދިން މީހަކު ހުއްޓާ ފެނިއްޖެއެވެ. ނަގާފައިހުރި ދިދަޔަށް އަޅުގަނޑު ބަލާލާފައި މިއީކޮން ދިދައެއްތޯ އަހާލައިފީ މެވެ. އަހަރެމެން މިހާރު މާލޭ ސަރުކާރުން ނެއްޓި އަލުން ސުވައިދީބު ސަރުކާރަށް ވަދެއްޖައީމު" އޭނާބުނެލިއެވެ. އެހެންތާޔޭ، ބުނެލާފައި  އަޅުގަނޑު އަލުން އެއްގަމަށް ހިގައިގެންފީމެވެ.

އެރަށުގެ ގެއަކަށް ވަދެ އަޅުގަނޑު އިންދާ ދޯނީން އައި ކެޔޮޅު އަޅުގަނޑުގެ ކޮޑުގައި ހިފައި ފަހަތަށް ޖައްސާލާފައި ބުންޏެވެ. "އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ މިރަށު މީހުން ބޭބެ ހައްޔަރުކުރަން އުޅެނީ ހެންނެވެ. އެއިރު އަޅުގަނޑަށްވެސް ރަށުތެރެއިން އިތުރު ޙަރަކާތެއް ވާހެން ހީވެ އެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު އައިކޮޅަށް އަނބުރާލައި ހިނގައިގެންފީމެވެ. ދިދަ ދަނޑިއާއި ހަމައަށްއައި އިރު ސަންގު ފުންމާ އަޑު އިވެން ފަށައިފި އެވެ. ދެނަކާ ދެނެއް ނެތެވެ. އިސާހިތަކު މީހުންތައް ހަޅޭލަވަމުން ހިތަށް އެރިހާ އަވަގުރާނައެއް ގޮވަމުން އަޅުގަނޑު ފަހަތުން ދުވަން ފަށައިފި އެވެ. އަޅުގަނޑުވެސް ދުވަނީ އެވެ. އެއިރު އަދި މިހާރަށްވުރެވެސް އަޅުގަނޑު ފަލަ އެވެ. އަޅުގަނޑާއެކު ކުރިން ދެންނެވި ކެޔޮޅުމީހާވެސް ދުވެ އެވެ. ތަންކޮޅަކަށް ދެވުނުއިރު ވަރަށް ވަރުބަލިވެސް ވެއްޖެ އެވެ. ދޯންޏާ ހަމައަށް ދެވުނުއިރު ދޯނީގައި ތިބި މީހުން ދޯނީގެ ކޮޅުފަސްކޮޅު އެއްގަމަށްދަމާ ހިފަހައްޓައިގެން ތިއްބެވެ. އަޅުގަނޑަށް ގޮސް ދޯނީގެތެރެޔަށް ވެއްޓިގަނެވުނީ އެވެ. އެމީހުން ހުޝިޔާރުކަމާއެކު ދޯނިކޮއްޕާލައި ފަލިޖަހައިގެންފިއެވެ. ތަންކޮޅަކަށް ނުކުމެވޭއިރަށް އެރަށުގެ މީހުން މަސްދޯންޏަކަށް މީހުން އަރުވައިގެން ފުރިތަން ފެނިއްޖެ އެވެ. ދާނޭ ތަނަކާމެދު ފިކުރުކޮށްލުމަށްފަހު ގައްދުއާ ދިމާއަށޭ ބުނެފީމެވެ. ނަމަވެސް އިރުވައިގެ ދުވަހަކަށް ވުމާއެކު ދޯނީގެ ކެޔޮޅުން އެގޮތަކާ ގަބޫލެއް ނުވި އެވެ. ދެން ފިޔޯރީ އާއި ދިމާއަށް ދިޔުމަށް ބުނެފީ މެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އައިސް ފިޔޯރީއާއި ކައިރިވި އިރު، ޙައިރާން ވާހާ ބާރަށް ފަލިޖަހާފައި އަންނަ ދެ ދޯނި ފެނިއްޖެ އެވެ. އެތަނުން އެއްދޯނި އަޅުގަނޑުމެން ދޯންޏާ ކައިރިކޮށްފައި އަޅުގަނޑު އެދޯންޏަށް އަރަން އަންގައިފި އެވެ. އެއީ ސުވައިދީބު ސަރުކާރުން އަޅުގަނޑު ބަލައި ފޮނުވި ދޯންޏެކެވެ. އަވަހަށް އެތަނުން އެއްދޯންޏަށް އަރައި މީހުންނަށް ބަލާލާފައި ހުންގާނުގައިހުރި މީހާ ކައިރިޔަށް ޖެހިލާފައި މަޑުމަޑުން އަޅުގަނޑު ސަލާމަތްކޮށްދޭން ބުނެފީމެވެ. އެމީހާ އުނގުތެރެޔަށް ވާހެން އަޅުގަނޑު ބައިންދައިފި އެވެ. އެއިރު އަޅުގަނޑުގެ ދޯނީން އައި މީހުންނަށް އަނިޔާކޮށް ބަދެފައި ދެދޯންޏަށް ބަހަނީ އެވެ. ނަސީބަކުން އަޅުގަނޑަށް އަނިޔާއެއް ނުކުރެއެވެ. ހުންގާނުގައި ހުރި މީހަކީ، ހަވަރުތިނަދޫގައި އަޅުގަނޑު ހުރި އިރު ހިސާބަކަށް އެހީފޯރުވިފައިވާ މީހެއްކަމުން އޭނާ އަޅުގަނޑު ސަލާމަތް ކުރީ އެވެ. ރަށަށް އާދެވުނު އިރު ގޮޑުދޮށުގައި އަޅުގަނޑުގެ ޞަބީޙާ ރޯން ހުއްޓެވެ. އޭނާ ހިތްހަމަޖައްސާދެމުން އަވަހަށް ގެއަށް ގޮސް ސައިތައްޔާރުކުރާށޭ ބުނެ ފޮނުވާލީމެވެ. ދެދޯނީގެ މީހުންނަށް ރަގަޅަށް ސައިދިނުމުން މިހާރު ހީވަނީ ތަންކޮޅެއް ރަމަތަވެލައިފި ހެންނެވެ. އަޅުގަނޑު ދަތުރުކުރަން އެންގީ އަޅުގަނޑުގެ ދޯނީގަ އެވެ. ދަތުރުކުރަމުން ދިޔައީ އެދޯންޏާ އެކީގައެވެ. ހަވަރުތިނަދޫ ފާލަމާ ކައިރިކޮށްލުމާއެކު ނުފައިބާން އަންގައިފި އެވެ. ކުޑައިރުކޮޅަކަށްފަހު ބާލައިގެން ގެންގޮސް އެރަށު ގެޔަކު ބަންދުކޮށްފި އެވެ. ދެ ގެއަކު ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު، އަނެއްދުވަހު އޮފީހުން ބަލައި އަތުވެއްޖެ އެވެ. އޮފީހަށް ވެއްދުން މަނަލޭ ބުނެ ބެހެއްޓުމަށްފަހު، ގެންގޮސްލީ މަސްލާ ބަރާކޮށްފައި އޮތް ކުޑަވަރެއްގެ ބައްތެއްޔަކަށެވެ. އައްޑުއަށް ފޮނުއްވުމަށެވެ. އައްޑުއަށް ގެންގޮސްފިނަމަ ކޮންމެފަދަ އަނިޔާއެއްވެސް ދީފާނެކަން އެނގެ އެވެ. މިކަހަލަ ފިކުރުތަކެއްގައި އިންދައި އެއްގަމުން ފެނުނީ މީހަކު ރޯނުގަނޑެއް ތެތްމައިގެން އަންނަމުން ފާލަން ކައިރިއަށް ވައްޓާލައި ރަގަޅަށް ވެލި ހާކާލި ތަނެވެ. ދެން ފާލަމުގެ ތަނބެއްގައި ޖަހާލުމަށްފަހު، އެހިފައިގެން އައިސް ބައްތެއްޔަށް އަރައި އަޅުގަނޑުގެ ދެއަތް އެއްކޮށް ބަންނަން ފެށި އެވެ. އަދި އަޅުގަނޑު ރޮއި އާދޭސް ކޮށްކޮށް އޮއްވައި ލޮލުގައި އަޅައިފައި ހުރި އައިނު ނަގައި އެއްލާލައިފި އެވެ. އޭގެފަހުން އިގިލީގެ ހަންގަނޑު މަށާލައިފައި އަނގޮޓި ދަމައިގެންފައި ޖީބުގައި ހުރި އެއްޗެތި ބޯލްޕޮއިންޓާއިއެކު ނަގައިފި އެވެ. ދުލަށް އައިހާ ހުތުރުއެއްޗެތި ގޮވަމުން ދެއަތް ބަދެލިލެއް ބާރުކަމުން އިސާހިތަކު އިނގިލިތައް ނޫފައިގެންފި އެވެ.

ދޯނީގެ ނެވިމީހާ ފުރަން އައިސް، އަޅުގަނޑު ފެނި ވަރަށްދެރަވެލާފައި އަޅުގަނޑު ގެންދާ ފޮއްޓެއް ހުރިތޯ އަހާލައިފި އެވެ. ދެން ކޮންމެގޮތެއް ވިޔަސް ފޮށިގެންދަން ޚިޔާލުކޮށްލާފައި ފޮށި ހުންނާނެ ގެ ބުނެފީމެވެ. އިރުކޮޅަކުން ފެނުނީ ފޮށި ގެންނަނިކޮށް ފެނިގެން ފާލަންކައިރީ ފޮށި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކޮށް އެތާ ފޮށި ބެހެއްޓިތަނެވެ. ފޮށީގައި އަންނައުނުގެ އިތުރަށް ހުންނާނީ ދިވެހި ދޮޅުހާހެއްހައި ރުފިޔާއާއި ސިލޯނުގެ ދުއިސައްތައެއްހާ ރުފިޔާ (ގައިމު ހުންނާނެ) އެވެ. ހުންނާނެ ހުރިހާއެއްޗެއް ހަނދާނެއްވެސް ނެތެވެ. ފޮށިހުޅުވާ ބެލުމަށްފަހު އެންގީ ފޮށި ނުގެންދެވޭނެ ކަމުގަ އެވެ.

ދޯނި ފުރައިގެން ކަނޑަށް ނުކުތުމާއެކު، ނެވިމީހާ ދޯނީގައި ތިބި އެންމެންލައްވައި ވަރުގަދަ ހުވައެއް ކުރުވައިފި އެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ. މިތިބީ އަހަރެމެންގެ އަތޮޅުގެ މާތް މީހުންނެވެ. މިމީހުން މިގޮތަށް ބައިތިއްބައިގެން އައްޑުއަތޮޅާ ހަމައަށް ދާއިރު މަރުވެދާނެ އެވެ. މިމީހުން ކަލޭމެން ހުވައިކޮށްފިއްޔާ އަހަންނަށް ފެންނަނީ މޮހާލާށެވެ. ކިތަންމެ ސިހުންވެފައި ތިބިނަމަވެސް އެމީހުން އެގޮތާ އެއްބަސް ވެއްޖެ އެވެ. އެއިރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދެމީހުންގެވެސް އަތްދުޅަވެ ތަދުވާވަރުން ދަނީ ކެތްވަމުން ނުވަމުން ނެވެ. ދެން އެމީހުން އަހަރެމެން މޮހާލުމަށްފަހު، އެމީހުން ދަތުރަށް ގެނައި މަލާފަތް މޮހާލައި ދެމީހުން ރަގަޅަށް ކާން ބުނެފި އެވެ. ވަޅޯމަސް ހުރުމާއެކު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކެވިއްޖެ އެވެ. ކައިނިމުމުން ސިނގިރެޓް ދަޅަކާއި އަލިފާން ފޮއްޓެއްވެސް ދީފި އެވެ. އެދޯނީގެ އެއްމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް ހެވެވެ. ދެން އިރުކޮޅަކަށްފަހު ކަނޑުން ވަންނަން ވުމުން އަލުން ބަނީ އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ދަތުރު ކުރި 5 ދޯނީގެ ތެރެއިން 3 ދޯނި ދިޔައީ ކޯއްޓެއާއި ދިމާއަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ދިޔަ މިސްރާބުގެ ގޮތުން ދެވުނީ އެމީހުނަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ފަހުންނެވެ. އެއިރު ރަށުގެ އެއްމެންހެން އެއްވެ ފާލަންކައިރިވަނީ ފުރާލައިފަ އެވެ. ފުރަތަމަމީހާވެސް ގޮވާލީ ފިޔޯރީ ޢަބުދުﷲ ދީދީ ގެނައިތޯ އެވެ؟ ގެނައީ ބަނދެގެން ތޯ އެވެ؟ ދޯނީން ބާލަން އައިވާހަކަ ބުނުމާއެކު އެއްގަމުން އައި މީހަކު، ފިޔޯރީ ޢަބްދުﷲ ދީދީއަށް އަނިޔާއެއް ދީގެން ނުވާނެއޭ ގޮވާލި އަޑު އިވިއްޖެ އެވެ. ނަސީބަކުން އެވަގުތަކު އަޅުގަނޑަކަށް އެއްވެސް އަނިޔާއެއް ނުދެއެވެ. ކުޑައިރުކޮޅަކަށްފަހު، ރައީސް އޮފީހަށް ގެންގޮސް އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރަން ފެށިއްޖެ އެވެ. ފުރަތަމަ ކުރެވުނު ސުވާލަކީ، އަޅުގަނޑު ގެނެވުނީ ކީއްވެކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ ގެނެވުނު ގޮތެއް ނޭނގެޔޭ ދަންނަވާފައި ކަންހިގި ގޮތް ދަންނަވައިފީމެވެ. ވާހަކަދެއްކެވީ މިހާރު މިތިން އަތޮޅުގެ އަތޮޅުވެރިޔާ އަލްފާޟިލް މޫސާ ޢަލިދީދީ އެވެ. ދެން ކުޑަކޮށް މަޑުކޮށްލައްވާފައި ވަރަށް ދީލަތި ގޮތެއްގައި އެރަށުގައި ބަންދެއްނެތި ހުރުމަށް ދޫކޮށްލައިފި އެވެ. ދުވަސްކޮޅަކަށްފަހު، އަނެއްކާވެސް ރައީސް އޮފީހަށް ގެންދިޔައެވެ. މިފަހަރު ސުވާލުކުރެއްވީ ސީދާ ރައީސެވެ. އެއިރު ހަވަރު ތިނަދޫން ގެނެސްގެން ބޭނުންކުރާ މަހަކީ، ގައްދޫން ގެނައި މަހޭ ބުނިން ތޯ އެވެ؟ އަޅުގަނޑު އާދޭހޭ، ދެންނެވީމާ ދެން ސުވާލުކުރެއްވީ ކަލެޔަށް އެކަން އެނގުނީ ކިހިނަކުން ތޯ އެވެ؟ އަޅުގަނޑަށް އެނގުނުގޮތް ދެންނެވީމާ ރައީސްގެ އިސްތަށިފުޅުގައި އަތްޕުޅު ޖައްސާލައްވާފައި ވިދާޅުވި އެވެ. ކަލޭ ހީކުރަނީ ކަލޭގެ ބޮލުގައި އެކަނި ބުއްދި ހުންނަކަމަށް ހެއްޔެވެ؟ އެދުވަހުގެ ނިޔާއަކަށްވީ 15 އެތިފަހަރުން ތަޢްޒީރުކޮށް ބިޑިއަޅުވާފަ ބަންދު ކުރުމެވެ. އެދުވަހު ކޮންމެވެސް މައްސަލައެއްގައި އަޅުގަނޑުގެ ދަރިފުޅު މުސްޠަފާވެސް އެއޮފީހަށް ގެންދެވިފައި ހުއްޓެވެ.

ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު ދެން އަޅުގަނޑު ފޮނުވާލީ ފުވައްމުލަކަށެވެ. އެއިރު އެއީ "ސިންގަޕޫރު" ޖަލެވެ. ފުވައްމުލަކަށް ގެންދިޔައީވެސް ބަނދެ ގެންނެވެ. އެރަށުގައި ބަންދުގައި ހުރިއިރު ވަރަށް ބޮޑަށް ތަޅައި އަނިޔާ ކުރިއެވެ. ތަންކޮޅެއް ރަނގަޅު ގެއެއްގައި ބަންދުކޮށްފައި ހުރިއިރު، މީހުން އައިސް އެއްޗެތިއުކައި ތަޅާވެސް ހަދައެވެ. ފަހުން ބަދަލުކުރީ އާދައިގެ ރާވެރިއެއްގެ ގެއަކަށެވެ. އެގޭ މީހުންނަކީ، ވަރަށްހެޔޮ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް އެގޭގައި މާގިނަދުވަހަކު ހުރެވޭނެ ގޮތެއް ނުވި އެވެ. އަޅުގަނޑު ހުރި އަވަށުގެ މީހުން ބަޣާވާތެއް ކުރަންއުޅެ ބޭޒާރުވީ އެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވީ އަވަށުގެ ހުރިހާ ފިރިހެނުންހެން ކުށްވެރިވެ ތަޅާފައި ހައްޔަރުކުރުމެވެ. އަޅުގަނޑު ޖެހީ އަނދަގޮޑީގަ އެވެ. އަނދަގޮޑީގައި 4 މަސްދުވަހު ބޭވުމަށްފަހު، ދެން ގުދަނަކަށްލީ އެވެ. އެއީ ރާވެރިއެއްގެ ބަދިގެއެއްކަހަލަ ތަނެކެވެ. ތަޅުންގަނޑުގައި ހުރީ ކުދި އަކިރި އެވެ. އޮށޯތުމަށް، ފަތުރަން ދީފައި އޮތީ ދެ ތޮށަލި ފަޅިއެވެ. އެތާގައި ދުވަސްކޮޅެއް ވާއިރަށް އެކިބަލިތައް ޖެހި ކުރިމަތިފަރާތް ފާރުވެ، ބަލިވެ، ހިކި އަނަރޫފަ ވެއްޖެ އެވެ. އެއީ ކިޔައިދޭން ދަތި ވާހަކައެކެވެ. މުޅިމީހާ ފޮއްސިވެ، މަރުވަނީއޭ ހީވާ ދަރަޖައަށް ހިގައްޖެ އެވެ. ރޮއި ހޭރޭ އަޑު އިވޭ މީހެއް ނެތެވެ. 7 މަސްދުވަސް ވީއިރު އެމީހުނަށްވެސް ދެން އަޅުގަނޑު މަރުވެދާނެކަމުގައި ހީވީކަހަލަ އެވެ. އެތަނުން ނެރެފި އެވެ. އަމިއްލައަށް ހިގާވެސް ނުގަނެވެއެވެ. މުޅިން އައްސިވެ ހިކިއަނަރޫފަވެ، ކަށީގައި މަސްތައް ތަތް ލައިފިއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ކުރިން ދެންނެވި މީހުން އަޅުގަނޑު އެގެއަށް ގެންދިޔައީ އެވެ. ދަންނަވަންތޯ އެވެ. އެއީ ހާދަހެޔޮ ބަޔެކެވެ. ފުރަތަމަ ދޭންފެށީ ކަރާފަންޏެވެ. ދެން ދޭންފެށީ ސާގުގައި ނުވަތަ ޅަހަނޑުލުގައި ބަތްޕެން ކައްކައިގެން ގެރިކިރު އަޅައިގެންނެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ގައިގައި ރޫފަޖެހި ވަރުޖެހެންދެން އަޅުގަނޑު އަލުން އައްޑުއަށް ގެންދަންދެން އެގޭ މީހުން ބެހެއްޓި އޯގާތެރިކަން ދުވަހަކުވެސް ހަދާނެއް ނުނެތޭނެ އެވެ.

އައްޑުއަތޮޅަށް އަލުން އަޅުގަނޑު ގެންދިޔަތަނާ "ދައުލަތުން" ހުވަދު އަތޮޅު ފަތަޙަކުރެއްވި ޚަބަރު ލިބިއްޖެ އެވެ. އަޅުގަނޑުވެސް އެއިރުވަނީ، އެރަށުން ބޭރަށް ނުދެވޭގޮތަށް ދޫކޮށްލާފަ އެވެ. އެއްދުވަހަކު އޮފީހަށް ގެންގޮސް އަތޮޅަށް ދާން ބޭނުންވާބަޔަކީ ކޮބައިތޯ (ސުވާދީބު ސަރުކާރުގެ ރައީސް) ޢަބްދުﷲ ޢަފީފު ސުވާލު ކުރައްވައިފި އެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހީވީ އެއީ އެތަނުން ރަގަޅުގޮތެއްގައި ފޮނުވުމަށް ކުރައްވާ ސުވާލެއްކަމުގަ އެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އަތޮޅަށް ދާން ބޭނުންކަމުގައި ދެންނެވީ އަޅުގަނޑުގެ ދަރިފުޅު މުސްތަފާއެވެ. އަޅުގަނޑުވެސް ދާން ބޭނުން ވާހަކަ ދެންނެވީ މެވެ. އެއިރު އެތާ ހައްޔަރުވެފައި ތިބި ފުވައްމުލަކު މީހުންނާއި ހުވަދު އަތޮޅު އެންމެން ތިއްބެވެ. ދެން އެވަގުތު އަޅުގަނޑުގެ ދެބަފައިންނާއި ހުވަދު އަތޮޅު މީހަކު ބަހައްޓާފައި އެހެން މީހުން ފޮނުވާލައިފި އެވެ.  އަޅުގަނޑު މެންނަށް އެންގީ 12 ޖެހުމުގެ ކުރިން ފުރަން ތައްޔާރުވެގެން ރަށުގެ އިރުމަތީ ކޮޅުގައި އޮންނަ ތަނަކަށް ދިޔުމަށެވެ. އެތަނަށް ދަމުން ދިމާވި ވަރަށް ބޮޑު ރައްޓެއްސެއްގެ ގެއަށްވަދެ ޕުލާސްޓިކު ބާލިދީއަކަށް ފެންފޮދެއް އަޅައިގެން އަދި ބޮޑު ފަޅޮލެއް ހިފައިގެން، އަންގާފައިވާ ތަނަށް ހިގައްޖައީ މެވެ. 1 ޖެހިއިރު ބަޔަކު އައިސް ކުޑަ ހަނޑޫކޮޅެއް ދީފައި އެންގީ އަހަރެމެންނަށް އޯޑަރުއޮތީ ކަލޭމެން މިކަނޑުން ނެރޭށެވެ. އެއީ އިރުވައި މޫސުންކަމަށް ވުމާއެކު، ރޮއިގެންފައި ބުނެފީމެވެ. މިމޫސުގައި އަޅުގަނޑުމެން މިކަނޑުން ނުކުމެއްޖެނަމަ ހަމަ ބެހޭނީ އެވެ. މީގައި ބޯ ފެންފޮދެއްވެސް ނެތެވެ. ހުރި ކާއެއްޗަކަށްހުރި އެއްޗަކީ ހަނޑޫކޮޅެކެވެ. މި މޫސުމުގައި ގައިމު ރާއްޖޭގެ ތަނަކަށް ލައްވައެއް ނުލާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އާދޭސް އަހައިފައި އެދޯނީގައި ހުރި "މުސްކުޅިއެއް" އެއީވެސް އަޅުގަނޑުމެން ކަހަލަ އިސްލާމުންނެއް ނޫންހޭ، އެމީހުންގެ "އާދޭސް" ވެރިންނާ ހަމަޔަށް ގެންގޮސްދޭން ޖެހޭނެޔޭ" ބުނެފި އެވެ. އެތައް ވާހަކައެއް ދެއްކުމަށްފަހު އިހަށް ތިބޭށޭ ބުނެފައި ހިގައްޖެ އެވެ. ދެންއައީ ވަރަށް ހަވީރުވީ ފަހުން ނެވެ. އައިސް އަނެއްކާވެސް އެރަށުގައި ތިބުމަށް ދޫކޮށްލީ އެވެ.          

އަޅުގަނޑަށް ރަށަށް އާދެވުނީ، ދެއަހަރާއި އެތައްމަހަކު އެއަނިޔާވެރި ޙާލުގައި އުޅުމަށްފަހުގަ އެވެ. ރަށަށް އާދެވުނުއިރު  ގެދޮރުވަނީ ހުސްކޮށްލާފަ އެވެ. ހުރި އެންމެ ފިރިހެންދަރިފުޅުވެސް އަނިޔާގައި ގެއްލި ދިޔައީ އެވެ. މުސްޠަފާވެސް ފުވައްމުލަކު ޖަލު (ސިންގަޕޫރު ޖަލުގައި) އޮވެ، ބަލިވެގެން ބޭސްކުރަން ނެރުނީ އެވެ. ދެން ރަގަޅުވެލީމާ، އޭނާއާއި ބައިވި ޒުވާން ކުދީންކޮޅެއް ހޯދައިގެން ފުރައިގެން އުޅެނިކޮށް ބެހުނީ އެވެ. އަދިއަދަށްވެސް ވީ ތަނެއް ނޭނގެ އެވެ.

         ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

ޢަލީ ނަޞީރު / މަޑަވެލި 28 އޮކްޓޫބަރ 201309:33             

އަލްމަރުހޫމް އަޙުމަދު ޙުސައިން ދީދީ ގދ. ފިޔޯރީ ގުލްފާމްގެ / އަލްމަރުހޫމް ޢަބްދުﷲ ޒުހުރީ މ.ސީނާ / ފޮޓޯ: މުރުތަޟާ މުޞްޠަފާ އަޙުމަދު ދީދީ އާއި ޢަބްދުﷲ ޙިލްމީ / ގދ. ތިނަދޫ 

ރާއްޖޭގައި ހުޅުވި 8 ވަނަ ހެލްތް ސެންޓް ހުޅުވީ 1969 ވަނަ އަހަރު އޮގަސްޓް މަހުގެ 10 ދުވަހުގެ ހެދުނު 8:30 ގައި ހުވަދުއަތޮޅު ދެކުނުބުރީ ހަވަރުތިނަދޫގަ އެވެ. ސެންޓަރ ހުޅުވައިދެއްވީ ގދ. އަތޮޅުވެރިޔާ އަލްމަރުޙޫމް ގައްދޫ ޙުސައިން މަނިކެވެ. އާދެ! ތިރީގައި އަޅުގަނޑު ލިޔެފައި މިވަނީ އެ ސެންޓަރުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރެއްވި ހެލްތް އެސިސްޓެންޓް ފާދިއްޕޮޅު ނައިފަރު އަލްފާޟިލް މުޙަންމަދު ޒަކަރިއްޔާގެ ޑައިރީން ނަކަލު ކޮށްފައިވާ ބަޔާނެކެވެ. ހުވަދު އަތޮޅުގެ އެދުވަސްވަރުގެ ވަރަށްގިނަ މަޢުލޫމާތު އެ ޑައިރީން އެނގެން އޮތްކަމަށް ވިއަސް މިބައި މި ޚާއްޞަކޮށްލަނީ ފިޔޯރީގެ ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންނަށެވެ.

ތިނަދޫ ހެލްތް ސެންޓަރުގައި އަޅުގަނޑު (މަޑަވެލީ ޢަލީ ނަސީރު) މަސައްކަތްކުރީ 1982 ން 1990 ށެވެ. ހުވަދު އަތޮޅާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑު އެއްކޮށްފައިވާ ގިނގުނަ މަޢުލޫމާތުގެރޭގައި ހިމެނޭ "މި މަޢުލޫމާތުކޮޅަކީވެސް" މުހިންމު މަޢުލޫމާތުކޮޅެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ. އާދެ! މިޔާނާއި ދެތިންގޮތަކުން އަޅުގަނޑާއި ގުޅުން އެބަހުއްޓެވެ. މިހެނީ، އިސްވެ ދަންނަވާފައި އެފާ ފަދައިން ގދ. ހެލްތު ސެންޓަރުގައި އަށެއްކަ އަހަރު އަޅުގަނޑު މަސައްކަތްކޮށްފައިވުމާއި، މުޙަންމަދު ޒަކަރިއްޔާގެ ބަޔާނުގައިއެވާ އަޙުމަދު ދީދީ އާއި، ޢާއިލީ ގޮތުން (މާދުރުނޫން ހިސާބަކުން) އަޅުގަނޑާއި ގުޅިފައި ވުމެވެ. އަޙުމަދު ދީދީ އަކީ، މީލާދީން 1701 ން 1704 ށް ރަސްކަންކުރެއްވި އައްސުޠާން އިބްރާހިމް މުޟުހިރުއްދީނުގެ ޢާއިލާ އާއި ގުޅިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. (ޢާއިލީ އެ ވަނަވަރުވެސް އަޅުގަނޑުގެ އަތުގައި ލިޔެފައި އެބަހުއްޓެވެ.) އަދި މީގެ އިތުރަށް މުޙަންމަދު ޒަކަރިއްޔާ ލިޔުއްވާފައިވާ މިބަޔާނުގައ އެވާ މަޢުލޫމާތަކީ (ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ މަސައްކަތުން) އަޅުގަނޑު ލިޔެފައިވާ ހުވަދޫ ބަޣާވާތުގެ (ދެފަރާތް ގެނެސްދީފައިވާ) މަޢުލޫމާތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މަޢުލޫމާތްތަކެއް ކަމުގައި ވެފައި، އަޅުގަނޑުގެ އެމަޢުލޫމާތް ތަކަށް މުޙަންމަދު ޒަކަރިއްޔާގެ ބަޔާނުން އިތުރަށް ފުރިހަމަކަން ލިބިފައިވުމާއި އަދި މިނޫންވެސް އެކިއެކި ސަބަބު ތަކެވެ. ކޮންމެއަކަސް ފިޔޯރީ އަޙުމަދު ދީދީ އާއި ގުޅިފައިވާ މިބަޔާނަކީ، ހުވަދުއަތޮޅުގެ (ހުވަދޫ ބަޣާވާތުގެ) އެދުވަސްވަރުގެ "ސިޔާސީ" މަސްރަހާއި ގުޅޭ ވަރަށްގިނަ ދިރާސާތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ ބަޔާނެއްކަން ކަށަވަރެވެ. މިހެން މިދެންނެވީ ހުވަދޫ ބަޣާވާތުގެ މަޢުލޫމާތު އަޅުގަނޑު ލިޔެފައިވާތީ އެވެ.

(މަޑަވެލީ އަލީ ނަސީރު)

ފިޔޯރީ އަޙްމަދު ދީދީގެ ހަނދާނުގައި ޅ. ނައިފަރު / މީނާޒު މުޙަންމަދު ޒަކަރިއްޔާ ލިޔެފައިވާ މިބަޔާނުގައި ލިޔުއްވާފައިވަނީ، ބައެއް ހަނދާންތަކަކީ، ވަރަށް ފަސޭހައިން ހިތުން ފިލައިގެންދާ އެއްޗެއްކަމުގައި ވިޔަސް، އަނެއްބައި ހަނދާން ތަކަކީ، އެހާ ފަސޭހައިން ހިތުން ފިލުވައިލެވޭ ހަނދާންތަކެއް ނޫނެވެ. އެގޮތުން 2010 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ މަހު އަވަހާރަވި ގދ. ފިޔޯރީ އަޙްމަދު ދީދީގެ ހަނދާންތައް އަޅުގަނޑު ހިތުން (ވަރަށް) ފިލައިގެން ނުދެ އެވެ. މިދެންނެވި ޝަޚްޞިއްޔަތު އަޅުގަނޑާއި ފުރަތަމަ ބައްދަލުވީ މީގެ ސާޅީހަކަށް އަހަރު ކުރިން ނެވެ. ގދ.ހެލްތު ސެންޓަރުގައި ޚިދްމަތްކުރަމުންދިޔަ ދުވަސްވަރު އަތޮޅުތެރެޔަށް ކުރި ދަތުރެއްގައި ފިޔޯރީން ނެވެ. އަޙްމަދު ދީދީގެ ހަރުދަނާ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ވާހަކަ މިއަދު މިހާމަކޮށްލަނީ، އޭރު އަޅުގަނޑު ލިޔުނު ގދ.އަތޮޅުގެ ހަނދާންތަކުގެ ބައެއް ފަތްފުށްތަކުން ނެވެ.

އަތޮޅުކޮމިޓީ މެމްބަރު ފިޔޯރީ ޢަބުދުﷲ ދީދީއާއެކު، މާތޮޑާއިން ފުރައިގެން ތިންބަފައިންނާއިއެކު ކުޑަވަރެއްގެ ރިޔަލު ދޯންޏެއްގައި ކުރި ދަތުރުގައި ފިޔޯރީއަށް ފޯރީ ހަވީރު 30. 5 ހާއިރު އެވެ. ޢަބުދުﷲ ދީދީ އަށް ރަށަށް ވަޑައިގެންނެވުނީ އެވެ. ރަށުތެރެ ފެންނަނީ ވަރަށް ސާފުކޮށެވެ. މަގުތައް އެހެން ރަށްރަށަށްވުރެ ފުޅާވެފައި އެއްވަރެވެ. ޒަމާނުގެ މުއްސަދިކަން ދައްކައިދޭ ބަޔެއް ޢިމާރާތްތަކާއި، އަލަށްރޭނި، ރޭނެމުންދާ ގެތައް ގިނަ އެވެ. ނަމަވެސް ރަށުތެރޭގައި ހެދިފައިވާ ގޮޑުތަކާއި އޮޅުތަކެއްވެސް ނެތެއްނޫނެވެ. ގަސްތައް ކޮށައި ސާފުކުރެވުނު ދުވަސްވަރެއް ވާނީ ދުރު މާޒީއެއްގަ އެވެ. ރަށަކީ، ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޢަލީ ޙުސެންދީދީ، ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޢަބުދުﷲ ޒުހްރީ އަދި އައްޝައިޚު ޢުމަރުލުތުފީ އާއި، މިފަދަ އެތައް ޢިލްމުވެރިންގެވެސް ރަށެވެ. މިހާރު ރަށުގެ ވެރިޔަކީ، ޢަލީ ޙުސެންދީދީގެ ކޮއްކޮ މަޝްހޫރު ފިޔޯރީ އަޙްމަދު ދީދީ އެވެ. ހައިބަތުހުރި ހަށިގަނޑު ބޮޑު ބޭފުޅެކެވެ. އަޙްމަދު ދީދީ ވަރަށްބޮޑު ގެއެއް އަޅުއްވައިގެން އެގޭގައި އުޅުއްވަން ފެއްޓެވިތާ އަދި މާގިނަދުވަހެއް ނުވެ އެވެ. އެގެ ވަނީ އެންމެ މިޒަމާނުގެ ޕްލޭނަކަށެވެ. އަޅުގަނޑު މަޑުކޮށްލަން ޖެހުނު ގެއަކަށްވީވެސް އެގެއެވެ. ދަތުރުގެ ބައިވެރިޔާ ޢަބުދުﷲ ދީދީގެ އަނބިކަބަލުންނަކީ، އަޙްމަދުދީދީގެ ޞަބީޙާ އެވެ. ކުރިން ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން އުޅުއްވިކަމަށްވަނީ ޞަބީޙާގެ ދައްތަ ޒުބޭދާ އާއި އެވެ. ޒުބޭދާ އަވަހާރަވުމުން ދެން ކައިވެބައްލަވައިގަތީ ކޮއްކޮ އާއި އެވެ. އާދެ! ރޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ފުޅިބައްތިއެއްގެ އަލީގައި ހޭދަކޮށްލަންޖެހުނު ނަމަވެސް މިރޭ މިގޭގައި ދެ ބިގަރު ދިއްލާފައި އެބަ ހުއްޓެވެ. ބޭނުން ވަގުތަކު ހުޅުވާލެވެން ރޭޑިޔޯއެއް އެބަހުއްޓެވެ. ގޭގެތަނަވަސްކަމަށް އިތުރު ހިތްހަމަޖެހުމެއް ގެނެސްދެނީ ހައްދާފައިވާ މާގަސްތަކެވެ.

އެދުވަހު 2:00 ގައި އަޅުގަނޑުމެން ފުރަން ނުކުމެއްޖައީމު އެވެ. މިދަތުރު ޢަބުދުﷲ ދީދީ ވަޑައެއް ނުގަންނަވަ އެވެ. މުހިއްމު ބޭނުމަކު ރަށުގައި މަޑުކޮށްލެއްވީ އެވެ. ދަތުރުގައި ވަޑައިގަންނަވަނީ ކަތީބު އަޙްމަދު ދީދީ އެވެ. ފުރޭވަރުވީ ފަނަރަވަރަކަށް މިނެޓް ފަހުން ނެވެ. ރަށުން ނައްޓާލިތަނާ ކުޑަ ކޮޅިކޮޅަކާ ޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް މިދޯނީގައި ހިޔާގަނޑެއް ހަދާފައި އޮތުމާއެކު މާބޮޑުކަމަކަށް ނުވި އެވެ. ފިޔޯރީން ފުރިނަމަވެސް އެރަށުގެ ހަނދާންތަކާއި އެހާފަސޭއަކުން ވަތްކެއް ނުވެވުނެވެ.

***

That’s awesome- I’d love to see it! Feel free to tag my blog in a post including your work so I can see! ✨

As for weight, it shouldn’t weigh any more than 3-5lbs, depending on the thickness of the plexiglass you used. So I’m not sure what to tell you there..