अमेरिका र चीनबीचको बेइजिङ शिखर सम्मेलनमा व्यापारसँगै ताइवानको भविष्य र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) को वैश्विक वर्चस्वको प्रश्न केन्द्रमा रहे। सम्मेलनको मूल विषय "साझेदार, प्रतिद्वन्द्वी होइन" भए पनि ताइवानमाथिका प्रच्छन्न धम्कीहरू र घरेलु राजनीतिमा ट्रम्पको कमजोर अवस्थाले सहकार्यको देखावटी छविलाई ओझेलमा पार्यो।

ताइवान : सबैभन्दा संवेदनशील मोर्चा सीले ट्रम्पलाई स्पष्ट सन्देश दिए "ताइवानको प्रश्नलाई सही तरिकाले सम्हाले दुवै देशको सम्बन्ध समग्र रूपमा स्थिर रहनेछ, अन्यथा दुवै देशबीच टकराव र द्वन्द्वसमेत उत्पन्न हुन सक्छ।" ट्रम्प प्रशासनले डिसेम्बरमा ताइवानका लागि ११ अर्ब डलरको हतियार प्याकेज स्वीकृत गरेको थियो तर अहिलेसम्म डेलिभरी भएको छैन र ट्रम्पले सो विषय सीसँग छलफल गर्ने बताउँदा ताइवानप्रतिको अमेरिकी नीतिमाथि नै प्रश्नचिह्न उब्जियो।

AI : दुवैको सबैभन्दा ठूलो रणभूमि बार्कलेजका चीन इन्टरनेट विश्लेषक जियोङ शाओका अनुसार आज अमेरिका र चीनबीचको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्रतिस्पर्धाको मैदान AI हो, र AI को सबैभन्दा ठूलो अवरोध कम्प्युट क्षमता अर्थात् चिप्स हो। अमेरिकी AI कम्पनीहरूको गोप्य हतियार नभिडियाका उन्नत चिप्स हुन्, जो चिनियाँ कम्पनीहरूले पाउँदैनन्। यसै क्रममा स्ट्यान्फर्ड अनुसन्धानकर्ताहरूले यस वर्षको वार्षिक AI प्रतिवेदनमा निष्कर्ष निकालेका छन् "अमेरिका–चीन AI मोडल प्रदर्शन अन्तर व्यावहारिक रूपमा बन्द भइसकेको छ।"

AI सुरक्षामा संवाद खोल्ने प्रयास AI को विषयमा दुवै पक्षले प्रतिस्पर्धालाई सम्बोधन गर्नुभन्दा केवल संवादको माध्यम स्थापित गर्न खोजे अन्तर्निहित प्रतिद्वन्द्विता समाधान गर्ने कुनै ठोस सम्झौता भएन। सम्मेलनमा दुर्लभ खनिज वा AI लगानीमा कुनै प्रमुख सम्झौता घोषणा भएन।

चिप युद्ध र प्रविधि नाकाबन्दी बेइजिङले अमेरिकासँग अर्धचालक निर्यातमाथिका प्रतिबन्ध हटाउन र चिप निर्माण प्रविधिमा चीनको पहुँच सीमित गर्ने कदम फिर्ता लिन दबाब दियो। यसको प्रतिकारमा चीनले दुर्लभ खनिजको निर्यात नियन्त्रणलाई आफ्नो कूटनीतिक हतियारको रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ।

समग्रमा बेइजिङ शिखर सम्मेलनले दुई महाशक्तिबीचको प्रतिद्वन्द्विता "समाधान" होइन, "व्यवस्थापन" गर्ने प्रयास मात्र थियो भन्ने संकेत स्पष्ट गर्यो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच बेइजिङमा सम्पन्न दुई दिवसीय शिखर सम्मेलनले विश्वको ध्यान आकर्षित गरेको छ। सी जिनपिङले यस भेटलाई "ऐतिहासिक" र "मील नै" भनी सम्बोधन गर्दै आर्थिक तथा व्यापारिक सम्बन्धलाई स्थिर बनाउने र विभिन्न क्षेत्रमा व्यावहारिक सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा महत्त्वपूर्ण साझा समझदारी भएको बताएका छन्।

व्यापारमा ट्रम्पको दाबी, चीनको मौनता ट्रम्पले यस भ्रमणलाई "शानदार व्यापार सम्झौता" भनी प्रशंसा गरे र चीनले अमेरिकी कम्पनी बोइङका २०० विमान किन्न सहमति जनाएको जानकारी दिए। तर चिनियाँ परराष्ट्र मन्त्रालयका आधिकारिक बयानहरूमा कुनै पनि ठोस व्यापारिक सम्झौताको उल्लेख गरिएको छैन दुवै पक्षले जारी गरेका विज्ञप्तिमा न्यूनतम मात्र साझा बुँदाहरू देखिन्छन्।

क्षेत्रीय सुरक्षा : इरान र ताइवान सी जिनपिङले ट्रम्पलाई स्पष्ट चेतावनी दिए कि ताइवानको स्वतन्त्रताको विषयलाई गलत तरिकाले हेरिए अमेरिका र चीनबीच "टकराव र द्वन्द्वसमेत" उत्पन्न हुन सक्छ। इरानको सन्दर्भमा, ट्रम्पले बताए कि सीले इरानलाई कुनै पनि सैन्य सामग्री नदिने प्रतिबद्धता जनाएका छन् जसलाई ट्रम्पले "ठूलो कथन" भनी उल्लेख गरे।

विश्लेषकको मूल्याङ्कन राष्ट्रपति ट्रम्पले "धेरै समस्याहरू समाधान भए" भन्ने दाबी गरे तापनि बेइजिङ छोड्नुपूर्व कुनै ठूलो सम्झौता वा सफलताको औपचारिक घोषणा भएन। हार्वर्डका प्राध्यापक ग्राहम एलिसनका अनुसार गत वर्षको व्यापार युद्धविरामलाई औपचारिक सम्झौतामा बदल्ने सम्भावना बलियो देखिन्छ र दुवै देशबीच "स्थिरीकरण" नै यस शिखर सम्मेलनको मूल शब्द हो।

समग्रमा भन्दा, यो शिखर सम्मेलनले विश्वका दुई महाशक्तिबीचको सम्बन्धलाई पूर्णतः परिवर्तन गरेन, तर तत्काल टकरावको जोखिम कम गर्दै स्थिरताको सङ्केत अवश्य दियो।