v6 sprotahús

Að

Að rækta garðinn sinn er gríðarlega góð samlíking þegar fara á í gang með fyrirtæki. Í orðunum fellst sú staðhæfing að sá sem ræktar garðinn sinn, muni uppskera í takti við þá vinnu sem hann leggur af hendi (sáir). Þegar fara á í gang með fyrirtæki og reka það er eitt helsta verkefnið að rækta þann garð sem tengist rekstrinum. Sá garður er t.d fólkið í kringum þig, viðskiptavinirnir, samstarfsaðilar, eigendur, fjárfestar og aðrir mikilvægir tenglar sem koma við sögu. Sá sem kann að rækta garðinn sinn, og sinnir garðinum vel mun fyrir vikið eiga mun auðveldar með að komast áfram og takast á við þau verkefni sem fyrir liggja. Hann mun fyrir vikið eiga fallegan og vel ræktaðan garð, sem auðvelt er að stækka, gera enn fallegri og í það minnsta hafa af honum mikla ánægju og afurðir....ef það er t.d matjurtargarður sem um ræðir.  Hafðu þetta í huga, því þetta er mikilvægt atriði. V6 er í grænu deildinni - sjálfbær vöxtur öflugra sprotafyrirtækja er betri en engin vöxtur :)

Ég átti þess kost að hlusta á fyrirlestur með Magnúsi Scheving á degi hugverka, haldin af hálfu Einkaleyfisstofunnar í Þjóðmynjansafninu. Magnús hefur auðvitað reynslu sem fáir aðrir hafa og hefur komist lengra en margur annar með sínar hugmyndir og verkefni. Það er því frekar augljóst mál að margt er hægt að læra af hans reynslu og sýn sem hann hefur á málefni tengd þeirri reynslu. Mig langar til að kasta upp nokkrum atriðum sem mér fannst standa uppúr.

10.000 klukkutímar - Ef þú ætlar að verða góður í einhverju, þá þarftu að eyða 10.000 klukkutímum að gera sama hlutin aftur og aftur og aftur og aftur, þangað til að þú ert orðin það góður í því að engin geti orðið þér betri - þá áttu fyrst möguleikann á raunverulegum árangri. Þeir sem haldi að þeir geti komist upp með að eyða minni tíma í að gera eitthvað - eru ekki eins líklegir til að ná árangri og eiga ekki eins mikinn rétt á að geta gert kröfu um árangur.

Sífeldar endurtekningar er undirstaða árangurs í tengslum við að koma boðskap á framfæri, þar með talinn þeim boðskap sem þín viðskiptahugmynd hefur.

Ef ná á langt á skömmum tíma, þarf þor, þrjósku, vilja og stefnufestu og frábært teymi af allra besta fólki sem finst sem vinnur eftir hernaðarplani og notar til þess  aðferðarfræði úr herþjálfun. Einn stjórnar, allir eru að stefna á sama markmið, allir vinna sem einn í átt að þessu markmiði.

Gerðu kröfur til sjálfs þíns, gerðu kröfur til annara og settu markið nægjanlega hátt til að eiga séns á að ná árangri. Ekki sætta þig við þröngsýni, íhaldsemi og skilningsleysi annarra.

Gerðu ráð fyrir öllu, hafðu hugmyndina opna - þú veist aldrei hvaða hindrunum þú átt eftir að lenda í. Þú gætir þurft að fara aðrar, fleiri leiðir en þú hafðir planað í upphafi og þú gætir þurft að breyta markmiðum þínum. Ef hugmyndin er skýr og markmiðin með hugmyndinni einnig, þá ætti það að skipta litlu þó að þurfi að fara aðra leið að settu marki, ef þær leiðir hafa sama tilgang.

Þekktu markaðinn þinn vel, gerðu þér grein fyrir því hverjir taka ákvarðanir og vertu með söluræðuna á hreinu. Þú veist aldrei hversu mörg tækifæri þú munt fá  - í hans tilviki voru þau mjög fá, þannig að pláss fyrir mistök voru ekki fyrir hendi.

Vertu með fólk með í liði sem hefur reynslu, þekkingu og visku. En vertu einnig með fólk í liði sem er tilbúið að berjast, óhrætt, óheft af takmörkunum og ungt og orkumikið. Blanda af öllu er besta lausnin.

Findu gat á markaði, þar sem þörf er fyrir vöru /þjónustu án þess að einhver sé að uppfylla þá þörf. Settu markmiðið á þann markað.

Ég átti þess kost að hlusta á fyrirlestur með Magnúsi Scheving á degi hugverka, haldin af hálfu Einkaleyfisstofunnar í Þjóðmynjansafninu. Magnús hefur auðvitað reynslu sem fáir aðrir hafa og hefur komist lengra en margur annar með sínar hugmyndir og verkefni. Það er því frekar augljóst mál að margt er hægt að læra af hans reynslu og sýn sem hann hefur á málefni tengd þeirri reynslu. Mig langar til að kasta upp nokkrum atriðum sem mér fannst standa uppúr.

10.000 klukkutímar - Ef þú ætlar að verða góður í einhverju, þá þarftu að eyða 10.000 klukkutímum að gera sama hlutin aftur og aftur og aftur og aftur, þangað til að þú ert orðin það góður í því að engin geti orðið þér betri - þá áttu fyrst möguleikann á raunverulegum árangri. Þeir sem haldi að þeir geti komist upp með að eyða minni tíma í að gera eitthvað - eru ekki eins líklegir til að ná árangri og eiga ekki eins mikinn rétt á að geta gert kröfu um árangur.

Sífeldar endurtekningar er undirstaða árangurs í tengslum við að koma boðskap á framfæri, þar með talinn þeim boðskap sem þín viðskiptahugmynd hefur.

Ef ná á langt á skömmum tíma, þarf þor, þrjósku, vilja og stefnufestu og frábært teymi af allra besta fólki sem finst sem vinnur eftir hernaðarplani og notar til þess  aðferðarfræði úr herþjálfun. Einn stjórnar, allir eru að stefna á sama markmið, allir vinna sem einn í átt að þessu markmiði.

Gerðu kröfur til sjálfs þíns, gerðu kröfur til annara og settu markið nægjanlega hátt til að eiga séns á að ná árangri. Ekki sætta þig við þröngsýni, íhaldsemi og skilningsleysi annarra.

Gerðu ráð fyrir öllu, hafðu hugmyndina opna - þú veist aldrei hvaða hindrunum þú átt eftir að lenda í. Þú gætir þurft að fara aðrar, fleiri leiðir en þú hafðir planað í upphafi og þú gætir þurft að breyta markmiðum þínum. Ef hugmyndin er skýr og markmiðin með hugmyndinni einnig, þá ætti það að skipta litlu þó að þurfi að fara aðra leið að settu marki, ef þær leiðir hafa sama tilgang.

Þekktu markaðinn þinn vel, gerðu þér grein fyrir því hverjir taka ákvarðanir og vertu með söluræðuna á hreinu. Þú veist aldrei hversu mörg tækifæri þú munt fá  - í hans tilviki voru þau mjög fá, þannig að pláss fyrir mistök voru ekki fyrir hendi.

Vertu með fólk með í liði sem hefur reynslu, þekkingu og visku. En vertu einnig með fólk í liði sem er tilbúið að berjast, óhrætt, óheft af takmörkunum og ungt og orkumikið. Blanda af öllu er besta lausnin.

Findu gat á markaði, þar sem þörf er fyrir vöru /þjónustu án þess að einhver sé að uppfylla þá þörf. Settu markmiðið á þann markað.

Spurningin er sett fram í þeim tilgangi að vekja athygli á einu öflugasta sjálfsprottna nýsköpunar- og hreyfiafli sem hver þjóð hefur yfir að ráða. Það er ekki bara öflugt, heldur er það bæði sjálfbært og krefst lítils annars en góðs umhverfis til að fá að vaxa og dafna. Ekki þarf að ryðja land eða nýta náttúruauðlindir og ekki þarf að byggja stórar byggingar né fjárfesta ríkisfé fyrir milljarða ár hvert. Það eina sem þetta afl þarf á að halda er umhverfi og samfélag sem skilur, þekkir, nærir, verndar og styður aflið til góðra verka. Þetta afl sem ég er að tala um, er auðvitað frumkvöðlaaflið sem ákveðið hlutfall hverrar þjóðar býr yfir.  Aflið brýst út eins og blóm á sólríkum sumardegi og er óendanleg auðlind af orku, djarfhug og nýsköpun. Það merkilega við þetta afl er að það er öflugra og meira nýskapandi og mun skynsamara afl í kreppu, en í góðæri. Einstaklingarnir sem knýja þetta afl eru bjartsýnisfólk, lausnardrifið, djarft og reiðubúið til að breyta sínum plönum og aðlaga sínar viðskiptahugmyndir að þeim raunveruleika sem er til staðar hverju sinni. Þessir einstaklingar eru tilbúnir til að fórna eigin hagsmunum fyrir hagsmuni heildarinnar, þeir vilja oftast að fleiri njóti góðs af árangri viðskiptahugmyndanna og eru samfélagslega sinnaðri en margur annar.  Það eru þó nokkrir hlutir sem hafa hamlandi áhrif á getu þessara einstaklinga og þar með á það magnaða hreyfiafl sem þeim fylgir. Þeir virka þannig að þegar ákveðið magn af þeim fer yfir ákveðin fjölda þá dregur það umtalsvert úr getu þessa afls til að starfa.  Þessa þætti hef ég nefnt áður í þessum pistli. Ef skilning á þessu hreyfiafli skortir og þekkingin er lítil sem engin á því hvernig virkja skal þetta afl, er líklegt að minna verði um árangur. Ef það er engin næring en  hún kemur oftast í formi af tækifærum, ákveðnu frelsi til athafna, aðgengi að fjármagni og starfsfólki þá er líka hættan á að árangur verði minni en ella. Ef það er fátt sem verndar þetta afl á sprotastigi til dæmis með því að lækka álögur á nýstofnuð fyrirtæki, bjóða þeim upp á skattaaflsætti og aðgang að stuðningi, þekkingu og reynslu þá er einnig lítil von til að árangur náist. Stuðningur við frumkvöðla og nýsköpun er ekki eitthvað sem gert er með einu pennastriki eða einni ákvörðun.  Þetta snýst um margþáttar aðgerðir, hugarfarsbreytingu og markvissa stefnumótun og víðtæka samvinnu og samráð allra í samfélaginu. Allir þurfa að taka þetta til sín, ríkisvaldið, fyrirtækin, einstaklingar með fjármagn og frumkvöðlarnir sjálfir. Í dag er því miður ekki nóg gert. Ef engin gerir neitt mun ekkert gerast. Hvað ætlar þú að gera til að virkja þetta afl á Íslandi?

Margur hefur fengið eina eða tvær hugmyndir um daganna og sumir jafnvel fleiri. Hugmynd er til alls fyrst, en oft eru hugmyndir góðar í smá stund og svo kemst maður að því að það er til eitthvað svipað í veröldinni, eða að hugmyndin hefur í sér ákveðna vankanta sem gerir það að verkum að ekki fylgi því nægur gróði að það taki að fylgja henni eftir og gera hugmyndina að veruleika.

            Oft er það svo að í góðum hópi fólks, við líflegar umræður um ákveðið málefni, að hugmyndir skapast, enda hefur verið sýnt fram á að bestu hugmyndirnar skapist í tengslum við þarfir fólks eða jafnvel fáránlegar vangaveltur, jafnvel gríni að ákveðnu atriði í okkar samfélagi. Það sem skilur oft góðar hugmyndir frá þeim slæmu er að þær eru oft svo einfaldar að hver sem er gæti hafa fengið þær..........en oft er það einmitt vegna þess sem hugmyndin er ekki orðin að veruleika. Oft fá jafnvel tveir sömu hugmynd á tveimur stöðum í veröldinni og útfæra hana á mismunandi hátt þar sem ein nær meiri árangri en hin og getur orsök þess legið víða. Hugmynd er oft svo einföld að jafnvel þeir sem fá hana fyrst hlæja yfir fáránleika þess hversu einföld hún er og augljós en svo gera þeir jafnvel ekkert meira í þessu. Það þarf ákveðna hugsun og hæfileika til að sjá tilganginn með því að setja meira ferli í gang til að sjá hvort verið gæti að hugmyndin ætti sér fót í raunveruleikanum sem segði til um fýsileika þess að setja hana í framkvæmd.

Það er von að margur spyrji sig þessarar spurningar og að erfitt geti verið að átta sig á því hvað sé gott og slæmt við það að verða eða vera sjálfstæður. Eitt er nokkuð ljóst og það er það að allar ákvarðanir sem maður tekur í lífinu verður maður að bera ábyrgð á. Það er því nokkuð ljóst og nokkuð víst að mikilvægt sé að vera sátt/ur við ákvarðanir þær sem maður tekur og vera búin að kanna það vel áður en ákvörðun er tekin um kosti og galla valkostanna. Ef ég reyni að skilgreina á einfaldan hátt valkostina þá vil ég byrja á að nefna þann valkost sem heitir að vera EKKI sjálfstæður. Þá ert þú kæri lesandi vinnandi hjá einhverju fyrirtæki í starfi sem vonandi hentar þínu áhugasviði þar sem þú ert að nýta þína hæfileika og færð greitt fyrir það sanngjörn laun. Þú getur treyst því (vonandi) að þú fáir laun þín greidd með reglubundnum hætti sama dag hvers mánaðar og af launum eru teknar allir skattar og skyldur sem tilheyra og meiri að segja er búið að taka frá fyrir þig orlofspening svo það sé öruggt að þú hafir efni á að taka þér frí einu sinni á ári. Þú hefur (vonandi) þitt ákveðna verksvið og ábyrgð og vel skilgreinda verkferil yfir viðbrögð við ákveðnum hlutum og ef eitthvað er öðruvísi en vanalega, getur þú nálgast yfirmann þinn um svör og áframhaldandi viðbrögð við tiltekna vandamáli eða verkefni. Þú hefur (vonandi) tækifæri á að sýna fram á hæfileika og dugnað og ef það er tekið eftir því og það er metið sem þú gerir, áttu möguleika á að fetast upp metorðastigann, fá launahækkun eða fríðindi eða vera boðin ný staða innan fyrirtækisins og þannig áttu kost á að þroskast og þróast í starfi. Ef það er ekki metið eða tekið eftir því sem þú ert að gera, getur þú sagt upp með 3 mánaðar fyrirvara og sótt um annað starf og prófað að athuga hvort verið getur að menn taki meira eftir þínum hæfileikum og dugnaði þar.

Það er að mörgu að huga þegar stofna á fyrirtæki og eðlilega getur verið erfitt að átta sig á því hvað þurfi að hafa á hreinu þegar maður hefur aldrei stofnað fyrirtæki áður. Mig langar í þessum pistli mínum að stikla á stóru hvað þetta varðar og nefna til sögunnar nokkra hluti sem ég tel vera allt of algengt að fólk láti hjá líða að gera vel.

Þegar hugmyndin að fyrirtækinu er kominn á hreint og ekki þarf að velkjast í vafa um hvert markmiðið er með rekstri fyrirtækisins, hver markaðurinn er og hver markhópurinn er, hvað varan á að heita, hvað hún á að kosta og þar fram eftir götunum, er mikilvægt að gera sér í hugarlund og framkvæma svokallaða framkvæmdaráætlun. Framkvæmdaráætlun hefur það hlutverk að segja til um hvað, hvenær og hvernig og hversu langan tíma ákveðnir þættir í framkvæmd stofnunar fyrirtækisins á að taka. Mæli ég með að upphafsmaður eða þeir sem koma að stofnun fyrirtækissins geri sér ljóst ca. 5 ára framkvæmdaráætlun lauslega og mjög nákvæmlega eins árs áætlun. Á þeirri áætlun er t.d. tilgreint hvenær gert er ráð fyrir að fyrirtækið sé komið með húsnæði, kennitölu og endurskoðanda, lögfræðing og þessháttar. Þar er einnig sett upp áætlun um hvernig auglýsa skuli fyrirtækið, vöruna og hvenær. Þar er einnig gert ráð fyrir því hvenær fyrsta varan á að seljast og hversu mikið af þeirri vöru eða þjónustu menn reikna með að ná innan ákveðins tímaramma. Áætlunin gerir ráð fyrir því að á ákveðnum tímapunkti skuli ráðast í fjölgun starfsfólks (ef þarf) aukningar á eiginfjári, eða hvenær afsláttur, útsala eða aðrar aðgerðir eigi að eiga sér stað og með hvaða hætti. Áætlunin gerir ráð fyrir hvenær þurfi að þrífa rúður verslunarinnar eða skipta um dekk á leigubílnum eða annað sem telst til viðhalds og endurnýjunar á kosti fyrirtækisins og í raun gerir áætlunin ráð fyrir bæði mögulegum og ómögulegum hlutum.  Þó svo að hlutir séu komnir inn í áætlun er ekki víst að þeir séu framkvæmdir því auðvitað getur verið erfitt að vita hvað framtíðin ber í skauti sér. Það er þó mikilvægt að vera búin að skrifa það niður til að fylgja eftir plani og ekki gleyma neinu. Það er nefnilega þannig með okkur mannfólkið að við gleymum og erum háð umhverfi okkar og stanslausu áreiti þess á okkur daglega. Ef við ekki skrifum hluti niður og skipuleggjum okkur, er hætta á að eitthvað gleymist eða skorti, sem hafi áhrif á gang mála og velgengni fyrirtækisins.

Annað sem ég held þó að flestir muni eftir og það er að gera fjárhagsáætlun. Hún segir sig í raun sjálf og kemur oftast fram í viðskiptaáætlun. Þó er það mikilvægt þó svo að viðskiptaáætlun sé komin á blað, að gera sér fjárhagsáætlun sem fer nánar í smáatriði. Viðskiptaáætluninni er ætlað að stikla á stóru og gera grein fyrir heildarmyndinni, en sér fjárhagsáætlun fyrir fyrstu 5 árin og svo nákvæm áætlun fyrir fyrsta árið getur gert æði mikið gagn, þar er einnig gert ráð fyrir öllum mögulegum og ómögulegum hlutum , hvort heldur sem allir hlutir verði framkvæmdir eður ei. Sömu rök gilda í þessu og í fyrri lið.

Tímaáætlun, svokallaður tímarammi eða tímapunktar sem ákveðnir hlutir eigi að vera búnir að eiga sér stað, fyrsta sala, fyrsta milljónin, stækkun húsnæðis og svo framvegis, er mikilvægt og getur komið að gagni við að halda öllum starfsmönnum við efnið.

Verkefnaáætlun gerir ráð fyrir því að allt hitt sé komið og tilgreinir hver á að gera hvað, hvenær og hvernig og er í raun plan um vilja stofnenda um ákveðin verkefni, hvernig þau eigi að vera framkvæmd og afhverju og svo framvegis.

Í framhaldi af fyrra bloggi mínu um einfaldleika þess að stofna fyrirtæki langar mig til að fara ögn meira inn á það. Ég nefndi að einfaldast væri að selja eigin þekkingu eða þjónustu með einum eða öðrum hætti. Ef það væri ekki það sem þú, kæri lesandi, ætlaðir að gera, þá eru margar aðrar leiðir færar til að stofna fyrirtæki og eru þær misfyrirferðarmiklar, flóknar og erfiðar í uppsetningu og framkvæmd og vil ég stikla á stóru hvað það varðar, hvaða tegundir rekstrar gætu mögulegast komið til.

    Ein tegund rekstrar sem er vel þekkt er að selja vöru sem framleidd er erlendis og þitt fyrirtæki flytur sjálft inn. Þú gætir þá verið í raun endursöluaðili hér á landi og tekið til þín þá álagningu sem fellur til í því tilfelli. Þá ertu í raun bæði innflutningsaðili (heildsali) og smásöluaðili. Ef þú ert eingöngu heildsali, þá þyrftir þú að koma vöru þinni í alla smásöluaðillana á markaðnum. Dæmi um þetta væri t.d. ef þú flyttir inn sælgæti eða sokka , vöru sem væri nægjanlega lítil og hefði yfir sér það yfirbragð að henta betur að vera selt með öðrum vörum eða ef varan er það lítil að ekki borgi sig eða henti ekki að hafa heila verslun utan um hana. Það getur einnig haft mikið með það að segja hvernig takist til að koma vörunni í sem mesta dreifingu, til að geta fengið hagnað út úr fyrirtækinu og því betra að dreifa henni sem víðast til smásöluaðila. Ef þú ert hinsvegar líka smásöluaðilinn, og dæmi um þetta er t.d. Habitat, eða Top Shop sem er keðja með eigin vörur framleiddar erlendis, en fluttar inn undir merkjum fyrirtækisins, þá hefur þú tækifæri á að ráða meiru um gang vörunnar, verðlagningu og þessháttar en ert háð/ur því að fjöldi verslana og staðsetning sé rétt.  Önnur tegund rekstrar væri að eiga verkfæri eða tæki eða tól sem þú annað hvort vinnur á svo sem leigubíll, vörubíll, grafa eða slíkt sem þú svo selur út á tímavís. Það væri reyndar einnig hægt að leigja slíkt eins og um bílaleigur væri að ræða til dæmis.  Það sem skiptir máli í því samhengi er að vera í tengslum við rétta aðila í bransanum sem geta skapað þér atvinnu sem fastakúnnar. Ef þú hefur einn sem þú veist að gæti keypt stóran hluta vinnu þinnar vegna tengsla eða þekkingar á þér, þá ertu strax í góðum málum. En önnur tegund rekstrar er að framleiða eigin vöru eða lausn sem annaðhvort er mjög sértæk eða sérhæfð, sérstök eða einkaleyfishæf eða staðbundin með einum eða öðrum hætti eða vara sem hlítir kröfum markaðar um fjölda og úrval eins og allir bændur til dæmis. Dæmi um eigin framleiðslu er Marel, Vaki, ÖSSUR og PROMENS (gamla Sæplast) . Oft er það þó svo að þegar þú ert kominn með eigin framleiðslu þá fylgir það því oft mikil þjónusta og viðhald og fleira í þeim dúr og því getur fyrirtækið orðið ansi flókið í rekstarlegu tilliti. Og að lokum, þó svo að ég sé nú ekki búin að tæma möguleika á mismunandi fyrirtækjum, þá er ein tegund rekstrar sem ekki má gleyma en það er það sem snýr að því að koma ákveðnum tegundum af hæfileikum saman eða starfsfólki og selja /leigja það út undir mismunandi fyrirkomulagi. Dæmi um þetta gæti verið þjónaleiga, starfsmannaleiga, fyrirtæki sem sérhæfir sig í þrifum í heimahúsum, öryggisfyrirtæki og þannig mætti lengi vel telja.

Hvort það sé flókið eða einfalt að fara í gang með rekstur, fer oft mikið eftir því hvort þú ert að fara í gang með rekstur sem hefur með eina eða fleiri persónur að gera, hvort þú hefur með að gera fáar eða margar vörur, hvort viðskiptavinirnir séu fáir eða margir, og hvort þú átt við tollinn og skattinn eða bara skattinn og þannig gæti ég haldið áfram.

Þessari spurningu er auðvitað ekki hægt að svara með einföldu jái eða nei. Ástæðan er einföld. Fyrir persónu sem hefur stofnað mörg fyrirtæki er það kannski einfalt en fyrir þann sem er að gera þetta í fyrsta skipti er það kannski ögn meira mál. Það skiptir líka miklu máli hvers konar fyrirtæki um er að ræða og hvort um sé að ræða eitthvað sem umhverfið/samfélagið þekkir eða hvort um mikla nýjung sé að ræða.

            Fyrirtækjarekstur er í raun sáraeinfaldur ef maður einfaldar hlutinn nokkuð róttækt. Rekstur fyrirtækis snýst í raun um að selja ákveðna vöru eða þjónustu fyrir hærra verð en keypt var fyrir eða kostaði að framreiða, framleiða eða vinna hana. Þegar talinn er fram sá kostnaður sem tengist framreiðingu, framleiðslu eða vinnunni, þá er hann sá sem flestir vanmeta, gleyma eða vanreikna með einum eða öðrum hætti. Þannig geta margir liðir dottið þar inn sem engan óraði að þyrfti að greiða svo sem skattar, gjöld, réttindi, lífeyrissjóður, matur, áhöld og verkfæri, rafmagn, ferðakostnaður, efniskostnaður, viðhald og bókhald, endurskoðun og lögfræðikostnaður og þannig mætti lengi vel telja og fara út í enn meiri smáatriði. Ef horft er á þær mismunandi tegund rekstrar sem finnast, þá má segja sem svo að einfaldasta formið af rekstri og það sem krefst minnsta kostnaðar sé að selja sig eða þjónustu sína beint. Þannig mætti segja að elsta þjónustu og starfsgrein í heimi eigi sér ástæðu í sínum einfaldleika. En ef við gerum nú ráð fyrir að þú kæri lesandi hafir einmitt engan áhuga á að taka upp þá iðju, og miklu frekar vilt bjóða upp á aðra þjónustu, kemur margt til. Ef þú hefur t.d. ákveðna sérþekkingu, kunnáttu á ákveðnu sviði, menntun, reynslu eða ákveðna sýn á ákveðið málefni sem þú hefur jafnvel gert þér far um að vita meira um, ef þú telur þig hafa yfir að búa ákveðnum hæfileikum svo sem við kennslu, leiðsögn, leiðbeiningar, tungumál eða hvað sem kæmi til þá væri það einfaldasta form af rekstri sem fyndist. Það sem þú gætir þá gert í þeirri stöðu væri að fá þér virðisaukaskattsnúmer og kynna þér uppgjörsmál í tengslum við skil á skattinum og greiðslu gjalda, koma þér í samband við endurskoðanda sem gæti aðstoðað þig við söfnun reikninga, útfyllingu reikninga og hvernig geyma skal slíkt til síðari tíma. Síðan þyrftir þú að ákveða hvernig þú ætlar að verðleggja þjónustu þína og bætir svo vsk við og þá væri þú svo til kominn í gang.

Hvað sem mýtan segir um stofnun eigin fyrirtækis, bæði gott og vont, þá er því ekki neitað að þegar einstaklingur á sitt eigið, eru meiri líkur en minni að hann sé sáttari og ánægðari en sá sem ekki á sitt eigið fyrirtæki. Ég get tekið dæmi af því hvernig fólk fer með íbúðina sína eða bílinn sinn. Það er nú líklegra að flestir reyni að fara vel með íbúðina eða bílinn sinn....já ég veit, sumir meðhöndla bílana sína eins og argasta ruslahaug og þvo hann sjaldan eða aldrei. En ég er ekki að tala um þá ....heldur flest alla aðra. Það að eiga vel rekið fyrirtæki og að því fyrirtæki gangi vel hangir líka saman með því hvaða hæfileika eða áhuga viðkomandi eigandi hefur á þeim markaði og því rekstrarformi sem um ræðir. Það er í raun ekki sama að eiga eitthvað fyrirtæki í rekstri og að eiga fyrirtæki sem er að selja vöru og þjónustu sem eigandanum þykir sjálfum spennandi og áhugaverður vettvangur. Að fá hugmynd að fyrirtæki sem er nýtt af nálinni og að kaupa upp fyrirtæki sem er í rekstri og vinnur á þekktum markaði er líka nokkuð ólíkir hlutir.

Ég tel til að mynda það vera tiltölulega auðvelt að kaupa upp fyrirtæki sem er að vinna á þekktum markaði sem hefur skapað sér viðskiptavild, markhóp, markað, og verðlag og vörumerki eru tengd við fyrirtækið og staðsetning er kannski búin að vera sú sama í mörg ár. Ég segi auðvelt þó að ég viti að það er aldrei auðvelt að gera nokkurn skapaðan hlut og alls ekki innan þess geira að vera sjálfstæður. En auðvelt í samanburði við það að fara í gang með verkefni sem fáir þekkja til, geta tekið afstöðu til vegna þess að hugmyndin er ný af nálinni eða vita hvort þeir vilji kaupa eða ekki því markaðurinn er ekki orðinn að veruleika. Það að fara í gang með verkefni byggða á eigin hugmynd getur staðið og fallið á því hversu vel upphafsmaður er að sér í viðfangsefninu, hversu vel hann þekkir markhóp og markaðinn, hversu vel hann sér fyrir sér hvernig selja á vöruna eða þjónustuna og hversu mikið ný varan eða þjónustan er fyrir markaðinn. Ef til að mynda upphafsmaður setur saman þjónustu sem samanstendur af öðrum þekktum fyrirbærum t.d. eins og þegar Just-Eat var stofnað. Þar var hugmyndin að senda fjölbreyttari mat heim til fólks heldur en eingöngu pizzur og nota til þess internetið ef hægt var. Í því tilviki þá eru líkur á góðum árangri nokkuð góðar ef markaðssetning er vel ígrunduð og góð. Ef hinsvegar engin þekkt norm tengjast verkefninu þá getur þröskuldurinn verið mun hærri og verkefnið þarafleiðandi lengur að vinnast á það stig að það nái tilætluðum árangri.

Margur sem hefur farið í gang með verkefni hefur haft mikilvægan eiginleika í fari sínu sem ekki allir hafa yfir að ráða. Þessi eiginleiki hefur gert viðkomandi auðveldara fyrir á leið sinni í átt að ná árangri. Eiginleikinn er að eiga auðvelt með að tengjast öðru fólki. Fólk er í eðli sínu félagsverur, þó svo að mörg okkar séum kannski frekar sértæk á það fólk sem við viljum umgangast, þá er það svo og hefur verið sýnt fram á það að fólki líður vel innan um annað fólk, svo lengi sem að það fólk sé vinveitt og að þú þekkir a.m.k. einn eða tvo. Það er kannski einmitt þetta að tilfinningin að vera innan um fólk og þekkja engan getur einmitt verið erfið vegna þess að við höfum svo mikla þörf fyrir að þekkja fólk. Þessi eiginleiki sem ég nefni hér, að tengjast, er um margt sérstakur en engan veginn eitthvað sem hinir, sem ekki telja sig hafa hann, getum ekki nýtt okkur eða lært af. Það er eins með þetta eins og annað sem ég hef nefnt hér, allir geta sungið og allir geta dansað, æfingin er það eina sem skiptir máli. Þessi eiginleiki lýsir sér best í því að, þegar viðkomandi er staddur innan um fólk sem hann er að hitta í fyrsta skipti, þá á hann auðvelt með að finna flöt á umræðuefni og hefur hæfileikann til að, á örskömmum tíma, fá viðmælanda til að upplifa jákvæða strauma. Þessir jákvæðu straumar leiða svo oft til þess að hlátur tengist umræðuefni og áður en varir er viðmælandi frumkvöðulsins tilbúinn til að gera eitthvað fyrir frumkvöðulinn sem hann hefði jafnvel ekki verið tilbúin til fyrir annan.

Ég get nefnt dæmi af góðum vini mínum sem hefur þennan undraverða hæfileika að hann er vart mættur í veisu meðal ókunnugra að hann er fljótt kominn í viðræður við mann sem síðan í enda veislu býður honum í veiðitúr, eða er til í að sýna félaga mínum fyrirtækið eða hvað nú það er sem þeirra fór á milli. Þetta hefur gert það að verkum að það þarf ekki langan tíma að bíða þangað til félagi minn og viðmælandi eru farnir að hlæja yfir einhverju sem félagi minn sagði. Þessi eiginleik félaga míns hefur fleytt honum langt. 

Þetta atriði er það sem ég vil leggja áherslu á í þessum pistli og tengist því að með tengslum eykur frumkvöðull möguleika sína. Tengsl er líklegasta leiðin til að láta möguleika hugmyndarinnar ná fram að ganga og máltækið margar hendur vinna létt verk er réttmæt lýsing á lögmálinu. Það er nefnilega þannig að þegar verkefni á í hlut, eins og ég hef getið um áður, þá er einn af meginatriðum þess að koma verkefninu af stað, að geta leyst ákveðið mörg atriði sem þykja mikilvæg í ferli því í átt til þess að vera orðið stöndugt vel rekið fyrirtæki. Þessi atriði eru meðal annars: fjármálaþáttur, bókhaldsþáttur, markaðsþáttur, framleiðslu- eða vinnutengdur þáttur, stjórnendaþáttur og svo auðvitað þáttur velútfærðar hugmyndar sem að mínu mati getur vegið ansi þungt.

Alltaf er það svo að einhver hefur áhuga á að stofna fyrirtæki. Að stofna fyrirtæki er eitthvað sem allir ættu í raun að prófa. Ástæðan liggur í því að stofnun fyrirtækis krefst þess að maður gerir sér grein fyrir hvernig hlutirnir hanga saman í þjóðfélaginu og hvað þurfi að vera í lagi og til staðar til að eitt stykki fyriræki geti gengið og rekið sig. Áhugaverðir punktar og mikilvægir í tengslum við stofnun fyrirtækis er eitthvað sem mig langar til að nefna hér. Upptalning þeirra er á engan hátt tæmandi né að ég komi til með að útskýra það nákvæmlega, heldur er hér einungis ætlunin að gera lesanda grein fyrir nokkrum af þeim þáttum sem vert er að hafa í huga áður en haldið er af stað.

Bókhald og endurskoðun. Að hafa góða stjórn á bókhaldinu þýðir í raun að taka þarf kvittanir fyrir öllu sem gert er og þarf þar að koma fram kennitala fyrirtækis eða kaupanda, dagsetning og upplýsingar sem tengjast verslun, upphæð, vöru og þessháttar. Að safna öllum kvittunum fyrir í góðri möppu í góðu skipulagi er einnig mikilvægt því svo þarftu að hafa bókara /endurskoðanda sem þarf að fara yfir hverja kvittun og hvern þann þátt sem tengist rekstri og þeim mun meira sem þú getur verið búin að skipuleggja þig og bókhaldið, þeim mun minni vinna þarf bókarinn haf sinna fyrir þig og kostar hann þig þarafleiðandi minna.

Stofnun fyrirtækis kostar pening. Skráning fyrirtækis og það að fá kennitölu kostar pening (sem fer beint í ríkiskassann) og er hægt að fá upplýsingar um það inn á www.rsk.is.

Samningsgerð. Að hefja rekstur snýst um að selja vöru eða þjónustu. Mikilvægt er að gera sér grein fyrir því að þú þarft að hafa og geta sýnt fram á reikning, samning og kvittun, eða gefa kvittanir allt eftir því hvað um er að ræða. Gerð góðs samnings getur verið vandaverk og er vissara að leita ráðgjafar varðandi það áður en haldið er af stað. Vissara er að hafa samband við lögfræðing og gæti hann kostað sitt einnig.

Að láta gera lógó. Að gera kynningarefni fyrir fyrirtækið er ekki eitthvað sem allir geta gert sjálfir. Ég mæli með því að haft sé samband við góðan grafískan hönnuð sem getur hjálpað til við að búa til heiti og útlit á öll kynningargögn þannig að fyrirtækið líti vel út og hafi yfir sér trúverðugleika og traust.

Tækjabúnaður. Öll fyrirtæki þurfa tækjabúnað til að geta starfað. Það þarf væntanlega síma, bíl, prentara og tölvu og kannski myndavél eða búðarkassa. Vissara er að vera búin að gera sér grein fyrir því hvað um er að ræða í tækjabúnaði. Öll kaup af þessu tagi er hægt að draga frá skatti í rekstri fyrirtækisins og mikilvægt er að halda eftir kvittunum í öllum tilvikum.

Að gera viðskiptaáætlun.Gerð viðskiptaáætlunar er ekki endilega eitthvað sem sérfræðingar geta bara gert. Þú getur í raun gert annsi margt sjálf /ur , og er það í raun eitthvað sem ég mæli með að þú gerir. Ástæðan er einfaldlega sú að þú ert frumkvöðullinn og þekkir þarafleiðandi þarfir og kröfur þíns eigins fyrirtækis best. Þessvegna kemur best út að þú gerir mestu vinnuna, því þú kemur til með að njóta mest góðs af því að hafa gert áætlunina og áætlunin verður í meiri samræmi við það sem þú stefnir á með fyrirtækið. Svo er alltaf hægt að leita aðstoðar í tengslum við rekstraráætlunina eða viðskiptalega þætti sem nauðsynlegt er að geta sýnt fram á þegar þú þarft að kynna áætlunina eða sýna væntanlegum fjárfestum eða þátttakendum. Þú þarft kannski að láta gera fyrir þig eða gerir sjálf/ur skoðanakönnun og /eða þú þarft á viðskiptafræðing að halda til að geta sett hluti í samhengi. Viðskiptaáætlun er allavega engin geimvísndi svo mikið er víst.