EntropyMoments

Sessiz Hasta | Entropy Moments – Okuma Günlüğü

Bazı insanlar susar çünkü söyleyecek bir şeyleri yoktur. Bazılarıysa tam tersine… söyleyecekleri çok olduğu için.

Bazı kitaplar vardır; okurken seni içine çeker, bittiğinde ise dışında bırakmaz. Sessiz Hasta, kapandığı anda konuşmaya başlayan kitaplardan biri. Bir gerilim romanı gibi başlar ama kısa sürede okuru daha rahatsız edici bir soruyla baş başa bırakır: İnsan ne zaman susar?

Sessiz Hasta tam olarak böyle bir kitap. Hikâyesi bittiğinde susuyor gibi görünür ama aslında o andan sonra konuşmaya başlıyor. Hem de senin içinden.

Bu romanı elinize aldığınızda klasik bir psikolojik gerilim okyacağınızı düşünüyorsunuz. Bir suç, bir gizem, bir çözülme… Ama birkaç bölüm sonra fark ediyorsunuz ki asıl mesele “ne oldu?” değil. Asıl soru:

İnsan ne zaman susar?

Sessizlik Bir Boşluk Değil

Alicia’nın sessizliği romanda bir eksiklik gibi sunulmuyor. Tam tersine, fazlalık. Kelimelerle taşınamayacak kadar yoğun bir iç dünya.

Bazen konuşmak hafifletmez. Bazen anlatmak iyileştirmez. Ve bazen susmak, insanın kendini koruyabildiği tek alan olur.

Alicia’nın sessizliği bir eksiklik değildir. Aksine, taşan bir doluluk hâlidir. Bazen kelimeler yetersiz kalır. Bazen susmak, insanın kendini koruyabildiği tek alan olur.

Entropy Moments’ta sık sık döndüğümüz o kavram burada da karşımıza çıkıyor: düzen ile kaos arasındaki geçiş hâli. Dışarıdan bakıldığında kontrollü, içeride ise çözülmekte olan bir yapı.

Roman boyunca hissettiğim şey şuydu: Her şey “yerli yerinde” gibi görünürken, aslında hiçbir şey olması gerektiği yerde değil.

Anlatıcıya Güvenebilir miyiz?

Bu kitabın en rahatsız edici tarafı, okuru bilinçli olarak güvensiz bir zeminde tutması. Anlatıcı konuşuyor, açıklıyor, yorumluyor… Ama bir noktadan sonra şu soruyu soruyorsun:

Ben kime inanıyorum?

Ve belki daha önemlisi: Neden inanmak istiyorum?

Hayatta da böyle değil mi? Bazı anlatılar bize mantıklı gelir çünkü işimize gelir. Bazı sessizlikler ise rahatsız eder çünkü yüzleşmemiz gereken şeyleri saklar.

İyileşmek Ne Demek?

Roman boyunca terapi kavramı sürekli masada. Ama “iyileşme” hiçbir zaman net bir hedef değil.

Normal olmak mı iyileşmek? Konuşmak mı? Hatırlamak mı? Yoksa unutmayı öğrenmek mi?

Bu soruların hiçbiri kesin bir cevaba bağlanmıyor. Ve belki de kitabın en dürüst olduğu yer tam burası.

Çünkü gerçek hayatta da iyileşme; düz bir çizgi değil, geri dönüşleri, çarpıklıkları ve boşlukları olan bir süreç.

Final ve Geriye Kalan

Finale yaklaştıkça şunu düşündüm: Bazı gerçekler açığa çıktığında insanı rahatlatmaz. Sadece daha net bir acı bırakır.

Bazı sessizlikler bozulduğunda, artık eski hâline dönemezsin.

Kitabı kapattığımda defterime şunu yazdım:

“En tehlikeli insanlar konuşmayanlar değil, kendine her şeyi açıklayabildiğini sananlardır.”

Entropy Moments’tan Bakınca

Sessiz Hasta benim için bir gerilim romanından çok, insanın kendine anlattığı hikâyeler üzerine yazılmış karanlık bir iç monolog gibi.

Hızlı okunuyor. Ama kolay hazmedilmiyor.

Ve belki de en çok bunu seviyorum: Seni konforlu bir cevapla baş başa bırakmıyor. Sadece bir boşluk açıyor.

Bazı oyunlar eğlendirmez. Sadece hayatta tutar.

Bir oyun içinde sıkışıp kaldığımızı fark ettiğimizde, oyunu değiştirebilir miyiz? Yoksa kurallar önceden yazılmış mıdır?

Turing Apartmanı’nın 4. katında, 1945 numaralı dairede, Alice yatakta oturmuş ayılmaya çalışıyordu. Yine yoğun, bin bir parçaya bölündüğü, aslında tam olarak hatırlayamadığı bir gecenin sabahına uyanıyordu.

Odada gözlerini gezdirdi. Geceden kalma izlerde kendini aradı ve gözü masasındaki dizüstü bilgisayara takıldı.

Ortasından ısırılmış bir elma... Belki sadece sulu bir meyveden alınan sıradan bir ısırıktı ama bir tırtıl için aylarını geçireceği bir sığınaktı. Alice içinse sihirli bir yolculuk… Ne zaman kapağını açsa, önünde yeni bir dünya belirirdi.

Büyük-küçük, doğru-yanlış, uzun-kısa, güzel-çirkin, eski-yeni, hızlı-yavaş… Tüm sıfatlar anlamını yitirirdi. Duygu kaybolur, sadece izleyici olurdu o anlarda. En sevdiği anlardı bunlar. Aklındaki deli sorulara dur dediği, etrafın keşmekeşini unuttuğu, kalabalığın ve çirkinliğin içinde kendine nefes alacak bir alan yarattığı o anlar…

"Keşke her şey bu kadar basit olsa..."

Bu sabah yine o anlardan birine yelken açmak üzere kendini yataktan attı. Şu sıralar sabahları pek bir şey yiyemiyordu. Kendine biraz çeki düzen vererek masanın başına oturdu.

Önce maillerini kontrol etti. Sonra kendini İtalya sahillerinde buldu. Küçük köylerinde gezindi. Manarola kıyılarında şarap içti, dağ eteklerindeki renkli evlerin camlarından içeri baktı. İçlerinin de dışları kadar renkli olup olmadığını düşündü. Sonra Portofino kıyılarına geçip yelken açtı engin denizlere.

Kulağında "I Found My Love in Portofino"… Andrea Bocelli’nin sesiyle uzaklara daldı.

Ne güzel hayatlar vardı keşfedilmeye değer… Ne güzel anlar vardı insanlığın yaşadığı…

Kendini oralarda hayal etti. Çünkü bu anların dışındaki her an, kendini bin bir parçaya bölünmüş hissederdi. Aklında deli sorularla bir kara deliğin içinde çırpınır dururdu.

Yine o anlardan birinde, diline pelesenk olmuş bir sözcükle kendi kendine söylenmeye başladı:

"Hapis..."

Bilinçsizce tekrar etti.

"Neden aklıma takıldı ki bu kelime?"

Kendi kendine sormaya devam etti:

"Hapis nedir? Dört duvar arasında olmak mı? Gardiyanların ve hükümlülerin bulunduğu bir ortamda yaşamak mı? Küf kokan bir zemin üzerinde yatıp, alabildiğine karanlık bir zindanda korkuyla fare tıkırtılarını dinlemek mi? Yüze takılmış bir demir maske mi? Gürültünün içinde bulamadığım sessizlik mi?

Veremediğim bir ara mı? Susturamadığım zihnim mi? Kaybettiğim anlar mı?

Geçip gittiğini bile anlamadığım zamanlar mı?

Hakkıyla alamadığım nefes mi? Bulamadığım aşk mı? Olamadığım orgazmlar mı?

Şişeler dolusu devirdiğim içkilere rağmen uyuşturamadığım zihnim mi? Ne yapacağımı bilemediğim araf hallerim mi? Kalbimin sesini duyamamam mı? Güçlü sorularımın olup, cevaplarını asla bulamamam mı?

Düşlemeyi unuttuğum hallerim mi? Dış dünyaya tutunamam mı?"

Bunları kendi kendine sorabilmesi bile bir gelişmeydi aslında. Bazı insanlar için soru sormak, sesini çıkarmak bile lüks sayılabilirdi.

Çünkü bazı insanların istek, arzu ve hayalleri… Başkalarını mutsuz, umutsuz, halsiz, hayalsiz, umarsız, amaçsız ve tutsak edebilirdi.

Alice, bunu çok küçük yaşta öğrenmişti.

Bazıları için "beyaz tavşanı kovaladığı" bilinmezlikle dolu, karanlık, nemli bir kuyunun sonu her zaman mutluluk ve hazla bitmeyebilirdi.

Bunu, kendi kuyusunda hissettiği sert ve acımasız bir cisimle karşılaştığında anlamıştı.

Ne olduğunu tam olarak bilmiyordu. Her şey bir anda olup bitmişti. Ama bir şeyden emindi: Karşısındaki kişi için bu an, son derece huzur ve mutluluk verici olmalıydı.

Bunu, karşısındaki kişinin yüzündeki gülümsemeden, inlemesinden ve sonrasında gelen huzurlu uyku halinden anlayabiliyordu. İşte o zamandan beri kendi kuyusuna doğru çıkılan her yolculuk, yolculuğa çıkanın kapılarını zevkle açarken, ona da çözülmesi gereken bin bir soru bırakarak sonlanıyordu. Bol “neden” ile başlayan sorular…

Cevaplar ne kendisinden gelebiliyordu, ne de başka insanlardan geleceğine inanıyordu. Çocuktu ve yapmayı bildiği ya da bilmek istediği tek şey oyundu. O da oyununu böyle kurdu; kuyuya girilen her an için güçlü bir soru buluyordu. Hem bu oyunlar herkesin oyunları gibi de değildi; mutlaka bir ödülle sonlanıyordu. Suskunluğunu sağlayacak pek çok mükâfatı oluyordu.

Ama en güzeli, bir gün uyanacağını umut edebileceği, bir cadıdan hediye edilmiş "elma" idi. Onunla baş başa kaldığında hayatındaki her şey aydınlanıyor, farklı dünyalara yolculuk edebiliyor, sorularına cevaplar aramayı bırakabiliyor hatta yeni ve umut dolu sorular sorabiliyordu.

En umut dolu sorusunu yine çıkılan yolculuk esnasında keşfetti. Hayat çarkının ortasında çarkı çevirme gücüne sahip olduğunu fark ettiğinde, istediği yöne çevirebileceğini anladığında bir karar vermek zorunda kaldı.

Devam eden bu döngünün içinde mi kalacaktı, yoksa artık bu oyunu sonlandırmanın bir yolunu mu bulmalıydı?

Zamanın Unuttuğu Kadın: Leyla / Gülsüm Kınıkoğlu Başer

Bazı kadınlar vardır, zaman onların üzerinden geçer ama onlara dokunmaz. Dokunmadığı için değil; dokunduğunu inkâr ettiği için.

Birçok  cümleyi okurken hep aynı duyguyu yaşadım sanırım. “Bu his çok tanıdık ! “ Leyla’yı okurken aklıma hep aynı soru takıldı: Gerçekten unutulan kim? Kadın mı, yoksa onun sesi mi?

Bu sorunun cevabını romanda bulmayı beklemedim. Zaten bazı sorular cevap için sorulmaz. Sadece içimizde yankı bulsun diye sorulur.

İki Leyla, Tek His

Romanda iki Leyla var.Biri geçmişte, biri bugün.

Ama ben okurken iki farklı kadından çok,aynı suskunluğun iki farklı zamandaki yankısını hissettim.

Biri daha karanlık bir çağda yaşıyor.Diğeri daha aydınlık olduğu söylenen bir zamanda. Ama ikisinin de içindeki boşluk tanıdık.

Geçmişteki Leyla’nın susturulmuşluğu daha görünür.Bugünün Leyla’sı ise konuşabiliyor gibi, ama ne söyleyeceğini bilmiyor.

Belki de beni asıl rahatsız eden buydu.Çünkü bu hâli çok tanıyorum.

İki farklı zaman, iki farklı hayat, ama aynı varoluşsal sıkışma.

Ve ister istemez şu soru geliyor aklıma: Kadın gerçekten özgürleşti mi, yoksa sadece baskının şekli mi değişti?

Bu noktada Leyla benim için bir roman karakteri olmaktan çıkıyor. Bir temsil oluyor. Birçok kadının taşıdığı ama adını koyamadığı bir hâlin adı gibi.

Mektuplar Neden Bu Kadar Ağır Gelir?

Romanın merkezindeki mektup beni en çok durduran şey oldu.Çünkü o mektup bir hikâye unsuru gibi değil,zamana bırakılmış bir iz gibi duruyor.

“Ben buradaydım” deme ihtiyacı.

Kadınlar yüzyıllar boyunca yaşadılar.Ama çoğu zaman yazamadılar.Yazabildiklerinde sakladılar. Sakladıklarında unutuldular.

Bir kadının mektup yazması, sadece birine seslenmek değildir.Bu, görünmez olmaya karşı atılmış küçük bir adımdır.

Belki de bu yüzden eski mektuplar beni hep biraz sarsar.Çünkü içlerinde söylenememiş hayatlar vardır. Yarım bırakılmış cümleler, yaşanamamış ihtimaller.

Ve şunu düşünüyorum: Yazmak, unutulmaya direnmektir.

Özgürlük Her Zaman Kurtarıcı mı?

Bugünün Leyla’sı özgürdür denir. İstediği yere gider. İstediğini söyler. İstediği gibi yaşar.

Ama roman bana başka bir yerden dokundu. Şunu düşündürdü:

Özgürlük bazen yönsüzlüktür.

Geçmişin Leyla’sı neye izin verilmediğini biliyordu.Sınırlar vardı, yasaklar belliydi.

Bugünün Leyla’sı ise neyi isteyip istemediğini bilmiyor. Seçenekler var ama yön yok.

Biri kapalı kapılar ardında sıkışmıştı. Diğeri açık kapıların önünde durup içeri girmeyi unutmuş gibi.

Bu ikilik bana çok tanıdık geliyor. Her şey mümkünken hiçbir şeyin gerçekten seçilememesi hâli.

Sessizlikle Kurulan Hayatlar

Leyla çok konuşmuyor. Ama ben bunu bir eksiklik olarak görmedim.

Bazı sessizlikler vardır; konuşmanın güvenli olmadığı yerlerde gelişir. Bazı kadınlar susarak hayatta kalır.

Roman bana şunu düşündürdü: Sessizlik her zaman geri çekilmek değildir. Bazen kendini korumanın tek yoludur.

Bağırmayan ama kaybolmayan bir var olma biçimi. Konuşmaya izin verilmediğinde geliştirilen bir dil.

Zaman Unutmaz, Ama Biz Unutmayı Öğreniriz

Romanın başlığına her döndüğümde, zamanla ilgili başka bir şey hissediyorum.

Zaman kimseyi unutmaz. Ama toplum, sistem, alışkanlıklar ve hız…

Bizi unutmaya alıştırır.

Kadınları, duyguları, iç sesleri, kırılganlıkları.

Leyla bu yüzden bağıran bir roman değil. Ama uzun süre içimde kalan bir roman.

Yataktan bir kalkabilsem, üstümden şu kara örtüyü bir atabilsem, ayaklansam, kendime gelsem, güne merhaba deyip neşe ile işlere koştursam ne güzel olur diye düşündü Evrim. Sonra, şu sıralar sürekli, hep, neredeyse her zaman ve hatta her an düşündüğü o gün geldi aklına. Şu sıralar hep böyle oluyordu; kalkıp bir şeyler yapmak istiyor ama eli kolu bağlı yatıyordu olduğu yerde, öylece, kıpırdamadan o günü düşünerek. Eve gelip de kapıda asılı duran not kâğıdını açıp içine bakışını, anahtar deliğine soktuğu anahtarı çıkarışını, elindeki market poşetleri ile hızlıca, dikkatsizce, acemice, deli gibi koşturduğunu… Her hatırladığında ayrı bir detay ekliyordu hatta hatırında kalanlara; bazen poşetin rengi, bulaşık yıkarken kesmiş olduğu elindeki yarayı görüşünü… Zaten uzunca bir zamandır da o andan başka bir şey hatırlamıyordu sonrasına dair. Sadece o an vardı aklında ve o an ne zamandı, ne kadar zaman önceydi, aylardan neydi, günlerden hangisiydi hatırlamıyordu. Sahi, tüm detayları hatırlayıp zamanı hatırlamaması garip değil miydi? Sadece havayı hatırlıyordu. Ilıktı, üşütmeyen bir havaydı. Bahar gibi ama daha çok sonbahar… Evet, sonbahar… Sıradanlığın güzelliğini kavradığı şu sıralar, aynı düşüncelerde olduğunu o gün için söyleyemezdi.

O gün… O gün yine birçok günde olduğu gibi yeni bir güne uyanmanın tatlı ve hoş yanını duyumsayamıyor; zorla uyuyakaldığı, uyanıklıkla uyurluk arasında çokça dolandığı, çokça rüyalanıp rüyasında mı yoksa gerçekte mi gördüğünü hatırlamadığı, anlamadığı bir akşamın sabahına merhaba demeye çalışıyordu. Yatak ile odanın arasında verilen savaşın tam ortasında kalmış, vücudu ikisi arasında bir o yana bir bu yana çekiliyordu. Hangisinin kazanmasına izin vereceğini bilmeksizin izliyor ve sadece izlemekle yetiniyordu. Bu gibi durumlarda vücudu kendinden bağımsız biriymişçesine izleyici oluyordu —yatakta kalmayı umut ederek— izleyici oluyordu olmasına da hissettiği bu yorgunluk da neyin nesiydi, anlamıyordu; anlamıyor muydu yoksa anlamamazlıktan mı geliyordu, o da şüpheliydi. Sonunda kontrolü kimin eline aldığını beklemekten sıkılmış ve kendini yataktan adeta kazırcasına kaldırmıştı. Yapılacak bir sürü iş, tamamlanacaklar, okunacaklar, alınacaklar, yetiştirilecekler, temizlenecekler… Birbirine benzemez bir sürü iş halledecekti, biliyordu. Sıkılacaktı, sorgulayacaktı, bunalacaktı, bir şey hissetmeyecekti; zaman zaman mutlu olduğunu hissettiği, işe yaradığını düşündüğü, gülümsediği anlar da yaşayacaktı elbet… Günün sonunda ise bir sürü iş halletmenin verdiği rahatsız rahatlığı yaşayacak ve sabahın ilk saatlerinde yatakla savaşan vücudunu günün sonunda belki de ilk defa bir yere dayayacak veya oturtacaktı. Ne kadar yoğundu…

Evet, o kapıda notu bulup da koşturmaca ile geçtiğini hatırladığı o gün… Yine yataktan kazınarak kalkmış, çocukları sırayla okula göndermiş, arkalarından kalan bir yığını toplamaya çalışıyordu. Kahvaltı masasını topladı, çocukların odalarını düzeltti, yatakları düzeltti, pijamalarını katlayıp yastıklarının altlarına koydu, kirli sepetlerinin içindeki çamaşırları elindeki sepete boşalttı, çamaşır makinesine kirlileri atmak üzere renklerine göre ayırdı, hangi renge ait olacağını bilemediği birkaç çamaşırla piyango oynamaya karar verdi ve bir yığının içine dâhil etti, çamaşır makinesini çalıştırdı. Kahve içmeyi sevmediği hâlde bir kahve molası vermenin adetten olduğu anı yaşamak üzere kahve makinesinin düğmesine bilmem kaçıncı kez, piştiğini unutup akşama fark etmek üzere bastı. Bunu yaparken her zaman olduğu üzere kendi kendine “Eskiden kahve makinesi mi vardı, aslında cezvede pişen kahve bir başka oluyor” dediğine şahit oldu… Gülümsedi… Gün içinde kaç kere “aslında” ile başlayan ama hiçbir zaman yapmadığı olaylardan oluşan cümle kurduğuna şaşırıyordu. Bu sırada giyinmeye gitti… Ve kahveyi unutulmak üzere kaderine bıraktı… Alelacele, sanki bir toplantıya yetişecekmişçesine hızlıca hazırlandı. Bu sırada yapacaklarını aklından geçirdi. Kuru temizlemeye ve terziye bırakılacak kıyafetleri aldı, marketten alınacaklar listesini kontrol etti, eksik kalan birkaç parçayı da listesine ekledi. Saçına taktığı lastikten bozma tokayı da koluna bilezik misali geçirdi. Araba anahtarının asılı olduğu yerde olmadığını fark etti ve her yeri talan etti. Bulduğu yerden alırken yere düşürdüğü onca şeye baktı ve yere eğilip almaya yeltenmedi. Belki çocuklar yapsa on saat nasıl düşürülen şeyin alınmadığını anlamadığını anlatan bir konuşma yapardı. Yine de aldırmadı ve düşenleri yerde kaderine bıraktı. Aslında kendi dışında her şeyi kaderine bırakmış olduğunu şimdi anlıyordu. O zaman görebilse daha farklı yaşar mıydı? —Şimdi bu soruyu sormanın ne zamanı ne de yeriydi maalesef. Eli kolu dolu bir şekilde arabaya binmeyi başardı sonunda. Zaten Evrim’in sanırım en belirgin özelliği, ellerinin ve kollarının hep bir şeyle dolu olmasıydı. Ya kitap, ya defter, ya çocuk, ya torba, ya bavul… Ne olduğu önemli değildi. Bazen kendi kendine “Bir önceki yaşamımda kesin hamaldım herhâlde” derken yakalardı.

Hızlıca işlerini halledip okuldan eve dönecek olan çocuklarına yetişmeliydi. Önce kuru temizleme, sonra terziye uğradı. Anne ve babasının evi gideceği markete yakındı; onlara uğrayıp bir merhaba dedi ve markete gitti. Alışık olduğu üzere sadece yapması gerektiğini düşündüklerini yaptı, sadece listede yazdıklarını aldı ve kafasında en azından o gün için yapacaklarını tam ve eksiksiz yapmış olmanın verdiği robotik hazzı yaşadı. Acaba buna haz demek doğru muydu?

Bir kez daha elleri kolları dolu, arabanın yolunu tuttu. Arabadan indi, poşetlerini kollarına taktı. Sanki hepsini aynı anda taşırsa dünyanın en güçlü kadını olacakmış gibi bir eda ile kapıya doğru yürüdü, kapıya sıkıştırılmış notu okudu ve normalde kullanmaya alışık olmasa da “ha siktir, nasıl unuttum” cümlesini tüm benliği ve oluşunu ortaya koyuyormuşçasına dolu dolu haykırdı —içinden. Zaten dışarıdan haykırmayı pek beceremezdi. Davasını çok da savunabilen biri olduğu söylenemezdi. Dava mı? Hatta davası olduğu da tartışmaya açık bir konuydu.

Notu okuyup da arabayı park ettiği yere doğru, caddenin karşısına geçmek üzere hızlıca hareket etti. O ılık, hiç de soğuk olmayan sonbahar gününde… İşte yine aynı şey oluyor; buradan sonra her şey başa dönüyor ve aynı şeyleri hatırlıyordu. Keşke o gün yataktan, o günün de bir mucize olduğunu düşünerek kalksaydı; çocukları ile kahvaltı etmenin mutluluğunu duyumsasaydı; keşke onlarla birlikte yumurtanın kabuklarını yemeden önce çatlatsaydı; keşke sevdiği peynirin tadını hatırlayabilseydi; keşke kahvaltıyı toplarken yenen zeytin çekirdeklerinden bilezik yapmak aklına gelseydi; keşke yatakları toplarken çocukların yataklarının içine girip kokularını çekerek uzansaydı; keşke pijamalarını toplarken kokularını içine çekip yastıklarının altına koysaydı; keşke kahveyi içip “terziye de sonra giderim” diyebilseydi; keşke çamaşır makinesinden çıkan temiz kokuların verdiği mutluluğu duyumsasaydı; keşke anne ve babasına merhaba demeye uğradığında boyunlara sarılıp uzun uzun muhabbet etseydi; keşke markette bir kere de olsun tezgâh raflarına bakıp yazdıklarının dışına çıksaydı; keşke bir şey isteseydi; keşke ne istediğini, sevdiğini bilseydi. Keşke eve geldiğinde torbaları teker teker taşısaydı eve ve keşke notu aldığında “ha siktir” yerine “siktir et” diyebilseydi. Keşke her şey bu kadar zor, zorunlu, sert ve olması gerekli gibi gelmeseydi… Evet, evet, kesinlikle bugün kalktığında bunları hatırlayacak ve buna göre yaşayacaktı. Kendi kendine bu sefer söz verdi… Elektrik faturasını ödememiş olmak hiç de bu kadar büyütülebilecek bir konu değildi. Sonunda bunu keşfedebildiğine çok sevindi… Kesinlikle bundan sonra böyle olacaktı. Üstündeki bu kara örtüyü atacaktı… Kesinlikle yapacaktı… Eğer bu sefer bu kara örtüyü atmak kendi elinde olsaydı, kesin yapacaktı. Nefes almak diye bildiği şey de, artık yalnızca bir hatıraydı.

Sana kendimi anlatabilmek için her yolu kullanırım, biliyorsun. Son zamanlarda neden anlattıkça daha çok anlatmak istediğimi düşünüyorum. Belki de anlatmanın kendisi, zamanla cisimleşip başlı başına bir amaca dönüşüyor. Görüntü hep aynı: Masanın başında yazan biri. Biri yazar, diğerleri okur. Ama kimse durup şunu sormaz: Yazar neden yazar? Bu yazan kişinin derdi nedir?

Ben kendimi bildim bileli yazıyorum. Her anı, her olayı, her duyguyu. İyi geliyor bana. Kelimelerle fotoğraf çekmek gibi. Yazdıkça anlıyorum, tanıyorum, keşfediyorum. Belki de yapmam gerekenin sadece bu olduğunu fark ettiğimde daha çok sevdim yazmayı. Kâğıda dökülen her harf, sanki benden bir ses bırakıyor; hem bana hem başkalarına.

Sanki bilmiyorsun… Sanki bütün bunları benimle birlikte yaşamadın. O zaman neden kendimi sana anlatmak için hâlâ çırpınıyorum? Sen neden anladığın şeyleri bilmezlikten geliyorsun? Seni bildim bileli böylesin. Üzüntüde kalmayı sevmezsin; üzüleceğini bildiğin yerde durmazsın. Mutlaka onu başından savacak bir fikir bulursun. Şimdi bana kişisel gelişim kitaplarından fırlamış “İyiyi düşün, güzeli yaşa” cümleleri kurma. Çünkü ben gerçeği biliyorum artık. Değişen sen değilsin; benim.

Artık seni anlamaya çalışmak istemiyorum. Sen beni anla istiyorum. Neden konuşmuyorsun? Oysa eskiden hiç susmazdın. Sesin cıvıl cıvıldı. Şimdi neden bu kadar sessizsin? Rengin de soluk. Sana biraz bitki çayı getireyim, iyi gelir. Günlerdir bir şey yiyip içmiyorsun. Sana hiç yakışmıyor bu hâl. Sen böyle değildin. Endişeleniyorum.

Bak bana, şaşırtan hiçbir yanım yok. Hep sade, hep tahmin edilebilir oldum. Öyle değil mi? Ama basit görünen şeylerin ardında karmaşık bir düzenek yatar. Boşuna dememişler sade olmak zordur diye.

“Ben kimim?” diye sordukça düşüncelerim karışıyor, hikâyelere sığınıyorum. Mutlu bir çocuk hatırlıyorum: Koşan, gülen, arkadaşlarıyla doyasıya oynayan. Sonra okula giden, büyüyen, öğrenmeyi seven, futbol oynayan canlı bir çocuk geliyor aklıma. Güzel günlerdi, değil mi?

Hatırlar mısın, yan yana apartmanlarda oturduğumuzu öğrendiğimizde ne kadar sevinmiştik? Annelerimiz de tanışmış, birbirlerini çok sevmişti. Neden şimdi öyle soğuk bakıyorsun? Yanlış mı hatırlıyorum? Ben eğlendiğimizi sanmıştım. Neyse… Sonra hiç ayrılmadık.

Ortaokulda sen daha çok kız arkadaşlarınla vakit geçirirdin. Biz genelde okul yolunda buluşurduk. Çantana bıraktığım notları hatırlıyor musun? Okur, arkadaşlarınla kıkır kıkır gülerdin. Hoşuna gittiğini sanırdım. Oyuna dönmüştü aramızdaki şey. “Bugün benim kâğıdım var mı?” diye sorardın. Ben sevinirdim. Sen sarı saçlarını savura savura gülerdin. O gülüş yeterdi bana.

Sonra sen duruldun. En iyi sırdaşın oldum. Sevgililerini, arkadaşlıklarını, sevinçlerini, hüzünlerini dinledim. Kimi zaman kahkahayla boynuma sarıldın, kimi zaman gelip orada ağladın. Bu arada benim sesim değişmeye başlamıştı. Ne çok alay ettin benimle. Ergenlik işte… Sanki akordunu tutturmaya çalışan bir keman gibi. Benimki biraz uzun sürdü. Annem doktora götürdü. Ondan sonra değişti her şey.

O zamandan sonra daha çok yazmaya başladım. Sana, kendime. Yazmanın anlamı kendini çoğaltmaktan başka nedir ki? Ben kendimi çoğaltırken en çok senin gözünde var olmak istedim. Sen gör, duy, anla istedim.

Ben susarken sen daha da açıldın. Yine de yanımdaydın. Konuşmayı severdin zaten. Belki suskunluğum sana garip gelmedi. Sen anlatırken dünya dururdu. Severdin yıldız olmayı. Ben de en çok o hâlini severdim. Çünkü o zaman çok güzel gülerdin.

Zamanla daha az gelmeye başladın. Okulda hızlı öpücükler, acele vedalar kaldı geriye. Ben ve yazılarım… Çok kızdım sana. Yıllarca. Şimdi yanımda sessizce yatarken anlıyorum: Sana haksızlık etmişim. Sen de sadece anlaşılmak istiyordun.

Ben yazıyordum, sen konuşuyordun. İkimiz de kendimizi anlatmaya çalışıyorduk. Şimdi buradasın. En güvende olduğun yerde. Konuşmana gerek yok. Ben seni böyle de anlıyorum.

Keşke sesimi duyurabilsem. İki harf arasındaki boşluk doldurulabilir mi? Aramızdaki mesafe de sevgiden başka bir şeyle dolmaz zaten.

Bütün yaptığım, bir tereddüt anını anlatmak. Elimden bu geliyor. Anlatmaktan vazgeçmeyeceğim.

Duyuyor musun?

Dışarıdan gelen ayak sesleri, gürültü… “İçerdesin, biliyoruz. Aç kapıyı. Polis. Yoksa kapıyı kıracağız.”

Işığa Doğru Koşarken Gölgesini Kaybedenler

Benlik erozyonunun sessiz anatomisi !

Her insanın içinde sessiz ama derin bir istek dolaşıyor:  olduğundan daha fazlası olmak. Kimisi daha zeki, kimisi daha güzel, kimisi daha görünür, kimisi daha entelektüel olmak istiyor. Bu arzular tek başına yanlış değil; yanlış olan, modern dünyanın ışıkları altında bu isteklerin bir anda bir ihtiyaçtan ziyade deneysel bir zorunluluğa dönüşmesi.

Algernona Çiçekler’de Charlie, zekâsını artırmak için kendini bir deneye teslim ederken;bugünün insanı da sosyal medyanın laboratuvarında, toplumun görünmez tüplerinin içinde birer deney faresi gibi izleniyor, ölçülüyor, değerlendiriliyor. İnsan fark etmeden kendini ispat etmeye, parlatmaya, görünür kılmaya çalışıyor.

Modern dünyanın sahte parıltısının ortasında ise The Substance filminde olduğu gibi bir “yeniden yaratım” vaadi beliriyor. Filmde gençlik ve mükemmellik sunan serum, bedenin içini oyarak özünü yok eder. Bugün bu serumun yerini başka “maddeler” almış durumda: filtreler, estetik reçeteleri, dijital bedenler, yapay kimlikler… Hepsi aynı şeyi fısıldıyor: “Olduğun yetmez.”

Sahte güzellikler kendi güzelliğiyle yetinmiyor; kendini aynadan çok kameranın gözüyle tanımlıyor. Operasyonlar, düzeltmeler, dokunuşlar derken… İdeal bir heykel sanırken kendini, aslında ruhunu yontarak bir ucubeye dönüşüyor. Fenomenler beğeni arttıkça içlerine daha çok çöküyor; ışık çoğaldıkça gölge kayboluyor.

Yapay entelektüellik de başka bir karadelik. Derinleşmek için değil, derin görünmek için öğrenenler… Bilginin kendisinden çok gösterişini parlatanlar… Her yeni etiket, insanı özünden biraz daha uzaklaştırıyor.

Ve işin en trajik yanı şu: En sade, en mütevazı görünen insan bile tüm bu arzuları kalbinin bir yerinde gizlice taşıyor. “Ben önemsemem” diyenlerin bile gölgesinde ince bir kırılma var. İnsan, sakladığı şeyin ağırlığıyla kendini ele veriyor.

Gerçekten sade olan kaç kişi var? Hiçbir şey eklemeden, hiçbir şey eksiltmeden, olduğu hâlle mutlu kalabilen kaç insan?

Öyleyse geriye tek bir soru kalıyor; hem acıtan hem de arındıran bir soru:

Olduğumuz kişiyle gerçekten barışık mıyız, yoksa her geçen gün sinsice biraz daha mı uzaklaşıyoruz kendi gerçek benliğimizden?

Modern İnsan Bu Üçgende Nerede Duruyor?

Charlie, Algernon ve Persona artık yalnızca bir romanın karakterleri değil. Bu üç köşe, modern insanın ruhsal haritasına dönüşmüş durumda.

Günümüz insanı Charlie gibi düşünüyor: Daha zeki olursam, daha donanımlı olursam, daha hızlı kavrarsam kurtulacağım sanıyor. Ama bu hız, bilinci büyütürken merkezi boşaltıyor.

Algernon hâlâ orada. Bastırılan yorgunluk, değersizlik hissi, eski benlik, çocukluk yaraları… Görmezden gelindikçe başka bedenlerde, başka hikâyelerde ortaya çıkıyor. İnsan, kendi düşüşünü başkalarının çöküşünde izliyor.

Ve Persona… Belki de hiç olmadığı kadar güçlü. Profil fotoğraflarında, başarı cümlelerinde, “ben iyiyim” maskelerinde. Toplumun alkışladığı yüz, içsel sessizliği bastırıyor.

Ama Jung’un dediği gibi: Merkez yoksa, denge de yoktur.

Modern insanın trajedisi tam olarak burada başlıyor: Üçgenin köşeleri dolu, ama ortası boş.

Ve belki de bugün gerçekten sorulması gereken soru şudur: Charlie gibi yükselirken, Algernon’u inkâr ederken, Persona’yı parlatırken…

Yola çıkıyorum.

Sınırı geçmek üzere…

Radyoda yol için hazırlanmış neşeli şarkılar çalıyor.

Çünkü tatildeyim.

Hava sıcak.

Asfaltın buharı, havada titrek bir perde gibi…

O perdenin ardından, hayal meyal seçiyorum yol kenarını.

Yer yer parçalanmış, oraya buraya savrulmuş hayvan bedenleri…

Vurulmuşlar.

Sonrasında ne dönüp bakılmış ne de kenara alınmış.

Öylesine bırakılmış.

Asfaltın üzerinde yavaş yavaş pişen et parçalarının varsayımsal cızırtısı,

yol kenarındaki mangal tezgâhlarından yükselen dumanlara karışıyor.

Cızırdayan ızgara köfteler…

İronik bir senfoni gibi.

Bu düşünceler gelip geçiyor içimden.

Merhamet kırıntılarımı yola savurup geçiyorum.

Camlar kapalı, klima açık.

Kendimi uzak tutuyorum sıcaktan, kokudan, gerçekten…

Çünkü tatildeyim.

Sınır kapısına geliyorum.

Saatlerce bekliyorum.

Güneşin altında, asfaltın üstünde…

Tıpkı biraz önce gördüğüm hayvanlar gibiyiz.

Tek farkımız, hâlâ nefes alıyor olmamız.

İş için, tatil için, kaçmak için, kurtulmak için…

Sebebi bilinmez binlerce insan.

Binlerce ruh…

Sıcakta terleyen, pasaportla kimlik kazanan,

Umuda doğru yol alan hasarlı insanlar.

Sonra geçiyoruz sınırdan.

Komşu ülkenin serin sularına ilk adımı atıyorum.

Ama daha ilk kilometrede, yol kenarında birikmiş çöpler karşılıyor beni.

Pet şişeler, boş poşetler, terk edilmiş plastikler…

Umut diyorsun —

O da yerlerde.

Asfaltta ezilmiş.

Denize ulaşıyorum.

Güneş, kum, huzur…

Kumsalda bedenimi sere serpe bırakıyorum.

Bu kez kendi isteğimle yanmak istiyorum.

Güneş kavursun, kavurdukça güzelleştirsin beni.

Güneşe sırtımı dönüp fotoğraf çekiyorum.

Hiçbir şey olmamış gibi.

Çünkü tatildeyim.

Sonra bir tabela çıkıyor karşıma.

“Remember.”

Hatırla.

Geçmişin ayak izleri yüzüme vuruyor.

Tarihin acımasızlığı, güneş gibi kavuruyor içimi.

Komşu komşunun külüne muhtaç olduğu gerçeğinin, tüm metaforik ağırlığıyla hissedildiği sulardayım.

Birbirine geçmiş hataların, bastırılmış suçların kıyısında yüzüyorum.

Kumlarında yürüyorum.

Fotoğraf çekiyorum.

Çünkü tatildeyim.

Ve tam da orada bir şey oluyor.

İstiyorum ki…

Hayatta bıraktığım izler,

Kumdaki ayak izlerim gibi olsun.

Güneşle silinsin.

Rüzgârla dağılsın.

İnsanoğlunun geride bıraktığı tüm kötülükler gibi yok olsun.

Parçalanmış bedenler gibi değil,

Yok sayılmış acılar gibi değil…

Bir daha kimsenin üzerine basamayacağı bir yere savrulsun.

Bitsin istiyorum.

İnsanoğlunun hoyratlığı,

Asfalta yapışan merhametsizlik,

Güneşin altında buharlaşıp gitsin.

“Eğer mutluluk bir hedef değil de, akışın kendisiyse; neden hep son noktaya ulaşmak için çabalıyoruz?”

Yine gözümü açtım binlercesinin arasına. Her yanıma baktım; bana benzer ama benden farklı binlercesinin arasındayım. Ne bir fazlam ne bir eksiğim var diğerlerinden. Yerim ne dar ne çok, olması gerektiği kadar. Herkes kadar değerli, herkes kadar değersizim aslında. Her şey olması gerektiği gibi.

Sabaha gözlerimi açıyorum ve çılgın bir koşturmacanın içinde buluyorum kendimi. Problem yapacak bir şey yok aslında. Keyfim yerinde, aç değilim, açık değilim. Ne olacağım korkum yok. Herhangi bir rüzgârda nereye savrulurum, deniz suyu beni alıp nereye götürür gibi kaygılarım yok. Çerçevem belli. Gideceğim yer, akacağım nokta, ne kadar olacağım, ne sürede tamamlanacağım belli. Sadece hareket başladığı an “Şimdi değil, sonra yaparım.” deme şansım yok o kadar. Ama en çok da o anlarda anlarım ne kadar çok işe yaradığımı.

Çok yoğun da değilim aslında, günün belli saatlerinde belirli bir süre çalışıyorum. Dinlenecek, kendime ayıracak bir sürü vaktim de var. İşte o saatlerden biri yaklaşıyor. Önce Ayşe Hanım gelir, çevirir bizi tam üç kere. Sonra da Melis ile Kardelen gelirler; onlar da iki kere çevirirler ve başlarlar aynı süreye karşı açtıkları yarışa. İşte o esnada dar boğazın içinden akarken anlarım farkımı. Binlercenin içinde yeri geldiğinde fark edilmeyen ben, o darboğazdan geçerken kendimi en önemli kum tanesi olarak görürüm. Şimdi akmasam, dirensem ya da tıkasam bu geçişi, benden sonra kimse getiremez görevini yerine. İşte o zaman anlarım benim de bu binlerce kum tanesi içinde tek, benzersiz, biricik bir görevimin olduğunu.

Hele bazen benimle sonlanır tüm yolculuk, son noktayı koyan olurum. İşte o zaman değmeyin keyfime. Benim de böyle bir tutkum var işte: son nokta olmak. Ne gariptir hedefinin olması, ona ulaşmak için umut beslemek… Ulaştıktan sonra aldığın doyum ve kaybetme korkusu… Hedefine ulaşırken umuttaysan ve ulaştığında kaybedeceksin diye endişedeysen… O zaman asıl mutluluk umuttur aslında diyebilir miyiz?

Ne acayip bir ikilem… Aslında mutluluk diye ulaşmaya çalışırken, asıl mutluluğun içinden geçip gittiğin yer olduğunu görememek. “Şu anın farkında ol.” dedikleri şey bu olsa gerek. Ne kadar karmaşıklaştırıyoruz, büyütüyoruz her şeyi aslında. Ne çok şey bekliyoruz mutlu olmak adına. Biri gelse, biri görse, biri çevirse, biri fark etse, bir şey yapsam da görülsem… Ve daha nice şey düşünüyoruz, şarta bağlıyoruz mutluluğu.

Belki de en iyisi kafayı takmamak. Ne mutlu olmaya ne de mutsuzluğa… İşte her şey bu kadar. Olduğu kadar, ne daha az ne daha fazla. Basit. Ne mutlu ne mutsuz… Ne eğlenceli ne sıkıcı…

Akşam geç olmuş. Herkes odasına çekilmiş. Ev sessizliğe bürünmüş. Eve yeni giriyorum. Hava soğuk, ev sıcak. Dışarısı yabancı, ev tanıdık. Temiz hava güzel, evin kokusu ilaç gibi. Her evin kendine ait bir kokusu vardır. Kapıdan içeri giren herkesi, her şeyden ve herkesten önce karşılayan, eve seni yaklaştıran veya uzaklaştıran o kokudur: “Benim evim, bana yeni yıkanmış çarşaf gibi kokar.” Temiz, saf, yumuşak bir şey.

Biz ise son derece yoğun, hızlı, koşuşturmacalı yaşamayı severiz ailece. Belki de böyle zamanlarda sakinleşmek isteriz. Belki de bir şey olsun, bizi biraz yavaşlatsın diye... Nedenini bilmem ama işte, böyle kokar bizim ev. Yine o akşam, aynı koku karşıladı beni. “Oh, evimdeyim,” dedirten...

Çoğu kimse de aynı yorumla ayrılır evimden: “Evimde gibi hissettim kendimi.” Belki de sadece ev gibi kokuyordur: Sıcak, koruyan, kollayan, içten.

Sonra, sıra sıra her oda ayrı bir karakter olarak çıkar karşıma. Hele de gece, çocuklar uyuduktan sonra gelmişsem, ilk işim oğullarımın odasına gitmek olur. Eve girip merdivenlerden çıktığımda, ilk olarak büyük oğlumun odası karşılar beni. Ayaklarımın ucunda, onu uyandırmamaya dikkat ederek yavaşça aralarım kapısını. O an, evim bana ayrı bir özelliğini göstermek için kollarını açmış olur. Papatya kokar bu oda. Papatya kokulum derim büyük oğluma.

Yıllar önce bir filmde duymuştum: “Çocuklar ne kadar büyürse büyüsünler, enseleri hep çocukluklarındaki halleri gibi kokarmış.” Ne çok etkilenmiştim... Kokuyu kaydetmek gibi. Eğer gerçekse bu söylenen; yıllar sonra hâlâ oğlumu kokladığımda, çocukluğunu hissedebileceğim. Ne garip ve büyülü bir duygudur bu...

Neyse, kapıyı açmamla karşılayan papatya kokusu... Ensesini koklayıp içine çekiyorum.

Neden papatyaya benzer? Büyük oğlum, her yerde görülebilecek birçok çocuktan biri sadece. Aynı papatya gibi. Ancak değerini bilen biri tarafından sevilebilen. Her yerde yetişebilecek kadar sıradan ama sadece güneşli yerlerde büyüyüp olgunlaşabilen... Bu kadar basit ve sade olmasına rağmen herkes tarafından sevilebilen. En çok da, üzerlerine basılsa bile dimdik ayağa kalkabilen. Koparılsa bile başları taç yapılabilen; yapraklarından fal bakılıp geleceğe dair umut duyulan... Kadınlara verilen basit, sade ve en güzel iltifatların konusu olan... Kitap arasında kurutulup saklanmaya en uygun olan... Çay ile şifalandıran, söyleyince başları aydınlatan... Anlayacağınız, papatya deyip geçmemeli gerekir dedirten... Ve bunu sadece “anı” fark edenlerin, basiti ve güzeli görebilenlerin yapabileceği bir çiçektir.

Odadan çıkıyorum, küçük oğlumun odasına giriyorum. Onun tam olarak kokusunu çözemiyorsam da, en çok gelincik gibi... Onlarca yeşilin içinde, kırmızı, narin yapısıyla ürkekçe göze çarpan... Koşup koparmak için elini uzattığında, koparıp attığın anda boynunu büken... Kırmızı yapraklarını, kısacık da olsa yerinde tutmanın mümkün olmadığı bir çiçek. O, ancak ona uygun olan yerde son derece göz kamaştırıcı olabilen bir çiçek...

Ama tam da bu nedenle, tek bir çiçekle özdeşleştiremediğim minnak oğlum... Çünkü onun bulunduğu yere neşe, enerji katma gibi bir gücü var. O nedenle belki de kokusuyla değil, polenleriyle var olan karahindibadır Kerem. Her mevsimde, her şartta var olan... Yeri geldiğinde tohum zamanı geldiğinde sarı bir çiçek... Günü gelince de polenlerini, bir çocuğun sevinç çığlıklarıyla üflenerek her yere saçmak için bekleyen...

Onun da ensesinden kocaman bir nefes çektikten sonra, üstümü değiştirmek üzere odama çıkıyorum. Bir bakıyorum: eşim banyodan çıkmış, sıktığı parfüm ve buna karışan odanın kokusu... Bir an, kapının eşiğinde kıpırdamadan duruyorum. Bir film karesi gibi, merkezde ben... Oda dönüyor, uzaklaşıyor, yaklaşıyor eşyalar... Ve ben dengeleniyorum. İçime çekiyorum evin, biz kanadının kokusunu.

Eşimin kokusu. Yıllardır değiştirmediği, Kenzo’nun kokusuyla karışmış. Tüm geçmişi hapseden, her ne olumsuzluk olursa olsun: “Ben buradayım, yanındayım ve sonunda her şey güzel olacak,” diyen kokudur bu. Tüm geçmişi kapsayan... İçinde sıcaklık ve güvenin dolduğu... Hayatın değil, bu kokuyla geçecek olan hayatın kısa olduğunu söyleyen...

Klasik evlerin önünde zaman zaman oturduğumuzda, "Ev senin olduğun yerdir." yazısının koku hali... O nedenledir ki, benim için ev: Selçuk’un olduğu yerdir.

Odanın kokusuna gelince, benim genelde olan ruh hâlime tezat; Son derece sakin, pamuk üstünde oturuyormuş hissi veren bir koku... Anlayacağınız, evin güzel kokusu var. Her odası ayrı bir dünya, ayrı bir yaşam.

Ama benim evim; papatya, gelincik, karahindiba ve Kenzo... Olduğu her yer...

Ve “Senin kokun ne?” diye soracak olursanız: Onu bilmiyorum. Ama bilseydim ve seçme şansım olsaydı, Sanırım tarçın olurdum.

Merhaba Bebeğim,

Sana nasıl anlatsam nerden başlasam bilemiyorum şu ana kadar geçen sürede olanları, hissettiklerimi. İtiraf etmek zordur bu tür şeyleri bir anne için. Ben de sonuçta “anne”yim benim için bile zor! Benim için bile çünkü ben anne olmayı beceremedim. Olmadı, durmadı benim üzerimde bu kıyafet. Hep anlatıp durdular, o ilk bebeğin olacağını duyduğun, hadi olmadı kalp atışını duyduğun, o da olmadı içinde bir kıpırtıyı duyduğun an duyacağın o müthiş annelik duygusunu. Duydum bu söylenenleri ama anlam veremedim. Mucizenin doğabileceğine inanmadım. Çünkü ben aslına bakarsan hiçbir zaman bir mucizenin varlığına inanamadım.

Benim için iki kişi olmak yeterli idi. Ben ve kocam, ben ve eşim, ben ve sevgilim, ben ve dostum.. ve daha nice ikili roller. Başka bir role ihtiyacım yoktu. Anne… Benim için her şey bir ihtiyaçtan doğardı ve çocuk da ihtiyaç kavramına girmiyordu. Çok mu acımasız geliyor söylediklerim. Evet belki de öyle… Tamamlanmaya bir çocuk sayesinde ulaşacağını sanan hiç kimseyi anlamadım.

Özellikle bazı kadınların her konuda yarım kalmışlık hissini hep bir şey olunca tamamlanabileceklerini düşünen beyinlerini hiç anlamadım. Okuyunca, iş sahibi olunca, bir kocaya eş olunca, çocuk olunca… Ben sadece ben olmak istedim. Çok mu şey istedim? Ben babanla da tam olmak için evlenmedim. İki olmak için evlendim evet yanlış duymadın… O benim diğer yarım değildi… Sadece ve sadece yanımda olmasından keyif duyduğum, nefesini duymaktan mutluluk duyduğum biri idi. Yani biz ikimiz tam ve bütün olarak varlığımızdan mutluyduk. Sen hiç biri ile bir şey yapma ihtiyacı duymadan sadece sessiz kalmanın huzurunu ve mutluluğunu bilir misin? İşte bizim ki böyle birşeydi. Hayat değildi kısa olan, onunla yaşamak için geçecek süreydi yetmeyen.

Sonra bir gün baban geldi ve dedi ki 3. bir kişi olsa. Aile olsak. Nasıl yani aile değil miydik ki biz? Aile olmak için çocuk mu olması gerekiyordu sadece? Veya aile olunması gerekli miydi? Yine mi yarımlık hissi. Nedir bu insanların bir türlü tamamlanamama durumu. Bana kalsa cevap “hayır” idi. Şimdi “Sana neden kalmadı?” peki dediğini duyar gibiyim. Kalmadı çünkü gözlerini gördüm babanın… Biliyor musun bu Dünya’da sanırım hayır diyemeyeceğim tek şey gözler. Gözlerin istedikleri. Dil söyler, eller anlatır, vücut ifade eder… Evet ama hiçbir şey, hiçbir şeyi gözler kadar net, masum, yalın ve yalansız anlatamaz. Bana göre bu Dünya’da yalanına ortak edemeyeceğin tek şeydir gözler. Bir ara ele geçirilecek gibi bile olsa eninde sonunda doğruyu seçer göz. Göz yalana alet olacağını hissettiği an kaçar. Yukarıda geleceği, aşağıda geçmişi arar.. Arar da arar ve sonunda dimdik karşıdakine bakar ve doğruyu seçer.

Babanın gözleri de dili, vücudu, elleri gibi gerçekten bir çocuk istiyordu ve belki de benim hayatta karşı koyamayacağım tek şey değer verdiğim birinin gözlerinden gözlerime ulaşan saf ve derin duyguları idi. İşte o an “Tamam” dedim. Aile olalım, çocuk olsun, baba ol, anne olayım…  Ama bu karara evet demek belki kolaydır da devamı zor be bebeğim… Ya da bana çok zor geldi. Üzerine işeyerek ilk haberi aldığın bir çubuk bana burnumun boktan kurtulmayacağının haberini verir gibiydi… Sonra pek bir şey anlamadım, ilk zamanlar arada sırada gelen öğürtüler içimde büyüyen ne olduğunu anlamadığım şeyi dışarı fırlatsa da kurtulsam dediğim çok an oldu.

Sonra o büyük an dedikleri gün geldi. Ultrasonun karnımın üzerindeki sıvı ile buluştuğu o soğuk ve duygudan uzak anda bir anda kalp atışı duyulmaya başlandı. Çok korktum açık ve net. Evet koktum. İçimde benden başka, benden ayrı bir varlığın var olmaya çalıştığını görmek çok korkutucuydu. Sanki birini yutmuşsun gibi. Sonra son derece biçimsizleşen ve büyüyen karnımla hiç barışamadım. Bir de üstüne üstlük bir düğme gibi dışarıya fırlayan ve daha önce delik olduğunu iddia etmeye bin şahit isteyen göbek deliğimle ilk karşılaştığımda durum çok açık ve net bir şekilde itici hale gelmişti. Tüm bunlar olup biterken sanma ki bunları gösterebiliyordum. Hiçbir toplumda, hiçbir kadın, hiçbir anne bu duyguları dışardan rahatlıkla yaşayamaz. Belki de yaşamamalı. Cani miyim, duygusuz muyum, ikiyüzlü müyüm? Hayır… Sadece benden ayrı, benden öte bir kararı kendi irademle alıp sonra da bunun sorumluluğunu taşımamak da bana göre değil. Bunun suçlusu veya sorumlusu bu karara evet diyerek bende ve kimseyi cezalandırmaya hakkım yok hele de masum gözleri…

Ve sonunda o en büyük gün geldi… İçimden artık gerçekten çıkmaya çalışan “şey” kararını verdi. Apar topar gittik hastaneye. Baban bu mutluluğu bir annenin yaşadığı gibi yaşamak istedi ve beraber girdik ameliyathaneye. Epidüral Sezeryana karar verildi. Böylece ben de ayık olacak ve seni görebilecektim. Bir hasta bakıcının sıcaklıktan nasibini almamış duygusuz elleri arasında oturtuldum ameliyata masasına. Bu yatağa da masa neden dendiğini hiç anlamazdım. O sert ve buz gibi zeminini hissettiğimde hem neden masa dendiğin hem de hayatımın bundan sonra hiçbir şekilde aynı olmayacağını anladım. Masa sert ve buz gibi, değişim sert ve buz gibi… Epidüral yapıldıktan sonra yat dedi doktor yattım. Hemen sonra kendim yatabildiğimi fark etmem ile doktora “kesmeyin uyuşmadı demem” ne kadar süre ile oldu bilmiyorum ama tüm makas, neşter’in keskin ve sert hissiyatını tüm bedenimde, kalbimde, ruhumda hissettiğime eminim.

İçimden kopup çıkan canın, tüm gücü ile ilk önce alışık olduğu yere asılan, asıldığı yerdeki tüm baskısını, rahmimi delip dışarıya kendini atışını ve neye merhaba dediğini bilmeksizin kollarını uzatarak çıkışını zamanın en küçük birimi her ne ile anlatılabilirse o derece hissettiğimi söylesem yalan olmaz. “İşte, oğlun” dedi doktor. “Hoş geldin” de. Ve sonunda bunca zamandır içimde ne olduğunu bilmeden taşıdığım şey kucağıma doğru gelirken… Hayatımdaki en uzun uzaklığı, an be an yaşadım. Belki 30 cm uzağımdaydın ama bana göre km’lerce uzaktaydın. Omzuma koydular seni. Babanın heyacanı, mutluluğu görülmeye değerdi. Tabi o gözleri de… Tenin tenime deydi…  masa sert ve buz, değişim sert ve buz, tenin sert ve buz… 

"Seni sınırlayan gerçekten koşullar mı, yoksa inandığın sınırlar mı?"

Dün gece bir rüya gördüm. Bir yolculuğa çıkıyordum. Elimde *Behçet Necatigil'in kitabındaki şu dizelere takılmıştı: “Ya ümitsizsiniz, ya da ümit sizsiniz. Ya çaresizsiniz, ya da çare sizsiniz.” Otobüsün kalkmasını beklerken yanıma tanıdık bir teyze oturdu ve sordu:

“Yolculuk nereye evladım?”

Normalde sıkılarak cevap vereceğim bu soruya ilk kez umutla baktım ve içimden geldiği gibi söyledim:

“Yolculuk kendime, teyzecim.”

Teyze gözlerini açtı, sanki deliymişim gibi muavini aramaya koyuldu. O an sadece gülümsedim. Sabah da aynı gülümsemeyle uyandım.

Etrafıma baktım ve fark ettim… İnsanların çoğu huzursuzdu. Ama bu beni sevindirdi. Çünkü huzursuzluk, değişimin habercisiydi. Demek ki bir şeylerin farklı olduğunu hissetmeye başlamışlardı. Umarım, dedim, o teyze gibi yerini değiştirmek için bir muavin beklemek yerine, kendi bulunduğu koltuğu nasıl daha rahat hale getirebileceğini düşünmeye başlarlar.

Eskiden “Keşke” derdim, şimdi ise “Umarım” diyorum. Çünkü geçmişte olmadıklarımıza üzülmek yerine, olmak istediklerimize odaklanmak daha değerli. Artık biliyorum ki ne olmadığımı bırakabilirsem, olmadığım biri gibi görünmeye çalışmaktan vazgeçersem, enerjimi boşa harcamam. Çünkü insanın kendisi olması hiçbir çaba gerektirmez.

Değişim zor gelir hepimize. Çünkü yıllardır oluşturduğumuz bir alan vardır: konfor alanı. Alışkanlıklarla çevrili, güvenli, tahmin edilebilir bir yer. Orada kalmak kolaydır, çünkü yeni bir şey öğrenmeye ya da denemeye gerek yoktur. Ama bazen içimizde bir ses yükselir:

“Keşke şu para bende olsa… Şu zeka bende olsa… Harward buradaydı da ben mi okumadım?”

Sonra hızla silkinir ve kendimize geliriz:

“Hop! Kendine gel!”

Ama burada bir hata yaparız. Kendimize gelmeyi, olduğumuz hali korumakla eşdeğer sanırız. Çünkü bizi kısıtlayan bir program çalıştırıyoruz: Algısal Kısıtlılık. Açılış şifreleri de tanıdık: “Keşke” ve “Ya Olsa”.

Oysa bu programın miadı doldu. Bunu fark etsek, inançlarımızın bizi nasıl sınırladığını görsek, her şey değişirdi. Çünkü beyin, inandığımız şeyi kanıtlamak için çalışır. Eğer inanışımızı olumluya çevirirsek, beyin çözüm üretmeye başlar.

Gelin, eski sürümü rafa kaldıralım ve yeni bir program yükleyelim:

“Algısal Sonsuzluk.”

Şifreleri de “Şimdi” ve “Oluyor.”

Bakalım o zaman neler olacak… Artık bilmiyorum, yapamam, mümkün değil diyenlere Napolyon gibi cevap vereceğiz:

“Git, öğren, yap, dene!”

Çünkü ümit de sende, çare de sende.

"Uyandığında, rüya mı kâbus mu olduğunu bilmediğin, içinde sıkıştığın bir fark edişle güne merhaba dedin mi hiç?"

"Have you ever started your day with a realization that felt like being trapped—unsure whether it was a dream or a nightmare?"

Sabah uyandığımda içimde ağır bir his vardı. Gözlerimin önüne gelen görüntüler, sanki rüya değil de yaşanmış bir anı gibiydi. Bir süpermarketteydim. Oğlum yanımdaydı. Raflar talan edilmiş, insanlar sessizce dolaşıyordu. Hiç kimseyle göz göze gelmemeye çalışıyorduk. Çünkü birinin gözüne bakınca, içine bir daha çıkması imkânsız ağır bir umutsuzluk çöküyordu.

Yaşam enerjisini emen, büyümeyi ve gelişmeyi engelleyen, insanı donuk bir boşluk içinde bırakan bir hastalık gibi...

Kalkıp üstümü giydim, biraz hava almak istedim. İçine düştüğüm umutsuzluk ihtimali beni gerçek dünyada da içine çekmeden, kafamı boşaltmalıydım. Kahve, çikolatalı kruvasan, belki biraz sokak sesi… Bir an önce kendimi toparlamalı, bu ruh hâlinden kurtulmalıydım.

Siparişim geldi. Kahvemin köpüğüne işlenmiş kalp deseni, çikolatalı, kıtır kıtır kruvasanın sadece ağızda değil kulaklarımda bıraktığı o güzel çıtırtı… Bir müzik tınısı gibiydi. Keyfim yerine gelmek üzereydi. Sanki birkaç ısırıkla birlikte yenilenebilirdim. Arkama yaslandım, derin bir nefes aldım. Umutla gülümsedim ve etrafıma kulak kesildim.

Yan masada bir grup kadın hararetli bir şekilde sohbet ediyordu. “Ne güzel,” dedim içimden. “Arkadaşlık, sohbet…”

Konuşuyorlardı. Anlatıyorlardı. Ama en çok, göz göze geldiğimiz kadın anlatıyordu. Ve ben, istemsizce kulak kesildim.

O anda anladım. O an itibarıyla rüyamı yaşayacaktım. Eğer gözlerimizin buluştuğu kadının girdap gibi gözlerine çekilirsem…

Anlattıkça anlatıyordu. Her kelimesi acı kokuyordu. Evet, çok acı var. Evet, bir sürü şey yaşamış. Ve soluk almadan kusuyordu. Sanki konuşmuyor, kusuyordu.

Girdabına çektiği insanlar ayaklarını vurup kurtulmaya çalıştıkça, onları daha da içine çekmek için acının dozunu artırıyordu.

Sonunda kendini bir şekilde kurtarmayı başaran iki kişiyi buluyor gözleri ve kulakları. Ağzına attığı lokmasını çiğnerken soruyor:

"Ee, sizden ne haber, nasılsınız? Nasıl gidiyor?"

Oturmalarının üzerinden belki de bir saat geçmişken, aklına yeni gelen bu soru aslında onun son kozuydu.

"Seni de çekeceğim bu girdaba, ama önce oltaya gel." der gibiydi.

Zaten cevabı da beklemiyordu. Gözlerinde yaramaz bir çocuğun ifadesi vardı. Ama bu arzu, düşündüğüm kadar masum değildi.

Bu Bir Yarıştı

O an fark ettim.

Bu bir yarıştı.

Kim daha mutsuzdu? Kim daha çok kayıp vermişti? Kim daha büyük bir acının içinden geçmişti?

Bir kafe masasında, insanların anlatıları birbirine değmeden geçip gidiyordu.

Herkes anlatıyordu. Ama kimse gerçekten dinlemiyordu.

Bir noktada acı, bir emzik gibi oluyordu. Onu bırakmak istemiyorlardı. Çünkü ellerinden alınırsa, boşlukta kalacaklardı.

Ben…

Ben, rüya sandığım gerçekliğin tam ortasındaydım.

Ve aslında tek yapmak istediğim şey sadece bir kahve içmekti.

Ama umutsuzluk sadece göz göze geldiğim kadın değildi.

O, şehrin her köşesinde yankılanan bir şarkı gibiydi.

Ne zaman bir umut bulmaya kalksam, arka planda hep bir fısıltı vardı.

"Çocuğum SMA hastası, Allah rızası için bir katkı yapın..." "Bugün şu kadar insan hayatını kaybetti..." "Kadın feci şekilde hayatını kaybetti..."

Umutsuzluk, insanların anlatılarında olduğu kadar sokaklarda da dolaşıyordu.

Bazen sessizce ağlayan bir eşin yakarışında, bazen bir televizyon ekranından taşan acı haberlerde…

Ve işin en tuhaf yanı, bundan kaçmak istemem bile beni suçlu hissettiriyordu.

Çünkü eğer unutursam, eğer birkaç saat bile bu umutsuzluk şarkısını duymadan yaşarsam, sanki bir parçam eksilecekmiş gibi.

Belki de göz göze gelmekten kaçınmamızın sebebi buydu. Görmek, duymak ve sonra da çaresizlikle ne yapacağını bilememek.

Ama yine de, ne kadar süreceğini bilmediğim bir şekilde,

Ben hâlâ umudu beslemeye çalışıyorum.

1908’de New York’ta 40.000 dokuma işçisi, daha iyi koşullar ve eşit haklar için greve çıktı. 129 kadın işçi, fabrikaya kilitlendi ve çıkan yangında öldü. Ne sorumlular ceza aldı ne de adalet yerini buldu. Bugün hâlâ kadın cinayetlerinde faillere "iyi hâl" indirimi veriliyor, tecavüze uğrayan biz kadınlar suçlanıyoruz, eşitsizlik sistematik şekilde sürüyor. Değişen tek şey, çiçeklerin gölgesinde kalan bu gerçeklerin üzerinin örtülmesi.

Her yıl 8 Mart’ta masalarımıza çiçekler bırakılıyor, indirimli kahvaltılar sunuluyor. Oysa 8 Mart bir kutlama değil, eşitlik mücadelesinin simgesidir. Ancak bu mücadeleyi vermesi gereken milyonlarca kadın, sesini bile duyuramıyor. Çocuk yaşta zorla evlendiriliyoruz, başlık parasıyla alınıp satılıyoruz, akşam bir yerden dönerken kulaklığımızı takıp gönül rahatlığıyla yürüyemiyoruz. Şort giydiğimiz için tecavüze uğruyoruz, suç bizim kıyafetimizde aranıyor. Kocamız tarafından öldürülüyoruz, katil 'iyi hâl' indirimiyle serbest kalıyor.

İronik olan şu ki, tüm bunlar gerçekliğini sürdürürken, nispeten daha özgür hisseden - ki bunlardan biri de benim diyebilirim - kadınlara çiçekler sunuluyor. Bizler de hatırlanmanın verdiği gururla, elimizde çiçeklerimizle “Bugün Kadınlar Günü, istediğimi yaparım!” diyerek kız kıza eğlenmeye çıkıyoruz, evliysek “Bugün yemek yapmıyorum, televizyon benim!” diyoruz. Böylece 8 Mart, hediye beklenilen bir tüketim gününe dönüşerek veya kadınların kendine atfedilen işleri yapmadığı grev gününe dönerek anlamını yitiriyor. Oysa asıl sorulması gereken şu: Bugün gerçekten, özellikle de hâlâ mücadele edenler için ne yapıyoruz?

Elbette bu ayrıcalıklı gruptaki herkes sessiz değil. Ses çıkaran, dayanışma içinde olan, gerçekten mücadeleyi sürdüren kadınları tenzih ederim. Ancak sorun şu ki, bu sesler yeterince yüksek mi?

Ben, Biz Kadınlar Bahşedilenle Yetinmeyeceğiz!

Haklarımız bir lütuf değil, mücadeleyle kazanılmıştır. Ama hâlâ toplum bize şu mesajı veriyor: "Size bazı hakları tanıdık, daha fazlasını talep etmeyin." Oysa biz yalnızca birkaç sembolik hakla yetinmek zorunda değiliz. Çünkü adaletsizlik devam ediyor, eşitsizlik sürüyor, kadınlar öldürülüyor.

En basitinden, evde masa kurulacak, ev toplanacak, çamaşırlar yıkanacak diyelim. En modern, en yardımsever eşinizin çocuğunuza şu şekilde seslendiğini duyuyorsunuz: "Annenize yardım edin!"

Gerçek şu ki: Bunu söyleten ne? Hangi kök inanç? Koca veya çocuk farkında mı, o evde birlikte yaşanıyor. Bunun adı yardım değil, iş bölümü ya da herkesin kendi işini yapabilmesidir. Bundan ötesi abesle iştigaldir.

Sonuç olarak kadın dediğin en küçük görülen detaydan en niteliklisine kadar mücadele etmek zorunda kalan, bu yüzden de detaylarda daha çok kaybolan, sürekli tetikte amigdala esareti gibi yaşamaya mahkum kalıyor.

Peki ya düşlediğin şeyler mi seni şekillendiriyor, yoksa düşlettiklerin mi? Hangisi gerçeğini inşa ediyor, ya da aslında gerçek dediğin şey hangisi?

Düş kelimesinin anlamına çeşitli kaynaklardan baktığımızda aşağıdaki tanımlarla karşılaşırız:

Uyurken insanın zihninde beliren olayların, düşüncelerin, görüntülerin tümü. "Bu gece düşümde seni gördüm." Eş anlamlısı: rüya

Gerçek olmayan ama olmuş ya da varmışçasına bellekte tasarlanan, düşünülen şey. "Çok para kazanmak düşü içinde günler geçer gider." Eş anlamlısı: hayal

Gerçekleşmesi istenen şey, umut. "Kazanmak düşüyle girdiği sınavları başaramadı."

Bir şeyi düşte, zihinde canlandırma, tasarlama, yaratma, düşünme yeteneği.

İmgelem.

Sınırsız bir güce sahip olduğu düşünülen bu kelime için, sınırlı tanımlamalar ve sabit örneklerle karşılaşırız. Bu, bizi bir kere daha ulaşabildiğimizi düşündüğümüz noktadan geri çeker ve aklımıza binlerce soru düşürür.

Düş kurmak, hayal etmek, imge oluşturmak, geleceği tasavvur etmek için birçok yöntem sıralanır, anlatılır. Gözlerini kapatıp denileni yapmaya çalışırsın.

Mesleğim gereği birçok uygulamanın içinde olma fırsatı bulmuş biri olarak, bu süreçlerde insanların nerelere gittiğine, neler olduğuna, neler yaptığına şahit oldum. “Evreka! Buldum!” nidaları atan ve buldukları şeyin etkisiyle gözyaşına boğulan birçok kişi gördüm. Samimiyetle buldukları şeyi anlamaya çalıştım ya da sadece onların mutluluğuna ortak oldum. Sonuçta ben anlamasam da insanlar bir şeyin sevincini ve heyecanını yaşıyorlardı. Ortak olmayacaktım da ne yapacaktım?

Fakat bulunan neydi? Ne olur, biri bana bu düş olayını sınırlı kelimelerle değil, yaşayarak anlatsın. Yoksa insanlar bir plasebo etkisi içinde midir? Ya da bunu anlamayan sadece ben miyim şu koca yeryüzünde?

Gelin, önce sırayla tanımlar üzerinden gidelim.

Gerçek olmayan ama olmuş ya da varmışçasına bellekte tasarlanan, düşünülen şey.

Düşlemekte sınır yoktur. İnsan rüyalarında her şeyi yapabilir: dünyanın en ünlü şarkıcısı olabilir, Oscar töreninde kusursuz bir konuşma yapabilir, hatta eşinin yerine başkasını öpebilir. Burada ne korku, ne kaygı, ne de fiziksel sınırlamalar vardır. Tek yapman gereken gözlerini kapamak ve düşünmektir. Bazen buna bile gerek kalmaz; yaşadığın bir olay, izlediğin bir film seni düşlemeye itebilir.

Peki, gerçek hayatta bu mümkün mü? Mesela düşüm bir şarkıcı olmaksa ve güzel bir sesim yoksa, gözlerimi kapayınca ne değişir? O zaman sahip olduklarıma bakmalıyım. Eğitime gittiğim yerdeki kişiler bana soracak: “Sence şarkıcı olmak sana ne ifade ediyor?” Diyelim ki “kitlelere hitap etmek” diyorum. “Peki, bunu nasıl yapabilirsin?” Çok iyi yemek yapıyorum. “Bunu gerçekleştirmek için neye ihtiyacın var?” Malzemeye, bilgiye, eğitime... “Peki, bunları yapmak için neleri feda etmeye hazırsın?” Çocukları akşam eşime bırakabilirim. “Şimdi nasıl hissediyorsun?” Daha rahatlamış. Bak gördün mü? Kitlelere hitap etmek için illa şarkıcı olman gerekmiyormuş. “Evet, teşekkür ederim, çok rahatladım!”

Evreka! Peki ya sonrası? Sonrası boş, kandırılmış bir süreç mi? Yatırımlar yapıldı, geri dönüş zor. Ama artık düşümdeyim.

Gerçekleşmesi istenen şey, umut.

Umut etmek güzeldir, derler. Ama gerçekten öyle mi? Umut ediyorum ama varış çizgisinin nerede olduğunu bilmiyorum. Bazen tersine gidiyorum, bazen yollar değişiyor. Ne istediğimi bilmediğim zamanlarda sadece arıyorum. Mevlana’nın dediği gibi: “Aramakla bulunmaz, lakin bulanlar arayanlardır.”

Umut etmek güzel de, bir hedef de lazım bana. Yoksa sadece beklemek mi olur bu? Kamyon arkası sözü gibi: “Beklemek güzel şeydir, bekliyorsa beklenen. Özlemek güzel şeydir, özlüyorsa özlenen.”

Bir şeyi düşte, zihinde canlandırma, tasarlama, yaratma, düşünme yeteneği.

Bu, eğitimlerde yapılan “Pembe fil düşünme” deneyi gibidir. Söylenince herkes pembe fil düşünür. Ama ben düşünmüyorum. Gerçekten mümkün mü? Belki de...

İmgelem.

Sonuç olarak, zaten düşü yaşıyorsun.

Bu durumda ben yanlış düşte miyim? Düşümü böyle mi yarattım? O zaman neden hâlâ eksik hissediyorum? Tamamlanmak için neye ihtiyacım var? Önce cesaret mi gelir, yoksa imkân mı? Gerçekten ne istiyorum? Teoriden pratiğe nasıl geçerim? Toplayıcı olmaktan çıkıp ne zaman uygulayıcı olurum? Geçmişi ne zaman faydaya dönüştürebilirim? Cesaret cehaletten mi gelir? Sahte bilgi nasıl aslına bırakır?

Aklımda deli sorular isterseniz devam edebilirim, ama şu an en azından düşüm ne acaba konulu düşüme yatmalıyım. Zira çok uykum geldi.

Ha bu arada bitirmeden başlık ne alaka derseniz, bazen şunu fark ediyorum belki düşleyemiyorum ama düşletebiliyorum. İnsanların parlak yönlerini görmeyi, onları parlatmayı, şevk vermeyi seviyorum ve birçok kişinin dilek veya isteğinin ki burada konumuz gereği düş diyebiliriz gerçekleştirmelerine sebebiyet vermişimdir.

Veya düşleyip benim adıma yapılmasını sağlatabilmişimdir. Eşim, ailem baktığımda istediğim şeyleri bir şekilde er ya da geç gerçekleştirmiş insanlar. Km bilir belki de sadece tembel ve korkağım, ya da düşletenimdir. Hangisi işime gelirse onu mu seçsem? Yoksa gerçeği görmeye niyet mi etsem.

Peki ya çocuklarıma yaptığım. Düşletmek mi onları düşünebildiğim kalıpta yetiştirmek mi? Nasıl ayırt edilir düşleten mi, çerçeveleten mi?

Bu soru da diğerleri gibi burada dursun.

"İlk ustura darbeni, seni en çok yoran hangi alışkanlığına vururdun?"

Son zamanlarda her şey daha katlanılabilir, halledilebilir ve yönetilebilir geliyor. Oysa yapılması gerekenler, sağlıkla ilgili takip edilmesi gerekenler, çocuklar, ev işleri... Kısacası hayat, eskisinden daha az yoğun değil, belki tam tersine!

Buna rağmen, çevremden gelen "Daha enerjiksin, daha sakinsin, daha neşelisin!" gibi geri bildirimler bile beni düşündürmemişti. Ta ki yazmaya oturana kadar...

Peki, ne değişti? Her şey yoğunlaşırken ben nasıl hafifledim? (tabii kendime göre 😊) Yoksa duyarsızlaştım mı? Olayları önemsememeye mi başladım? Hayır, yaşadıklarım duyarsızlaşacak türden şeyler değildi. O halde sebep neydi?

Sorularımın Yönünü Değiştirmek

Fark ettim ki, eskiden olaylar karşısında hep sonuca tepki veriyordum:

"Bu sonuç da ne böyle?" "Ne gerek vardı?" "Bunun suçlusu kim?"

Bu sorular ne çözüme yönelikti ne de bana fayda sağlıyordu.

Bu farkındalıkla önce sonuç yerine nedenlere odaklanmaya başladım:

"Bu neden böyle oldu?" "Bu sonuca sebep olan etkenler neler?"

Ancak, bu yaklaşım da beni bazen ulaşamayacağım ya da değiştiremeyeceğim nedenlere götürerek strese soktu.

Ve işin içinden çıkamaz hale geldim.

Çözüm: Uyuyarak Kaçmak mı?

O noktada en iyi çözümüm... uyumaktı.

Evet, yanlış okumadınız! Uyuyunca her şey biterdi. Çözülmezdi belki ama biterdi.

Ama kırklı yaşlarına geldiğinizde, hele de etrafınızda sizden bir şeyler bekleyen eşiniz, çocuklarınız, aileniz varsa, bu uzun vadeli bir çözüm olamaz. Ne sürekli ah’lanarak, ne ayrıntılarda kaybolarak, ne de uyuyarak bu süreçten çıkmak mümkün!

Ve Karşınızda: Ocham’ın Usturası

İşte tam bu noktada, Ocham’ın Usturası’nı kullanma vakti geldi.

Peki, nedir bu teori?

yüzyılda, İngiltere’de yaşamış Ocham’lı William tarafından geliştirilen bu düşünce sistemi, "Basitlik İlkesi" olarak bilinir. Teorinin özü şudur:

“Her şeyin birbirine eşit olduğu bir ortamda, en basit açıklama doğruya en yatkın olandır.”

Ocham’lı William’ın, tıraş olurken yüzünü kestiği ve sinirlenerek etrafı yıkıp döktüğü söylenir. Sonra bir an durur ve düşünür:

"Ben neden bu kadar sinirlendim?" "Yüzümü kestiğim için mi?" "Yoksa usturamı bilemeyi unuttuğum için mi?"

Ve fark eder ki sorularını doğru sormadıkça, gereksiz yere strese girmeye devam edecektir.

Bu ilke birkaç temel noktadan oluşur:

✔ En basit açıklama, doğru olmaya en yatkın olandır. ✔ Varlıklar gereksiz yere çoğaltılmamalıdır. ✔ Doğru olma ihtimali en yüksek açıklama, en az varsayım gerektirendir.

Düşüncelerimizi, Hayatımızı, Seçimlerimizi Sadeleştirmek

Bu teori ile benim daha sakin, daha mutlu, daha dayanıklı hale gelmemin ne ilgisi var derseniz...

Aslında çok ilgisi var!

Araştırmalara göre, günlük karar alma mekanizmamızın belirli bir kapasitesi var. Steve Jobs’ın siyah kazağı, Mark Zuckerberg’in gri tişörtü gibi örnekler, hayatlarını etkilemeyen küçük kararlar üzerinde enerji harcamamak için geliştirilmiş stratejiler.

Ama biz?

Her gün binlerce küçük detay arasında kayboluyoruz.

Günümüzde “sadeleşme” kavramı bu yüzden bu kadar popüler oldu. Ama hayatımızı sadeleştirmek, yazıldığı kadar kolay değil.

Eşyalarımız, alışkanlıklarımız, düşüncelerimiz, kararlarımız... Onlarla vedalaşmak zor. Ama bir yerden başlamalı!

Ben, eşyalardan önce beni en çok yoran şeyden başladım: Gereksiz sorular sormaktan ve fazla kelime kullanmaktan. Öncelikle zihnimi sadeleştirdim. « sadeleştirmeye çalışıyorum » demek daha gerçekçi olacak bu noktada. Ama herkes kendi yolunu seçebilir. Kolaydan ya da zordan, eşyadan ya da düşünceden…

Önemli olan, bahanelere sığınmadan başlamaktır.

Nereden Başlayabiliriz?

İşte hayatınızı sadeleştirmek için küçük ama etkili adımlar:

✅ Çekmecelerinizi düzenleyin. ✅ Son 1 yıldır giymediğiniz kıyafetlerden vazgeçin. ✅ Yediğiniz porsiyonları küçültün. ✅ Abur cuburları azaltın. ✅ Aldığınız oyuncakları, fazlalıkları minimuma indirin. ✅ Sevdiğiniz şeylere vakit ayırmak için gereksiz alışkanlıkları eleyin. ✅ Yetki devrini düzgün yapın. ✅ Olumsuz düşüncelerinizi azaltın, hatta yok edin!

Esareti Fark Ettiysen, Artık Özgür müsün?

ESARET

(özgürlük, hürrriyet, nefes, mavi, gökyüzü,ferah…)