Bu sırlarla dolu Mesnevi-i Manevi’nin yazılış sebebi şudur:
Gönül ehli kişilerden büyük bir zat bu acizden, hakkımdaki sevgi ve iyi niyetine binaen, talep etti ve yol gösterdi. Dedi ki:
“Hoca Senai Rahmetullah-ı Aleyhin “İlahinâme”si vezninde bir kitap yazmıştınız. Ümit ederim ki Cenab-ı Mevlana kaddese sirrahu hazretlerinin mesnevisi vezninde de diğer bir eser vücuda getirirsiniz, bu suretle o vezne aşina olan kardeşlerimizin de hatırlarını hoş etmiş olursunuz. Çünkü “Bişnev ez ney”1 vezni, onların tabiatında okuya okuya birleşmiş, sağlamlaşmıştır.
Zaten yazdığınız bütün şiirlerinizde Mevlana Hazretleri’ne benzemek, onun konularını ele almak ve incelemek amacını gütmektesiniz. Yazacağınız bu yeni eserin, Mesnevi-i Şerif vezninde olmasıyla da Hazrete tabi olma ve benzeme çabası daha mükemmel olarak sağlanmış olacaktır.”
O zatın bu yönlendirmesini kabul ettim ve “Rebab”ın, Cenab-ı Hüdavendigar’a mahsus ve ait olduğunu bildiğim için kitabıma Rebab ile başladım.
Hazret-i Mevlana, Mesnevi’sinde buyurmuşlardı ki: “Ney, şundan dolayı şikayet ediyor: Kamışlıktan kesilmiş, dostlarından uzak düşerek garip kalmıştır.”
Neyin sesinde bir inlemeden fazla şey yoktur. Rebabda ise bir çok inilti ve perişanlık vardır. Rebabın bütün malzemesi (deri, kıl, tel ve ahşap) gariptir. Her biri kendi vatanından, kendi cinsinden ayrıldıkları için inliyor ve feryat ediyorlar.
Demek oluyor ki “Rebabdaki iniltiler, neyden daha çok ve daha çeşitlidir.” Gerek neyde gerek rebabda vesairedeki inleme ve şikayetler, birer benzetme, birer mecazdır. Bunların inleme ve şikayetleri hakikatte şunun içindir ki: bunlar ezeli bilgi içerisinde zaten varlardı.
Suret âlemine gelince “Eser olarak başka bir âleme düştük, sanatkarın manevi birlikteliğinden ayrıldık” diye şikayet eder ve o birliktelik ve bütünlüğe tekrar kavuşmayı isterler. Hakikatte ise, bunlar da birer istiaredir.
Gerek ney, gerekse rebabla kastedilen, aşıklar ve taliplerdir ki “ahd ü elestte”2’de bütün enbiya ve evliya’nın mukaddes ruhlarıyla beraber meşhur “hum cemîun ledeynâ muhdarûn”3 sözü gereğince o ilahın tertemiz huzurunda birleştikten sonra yüce “ihbitu”4 fermanına bağlı olarak ruhlar âleminden maddi âleme atıldıkları için ney gibi, rebab gibi feryad ederler ve ayrıldıkları âlemi hatırlama, güzelliğini düşünme ve o buluşmanın zevkini anarak asıl vatanlarına dönme arzusuyla ağlarlar ki bilinir “Hubbu’l-vatan mine’l-iman”5 buyrulmuştur.
Özet olarak, hakikat gözüyle bakılınca, gerek manzum, gerek nesir bütün söylediğimiz ve söyleyeceğimiz, Adem (a.s.)’in devrinden beri söylenen ve bundan böyle de söylenecek olan sözlerin hepsinin de birer istiare olduğu görülür. Yoksa esas konunun içeriği, gerçekte, ne söylenmiştir, (SAYFA 2) ne de söylenebilir.
O halde bu sözlerin faydası nedir? Fayda şudur ki, anlatılması mümkün olmayan bu halin büyük bir iş ve nihayetsiz bir devlet olduğunu söyleyerek herkesin talep ve rağbetini o tarafa yönlendirebilmektir. Mesela, baliğ olmamış bir çocuğa: “Mahbubun dudakları şeker gibi tatlıdır.” denilse, çocuk, kendi kendine bir kıyas ve çıkarım yapar, der ki: “Mademki şeker tatlıdır, mahbubun dudaklarının da onun gibi tatlı olması gerekir.” Halbuki, çocuk, bu zevki baliğ olmadan evvel duyamaz.
Bunun gibi, fakirliğin niğmeti ve o sonsuz güzelin güzelliği, enbiya ve evliyanın bu husustaki açıklamalarının hakikati de hakkıyla bilinemez. Nasıl ki demişlerdir: “Men lem yezuk lem yarif – Tatmayan bilemez.”
1 “Dinle neyden” Hz. Mevlana’nın mesnevisinin ilk beytinin başlangıç kelimeleri.
2 Araf 7/172 Hani Rabbin (ezelde) Âdemoğullarının sulplerinden zürriyetlerini almış, onları kendilerine karşı şahit tutarak, “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” demişti. Onlar da, “Evet, şahit olduk (ki Rabbimizsin)” demişlerdi. Böyle yapmamız kıyamet günü, “Biz bundan habersizdik” dememeniz içindir.
3 Yasin suresi 36/53 Sadece korkunç bir ses olur. Bir de bakarsın, hepsi birden toplanıp huzurumuza çıkarılmışlardır.
4 Bakara 2/38 “İnin oradan (cennetten) hepiniz. Tarafımdan size bir yol gösterici (peygamber) gelir de kim ona uyarsa, onlar için herhangi bir korku yoktur, onlar üzülmeyeceklerdir” dedik.
5 Vatan sevgisi imandandır.
discoholicmusic
pixelskylines
blakekathryn
baratheonpilled
areudirty
gummygunk
2087
