Fundamentalnฤ ideฤ greckiej tragedii jest nierozwiฤ zywalnoลฤ dylematu. Czytelnik, widz, narrator, nawet bohater - wszyscy wiedzฤ , ลผe sytuacja zmierza do gorzkiego koลca, a jednak nie mogฤ nic na to poradziฤ. To gลฤbokie doลwiadczenie nierozwiฤ zywalnoลci to serce europejskiej kultury. Udowodniล to Walter Muschg w monumentalnym dziele "Tragiczne dzieje literatury". Czego dotyczy nierozwiฤ zywalnoลฤ dylematu? Ogรณlnie, dotyczy ona ลmierci. Szczegรณlnie - dylematรณw, ktรณre mogฤ spotkaฤ czลowieka idฤ cego przez ลผycie. Obecnie zaล - zbliลผajฤ cej siฤ katastrofy ekologicznej.
Nierozwiฤ zywalnoลฤ dylematu jest realna, zaล rรณลผne tchรณrzliwe pomysลy na jego uchylenie okazujฤ siฤ ลผaลoลnie nierealne. Pierzchajฤ spod rฤ k gdy tylko ich dotkniemy. Ci gลupsi dysponujฤ mocฤ ignorancji, ktรณra pozwala pogrฤ ลผyฤ siฤ w marnych utopiach, czczych nadziejach lub - po prostu - jaลowym hedoniลบmie. Inni niestrudzenie pracujฤ by "coล zrobiฤ", co nadal promulguje ignorancjฤ, jakkolwiek w szlachetniejszy sposรณb.
Oczywiลcie nie chodzi o to, by usiฤ ลฤ i pogrฤ ลผyฤ siฤ w bezradnoลci. De facto, o nic nie chodzi; dylemat jest nierozwiฤ zywalny, kropka. Gลฤbokie doลwiadczenie jego istoty moลผe przynieลฤ egzystencjalny przeลom; trzeba jednak przejลฤ z nim wiele krokรณw, nieraz wiele mil. W miฤdzyczasie ludzie dookoลa gลupiejฤ i odklejajฤ siฤ.
We wspomnianych greckich tragediach bohaterowie czฤsto wybierali jedno; ลwiadome pรณjลcie ku temu, co nieuniknione. Wลaลciwie nie jest to nawet dฤ ลผenie; nierozwiฤ zywalny dylemat aktualizuje siฤ w nadciฤ gajฤ cej katastrofie. Ona nadchodzi sama. Nie trzeba jednak odwracaฤ od niej oczu, nie trzeba uciekaฤ; rozum musi jednak uznaฤ swojฤ bezradnoลฤ. Kapitulacja rozumu nie byลa toลผsama z kapitulacjฤ caลego ลผycia, jak czฤsto jest dziล. Rozum, zderzony z nierozwiฤ zywalnoลciฤ dylematu umieraล a czลowiek przeลผywaล jego ลmierฤ.
Wฤ tek ten rozgrywa siฤ w greckiej sztuce tak czฤsto, ลผe niesamowite przygody i wielkie sprawy wydajฤ siฤ jedynie pretekstem do jego powtรณrzenia. Czy oznacza to, ลผe warto je przeลผywaฤ? Dla widza greckiej tragedii niesie to katharsis; wtrzฤ sajฤ cy przeลom, w ktรณrym ลปycie (dzoe) otrzฤ sa siฤ z oblepiajฤ cych je przed chwilฤ skorup i - uwolnione, nagie - znรณw czuje siฤ zdolne do zachwytu nad kaลผdฤ chwila ลผycia. Rozbrojone. Rozum postawiony przez nierozwiฤ zywalnym dylematem umiera, serce zaล eksploduje. W "poetyce" Arystotelesa jest to synonimem oczyszczenia.
