latak ng utak

 Binura ko na sa delivery address ko ang bahay namin sa Punta. Nitong mga nakaraang araw ay nakakaramdam ako ng pagkaligaw. Laging lumulutang ang isip at napapadpad sa madilim na lugar. 

Kaya kapag napapadpad ako sa malayo, binabaling ko ang atensyon ko sa pagbili ng gamit sa internet. Inuubos ang oras sa pagtingin ng gamit na hindi ko naman talaga kailangan at sa huli ay magiging kailangan ko na rin dahil gusto kong i-satisfy ang sarili. Para may aabangan ako sa darating na bukas. Para makaramdam na mayroon natapos. Pabuya na rin kahit wala namang magandang nagawa. 

Chineck-out ko yung dishwashing soap rack. Mura lang naman. Hindi pa umabot sa 150 pesos at libre ang padala diretso sa bahay namin. Kadalasan pa pagkatapos ng dalawang araw alam ko nang out for delivery na ang nabili ko. Tiningnan ko ang Lazada kung tama ang hinala ko, paparating na nga. 

Pero sa maling address. Hindi ko napalitan. Naka-default pa rin pala ang address ko sa luma naming bahay sa Punta. Dati kasi nandoon pa sila mama at papa nakatira. Pwedeng sila na lang ang mag-abang sa darating na parcel. 

Iba na ngayon. Ilang buwan na rin nung nakalipat sila sa Lipa. Nakabili ng bahay si kuya. Malaki. Maayos. Malayo sa gulo ng Maynila. Milya din ang layo sa in-order ko online. Hindi ko na rin mapa-cancel dahil na-pick-up na raw ng rider.

Kaya wala na akong magagawa kundi bumalik sa luma naming bahay. Kahit sabihin pa ni Rizal na hindi ako makararating sa paroroonan kung hindi ako lilingon sa pinanggalingan. Matagal na akong nakausad. Pinutol na rin ang mga tali. Kinalimutan ang mga sulok-sulok kahit alam kong may mga ugat pa rin akong tumitibok doon. 

Noong nasa harapan na ako ng bahay namin sa Punta, wala akong naramdaman. Napagod lang akong umakyat sa tenement. Hindi ako niyakap ng bahay namin dati. Siguro dahil wala naman doon ang mga taong namuhay sa tirahan namin. Kaya kinuha ko na lang ang parcel na maling naipadala rito. Umalis na agad. Hindi na lumingon pa. 

Kasi dito man ako pinanganak, pero alam kong hindi ako rito tinakdang mabuhay. Kasabay ng paglipat ng bahay, nagbagong buhay na rin ako. Siguro. Sabi nga nila, malayo na, pero malayo pa ang lalakbayin. Pa-Calamba? Pa-Lipa? Kahit saan. Basta mapayapa. Malayo sa dilim. 

Malayo sa pagkaligaw .

Kasama ni Lolang tumanda ang nag-iisang babaeng anak niya. May asawa at anak naman si tita. Pero nandoon nakatira si Lola sa kanila dahil ang bahay nila ang tahanan ng buong pamilya dati. Nagsialisan na lang noong nakabuo ng sariling pamilya ang magkakapatid.

Si Tita na ang nag-alaga kay Lola. May special bond sila. Kay Tita lang sumusunod si Lola. Kapag galit na si tita, alam na ni lola, tatahimik na sa pagpipilit. Hindi nga naman kasi sipilyo ang suklay, lola. Wag mo kasing gawing salamin ang kutsara, nay. Hindi ka po naglakad papuntang Laguna de Bay galing La Union. Hindi ka inawardan for being the best person sa Tenement, lola. Senior Citizen ID ang binigay sayo. Tumagal at hindi na rin nakikipagtalo si tita sa kanya.

May dementia na kasi si lola. Wala laban ang argumento ni tita. Pero kahit mahirap, tyinaga ni titang siya ay alagaan. Nanay niya eh. At nag-iisang babaeng anak sa limang magkakapatid. Sila na lang ang naiwan sa bahay. Magkasama.

Hanggang sa namatay si tita sa laban niya sa liver cancer.

Naunang mamatay si Tita kay Lola.

Mahigit otsenta na rin si Lola. Pero dahil sa sakit niya, hindi niya alam na wala na si Tita. Hinahanap araw-araw. Sanay kasi siyang pinagsisilbihan ng unica ija niya. Almusal, merienda, tanghalian, merienda, hapunan, hanggang sa pagtulog.

Umalis po. Patay na po. Nakaburol doon sa kabilang bahay. Nag-abroad. Hindi na babalik, nay.

Hanggang sa may nakapansin na kumaway si lola sa malayo. Nakangiti. Tumatangu-tango. Sige. Oo. Ingat ka.

Malinaw kay lola ang nagpakitang babaeng nakaputing bestida. May hawak na maleta at nagpaalam sa kanyang pupunta lamang ibang bansa. Nakangiti si tita. Ayaw niyang mag-alala si lola.

Ayun ang huling memorya nya kay tita. Kaya tuwing sumasagi sa alaala niya, kailan balik ni Norma? Nagpaalam pa yun sa akin bago mag-abroad.

Hindi rin namin masagot. Kasi sana nga, nag-abroad na lang si tita. Para may pag-asa pang bumalik.

Ilang buwan lang din ay sumama na sa abroad si lola. Naghihintay panigurado si tita sa arrival area. Dala-dala ang male-maletang paboritong merienda ni lola. Kumakaway-kaway. Masigla ang katawan. Malakas at handang sumalubong.

Natatandaan siya ni lola.

Mag-iisang dekada na nung nawala ang pinakamamahal kong tiyahin - si Tita Norma. Masakit pa rin. Hindi nawawala. Hindi natatapalan ang iniwang butas. Laging naaalala.

Kumikirot lalo sa tuwing mayroon masasayang nagaganap sa buhay. Gusto kong ibahagi sa kanya ang saya. Ikwento kay tita ang mga nakamit naming magkakapatid. Isa kasi si tita sa mga dahilan kung bakit nakayanan naming pamilya ang hirap ng buhay. Laging nakasuporta kina mama at papa tuwing kinakapos. Kaya kung nabubuhay si tita, malamang abot-langit ang pagkatuwa sa mga napagtagumpayan namin.

Lalo ngayong tumatanda na kami. Lahat na kaming magkakapatid ay nakapagtapos na. May kanya kanya nang trabaho. Hindi na nagtitinda sila mama ng ulam sa tanghali hanggang gabi. Napagtulungan na rin naming maubos mga pinagkautangan ng pamilya noong nawawalan kami dahil sa dami ng gastos sa pag-aaral. Hindi na kami nagsasangla ng telepono tuwing wala na talagang ibang paraan.

Madami na ang nangyari. Kaya na namin. Kasama sana namin si Tita Norma sa mga lakad papunta sa mga magagandang lugar sa Pilipinas na hindi pa napuntahan. Si Tita Norma ang pinakasayang na nangyari sa akin, siguro sa pamilya na rin namin. Hindi na kami nakabawi sa kanya.

Kaya naiintindihan ko na silang mga namatayan.

"Ang daya mo." Sabi nga nila. Hindi ko pa rin tanggap. At hindi ko matatanggap.

Namuhay kaming may limitadong laki ng lugar. Minana lang ng magulang ko ang tinitirhan namin sa tatay ng papa ko. Biniyayaan lang kami ng mahigit kumulang 20 square meters para paikut-ikutin ang mga gamit sa loob ng tahanan.

Pagpasok sa pintuan, makikita na agad ang sala. Limang hakbang lamang, nasa kwarto na agad. Wala pang limang segundo, nasa kusina na kami. Katabi nito ang palikuran at ang hugasan ng pinagkainan. Isang diretsong bahay. Walang pasikut-sikot. Pero, nagkasya kaming anim sa pamilya.

Simple bahay. Simpleng buhay.

Gayun pa man, kahit maliit, kaya naming kumain nang sabay-sabay. Kapag oras ng kainan, sisiguraduhin naming ititigil ang anumang ginagawa upang harapang kumain. Salo-salo kami sa lamesa. Siksikan. Banggaan ng siko, ng tuhod. Minsan nga nakataas pa ang isang paa, nakapatong sa kinauupuan.

Nagagawa namin 'yun dahil mayroon kaming de tuping lamesa. 'Yung tila kabayo ng plantsa ang disenyo ng paa? Inilalatag na lang kapag handa na ang pagkain. Isasantabi naman kapag busog na at ubos na ang mapagkukwentuhan.

Kaya kapag nabibisita ako sa ibang bahay, na di hamak na mas malawak, natutuwa akong makita ang lamesa nilang mahaba at mabigat. Sinasalat ko ang kintab at pino ng ibabaw. Maging ang gilid ng lamesa, kinakapa ko para makita kung gaano kakapal. Nakamamangha lalo na kapag buhay na buhay ang kahoy na ginamit. Batid ko na agad na may kamahalan batay sa pagkakagawa. Pinulido. Pinaghirapan.

At pinangarap na magkaroon. Mas masarap sigurong kumain at tumambay sa lamesang gawa sa matibay na kaho? . Siguradong mas madami pang kwento ang mabubuo sa bawat kanto ng hapag.

Pero sabi nga nila, malaya nating ilista ang mga mithiing hindi pa kayang abutin. Hindi sapat na ibulong sa kalawakan at hayaang siya ang magdesisyon kung ibibigay o hindi. Nasa notes ng cellphone dapat ang listahan. Kahit pahaba nang pahaba. At tila hindi mauubos. Gaano man kahirap arukin, mahalaga, unti-unti, nababawasan. Naaabot. Nakakamit.

Gaya nito, mayroon na akong lamesa. Mahaba, makapal, hindi na de tupi. Kasya at kinaya.

Salo-salo pa rin.

Tulad ng dati. Hindi lang pagkain ang sumarap. Maging puso ko'y nakangiti.

Kaunting tiis na lang. Makahihinga na akong malaya. Luluwag na ang kumot.

Kaibigan. Katropa. Kapuyatan. Kasama. Kakampink. Kahit ano pa man ang tawag natin sa isa't isa, kapag nagkasalubong tayo, yayakapin kitang mahigpit. Bubulungan kita. Nilaban natin. Buong puso tayong tumindig para sa bayan. Nangarap tayo ng isang gobyernong magsisilbi ng tapat; ng isang pinunong kakalinga sa matagal nang kinalimutan ng lipunan.

Maraming salamat nga pala sa oras na iyong nilalaan. Kinukulang pa nga ang bente kwatro oras para pagkasyahin ang pagtutok sa sarili at pagkilos para sa tropang angat.

Maraming salamat sa kasipagan, pagtatyaga, mga inalay mong talino, at pinamalas na talento.

Walang nasayang. Hindi naman tayo natalo. Lahat ng pagod ay natumbasan ng napakatamis na ngiti at mga malalakas na hagalpakan. Naharurot ng excitement, kilig, tuwa, kaba, lungkot, at lahat na ata ng emosyon, ang ating puso.

Nadurog tayo ng resulta ng election, kaibigan. Eto na ata ang pinakamasakit na pagkatalo. Mahirap itago sa mga ngiti ang lungkot. Malinaw kasi ang ating pangarap para sa bayan. Eto na kasi ang tyansa natin sa gobyernong magkakasama ang lahat sa pag-angat. Pinataba ang puso natin ng imahe ng pangarap nating bayan.

Malayo ang narating ng ating pagsasama. Ang mensahe ng ating kampanya ay naparating natin sa lahat. Napakinggan tayo. At sa susunod na pagkakataong may mag-alay sa atin ng matino at mahusay na gobyerno, ipangako mong magsasama-sama tayong muli.

Kaya unti-untiin na nating pulutin ang sumabog na damdamin. Hayaan mong buuin ito ng makulay nating pinagsamahan. Magparami pa tayo. Patuloy na kumausap. Walang sawang ipahayag ang pangarap nating Pilipinas.

Tibayan pa natin ang pagtindig. Para sa atin. Para sa bayan.

Huwag mong hayaang malanta ang rosas.

Hanggang sa muli.

Noong 2019, bumaba ang OVP sa Samar upang magbigay ng tulong at programa sa pangkabuhayan sa ilang malalayo at mahihirap na barangay doon.

Sa Salcedo, Eastern Samar, nagtungo sa Matarinao School of Fisheries ang grupo ni President Leni upang pasinayaan ang pagpapatayo ng dormitory at service vehicle para sa mga estudyante. Layon nito na pagaanin ang pag-aaral ng mga bata at hindi na magiging sagabal ang layo at kahirapan para makapagtapos sa pag aaral.

Sumunod naman sa nabigyang tulong ang Salcedo Central School. Namahagi ang OVP ng Sports equipment kasabay ng pagbibigay sa mga bata ng angkop na ensayo sa soccer.

Pagkatapos naman ay nagpunta si Leni at ang grupo sa FEA Farmers. Nakatanggap ang grupo ng Solar Dryers para kahit masama ang panahon, tuloy ang kabuhayan at supply nila ng produkto.

Sa Quinapondan, Eatern Samar, kung saan hindi pa naaabot ng linya ng kuryente, nakatanggap ang mga pamilya sa Barangay Cambilla ng Solar Kit at Livelihood Program. Makikita at madarama sa video ang ginhawang hatid ng OVP sa kanilang buhay. Bukod sa liwanag sa kabahayan, nagkaroon din ng pagkakataong umangat ang buhay nila sa pamamagitan ng livelihood program na hatid ng OVP.

Sa Balangkayan, Eastern Samar naman, dalawang multicab ang naipaabot sa eskwelahan na magagamit ng mga estudyante upang mabawasan ang absenteesm sa paaralan. Bukod pa rito ay nagtayo ng dormitory para sa mga mahihirap at mga batang malalayo ang nilalakad papuntang eskwelahan.

Sa Gandara, Eastern Samar, nakatanggap ng 15 na kalabaw ang mga kababayan natin para mabigyan ng pagkakataon na makapaghanap-buhay ang mga taga Gandara at Livelihood program at training para mapa-unlad ang kesong puti production sa lugar.

Sulit na sulit talaga ang serbisyong binibigay ng OVP sa ating mga kababayan. Maipakikita rito na kahit sa maliit na budget ng OVP, nasandalan niya ang mga private partners at companies upang maipaabot ang tulong sa mga nagdarahop sa malalayong lugar.

Sa pamamagitan ni VP Leni Robredo at ng kanyang team sa OVP, naiparamdam sa mga nasa laylayang Pilipino na may gobyernong nandito para maibsan paunti-unti ang kanilang hirap.

Kaya ang boto sana natin sa eleksyon ay maging para sa kanila.

Napakasarap sa pakiramdam na ang isang tamang pagboto natin ay magiging kabahagi ng pag-unlad ng mga kababayan natin.

Dito tayo sa gobyernong tapat, para angat buhay lahat.

Hindi na natapos ang pagdurugo, tinungkab pa ang sakit ng kahapon. Binuhay muli ang mga taong sa litrato na lang binibisita. Walang bangkay na pinalibing. Hindi malaman kung saan napunta ang ibang parte ng katawan. Sa ilog ba nililibing ang mga bayani noong panahong diktaturya? Nangagsiwala kasi silang lahat. Mabuti pa ang Marcos Family, may bangkay. May apog.

Hindi ito kathang isip. Gumising ka na. Kumampi ka sa mga Pilipino. Hindi sa isang pamilyang bumaboy sa mga kapwa mo Pinoy. Wag hintaying maging ang rebulto ni Rizal, ikahiya ang salitang bayani.

Isa sa mga kahanga-hangang katangian ni Leni Robredo bilang public servant ay ang kanyang pagiging maagap at maabilidad sa paghanap ng simple at epektibong paraan sa paglutas ng suliranin.

Noong 2020, pumutok ang COVID-19 sa bansa at ang buong mundo ay nagkukumahog sa pagbili ng PPEs. Sa halip na makipagsabayan ang OVP, kumausap siya ng mga komunidad nang sa gayon ay makapag-produce tayo ng sarili nating PPEs.

Hindi lang niya natulungan ang mga healthcare workers, nabigyan niya rin ng pagkakataon ang mga ilaw ng tahanan na kumita ng pera. Disenteng trabaho para sa hapag-kainan.

Kaya gusto nating manalo si Leni Robredo sa darating na eleksyon. Kakampi ng mga maliliit na tao. Laging nakatuon sa pagtulong at pag-angat ng mga nasa laylayan.

Sana mailuklok natin siya. Bigyan natin ang mga kababayan ng pagkakataong umangat at lumaban sa buhay. Kailangan natin ng lider na handa at may konkretong plano.

Si Leni Robredo ang Presidente natin. Dapat si Leni.