Laat ik nu altijd gedacht hebben dat een quilt hetzelfde was als de kilt. De kilt is een Schotse mannenrok ontstaan uit een plaid. De quilt is een doorgestikte deken en in beginsel bedoeld als bescherming tegen de kou, later bij speciale gelegenheden kreeg het waarde als van de merklap. De quilt was gebruiksvoorwerp, maar textielkunstenaars maakten het tot kunstwerk: de artquilt.

Jelly Dijkstra is zo’n textielkunstenaar. Zij toont haar werk in Kunstruimte Heerenveen. Niet alleen verwerkt ze in haar kleden stof, wol en vilt ook naait zij papier en foto’s in tot een collage ontstaat. Het zuiver creatieve handwerk lijkt in experiment te gaan met de inspiratie om er als een puur persoonlijke vormgeving uit te komen. Het is veel meer dan patchwork en lappendeken, de quilt geeft in detail aanwijzingen om als kijker in gesprek te gaan met het beeld. Het zijn in meervoud sprekende kijkplaten, die evenwel soms te druk zijn om de juiste antwoorden te geven. Stoffen strips, een variatie op de smartlap. Veel van de gebuikte symbolen zijn terug te voeren op de lijn van haar familie. De autobiografie is niet altijd even duidelijk te volgen, het verhaal verwatert en verstoft in de gebruikte techniek.

Brieven en kaarten uit Rusland, paspoort en papier geld, het zijn documenten die een plaats krijgen in de familiehistorie. De wortels reiken tot ver over de grenzen in een verleden die zo bereikbaar wordt. Het kunstkleed wordt interessant als object, maar is te speels en gedetailleerd om het grote geheel daarin te zien. De Russische taal is typografisch beeld, maar het geschreven Nederlands dwingt van korte afstand te lezen. “Labyrinth in Zweden” vormt dan ook een rustpunt in het traliewerk van, voor de niet ingewijde, onsamenhangende beeldtaal. Het is een verademing, want Jelly Dijkstra weet hierin tot een meer uitgebalanceerde eenduidige uitdrukking te komen.

De quilts hebben over het algemeen een enigszins naïeve vormgeving. Niet vreemd aan de stijl, want het kleed vindt de oorsprong in het ambachtelijke vakmanschap. De rijgdraden, de naailijnen, zijn niet altijd voldoende in de zeggingskracht van de compositie gebruikt. Dijkstra doet meer dan enkel schilderen met weefsels, de collagetechniek geeft het geheel een kunstig uiterlijk. Maar toch is het drietal monotypes meer interessant. Terwijl Jelly zich laat zien in de quilts laat ze zich meer kennen in deze eenmalige druktechniek. Er is eenvoud in uitdrukking met een sprekend beeld. Het nieuwe gezicht wil zich laten herkennen.

Jurjen K. van der Hoek * Heerenveense Courant