#vanabbe

Het van Abbe is zich erg bewust van haar maatschappelijke positie en wil graag de stad Eindhoven betrekken bij het museum. Om zo meer verbinding aan te gaan met de stad en haar bewoners. Daarvoor hebben ze de werksalon gestart, met als idee dat het naïef is om te denken dat de waardering die de staf voor de getoonde kunst heeft vanzelfsprekend overgebracht kan worden op het publiek. Dit gaat niet zonder dialoog tussen het museum en het publiek.

‘Wij merken dat het museum betekenisvoller wordt naarmate de dialoog actiever is tussen de belevingswereld van onze gebruikers en de collectie van het museum.’

De werksalon is opgericht om die dialoog te versterken tussen het van Abbe en verschillende groepen in Eindhoven, die groepen zijn samengesteld op basis

Ik waardeer het dat het van Abbe zich met dit rapport heel zelfkritisch en transparant opstelt. Wel vraag ik me af welke vruchten het gaat afwerpen en wat het betekent voor Eindhoven

Deze vraag probeer ik altijd mee te nemen in alles wat ik doe en nog ga doen, ik vind het supermooi dat het van Abbe deze ook aan zichzelf stelt: hoe verhoudt wat je als kunstprofessional weet zich tot de ervaringswereld van je gebruikers? Zeker als je je realiseert dat die in zekere zin ook experts zijn, alleen dan van heel andere zaken. (of niet :))

In deze post lees je mijn ervaringen met de audiotour lichamelijke ontmoetingen die ik heb gedaan in het van Abbe.

Alvares zegt in haar interview dit: Wat zijn andere belangrijke lessen die je hebt geleerd op het gebied van inclusie? ‘’Dat het niet alleen gaat om het kijken naar hoe je iemand mee zou kunnen laten doen, maar om een intrinsieke werkwijze of denkwijze. Inclusie zou meer geïntegreerd moeten zijn hierin. Het woord zegt het misschien zelf ook al wel, inclusief. Het is niet iets wat apart ontstaat, maar wat juist duurzaam verweven zou moeten zijn in de manier van denken en handelen als instelling.’’

In hoeverre neem je dus mensen mee in het proces van een tentoonstelling door middel van ze een audiotour in te laten spreken. En in hoeverre gebruik je hun verhaal maar doe je verder niets met hetgeen wat ze te vertellen en toe te voegen hebben? Dat kan ik zelf niet invullen maar dit thema viel mij wel op in een ander kunstwerk waarin een vertaling gemaakt was van het werk van Chagall naar een reliëf wat aangeraakt mocht worden

Een mooie poging om mensen met een visuele beperking ook een kunstwerk te laten ervaren wat eigenlijk bedoeld is om naar te kijken in plaats van te voelen. Maar ik stuitte hierbij op een gemiste kans van het van Abbe: als het werk van Chagall ergens sterk in is is het namelijk expressiviteit, kleurgebruik en vertelkracht. De visueel beperkte bezoeker krijgt met dit 3D werk alleen compositie en vorm mee, het doet dus nog geen recht aan het originele werk van Chagall én geeft de visueel beperkte bezoeker dus een ‘mindere’ ervaring dan de bezoeker die het werk van Chagall kan zien. Nu hoeft dit niet het einde te zijn want je zou óf met middelen als geluid, verteld verhaal, textuur, nieuw beeld, materiaal, performance etc. kunnen vertalen, het laten vertalen in samenwerking met blinde of slechtziende kunstenaars óf werk exposeren van een kunstenaar met een beperking wat zorgvuldig gecureerd is zodat het een dialoog aangaat met het werk van Chagall. Zoals de kunstenaars van stichting KUBES.

Al met al is een kunstwerk voelen al een hele interessante ervaring die het van Abbe hier toevoegt alleen zou het ontzettend zonde zijn wanneer het hier ophoudt omdat aan het diversiteitsvinkje is voldaan.

Om mijn onderzoek te starten ben ik naar hét kunstmuseum uit mijn geboortestad Eindhoven gegaan. Eerder was het me al opgevallen dat het van Abbemusem zich erg bewust is van haar positie in de maatschappij en aan de weg timmert om het museum inclusiever te maken op veel verschillende gebieden. Deze insteek van het van Abbe om ‘anders’ te kijken heb ik al eerder ervaren door een lichamelijke rondleiding die ik heb gehad na een yoga en meditatieworkshop in het museum en een theeceremonie gegeven door een bewaker van het van Abbe in een kunstinstallatie. Beiden voelde dit warmer en welkomer en verrijkender dan andere museumbezoeken die ik ooit heb gehad.

Het leek me interessant hier te beginnen omdat ik het wiel niet wil gaan uitvinden, het is niet het doel van mijn onderzoek een museum onderuit te halen op het feit dat ze niet inclusief genoeg zijn en ze te vertellen hoe dit beter kan. Dat is niet waar mijn interesse vandaan komt en wat ik belangrijk vind. Vandaar dat ik me nu op het van Abbe richt, hun aanpak en expertise hierin kan een voorbeeld zijn voor andere musea, dus is het interessant om te kijken of zij hun doel bereiken en waar mogelijkheid ligt om te groeien. Toevallig is er nu de tentoonstelling Dwarsverbanden, dit zegt het van Abbe er zelf over:

Met 120 kunstwerken strekt de nieuwe collectiepresentatie Dwarsverbanden zich uit over alle vijf de verdiepingen van de collectievleugel van het museum. De tentoonstelling nodigt je uit kunst anders te ervaren: soms letterlijk door kunst te voelen, ruiken of horen. Soms metaforisch door verschillende, ook minder bekende stemmen het woord te geven. Veelal inspirerend, soms confronterend, omspant Dwarsverbanden ruim een eeuw kunstgeschiedenis met als vroegste werk Hommage à Apollinaire van Marc Chagall uit 1913 en meest recent het wandtapijt This Means Tableau uit 2019 van Laure Prouvost.

Met ruim 25 multizintuiglijke tools, waaronder teksten in braille, geurinterpretaties, voeltekeningen en sound scapes, is Dwarsverbanden de eerste volledig multizintuiglijke collectiepresentatie van Nederland. De tentoonstelling verrijkt ieders kunstervaring en maakt de kunstwerken toegankelijk voor een grotere diversiteit aan bezoekers, waaronder rolstoelgebruikers en blinde en dove bezoekers.

Mari Sanders