#plebiscyt

Gdyby to ode mnie zależało, to co najmniej połowę nominowanych do nagrody Sportowca Roku stanowiliby siatkarze. Oczywiście, nasza męska reprezentacja zostanie drużyną roku. Oczywiście, trenerem roku zostanie Nikola Grbić. Oczywiście, jakikolwiek siatkarz by nie został nagrodzony statuetką, zasługuje na I miejsce, godnie zaprezentuje środowisko siatkarskie i w przemowie na pewno słusznie podkreśli rolę całej drużyny (Głosujcie!).

Za nami już sto wspólnie przeczytanych książek! Uczestnicy spotkań i sympatycy kieleckiego Klubu z Kawą nad Książką wspólnie wybrali najlepsze z lektur, z jakimi mierzyliśmy się w naszym klubie. Oto podsumowanie oddanych głosów!

Wanda Traczyk-Stawska Warszawianką Roku 2021

W edycji konkursu ogłaszanego przez Miasto Stołeczne Warszawa , Warszawianka Roku wygrała Pani Wanda Traczyk – Stawska otrzymując ponad 51 tysięcy głosów uczestniczek i uczestników plebiscytu . Wanda Traczyk-Stawska Ponadto w konkursie nominowane do tytułu były :  Katarzyna Augustynek, Sylwia Chutnik, Kamila Górniak, Marina Hulia, Agnieszka Kępka, Olga Kozierowska, Marta Lempart, Agnieszka…

Ruszył 2. plebiscyt “Ulubiona Księgarnia Warszawy”

Ruszyła druga edycja miejskiego plebiscytu niezależnych księgarń. Warszawianki i warszawiacy wybierają swoje ulubione miejsca, a dla zwycięzców przewidziano nagrody pieniężne i tytuł “Ulubionej Księgarni Warszawy 2021” – poinformowano na stronie Instytutu Książki (IK). Jak wyjaśniono, “Ulubiona Księgarnia Warszawy” to kolejna warszawska inicjatywa mająca na celu promocję czytelnictwa i wsparcie…

Rafał Księżyk, „Dzika rzecz. Polska muzyka i transformacja 1989-1993”

Taka książka musiała powstać, bo lata 1989-1993 to najbardziej burzliwy i artystycznie znaczący czas w polskim rocku. Cały kraj przeżywał zmiany, a młodzi muzycy wykorzystali znakomicie lukę, jaka powstała między upadkiem komuny z jej cenzurą, a twardą komercjalizacją rynku i „czyszczeniem” oficjalnego obiegu z nie rokującej na duży zarobek muzycznej dzikości. Stąd właśnie te dwie graniczne daty z tytułu książki. Skoro zaś opis tej „dzikiej muzycznej rzeczy” musiał powstać, to nic dziwnego, że napisał go właśnie Rafał Księżyk, autor który z miłości do muzyki rockowej wyrzekł się wyuczonego zawodu i został najwybitniejszym dziennikarzem zajmującym się tą dziedziną sztuki.

To nie jest książka napisana przez uczonego, z konieczności zdystansowanego do zjawiska i badającego przy pomocy swoich narzędzi – jej autor jest teraz oczywiście badaczem obserwowanych zjawisk, ale najpierw był ich aktywnym uczestnikiem, czego nie ukrywa. Widział, jak wtedy muzyka stawała się medium najlepiej wyrażającym nastroje młodego pokolenia, jej się słuchało, myślało i rozmawiało o niej. I jak budowała inną świadomość. I także miała już inne społeczne znaczenie niż dla poprzedniego pokolenia, które przygotowało grunt pod tę eksplozję z okresu opisywanego przez Księżyka.

Opowiada on w interesujący sposób o zespołach, które wtedy rozkwitły zdobywając duże powodzenie. Choć ich muzyka była ostra i gniewna wyrażała to, co grało w duszach młodego pokolenia, nieufnego w stosunku do tego, co robili politycy i jednocześnie zachwyconych poczuciem wolności, którego doświadczali wszyscy. To były też czasy chaosu prawnego, bałaganu gospodarczego i wykluwania się dopiero nowego ładu. Długo to jednak nie trwało.

Nadszedł rok 1994, na którego początku sejm uchwalił ustawę o prawie autorskim, więc natychmiast na polskim rynku zaczęły działać wielkie światowe firmy muzyczne i krok po kroku cała scena muzyczna się sprofesjonalizowała. Jak to pisze Księżyk, „na topie jest elegancki pop. Królują wokalistki”. Tak jak w innych krajach. Dzika muzyka została odepchnięta na margines, gdzie jej miejsce w wizji mainstreamowych potentatów muzycznych. „Dziki” rynek został uporządkowany, nawet niektórzy producenci pirackich płyt znaleźli na nim swoje miejsce – tak zaczęła się muzyczna współczesność: świat discopolowego Zenka i „Sylwestra marzeń”.

Leszek Bugajski

------------

Recenzja książki nominowanej do 14. Nagrody Literackiej m. st. Warszawy

Przypominamy:

konkurs > www.facebook.com/nieczytasz/posts/4164446543614792

strona plebiscytu > www.facebook.com/nagroda.literacka.warszawy

Elżbieta Łapczyńska, „Bes5ariusz nowohucki”

Tak o Nowej Hucie jeszcze nikt nie pisał, powieść – czy może raczej zbiór opowiadań – Elżbiety Łapczyńskiej to utwór brawurowy pod względem artystycznym i poznawczym. Autorka pokazuje nim to, co z reguły w opowieściach o rodzeniu się w latach 50. nowego miasta było pomijane (wstydliwie!) lub zakłamywane ze względów politycznych – spróbowała pokazać, jak i co się działo pod skorupą propagandowych opowieści o rodzeniu się nowego, socjalistycznego człowieka. A tymczasem nic takiego się nie działo, w bólach wprawdzie rodziła się nowa mentalność, ale nie tak gładko jak w socrealistycznych opowiadaniach, co zdemaskował dopiero „Poemat dla dorosłych” Ważyka.

Łapczyńska wchodzi jednak w temat i głębiej i subtelniej, z większą swobodą niż autorzy „towarzyszący” tamtym zdarzeniom. Pisząc z perspektywy kilku dziesięcioleci, napisała właściwie powieść historyczną, swobodnie mogła sięgnąć do ludowych przesądów, co w połowie ubiegłego wieku nie było możliwe. I stworzyła niezwykłą wizję tego, jak zderzają się przesądy z nowoczesną techniką i agresywnym atakiem na naturę. I pokazuje, jak te dwa światy – przesądów i techniki – przeplatają się. Z jednej strony jest „strażnik Wielkiego Pieca”, z drugiej – powołany przez władze prorok, który z dymów wielkiego pieca i cementowni ma przewidywać powodzenie tego wielkiego przedsięwzięcia.

To jest w tej książce najciekawsze i zaskakujące. Ale jest jeszcze mnóstwo portretów niesamowitych postaci, które uczestniczą albo błąkają się na marginesie wielkie chaosu, jakim jest wielka budowa kombinatu i miasta. Jest wiele opowieści o tym, że ci ludzie są ofiarami swoich marzeń, że mając dość ciężkiej pracy na roli, uciekają ku lepszej przyszłości, która okazuje się przyszłością pełną wysiłku w nieludzkich warunkach, przemocy i rozczarowań. Oczywiście w takim bałaganie najlepiej rodzą sobie kobiety, które posiadają naturalną umiejętność organizowania codzienności w ekstremalnych warunkach – one są cichymi bohaterkami książki Łapczyńskiej.

No i finał: tak gigantyczny atak na porządek natury, która bezwzględnie jest niszczona i tak brutalne, rewolucyjne zakłócenie ładu ludzkiego świata musiały doprowadzić do katastrofy – ten świat zbudowany ze sprzeczności i agresji nie mógł przetrwać. Przynajmniej w powieściowej wizji.

Leszek Bugajski

------------

Recenzja książki nominowanej do 14. Nagrody Literackiej m. st. Warszawy

Przypominamy:

konkurs > www.facebook.com/nieczytasz/posts/4164446543614792

strona plebiscytu > www.facebook.com/nagroda.literacka.warszawy

Kosmos silniejszego Marcin Orliński

(Radosław Jurczak, Zakłady holenderskie, Biuro Literackie 2020)

To druga książka poetycka Radosława Jurczaka, autora obsypanego nagrodami tomu Pamięć zewnętrzna. Tym razem poeta kreśli mroczną wizję przyszłości, w której ludzkość kolonizuje kosmos, a świat – jeszcze bardziej niż dziś – zorganizowany jest wokół technologii („Ach, jakże kiełkują na żywo sadzonki reflektorów”) i bezwzględnych reguł kapitalizmu („Komu na własność oddech, a komu powietrze?”). Do rzeczywistości chłodnych liczb i algorytmów odnosi się zresztą sam tytuł – „zakład holenderski” jest pojęciem z dziedziny epistemologii i teorii prawdopodobieństwa.

To poetyka, w której na równi z szukaniem literackich syntez, liczy się wchodzenie z butami do ogrodu języka, rozkopywanie równych grządek zostawionych przez poprzedników, eksperymentowanie. Zakłady holenderskie są szalenie intertekstualne, pełne cytatów, kryptocytatów i nawiązań, od Jana Kochanowskiego poprzez Nilsa Bohra (fizyka) i Alana Turinga (informatyka) aż po młodych poetów, rówieśników autora, co wydaje się nie bez znaczenia – oto Jurczak wskazuje twórców, których ceni, ale też daje znać, że ważny jest dla niego horyzont pokoleniowego doświadczenia.

Umie więc ów znajomy Kasandry operować nie tylko językiem uznawanym tradycyjnie za poetycki (a umie wspaniale, proszę choćby zwrócić uwagę na zastosowane w tym tomie powtórzenia czy antropomorfizmy), ale także właśnie strukturami formalnymi, logicznymi, które przypisujemy zwykle dyskursowi naukowemu. Poeta zderza ze sobą te języki, pozwala im ze sobą dialogować i nawzajem się znosić, dzięki czemu z rozoranej ziemi zer i jedynek wyrastają fosforyzujące kiełki najczystszej poezji.

Przypominamy:

konkurs > www.facebook.com/nieczytasz/posts/4164446543614792

strona plebiscytu > www.facebook.com/nagroda.literacka.warszawy

W trybach historii Patrycja Pustkowiak

(Julia Fiedorczuk, Pod słońcem)

Julia Fiedorczuk w powieści „Pod słońcem” opisuje złożone losy ludzi zarazem zagubionych w codzienności, jak i wrzuconych w tryby wielkiej, XX-wiecznej historii, a jej czułe spojrzenie ocala każde pojedyncze istnienie od zapomnienia.

Olga Tokarczuk w swoim słynnym eseju „Czuły narrator” pisała tak: „Tworzenie opowieści jest niekończącym się ożywianiem, nadawaniem istnienia tym wszystkim okruchom świata, jakimi są ludzkie doświadczenia, przeżyte sytuacje, wspomnienia. Czułość personalizuje to wszystko, do czego się odnosi, pozwala dać temu głos, dać przestrzeń i czas do zaistnienia i ekspresji”.

Wydaje się, że Julia Fiedorczuk jest pisarką, która doskonale wpisuje się w program twórczy noblistki. „Pod słońcem” to powieść, która jest właśnie czuła, jeśli – znów sięgając do słów laureatki najważniejszej na świecie nagrody literackiej – rozumieć, że: „Czułość jest głębokim przejęciem się drugim bytem, jego kruchością, niepowtarzalnością, jego nieodpornością na cierpienie i działanie czasu”.

Fiedorczuk, nominowana do Nike autorka, w swojej rozpiętej między I wojną światową, a współczesnością, po części historycznej, po części psychologicznej powieści przygląda się małomiasteczkowej społeczności ziem wschodnich. Jest wśród nich małżeńska para Miszka i Miłka, dziwaczny nauczyciel Franciszek czy zagadkowa, spacerująca nago po polach Marianna – do każdej z tych postaci Fiedorczuk podchodzi bardzo blisko, przypatrując się jej z wielką wrażliwością i drobiazgowością.

Podobno pamięć poetów działa inaczej – wyczulona jest na fakturę ubrania, smak, kolor, chwilę, w której zdarzyło się coś ważnego, czego nikt inny nie zauważył – powieść Julii Fiedorczuk, wszak cenionej poetki, to potwierdza. Z takich okruchów codzienności buduje rzeczywistość swoich bohaterów, kontrastując ją z brutalnymi trybami historii i w ten sposób wyciąga ich losy z niebytu.

Zresztą losy nie tylko ludzkie, bo ważnym bohaterem tej po części baśniowej książki jest też przyroda. To powieść, w której nawet rośliny są „natrętnie żywe”, a okrucieństwo historii nie oszczędza i zwierząt.

„Tyle jest rzeczy do przeżycia” – myśli jeden z bohaterów. – „Tyle wszystkiego na świecie do oglądania, dotykania, słuchania”. Autorka „Pod słońcem” nie zapomina o tym nawet na chwilę, mimo że nie odwraca oczu od traumatycznych czy wojennych doświadczeń.

Może i powieść Fiedorczuk podejmuje tropy już przez polską literaturę oswojone, ale czułego oka narratora nigdy dość, szczególnie w czasach narcyzmu kiedy króluje inne spojrzenie. Warto powtórzyć tę podróż przez ludzkie losy i meandry XX-wiecznej historii.

Przypominamy: konkurs > www.facebook.com/nieczytasz/posts/4164446543614792 strona plebiscytu > www.facebook.com/nagroda.literacka.warszawy