Gedragsindicatoren: 1, 2, 3, 4, 5, 6

O: in de eerste helft van mijn stage in het derde jaar kreeg ik de kans een hele lessenserie architectuur te ontwerpen en te geven, thema en opdrachten stonden wel vast. Tijdens de periode architectuur worden de leerlingen uit klas 12 (havo/vwo 6) uitgedaagd om een eigen woning te ontwerpen a.d.h.v. verschillende proces ondersteunende opdrachten.

D: ik vond het belangrijk dat ze tijdens mijn lessen nadachten over hun eigen ideeën omtrent wonen maar ook hoe architectuur een rol kan hebben in het tot uiting laten komen van bepaalde waarden. Ook wilde ik ze de technische handvatten geven zodat iedereen zijn ontwerp zou kunnen uitvoeren.

A: mijn lessen heb ik zo gestructureerd dat er, na een oriënterende introductie les, steeds een deel informatie, inspiratie en instructie de les inluidde en de leerlingen vervolgens zelfstandig aan de slag konden en ik hun individueel kon begeleiden. Tijdens de introductieles deed ik dit door samen te beginnen aan een geschreven woonvisie als reflectie op het huidige en wat ze in de toekomst zouden willen, ze moesten hierbij ook oriënteren op de bestaande architectuur. Om uit te leggen hoe een ontwerp tot stand kan komen door het belang van menselijke waarden keken we samen een video en leidde ik een klassikale discussie over ‘Humane Prisons’. Met een les perspectieftekenen pakte ik het praktischer aan en heb ik een tutorial gegeven op het (krijt!)bord waarbij de leerlingen tegelijkertijd stapsgewijs mee tekenden.

R: gedurende lessen hing er een productieve en ontspannen sfeer. Tijdens instructies was er meestal aandacht en zag ik dat ze mijn tips meenamen in hun werk. De leerlingen heb ik feedback laten geven op mijn lessen en daarin kwam vooral terug dat ze mijn passie en begeleiding aangenaam vonden, maar ik nog meer mijn verwachtingen mocht uitspreken, het gebrek hieraan zorgde soms voor onrust.

Gedragsindicatoren: 1, 2, 4, 6

O: voor het project Cultuurweb werden Saar en ik uitgenodigd om een serie lessen te geven op een basisschool in Naaldwijk. De wens van de school was dat wij iets deden met het thema ‘Valentijnsdag’ en dat de workshop, van twee lesuren lang, geschikt zou zijn voor groep 5 t/m 8.

D: Saar en ik vonden het te voor de hand liggend om een knutselwerkje over verliefdheid en hartjes te gaan maken dus we zochten naar een manier om toch de kinderen te laten verbinden met het thema zónder dat we het oppervlakkig zouden aanpakken. Ook was dit een kans om niet zomaar een knutsel les te ontwerpen maar om creatief aan de gang te gaan met de standaardelementen van een les en daar een artistieke oplossing voor te bedenken.

A: samen zijn we ons eerst gaan oriënteren op het thema Valentijn/daten en onze associaties daarbij. In een wordweb kwamen we op waarden zoals: verrassing, ontmoeting, verbinding, spanning, samenwerken, elkaar leren kennen en afspraken maken. Dit waren de waarden waarop onze les gestoeld zou worden. We ontwierpen een ‘Creatieve Date’ waarin we eerst samen met de leerlingen klassikaal oriënteerden op het thema daten en wat dat allemaal kan betekenen. We vonden het belangrijk dat de nadruk lag op bepaalde waarden i.p.v. de voorwaarden ‘jongen-meisje’ en ‘verliefdheid’ zodat de leerlingen zich comfortabel zouden voelen. De vorm van de les zou namelijk al spannend genoeg worden! Dit hebben we van tevoren ook goed afgestemd met de juffen en meesters zodat zij ook konden meedenken over wat een veilig en inspirerend klimaat zou creëren. Na de oriëntatie vertelden we de leerlingen dat zij op een blinddate zouden gaan en ze werden door ons en de juffen geblinddoekt en aan lange rijen geplaatst, de koppels waren willekeurig zodat er ook combinaties zouden ontstaan van kinderen die normaal niet met elkaar spelen of willen samenwerken, een risico maar ook een waardevolle kans. Er was een onderdeel blind kleien, een onthullingsmoment, een stukje uitleg van technieken en een onderdeel samen het kleiwerk afmaken. Naderhand hebben we verschillende presentatie vormen geprobeerd en is dit een soort speeddate geworden.

R: er was veel plezier, wat onzekerheid maar ook een overwinning voor de klassen. Af en toe werd er natuurlijk geplaagd tijdens het blinddoeken maar wij maakten op zachte manier duidelijk waarom dat niet de bedoeling was. Het was voornamelijk muisstil en heerste een gezellige spanning. wanneer leerlingen  vastliepen of niet durfden gaven wij aanwijzingen en complimenten. Beeldend gezien kwamen er echt gedrochten van kleiwerken uit wat ik eigenlijk heel grappig en verlossend vind, de opdracht was totaal niet gericht op schoonheid en techniek, maar wat niet alle juffen even erg konden waarderen.

LA POCHA NOSRTA, GESCHIKT VOOR HET ONDERWIJS?

  La Pocha Nostra, dat ‘onze onzuiverheden’ betekent,  is een groep opgericht In 1990 door Guillermo Gómez-Peña, Michelle Ceballos Michot en Roberto Sifuentes. Deze Latino-Amerikaanse kunstenaars vragen door perfomances aandacht voor diverse politieke en maatschappelijke problemen. Zo hebben de drie kunstenaars allen ervaring met de situaties aan de grens tussen Mexico en de US. Guillermo Gómez-Peña is geboren in Mexico en is op 23 jarige leeftijd verhuist naar de US. Gómez-Peña is niet alleen een performance artiest, maar is ook schrijver waarin hij zijn kritiek uit.

“Gómez-Peña’s reflections upon the issue of borders between the US and Mexico, through radical political performances offer a uniquely confrontational perspective of ‘otherness.’”

De performances van La Pocha Nostra is vaak confronterend en schokkend. ‘Gewelddadige’ en erotisch getinte perfomances laten het publiek  de problemen tussen verschillende culturen en groepen ervaren. Deze ervaring is intens, absurd en emotioneel tegelijk. Dit komt mede doordat het publiek zelf meedoet in de performance. Wanneer je videobeelden ziet van de perfomances van La Pocha Nostra kan er een ongemakkelijk gevoel ontstaan. Je ziet mensen die vastgebonden en geslagen worden, naakte lichaamsdelen komen voorbij. Hoe ga ik hier als docent mee om? Hoe kan ik deze, op het eerste gezicht, onsmakelijke perfomances tonen aan  mijn leerlingen? Op welke manier kan het iets toevoegen aan educatie. Na verder onderzoek van deze kunstenaars werd het al vrij snel duidelijk dat deze kunst het middel is om bepaalde probleemstellingen aan de kaart te brengen.

De groep oefent o.a. kritiek uit op de wijze waarop musea de werkelijkheid weergeeft en (ver)vormt. Een voorbeeld hiervan is de performance The Couple in the Cage (1992) waar ze bij verschillende kunstmusea als het natuurhistorische museum langs gingen. Rond de festiviteiten van de ontdekking van Amerika door Columbus, stelde La Pocha Nostra de thema’s ontdekking en representatie ter discussie. Ze toonden zichzelf in een kooi, gekleed in bizarre kostuums en omgeven door alledaagse objecten. De bezoekers zagen hoe de twee gevangenen werden ‘uitgelaten’ aan een lijn en af en toe een banaan werd gevoerd. De reacties van de bezoekers waren verschillend. De een vond het zielig voor de ‘gevangenen’, terwijl de anderen er niets van wilde weten. Ik denk dat je als docent het werk van Guillermo Gómez-Peña goed kunt gebruiken om het sociale en pedagogische effect te benadrukken. Zoveel verschillende mensen in cultuur, etniciteit, gender, seksualiteit kunnen/mogen meedoen aan de performances wat de culturele diversiteit versterkt. Ook in het onderwijs heb je te maken met deze diversiteit. Hoe ga je om met andermans culturen en ideeën? Om dit op een actieve en duidelijke manier aan de leerlingen bij te brengen kunnen de (minder confronterende) video’s van La Pocha Nostra goed als voorbeeld gebruikt worden. Er kan benadrukt worden dat performance een middel is om jezelf te uiten en bepaalde (gevoelige) zaken waar je het wel of niet mee eens bent aan het daglicht te stellen en het publiek er bewust van te maken. 

  Bronnen:

http://kunstzone.nl/magazines/kunstzone-2011/kunstzone_oktober_2011/downloadKunstzone

http://www.artpractical.com/feature/interview_with_guillermo_gomez-pena/

http://sdsu-dspace.calstate.edu/bitstream/handle/10211.10/1204/Townsend_Molly.pdf?sequence=1