Khi nghe tin ai đó mình biết qua đời, người ta sẽ nhớ đến sự sống. Là sự sống của người đã nằm ngủ không bao giờ tỉnh dậy kia, nhớ lại những sự kiện trong đời họ như một cách nhìn lại những việc đáng nhớ họ đã làm. Có một chút tiếc nuối hoặc không, tuỳ thuộc vào mức độ thân thiết của mối quan hệ. Nếu là người gần gũi với mình, người ta sẽ ước rằng lần cuối cùng đã ôm nhau lâu hơn hay đã nói những lời tử tế với nhau nhiều hơn. Có người sẽ nói ra để thể hiện sự hối hận. Có người chẳng nói gì, chỉ im lặng để suy nghĩ chạy dài chạy dài trong tâm trí.
Sau đó người ta sẽ nghĩ đến những người xung quanh còn sống, đặc biệt là nghĩ đến những người gần gũi với mình nhất. Trong đầu có khi cũng vẽ ra những điều nhất định phải làm cho đối phương, không một chút chần chừ mà tiến hành ngay tức khắc. Như là nấu một bữa ăn, hẹn gặp một lần rồi ôm người ta thắm thiết, nói những điều chưa bao giờ nghĩ bản thân sẽ nói ra, làm những chuyện giống như trong mấy thước phim hay trong tiểu thuyết. Rồi sau đó quyết tâm trở thành một người không làm tổn thương ai, có khi vì người khác mà lại ôm tổn thương vào chính mình. Cuộc sống lúc này bắt đầu giao thoa giữa đời thực và phim hay truyện, nhưng tất cả chính là cuộc đời mà người đó muốn sống.
Những cái chết luôn có khả năng thay đổi một con người, dù là dịu dàng hơn hay tàn nhẫn hơn. Nhưng rõ ràng cái chết có thể thay đổi sự sống, thậm chí làm biến mất hay làm xuất hiện những thói quen nữa.
Mọi thứ có thể dừng lại ở đó, hoặc tiếp tục. Sau khi nghĩ về những người mình gần gũi thì sẽ là nghĩ về cái chết của chính mình. Cái chết của những người mình đã thấy nếu quá đau khổ, có lẽ nên chết thế nào đó để những người xung quanh không phải khổ đau. Ngoại trừ những cái chết vì già, có những cái chết đến mà không báo trước. Tai nạn, bệnh tật làm sao có thể tránh được? Nếu đã có thân xác thì phải chuẩn bị cho mọi khổ đau dù khó hiểu hay không ngờ được.
Tôi không biết đến bao nhiêu tuổi thì người ta sẽ bắt đầu nghĩ về cái chết. Riêng tôi thì nghĩ về cái chết cũng được hai ba năm nay. Mọi thứ bắt đầu với câu hỏi: “Vì sao cái chết lại gây đau khổ nhiều đến vậy?”, và tôi thường tìm thấy câu trả lời là một sự hối tiếc chưa kịp làm cái gì đó. Hầu hết những người chết mà tôi biết là người già trong nhà, hồi nhỏ xíu tôi đã được ai đó ẵm lên để nhìn mặt ông cố lần cuối trong quan tài. Tôi nhớ mình đã khóc nhưng chẳng nhớ được cảm giác lúc đó, sau đó còn có người nói “con nít biết gì mà khóc” thì tôi đã âm thầm nổi giận trong lòng. Sau đó một người bà của tôi cũng chết vì già, những ngày bà ở trong bệnh viện tôi đã không vào thăm. Tôi không cảm thấy muốn thăm, lý do đơn giản chỉ có vậy. Rồi khi bà không còn thở nữa thì tôi nắm lấy đôi tay lạnh ngắt và nhớ về cái thời ấu thơ của tôi có bà. Trong đầu tôi hiện lên cái suy nghĩ “lẽ ra mình nên nói chuyện với bà nhiều hơn”, nhưng có lẽ đó là cái suy nghĩ có được do tôi đọc quá nhiều status hay truyện ngắn trên mạng.
Nói chuyện với người già không phải chuyện đơn giản, huống hồ tôi cũng lười nói chuyện với bạn bè trong khoảng thời gian này. Nhà tôi còn ông bà nội là hai người già tôi có thể nhìn thấy, mỗi ngày chỉ có thể quan sát những mái đầu bạc đi, những đôi chân yếu đi, và những cái miệng nhạt dần đến độ ăn gì cũng không còn thấy ngon. Mẹ tôi là người lo lắng bữa ăn cho gia đình, cả nhà cũng chiều theo khẩu vị của ông nội là chủ yếu. Tôi biết rồi đây ba mẹ tôi cũng sẽ già đi, và tôi mỗi ngày đều nhắc nhở bản thân mình điều đó. Chứng kiến ai đó già đi cũng không dễ, nhất là những người luôn ở cạnh mình mỗi ngày. Nhưng mà những người già có ai đó ở cạnh thì sẽ dễ dàng hơn, sẽ có người nói chuyện và tâm sự ông bà nội tôi vẫn thường trò chuyện với nhau vậy đó. Ông nội tôi không còn cười nhiều như hồi đó, nhưng mỗi lần đùa giỡn với bà nội dù chỉ qua một cái nắm tay là lại bật cười như một đứa trẻ. Ông bà nội tôi vẫn may mắn khi được ở cạnh nhau lúc về già, còn những người già chỉ có một mình với lũ con thì cũng cô đơn đôi chút.
Con cái với cha mẹ, dù sao cũng có khoảng cách giữa các thế hệ. Khi cha mẹ già đi thì cũng là lúc con cái đi làm có tiền. Chúng ra đời và được nhìn ngắm thế giới với đôi mắt mở to, những gì cha mẹ đã biết đã thấy không còn phù hợp trong thế giới của những đứa con nữa rồi. Từ đó, người già nói gì cũng không còn đúng nữa, nhưng nói về những cái mới thì sẽ đặt rất nhiều câu hỏi, rất phiền. Dù vậy, điều đó không có nghĩa là con cái không yêu thương cha mẹ mình, chúng vẫn yêu thương nhưng với những phương thức mới mẻ của thời hiện đại. Tình cảm giữa con cái với cha mẹ dù sao vẫn không dễ để kể hết bằng mấy con chữ, có sống và cảm nhận mới thấy được sự sâu sắc của tình yêu thương.
Nhưng có lẽ cô đơn nhất vẫn là người già một thân một mình, không con cái nhưng có tài sản thì cũng vẫn cứ cô đơn. Hàng xóm nhà tôi vốn có hai bà cùng sống chung trong một căn nhà, nhưng một người đã không trở về nữa sau khi vào bệnh viện điều trị bệnh tim. Cả hai bà đều mang trong mình những căn bệnh của thế kỷ, và đã nương tựa vào nhau mà sống qua ngần ấy năm. Trước khi dịch bùng nổ, con cháu vẫn thỉnh thoảng về thăm. Từ lúc dịch trở nên phức tạp thì chẳng có người trẻ nào nhấn chuông vào nhà nữa. Một người ra đi rồi, chỉ còn một người ở lại. Ăn mâm cơm một mình, dù ngon cũng chẳng thấy vui. Mẹ tôi ra hỏi thăm sức khoẻ một câu, chưa kịp trả lời đã thấy bà giàn giụa nước mắt. Dẫu biết bệnh tật là thứ sẽ cướp đi sinh mạng một người, nhưng không phải cứ chấp nhận là trái tim sẽ không đau. Bà hàng xóm hiện đang ở cùng một người cháu, nhưng khi dịch qua đi thì bà vẫn sẽ phải tìm người để ở cùng.
Phải chăng vì sợ cảnh cô đơn về già nên con người ta mới muốn có con cháu trong nhà không? Để khi mình tới lúc chết đi, sẽ có người chăm lo mọi điều nhỏ nhặt?
Tôi luôn tự hỏi mình những câu đó, đồng thời cũng nghĩ về cái chết nhiều hơn. Nghĩ về cái chết chứ không định nghĩa cái chết, nghĩ về cái chết lúc trẻ và cả cái chết lúc già hay bệnh tật. Nghĩ về cái chết không làm cái chết trở nên bớt đau khổ. Nghĩ về cái chết là chấp nhận sự không tồn tại của bản thân. Mấy mươi năm sống trên đời hít thở, hiển hiện trước mắt bao nhiêu người. Chết đi thì chỉ còn là tro trở về với cát bụi thôi. Nghĩ về cái chết để sống trọn vẹn hơn với trái tim của mình, can đảm nói yêu dù có thể bị từ chối bao nhiêu lần đi chăng nữa. Nghĩ về cái chết để không phải hối tiếc những điều chưa dám làm, dù là nhảy nhót ở nơi công cộng hay đi một quãng đường rất xa để gặp người mình đang nhớ. Nghĩ về cái chết để biết ý nghĩa của sự sống là gì. Và nghĩ về cái chết là để biết cách sống cho ra con người hơn.
Hôm nay cơ thể tôi hơi bất ổn, mỗi lần như vậy là tôi lại nghĩ về cái chết.
