#museuminel

Lustgarten

Knipperen met je ogen, druppels spetteren in je gezicht. De fontein van de Lustgarten, Berlijns’ oudste publieke tuin, biedt verfrissing, hier op het Museuminsel. Door je wimpers en het water, heb je zicht op de beruchte Berlijnse Dom, in bombastische neobarrok, en het Altes Museum, een neoclassicistische tempel van Bildung en verhevendheid. En leegte aan de andere kant: het enorme Stadtschloss is al in 1950 door de communisten gesloopt. Maar erg is dat niet; op hete dagen zoekt men immers verkoeling, geen cultuur.

In de schaduw van de granieten schaal, puffen toeristen uit van wat Berlijn te bieden heeft. Ooit een drassige zandbank in de Spree, biedt het Museuminsel heel veel kunst, en nog veel meer geschiedenis. Als de tuin van het Stadtschloss, maakten sculpturen, fonteinen, moestuinen, exotische planten en onderaardse grotten, een wandeling in de Lustgarten tot een waar genot. Keurige plantenbakken en kortgeknipt gras in geometrische patronen, doen het vandaag de dag ook goed. Onder de nieuw aangeplante lindebomen, is het nog altijd lekker lummelen. Stofwolken en soldatenlaarzen maakten een einde aan de rust, toen de Lustgarten in de achttiende eeuw werd omgevormd tot paradeplaats van de Pruisische Kurfürsten. De heftige emoties bleven, ook toen de fameuze vormgevers Schinkel en Lenné de exercitieplaats honderd jaar later weer omvormden tot openbare tuin. Tussen de bloemenperken protesteerden 500.000 Berlijners in Weimartijd tegen de opkomende rechts-radicalisering, maar baten mocht het niet. Gras maakte wederom plaats voor steen, waarover strijdliederen en Heil-Hitlers zouden galmen.

Kyrieleis, klinkt vandaag maar net boven het geklater van de fontein uit. Een hoog en ijl gehum is het, met lang niet zoveel overtuigingskracht. De spelende kinderen rondom de fontein, springend van steen naar steen, nemen nauwelijks notie van de groep. Geen rood-zwarte vlaggen, vaandels, of lichtbundels dit keer. Enkel een bord, met ‘Jesus Rettet’ er op. Onderaan bevindt zich een klein bebrild jongetje, die wat draalt van links naar rechts. Het is ook een zware boodschap, die hij te verkondigen heeft.

‘Rettung in letzter Minute’, staat er op het papiertje wat een lang gerokte vrouw mij in de handen drukt. Hitler of de Here: de Lustgarten is nog altijd de plek waar meningen worden gemanifesteerd. Papier, steen of gras; het medium doet er eigenlijk niet zoveel toe. De huidige vorm van deze openbare ruimte grijpt terug op een minder omstreden geschiedenis. Op de grasperken van vóór de stenen nazi- en DDR paradeplaats. En op de vroegere fontein, nu in een modern jasje gestoken. De aantrekkingskracht blijft dezelfde, ook voor het bebrilde jongentje. Zonder bord en zonder boodschap, huppelt hij vrolijk de verkoeling tegemoet.