#feynmann

Feynmann, A Fine Mind

Richard Feynmann usulü öğrenme:

Bir kavram belirle ve onu hızlıca öğren (araştır).

Konuyla alakası olmayan (bilmeyen) (mesela bir çocuğa) birisine anlat (öğret).

Eksik tarafları görmek için değerlendirme ve gerekli değişiklikleri yap.

Gözden geçir ve basitleştir.

(İkinci ve dördüncü adımları tekrar et, ta ki kavramı kendi kelimelerinle anlatıp haki olana kadar).

Özgün metin:

The FEYNMAN method of…

Kalp niye solda? Çok basit gibi görünüyor. Çünkü genlerimizde öyle kodlanmış. Benim de tam anlamadığım nokta bu genlere sol-sağ nasıl kodlanabilir? Neden kodlanamasın ki diyeceksiniz. Ben de neden ilk başta bunu beklediğimi anlatayım. 

Sağ ve sol fizik kuralları açısından tamamen simetrik olduğu zaman siz sağ ve solu cansız maddeler için kodlayamazsınız. Bir fiziksel uyaran veya ayırt edebilmesini sağlayan bir şey gerekir. Aşağı yukarı kodalamak çok kolaydır çünkü bunda yerçekimini kodlarsınız. Yerçekimi ne tarafa doğru ise orası yukarı ve tersi yönü de aşağı. Aynı şekilde bitkilerin yapraklarının ışığa yönelmesi de bir fiziksel uyaran gerektiriyor ışık gibi. Ama kalp hep solda. Demek ki sol ve sağ simetrik değil fizik kuralları açısından da. Peki bunu ayırmamızı sağlayacak şey ne olabilir? Genlere kalbi sola koymasını nasıl söyleyebilirsiniz? 

Aklıma ilk gelen basit bir ayırma yöntemi söyliyim. Mesela dünya döndüğü için huniden su dökülürken üstteki kısımda hep aynı yöne döner (sol veya sağ idi şimdi tam hatırlamıyom) Eğer DNA'ya 'suyun döndüğü tarafa kalbi koy' diye kodlanmış olsaydı, Kuzaey Yarım Küre'de doğan çocuklar ile Güney Yarım Küre'de doğan çocukların kalbi farklı yerlerde olurdu. Peki doğrudan dünyanın döndüğü yöne veya dönüş yönünün tersine denmişse? Bu durumda da dünyanın sola veya sağa dönmesi baktığımız yöne göre değişir. Bir de dünyanın dışında büyüyen bir çocuk için gene kalbin nereye konulacağı sorusunun cevabı olmaz ve uzayda bebek meydana gelmez.

Demek ki bunun dünyadan bağımsız olması lazım. Peki sol ile sağ arasında ayırım yapabilmemizi sağlayan ne var? Benim yakın zamana kadar bu konuda bildiğim bir ayrım yoktu ve gözümde sol ile sağ fiziksel olarak tamamen simetrikti. Ancak o zaman bu soruya gerçekten cevap veremiyorsunuz. 

Hemen simetrik olmayan kısmı anlatayım lafı uzatmadan. Altında yatan nedeni şu an için bilmemekle beraber bir nötron bozunup bir proton ve bir elektrona ayrıldığında ayrılan elektron yola çıktıktan sonra sola dönmeye başlıyor. (R. Feynmann'ın Fizik Yasaları Üzerine kitabının Simetri bölümünde yazıyordu bu asimetri) Bu da aslında sağ solun birbirine simetri olmaması için gerekli tüm bilgiyi içermiş oluyor. Siz de genlere "nötron bozununca elektronun döndüğü tarafa kalbi koy" diye kodlamış oluyorsunuz. Kainatta sağ ve solun simetrik olmadığı her durumun da temelinde dayandığı şey budur muhtemelen. 

We’ve all had those, “Aha!” moments when we finally get an idea. The problem is most of us don’t have a systematic way of finding them. The typical process a student goes through in learning is to follow a lectures, read a book and, failing that, grind out practice questions or reread notes. Without a system, understanding faster seems impossible. After all, the mental mechanisms for generating insights are completely hidden.