Cafodd Catherine Prichard, âBuddug,â ei geni ar y 4ydd o Orffennaf, 1842, yn y Cae-crin, Ynys MĂ´n, i Gweirydd ap Rhys (Robert John Pryse) a Grace Prys (nĂŠe Williams). Fel bardd, defnydda Catherine y ffug enw âBuddugâ o 1860, ac hefyd wrth amddiffyn hawliau merched. Ysgrifennodd Catherine cerddi fel âCranogwenâ, âNeges y Blodynâ, âBlodyn yr Eiraâ, âBrwydr Dirwest a Bacchusâ ac ati. Cafodd ei cherddi eu cyhoeddi yn cylchgronnau, ac yn âCaniadau Buddugâ ar ol ei farwolaeth, gan ei gĹľr.
Cafodd Catherine ei phriodi i Owen Prichard yn Ionawr 1863 ond gallwn dal gweld y cerdd hon i Sarah Jane Rees, Cranogwen, a oedd yn ysgrifennu cerddi i fenywod oedd hi yn caru, fel cerdd âqueerâ. Bu farw ar y 29 o Fawrth, 1909.
ââRwyf bron a'th addoli, anfarwol Granogwen, âRwyt wedi fy synnu, aâm swyno yn lân, Y mae dy athrylith a'th awen ddisgleirwen, Yn twymo fy enaid - yn ennyn fy nghân. Dy ryfedd huawdledd a'th ddwys dduwiolfrydedd, A'th ddoniau gwahanol enillodd fy serch: Pwy bellach faidd wadu nas gall arucheledd A mawredd meddyliol babellu mewn merch?â
Catherine Pritchard, âBuddugâ, was born on the 4th of July, 1842, in Cae-crin, Anglesey, to Gweirydd ap Rhys (Robert John Pryse) and Grace Prys (nĂŠe Williams). Buddug was her bardic name, given to her in 1860, which she also used in writings defending womenâs rights. She wrote poems such as âCranogwenâ, âNeges y Blodynâ (âThe Flowerâs Messageâ), âBlodyn yr Eiraâ (âSnowdropâ), âBrwydr Dirwest a Bacchusâ (âThe Battle of Temperence and Bacchusâ) and more. Her poems appeared in journals, including in English, and her own âCaniadau Buddugâ was published after her death by her husband.
Catherine married Owen Prichard in January 1863 but we can see the following poem to Cranogwen, Sarah Jane Rees, who wrote poetry to her female partners, as a âqueerâ poem. Catherine died on the 29th of March, 1909.
âI almost worship you, deathless Cranogwen, Youâve amazed me and charmed me for so long, Your genius and your dazzling skill with the pen, Quicken my soul - and inspire my own song. Your rare eloquence and intense piety; Your many different gifts have won my admiration: For who today can claim that superiority And intellectual greatness canât exist in women?âÂ
Poems from Welsh Womenâs Poetry 1460-2001: An Anthology, 2003.
Image source.









