#bilig

Sekiz Yükmek  (Sekiz Yığın) üzerine:

Uygur Burkancılık inancının ana hatlarının Uygur Abecesi ile yazıldığı “Sekiz Yükmek” bitiğinin pek bilinmeyen bir kısmı vardır. Bu Bitiğin kim tarafından yazıldığı yada çevrildiği konusunda açık bir bilgi olmadığı söylenir. Burkancılık üzerine yazılan “Altun Yaruq” gibi bitigleri de çeviren “Beşbalıklı Selig Tutuk” olduğu düşünülmektedir. Sekiz Yükmek bitiğindeki pek bilinmeyen bu kısım ise “bu bitiğin ön sayfasının altında Türk Abecesi ile ufakça yazan yazıdır.” Bu yazıda yazanın, bu bitiği yazan yada çeviren kişinin adının yazmakta olduğunu ve bunun bir imza olduğunu düşünüyorum. Bu kısa metinde yazar; “Köger Bitidim” (Göker yazdım) demekte ve imzasını atmaktadır. Bu şekilde imzalara Türk Abecesinde oldukça sık rastalamaktayız. Hem Orkun Benggütaşlarımızda, hem de bazı kaya üzeri bitiglerde. Bu yazı kağıt üzerine bilindik Türk abecesi yazımından biraz farklıdır. ED (X) kullanımı doğrudan (+) şeklinde, EB kullanımı ters AB türevinde, ER ve EG kullanımı daha önceki bazı kaya btiglerinde kullanıldığı şekildedir. Yine Turfan’da bulunan bu bitiğin tamamı şu an İngiliz Müzesinde sergilenmekte.

Sekiz Yükmek’in ana hatları şu şekilde sıralanabilir :

1. Köz bilig (görme bilgisi) 2. Kulgak bilig (duyma bilgisi) 3. Til bilig (dil – tatma bilgisi) 4. Burun bilig burun – koklama bilgisi) 5. Etüz bilig (deri – dokunma bilgisi) 6. Köngül bilig (gönül bilgisi) 7. Adra tigre bilig (akıl ayırma bilgisi) 8. Anılık bilig (hazine bilgisi )