Door: Rafita Groenendijk, Marike Hoekstra en Robert Klatser. 

Van Saskia kregen wij de thuisopdracht om een theorie te zoeken die relatie heeft tot het interesse gebied dat we momenteel aan het onderzoeken zijn. De theorie en de ideeën van Nicolas Bourriad over altermodernisme en de kunsttheorie van Robert Klaster (2010) over altermoderne kunsteducatie zijn voor mij interessant.  

Altermodernisme is een term die Nicolas Bourriad in 2009 heeft geïntroduceerd voor kunstenaars die niet langer werken vanuit de eigen culturele identiteit, maar vanuit een globale context. 

In altermoderne kunsteducatie: theorie en praktijk worden verschillende praktijkvoorbeelden onderzocht vanuit de theorie van Klaster. De voorbeelden hebben vooral betrekking op het ‘binnenschoolse’ gebied. Echter zou de theorie ook voor het ‘buitenschoolse’ gebied van toepassing kunnen zijn. 

Altermoderne kunsteducatie is een vorm van kunstonderwijs die meer aansluiting zoekt bij actuele kunst, de leefwereld van jongeren en globale ontwikkelingen. De uitgangspunten zijn intercultureel, procesgericht en leerlinggestuurd. In een interview licht onderzoeker Marike Hoekstra het concept toe en gaat zij in op de toepasbaarheid ervan in de klas.

Wat is altermoderne kunsteducatie?

‘Wij misten in het kunstonderwijs aansluiting bij actuele kunst, de leefwereld van jongeren en hedendaagse thematiek zoals globalisering, migratie en interculturaliteit. Vanuit die gedachte is altermoderne kunsteducatie ontstaan. De term altermodern is ontleend aan de Franse filosoof Nicolas Bourriaud. Robert Klatser (AHK) zag mogelijkheden om de theorie van Bourriaud te vertalen naar een nieuwe vorm van kunstonderwijs. Talita Groenendijk (VU/AHK) en ik onderzochten wat de theoretische uitgangspunten voor deze nieuwe onderwijsvorm zouden kunnen zijn. Daarbij sloten we onder meer aan bij authentieke kunsteducatie. Wij kwamen uit op drie uitgangspunten: intercultureel, procesgericht en leerlinggestuurd.’

Kun je deze uitgangspunten toelichten?

‘Bij intercultureel gaat het om interculturele uitwisseling en het idee dat cultuur een constructie is van verschillende identiteiten. De nadruk ligt niet op afkomst en onderscheid, maar op verbindende culturele elementen.’

‘Procesgericht wil zeggen dat niet het eindproduct centraal staat, maar het artistieke proces. Dat net zo grillig, experimenteel en onvoorspelbaar kan verlopen als het proces bij kunstenaars. Het (eind)product is slechts een fase van het proces.’

‘Leerlinggestuurd betekent initiatief, eigenaarschap en eigen verantwoordelijkheid van de leerling. Het vraagt om dialoog met de docent en een nieuwe relatie docent-leerling. De leerling krijgt de ruimte om zelf keuzes te maken voor materiaal, onderwerp, creatief proces, presentatie, beoordeling, samenwerkingsvormen en al dan niet een eindproduct’

Narratology: thinking about art, narrative inquiry – telling tales about art education pt 1

Narrative Art

Pre- Modern

A narrative is simply a story (Tate, 2018a) and narrative art practice is art and design work that tells a story. Much of Western art until the twentieth century has been narrative, depicting stories from religion, myth and legend, history and literature. Audiences were assumed to be familiar with the stories in question.

A good example of this is the life of St Francis depicted in the Basilica San Francesco, Assisi by Giotto 1300. Prior to the advent of literacy most narrative art was done in a simultaneous narrative style with very little overarching organization. Once literacy developed in different parts of the world pictures began to be organized along register lines, like lines on a page that helped define the direction of the narrative.

Modern Narrative art

The Modern era in art is generally taken to begin around 1860 to 1960. Beginning with Manet’s Olympia, depicting a nude with frank outward gaze, meeting the eye of the viewer and her unashamed nakedness and wealth, "only the precautions taken by the administration prevented the painting being punctured and torn" by offended viewers (Neret, 2003) and encompassing mostly European and American art ‘isms’ many of which are familiar to the casual art gallery goer; impressionism, cubism, Russian Constructivism to name but a few (handy book …Isms, Little, 2004). In Modern art, formalist ideas have resulted in narrative being frowned upon (Tate 2018a). This is circumnavigated by the use of coded references to political or social issues. These abstractions such as Picassos Guernica 1937 are effectively modern allegories and generally require information from the artist to be fully understood. To the downfall and end of Modernism, a grey area of disputed times and finish dates, but around about the fruition of Andy Warhol’s ‘Factory’ opened in 1962 and the emergence of Pop Art. Modernism, around 100 years of intense artistic transformation and global renewal, politically, industrially and psychologically in the post war years.

Post Modern narrative in Art Practice

This led directly onto Postmodernism, again debatable but around 1960’s to 1980’s. The Tate (2018b) writes that Postmodernism defies explanation or definition but it definitely circumscribes changes and challenges to Modernist art practice. It goes further, delineating the underpinnings of Po-Mo art practice as drawing on philosophy of the mid to late twentieth century and advocating ‘individual experience was more concrete than abstract principles’ (Cindy Sherman, Film Stills) as well as inquiry into process and concept, and themes such as minimalism, feminist art practice and land art.

 Altermodern Neo Narrative

We are well past that time and almost forty years seems an improbably long time ago (when it feels like yesterday). Many critics call this era ‘Contemporary Art’ period, but there are always new ideas and an alternative modernity is being posited by critic and curator Nicolas Bourriaud (1998). Postmodernism, he suggests, is at an end, to be replaced by a still-evolving successor, the Altermodern. A time and an art practice that explores the bonds between; text and image, time and space, and how they weave between themselves. This all takes place within a global art community that previous, western-centric art movements lacked. Stories and narrational formats in this Altermodern world are gathered from various sources of cultural production in support of fictional drive: songs; newspaper reports; advertising slogans (such as Jenny Holzer); quotations and onomatopoeiac 'sound effects' are all used to illustrate, expand and sustain storyline.

 Neo-narration Brannon (2009) says, marks a new phase of artistic exploration, exploring cultural history, story-telling and the human condition as a rich source of reference. The Altermodern also embraces Relational Aesthetics, (Bourriaud 1998) art based on, or inspired by, human relations and their social context. Bourriaud describes it as a set of artistic practices ‘which take as their theoretical and practical point of departure the whole of human relations and their social context, rather than an independent and private space. E.g. Gillian Wearing, telling stories of people.’

There are stories in art and then there is Neo-Narration, new stories in art and this is just a wander around the question of practice in post-Post-modernity for artists and designers, making a virtual time line from the intrinsic notion of narrative in pre Modern art, to its antithesis in Modernism all fragmentation and cubist geometries – anti narration, to Postmodernism with its ironic negativities, against Modernism, against narrative, against taste. And now Altermodern, a whole new relational space for art practitioners to tell their collective story.  

 Bourriaud, N., (1998) Relational Aesthetics, Paris, Les Presse Du Reel.

Brennan, M, (2009), Neo-narration: stories of art http://www.modernedition.com/art-articles/neo-narration/narrative-art-strategies.html accessed 8th February 2018.

Little, S., (2004) ...isms: Understanding Art, New York, Universe Publishing.

Neret, G (2003). Manet. London, Taschen. p. 22.

Tate (2018a) Narrative, http://www.tate.org.uk/art/art-terms/n/narrative, accessed 8th February 2018.

Xinyi Cheng surprend par ses visions doucement perverses de la masculinité occidentale. Et incarne par extension la relation pacifiée à l’appropriation culturelle d’une nouvelle génération d’artistes chinois à la culture visuelle décloisonnée. – Ingrid Luquet-Gad

Xinyi Cheng Predator, 2016 oil on linen 140 x 115 x 4 cm (55 1/8 x 45 1/4 x 1 5/8 in.)

See more artworks by Xinyi Cheng here: xinyichengart.com

Part 2

A predictability of traffic lights.

A delay of trains.

A charting of maps.

A direction of waymarkers.

Paintings may be pictures, but they are always objects. The blatant materiality of Sergej Jensen’s canvases made them seem part of the interior architecture of Neu’s gallery. Jensen has consistently had an ambivalent relation to the spaces in which he shows his work. Previously at Neu, he arranged mats on the floor that resembled his patchwork paintings, converting the gallery into a pseudo-living room, the paintings into decor that satirized the convention of a “high-art painting” show. – Mark Prince

See more artworks by Sergej Jensen here.

Jeremy Demester: D’origine gitane, que le jeune artiste (né en 1988) revendique à travers son art et ses voyages, il travaille sur le rapport de l’homme avec le monde, la nature et les mythes fondateurs. En collaboration avec ses amis philosophes, scientifiques, artisans, qu’il appelle La Demestria, il est à la recherche d’une expression du sacré, questionnant une présence spirituelle de la nature. En 2015, il avait participé à une résidence d’artiste au Bénin, où, avec l’aide des enfants du quartier, il avait développé une série de toiles exposées actuellement à la galerie Max Hetzler. Les invitant à « peindre avec le mouvement de nos corps », les enfants étaient appelés, au rythme des musiques locales, à danser autour des toiles, y jeter de la peinture, les porter, les soulever, afin d’y projeter une énergie insouciante. Refusant l’emploi de la logique et de la raison, Jérémy Demester laissait ensuite les toiles exposées à la tourmente des éléments naturels, énergisant les pigments. Il retendait ensuite les toiles une fois incarnés de cette puissance. – Maximilien Renard

See more works by Jeremy Demester here.