SOCJOLOLO

Patrząc na dzisiejszą architekturę, możemy zagłębić się w przeszłość? To co kiedyś wybudowano, ma dać przyszłym pokoleniom jakiś obraz dawnych czasów? Ideologia w architekturze ma na celu świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego lub grupowego albo narodowego. Co więc oznacza, że projektowany budynek, osiedle, miasto, ma nie tylko dobrze wyglądać, czy po prostu funkcjonować, ale również powinno posiadać jakiś większy cel, jakąś określoną idee, jakiś sens. Bowiem, każdy budynek ma swoją historię. I tak jest również w przypadku osiedla Nowa Huta, usytuowanego w północno-wschodniej części Krakowa. To zaprojektowane od podstaw miasto, którego budowę rozpoczęto w 1949 roku, stanowi wyjątkowy przegląd stylów i tendencji w projektowaniu miast drugiej połowy XX w.  Możemy się o tym przekonać, nie tylko spacerując po ulicach nowohuckiego miasta, ale również zagłębiając się nieco w historię tego miejsca. Jak powstawała Nowa Huta? W jakim celu została stworzona? Myślę, że warto zaczerpnąć kilka informacji (a już na pewno będąc mieszkańcem Krakowa), gdyż to miejsce, ma przede wszystkim ciekawą historię. Tę sztandarową budowlę wczesnych lat PRL-u zbudowano dla pracowników mającego powstać kombinatu metalurgicznego: ówczesnej Huty im. Lenina. Prestiżowa inwestycja była jednym z najważniejszych elementów planu sześcioletniego, koła zamachowego przyspieszonej industrializacji powojennej Polski. Budowę huty rozpoczęto w pobliżu historycznej wsi Mogiła (około  10 km na wschód od Krakowa). W 1949 r. przyjęto, że naczelną ideą rozwoju polskiej kultury będzie realizm socjalistyczny, wychodząca z założenia, że sztuka ma być narodowa w formie i socjalistyczna w treści. Projekt Nowej Huty odwoływał się do koncepcji miasta idealnego, utopijnej wizji przestrzeni rozwijanej w urbanistyce od czasów nowożytnych. Początkowo krajem, który intensywnie angażował się w rozwój nowoczesnej architektury i urbanistyki, był Związek Radziecki. Jednak od połowy lat 30. XX w. zaczęto rozwijać plan oparty na modelu powiększonego bloku zabudowy, który wypełniały wysokie i bogato zdobione budynki. W dekoracjach przeważały rozwiązania typowe dla klasycyzmu, którym towarzyszyły elementy odwołujące się do lokalnej kultury oraz do motywów związanych z pracą. Każdy blok zabudowy zaś, miał stanowić samodzielny, samowystarczalny zespół. To tyle słowem historycznego wstępu. Teraz przejdę do ogólnej wizualizacji tego miejsca. Wyobraź sobie... Stoisz na Placu Centralnym, w samym centrum Nowej Huty. W jej sercu. To tam miały odbywać się wielkie manifestacje polityczne, tam zaplanowano ratusz, siedzibę dzielnicowej rady narodowej i komitet partii. Po drugiej stronie założenia, na tej samej osi planowano umieszczenie monumentalnego gmachu teatru, który miał zamykać przestrzeń placu. Ważnym elementem usytuowanym na głównym placu był również odlany z brązu, realistyczny pomnik Włodzimierza Lenina, który został jednak później wyburzony (zlikwidowano symbole ustroju komunistycznego z przestrzeni publicznej). Przed tobą pięć głównych arterii komunikacyjnych – na wzór wachlarza – promieniście  reprezentacyjne budynki mieszkalne, które wzniesiono przy al. Róż. Po północnej stronie, w narożnikach, umieszczono wyższe o dwie kondygnacje pawilony. Stanowią one domknięcie wnętrza urbanistycznego oraz bramę do kolejnej przestrzeni w kompozycji dzielnicy. Poczynając od najstarszej części Nowej Huty, bloki zaprojektowane tam wyróżnia niewielka skala oraz zastosowanie tradycyjnych materiałów budowlanych.  Później zaczęto jednak wznosić dużo bardziej skomplikowane i zaawansowane technologicznie budynki. Spacerując więc po Nowej Hucie, rzuca się w oczy niejednolita architektura. W ciągu niespełna dekady nastąpiły diametralne zmiany w charakterze zabudowy-od realizacji w typie modernizmu powojennego poprzez socrealizm aż po modernizm poodwilżowy. Powstawały kolejno szkoły, ośrodki kulturowe, a w nich m.in. kino ŚWIT. Jednym z założeń tego miejsca, było również stwożenie ,,miasta ogrodów". I tak też zostało do dziś. Można przyznać, że Nowa Huta obfituje w zieleń.

Miasto to, wydawało by się, że rozwija się całkiem dobrze, jednak stojąc tam dziś, patrząc jak rozwija się dookoła Kraków, odnoszę wrażenie pustki, monotonii, biedy. Dlaczego? Myślę, że jest to zamierzony zabieg. Że właśnie tak to kiedyś wyglądało, tak zapamiętano czasy PRL-u i jest to pewnego rodzaju manifest. Bogatą historię i architekturę socrealistyczną oceniamy dzisiaj w kategoriach dziedzictwa. Nowa Huta ma olbrzymią wartość historyczną. Należy o tym mówić, a także przechodząc ulicami nowej huty, warto zatrzymać się chwilę, rozejrzeć się, przypomnieć sobie jak wyglądały niegdyś PRL-owskie miasta.

W jaki sposób wytwarza się „muzykę klasyczną”?

Myśląc o muzyce klasycznej ludzie zazwyczaj wyobrażają sobie coś bezkompromisowo pięknego i czystego. Jednak myśląc o samej muzyce, warto zastanowić się czym ona w zasadzie jest, kto ustala jej wartość, na jakiej podstawie ludzie generalnie uznają ją za piękną. Problematyka tego tematu jest złożona i nie tak banalna jakby się wydawało. Dlaczego ludzie słysząc dźwięki które nie są przyjemne dla ich uszu wpadają w osłupienie i podziw? Prawdopodobnie, pierwotnie piękno muzyki wyznaczały tylko jej walory estetyczne i rzecz najprostszą jaką jest to czy subiektywnie podoba się nam ona czy nie. Jednak w dobie szkolenia wokalistów do osiągania wyjątkowo wysokich czy niskich skal, muzyka zaczęła stawać się pewnego rodzaju sportem. Nie tylko jej walory estetyczne, które są na pewno względne, zaczęły warunkować wartość muzyki, była to również wyjątkowość słyszanego dźwięku. 

Wracając do tematu muzyki klasycznej, dziś każda osoba spotkana na ulicy bez problemu przydzieliła by ten konkretny rodzaj sztuki do kultury wysokiej, jednak na jakiej podstawie dokonujemy takiego podziału? Jak pisze Simon Frith w tekscie sceniczne rytuały różnica pomiędzy kulturą wysoką i niską wynika z decyzji podejmowanych przez ludzi. W sytuacji osądu ludzie z reguły przydzielają rzeczy poważnie i wyniosłe do kultury wysokiej, a te idealistyczne, komercyjne i frywolne do kultury niskiej. Co jednak sprawiło, że właśnie z muzyką klasyczną obchodzimy się z wręcz patosem? Początki dystyngowania tego gatunku muzycznego sięgają drugiej połowy XIX wieku. Za rozpoczęcie tego podziału odpowiadają miejskie elity, przedstawiciele klasy wyższej, którzy za wszelką cenę chcieli być odróżniani od niższych klas społecznych. Muzyka klasyczna to dziedzina sztuki, której nie może stworzyć każdy, muzykowi potrzebne jest wykształcenie, nie jest to typ muzyki, który może odtworzyć uliczny „grajek”. Aby owa dystynkcja została utrwalona i jeszcze bardziej oddzielić ją od muzyki popularnej, zaczęto grać ją w filharmoniach oraz operach, do których również nie miały dostępu klasy niższe. Kim w takim razie jest twórca muzyki klasycznej? Czy może nim być każdy? Według S. Fritha o tym czy dana osoba nadaje się do tworzenia tego rodzaju sztuki, decydował nauczyciel, poszukujący w swych uczniach „talentu”, który, jak sam stwierdza „rozpoznać jedynie ktoś inny – nauczyciel – a paradoksem edukacji muzycznej jest leżące u jej podstaw założenie, że jedynie „utalentowaną” mniejszość można nauczyć tego, czego w istocie nauczyć się nie da (ponieważ w rzeczywistości jest to właściwość ucznia)”. Czym więc był owy talent niezbędny do tworzenia dzieł dla wyższych klas społecznych? Czy był on zdolnościami technicznymi, biegłością nauki? W rzeczywistości był rzeczą, której nie da się nabyć, a o której decyduje subiektywna opinia osoby uprawnionej do decyzji. Zawężenie więc grona twórców muzyki klasycznej również wpływało na pojawienie się i utrwalenie dystynkcji. 

Muzyka klasyczna bywa również nazywana „poważną”, ponieważ towarzyszy jej podniosły ton silnie oddziałujący na emocje słuchaczy, będący przykładem, jak sam autor wspomina, doświadczenia transcendentnego. Takie doświadczenie również miał za zadanie odróżniać człowieka ze sfery wyższej, który nie czerpie przyjemności z przyziemnych rozrywek, a ze sztuki, będącej odmienną od powszedniego świata. Od dziecka jesteśmy uczeni, że do filharmonii lub opery należy się ubrać elegancko i przez cały spektakl siedzieć w skupieniu, nie dając po sobie poznać jakichkolwiek emocji negatywnych. Tego wymaga od nas patos jakim okrywa się ten rodzaj sztuki.

Tworzenie się poszczególnych dziedzin sztuki, jest zależne od grona osób, które same sobie nadały prawa do decydowania, co jest powszechnie uważane za „lepsze”. Nie bez powodu S. Frith nawiązuje do teorii Pierre Bourdieu, który zjawisko podziału wszelakiej twórczości na sztukę lub popkulturę opisał w swojej książce o tytule nawiązującym do poruszanego tematu; „Dystynkcja”. W czasach obecnych grono odbiorców muzyki klasycznej zawęża się coraz bardziej, choć jest jedynym gatunkiem muzycznym, o którego wartości przekonuje się młode pokolenia, wprowadzając do programu edukacji tylko muzykę klasyczną jako dziedzinę sztuki. 

Disco-polo jako rodzaj muzyki swoją nazwę zawdzięcza początkom jej powstawania a więc przełomowi lat 80 i 90 XX w. Słowo disco jednoznacznie określa formę muzyki, a więc mamy do czynienia z muzyką taneczną, a polo zawdzięcza krajowi w którym powstaje i wyraźnie ukazuje jej odbiorców czyli Polaków. Dzięki użyciu niewymagającego, potocznego języka polskiego, grupa obiorców została kulturowo zawężona co nadaje naturalną ludową bezpośredniość w odbiorze oraz grupuje osoby jako społeczność. Ze względu na niewielki w porównaniu do dzisiejszych czasów postęp technologiczny oraz przemiany polityczne w tym okresie, dostęp do różnych gatunków muzyki był ograniczony. Powstrzymanie wglądu w inne kategorie muzyki powstawała również poprzez niską zamożność społeczeństwa polskiego oraz wysokie bezrobocie.  Muzyka disco-polo była udostępniana jednak w telewizji publicznej przynajmniej raz w tygodniu, przez co dostęp do niej miał każdy użytkownik posiadający odbiornik telewizyjny. Rzadko jednak można było za pomocą tego samego medium doświadczyć innego rodzaju muzyki w regularnie emitowanej częstotliwości. Skutkiem tego, ten rodzaj muzyki stał się niejako częścią kulturowej konieczności, która niemal stała się cotygodniowym kuluarowym rytuałem. Słuchanie zespołów z rodziny disco-polo nie wymaga wiedzy na tematy około muzyczne oraz znajomości określonych idei towarzyszących tego rodzaju muzyce. Przypatrując się modulacjom komputerowym w teledyskach, które były dość efektowne jak na owe czasy, ujrzeć można było osoby nieformalnie ubrane, do tego stopnia, że każdy widz mógł się utożsamić z osobą wykonującą dany utwór. Słysząc prostą powtarzającą się melodię, która łatwo zapadała w pamięć oraz dosłownie wbijając wzrok w efekty animacyjne nieznane dotąd dla „zwykłego Polaka” ujrzeć można było osoby, które ruszały się w rytm granej przez nich muzyki. Nie były to skrupulatnie przygotowane choreografie, a raczej zwykłe, codzienne tańce znane z dyskotek czy zabaw sylwestrowych, a więc wyciągnięte w całości z życia codziennego. Taki niezobowiązujący i niewymagający ukazany społeczeństwu charakter muzyki łatwo przedostał się do rutyny i niejako zmieszał się z codziennością. Muzyka przestała być formą sztuki, a stała się tłem dla obowiązków dnia codziennego oraz formą odpoczynku. Dyskurs ludowy nie miał funkcji awansowania do wyższej klasy społecznej, gdyż nie nadawał określonego kanonu posiadanej wiedzy przez słuchacza, był otwarty dla każdego a skupiał się głównie na odczuwaniu bycia w społeczności. Nie oznacza to jednak, że ludzie którzy posiadali kanon wiedzy do użytkowania muzyki popularnej czy klasycznej byli wykluczeni z możliwości uczestnictwa w takiej formie więzi społecznych.

Zwróćmy uwagę na charakter koncertów disco-polo. Organizacja tego typu imprez nie wymaga od uczestnika przymusu określonego ubioru czy rodzaju mozolnie wyuczonego zachowania, całość sprowadza się do naturalności ludzkich, prawdziwych zachowań w kręgu kulturowym oraz oferuje doświadczenie zbiorowości społeczeństwa. Wykonawca sam na siebie nie narzuca misji bycia nauczycielem odbierania swojej muzyki, nie stara się być ponad widownią, jego głównym celem jest zapewnienie rozrywki, sam również uczestniczy w wydarzeniu razem z publicznością co nadaje autentyczności w tworzeniu muzyki przez biorące w nim udział osoby. Zaczynając od wyglądu sceny, która nie jest konieczna do tego typu wydarzeń, przez jej ubogie oświetlenie aż po same gesty śpiewającego. Wszystko to, nie ma za zadania wywołać podziwu na oglądającym, wręcz przeciwnie, służy celom stricte rozrywkowym oraz społecznym. Teksty piosenek są równie nieskomplikowane co muzyka, stanowi to ułatwienie zapamiętywania słów oraz melodii, a jednocześnie tworzy niewidzialną więź publiczności z wykonawcą poprzez wspólne śpiewanie. Miejsca organizacji koncertów czy festiwali też są tradycyjnie zakorzenione. Nikogo nie dziwi zespół grający ten typ muzyki na biletowanych festiwalach, czy ten sam zespół koncertujący na dożynkach, dniach dzielnic, a nawet w remizach, nisko ocenianych przez społeczeństwo pozycjonujące się w klasie średniej. Same biletowane festiwale oferują oddziaływanie z muzyką oraz rozrywkę za niewielką ilość pieniędzy co poszerza krąg uczestników. Dodatkowo muzyka disco-polo uczestniczy bardzo często przy ważnych wydarzeniach w życiu ludzi. Przez jej rozrywkowy charakter oraz niezobowiązującą formę możemy usłyszeć ją na weselach czy studniówkach. 

CZY NOWA HUTA JAKO MIASTO IDEALNE PRZETRWAŁA PRÓBĘ CZASU?

W 1951 roku gminę Mogiła wyłączono z powiatu krakowskiego i włączono do Krakowa. Na jej obszarze utworzono dzielnice (początkowo miasto, ale po 1951 już dzielnica Krakowa) o nazwie Nowa Huta. Dzielnica ta mieści się w północno-wschodniej części miasta Kraków. Jest to z pewnością obszar o bogatej historii i ogromnym znaczeniu dla mieszkańców, a architektura doskonale przemyślana, ale czy przetrwała ona próbę czasu? 

Nową Hutę zaczęto budować jako całkowicie zaplanowane już wcześniej miasto. Budowę rozpoczęto w 1949 roku, a przyczyną budowania nowego miasta od podstaw był powstający kombinat metalurgiczny. Nowa Huta zabudowana jest, w głównej mierze, bardzo jednorodnie i harmonijnie i pomimo zmieniających się planów utrzymana została nadrzędna koncepcja głównego projektanta Tadeusza Ptaszyckiego. Pierwotny plan zaprojektowany został zgodnie z duchem funkcjonalnego założenia urbanistycznego według idei modernizmu. Budowa miasta przypadła jednak już na obowiązujący w Polsce i krajach bloku wschodniego okres realizmu socjalistycznego, dlatego architekci byli zmuszeni do licznych zmian w pierwotnym projekcie. Niemniej jednak sam układ urbanistyczny zbliżony jest do idei miasta modernistycznego – pełnego światła, słońca i zieleni - idealnego miejsca do mieszkania, pracy i odpoczynku. Projekt łączy w sobie najważniejsze cechy miasta idealnego i miasta ogrodu. Wiele budynków nawiązuje wyglądem i urbanistyką do renesansu np. Plac Centralny czy pobliskie mu osiedla i obiekty kulturalne takie jak kino Świt i Światowid, ale też to modernizmu np. Bloki „szwedzki” i „francuski”. W pobliżu kombinatu czyli miejsc pracy powstało wiele budynków mieszkalnych, szkół, przedszkoli, żłobków, punktów handlowo-usługowych. Całość założenia wpisano w zieleń, wyposażono w przestronne podwórka i szerokie ulice. W tym kontekście nawiązano do anglosaskiej idei miast-ogrodów. Na ten plan nałożono kostium historyzujący, odnoszący się do obowiązujących i akceptowalnych przez władzę stylów historycznych – renesansu i baroku. Według idei socrealizmu układ urbanistyczny nawiązuje do charakterystycznych dla okresu renesansu prób stworzenia miasta idealnego. Plan miasta oparto na pięcioboku. W ten układ został wpisany Plac Centralny jako główne miejsce z którego rozchodziły się promieniście ulice, które stworzyły podział miasta na sektory: A, B, C, D. Ulice przecinały się pod kątem prostym, wyznaczając tym miejsca pod zabudowę. W odróżnieniu jednak od luźnego modernistycznego założenia plan miasta był zwarty, a budynki tworzyły ścisłe ciągi zabudowy. Było pięć głównych alei, jedna prowadziła do kombinatu. Główną aleją była aleja Róż, prostopadle wychodząca z placu Centralnego. Miała to być reprezentacyjna aleja z monumentalnymi budynkami. 

W latach 1949-56 architekturę osiedli, centrum i zabudowania administracyjne huty realizowano w stylu realizmu socjalistycznego. Zgodnie z doktryną stosowano historyczne wątki jak attyki, tralki, arkady, podcienia, duże okna w typie porte-fenêtres czy profilowania, a także wystające gzymsy. Płaszczyzny ścian dzielone były półkolumnami, pilastrami, ryzalitami czy gzymsami i tympanonami. W tym czasie wybudowano osiedle Teatralne, Ogrodowe, Sportowe, Szkolne i Stalowe.

Projekt Nowej Huty odwoływał się do koncepcji miasta idealnego, utopijnej wizji przestrzeni. Już po śmierci Stalina osłabł reżim, związku z czym zaczęto odchodzić od od architektury socrealistycznej. Jednocześnie nakład finansowy i propagandowy władz centralnych skierowanych na Hutę osłabł. Budynki które były zaplanowane, nadal były wznoszone, lecz juz nie w takim monumentalnym stylu jak ich poprzednicy. Końcowo planowany od samego początku ratusz, nieodłączna część idealnego miasta, nie został nawet wybudowany. 

Niestety, pomimo tego, że dzielnica ta ma bardzo duże znaczenie historyczne i jej układ urbanistyczny doczekał się wpisu do rejestru zabytków, to jest ona bardzo zaniedbana. Huta ulega stopniowemu zaniedbaniu, zapomnieniu i degradacji, która przyspieszyła po zwycięstwie demokracji w Polsce. Ulice zostały wylane asfaltem, pod docieplaniem styropianem elewacji giną różnorodne detale architektoniczne. Elewacje kamienic przy Placu centralnym nie zostały nigdy odnowione i wyremontowane. Jest to przyczyna tego, że dzielnica została zapomniana i lata jej świetności dawno przeminęły. Nowa Huta jest obecnie dzielnicą starych ludzi, nie ma tam żadnych atrakcji dla młodych, żadnych uczelni ani ciekawych restauracji takich jak np. popularne w Krakowie Dolne młyny, restauracje, bary i kluby z pomysłem i nowojorskim klimatem, które z pewnością przyciągnęłyby młodych ludzi. Nowa Huta ma duży potencjał, z uwagi chociażby na PRL-owski klimat panujący w większej części sklepów spożywczych, czy nawet restauracji (np. Bary mleczne) przy Placu Centralnym lub pobliskich osiedli, ale niestety nikt nie chce tego wykorzystać. 

Nowa Huta, jako miasto idealne, nie przetrwało próby czasu. Pozostali tam tylko starzy mieszkańcy i ich dzieci, którzy mieszkają tam praktycznie od początku budowy tej dzielnicy. Dzielnica już dawno przestała spełniać oczekiwania i najstarszych, i najmłodszych mieszkańców. Teraz Nowa Huta służy jako sypialnia Krakowa, nie ma w niej życia, takie jak było kiedyś.

…jednak nadal jej architektura jest podziwiana i dalej ktoś się nią interesuje.

Julia Pałka

Dlaczego Europejczycy nie chcą oddać afrykańskich dzieł?

W listopadzie 2018 roku, prezydent Francji Emmanuel Macron zadeklarował podczas swojej delegacji w Afryce zachodniej zwrócenie dzieł sztuki stworzonych przez afrykańskich artystów. Dzieła, które zostały opisane w szerokim raporcie przygotowanym przez Felwine Sarr oraz Bénédicte Savoy, zmieniły swojego właściciela w najczęściej nielegalny sposób w okresie kolonialnym. Temat ten jest ważny dla całego kontynentu, ponieważ ponad 90% dorobku kulturowego Afryki znajduje się w Europie. Muzeum Quai Branly mieści około 70 tysięcy eksponatów pochodzenia afrykańskiego. Sztuka, która ma za zadanie edukować oraz kształtować tożsamość, nie może spełnić swojej funkcji, ponieważ nie jest dostępna dla mieszkańców.

Decyzja głowy Francji wzburzyła społeczność międzynarodową, przysparzając mu zwolenników wśród mieszkańców Czarnego Kontynentu oraz krytyków w swojej ojczyźnie. Francja nie jest jednak odosobniona w posiadaniu dużej kolekcji dzieł, które nie należą do nich. Innym przykładem jest Wielka Brytania i Belgia, które również są słynne z podbojów kolonialnych.

Jak to się stało, że Europejczycy chcieli posiąść wytwory Afrykańczyków?  Pierre Bourdieu mówi o dystynkcji pomiędzy klasą wysoką i niską. Polega ona na ścisłym związku statusu społecznego z preferencjami kulturowymi. Gusta są kreowane, poprzez nadawanie znaczeń i ideologii ich wyborom w zakresie preferencji artystycznej oraz warunkują jakie rozrywki i miejsca są preferowane przez poszczególnych ludzi oraz jakiego rodzaju wybory konsumenckie w zakresie kultury są podejmowane. Przez to rozumiemy, że klasy wyższe będą chodziły do teatru, słuchały muzyki klasycznej, zaś klasy ludowe będą cieszyć się muzyką w stylu wiejskiego folkloru. Według socjologa te grupy nie mają ze sobą wiele wspólnego a ich wybory predefiniują ich tożsamość.

Jednocześnie pojawia się pytanie, czy chęć posiadania dzieł jest wynikiem gustu wysokiego wynikającego z edukacji w zakresie sztuki czy też przynależności (nabytej lub dziedziczonej) do bardzo ekskluzywnej grupy ludzi oczytanych i światłych, którzy potrafią docenić “orientalne” twory kultury. Jeden z francuskich znawców, Dider Rykner, stwierdził, że dzieła afrykańskie są wiele warte, tylko dlatego, że europejczycy tak stwierdzili. Kierując się logiką P. Bourdieu możemy stwierdzić, że tak jest, ponieważ według niego to mała grupa decyduje o tym, co powinno podobać się ludziom z poszczególnych klas, jednak biorąc pod uwagę, że dzieła były tworzone na dwór królewski można się zastanowić nad sensem i legitymizacją takiego stwierdzenia, sugerującego, że Afryka jest i zawsze była biedna i słabo rozwinięta społecznie i ekonomicznie.

Argument ten również występuje w wypowiedzi kolekcjonera sztuki Adama Lindemana oraz właściciela galerii sztuki Juliena Flaka, którzy argumentują, że Afryka nie jest gotowa na odpowiedzialność, jaką jest zadbanie o eksponaty, ponieważ nie posiada muzeów, które byłyby w stanie zapewnić im odpowiednią ochronę, a europejskie budynki świeciłyby pustką, gdyby dopuścić do zwrócenia dzieł, które od setki lat znajdują się na Starym Kontynencie. 

Klasa wysoka to również duże pieniądze - koncerty w operze, kolekcjonowanie dzieł sztuki, nauka gry na pianinie bądź skrzypcach to aktywności, którymi ta grupa społeczna zajmuje się według dystynkcji Bourdieu i których realizacja nie należy do najtańszych. Dla przykładu, jedno z najbardziej rozpoznawanych eksponatów Afryki, figura Królowej z Bangwa została sprzedana w 1990 roku za 3,4 mln dolarów! 

Bourdieu nie wyjaśnia tych kwestii w swojej książce. Kwestie poruszane przez filozofa przedstawiają część zachowań, lecz do pełnego ich zrozumienia potrzeba więcej wiedzy oraz analizy. Czy należność do klasy wysokiej jest równoznaczna z byciem nieetycznym lub chciwym? Wiele z posiadanych przez muzea niemieckie lub brytyjskie muzea dzieł nie są nawet wystawiane, ponieważ brakuje na nie miejsca. Innym aspektem tej sprawy jest podejście do ludności afrykańskiej jako do tej, która nie potrafi się zająć własnym dziedzictwem. Co ciekawe, ci sami ludzie nie mieli skrupułów, żeby ukraść produkty kultury globalnego południa. O zależnościach międzyrasowych jednak i o tym, jak to jest być białym europejskim mężczyzną mówi więcej Dyer. A to już temat na kolejny wpis. 

Kamila Dudkiewicz