Vua Khải Định bị coi là không thích phụ nữ, ông có gần chục bà phi nhưng tất cả đều không sinh nở mà người phụ nữ sinh con trai duy nhất cho ông lại là một cung nữ bình thường. Vậy người phụ nữ đó là ai và những lời đồn về việc Bảo Đại không phải con của Khải Định diễn ra như thế nào?
Trong lớp sương mờ của lịch sử triều Nguyễn, cuộc đời của Từ Cung Hoàng thái hậu hiện lên như một khúc ca vừa bi thương, vừa lặng lẽ đến xót xa. Người phụ nữ mang tên Hoàng Thị Cúc đã đi qua gần trọn một thế kỷ biến động của đất nước, mang theo trong tim những nỗi niềm không thể gọi thành lời: Tình mẫu tử bị chia cắt, thân phận thấp hèn giữa chốn cung đình và những ngày cuối đời lặng thầm như cái bóng.
Sinh năm 1890 tại Huế, Hoàng Thị Cúc có cha từng là một vị quan tri huyện, nhưng số phận lại sớm đẩy bà vào cảnh mồ côi. Khi cha mẹ qua đời, tuổi thơ của bà chìm trong những tháng ngày túng quẫn phải nương nhờ anh trai. Người anh ấy, vì đam mê cờ bạc, đã không ngần ngại đánh đổi cả tương lai của em gái. Trong một quyết định lạnh lùng và tàn nhẫn, ông “bán” Hoàng Thị Cúc vào chốn quyền quý. Từ đó, cô gái nhỏ bước chân vào hoàng cung, không phải với tư cách một tiểu thư, mà là một cung nữ hầu hạ.
Cuộc sống trong cung cấm không phải là giấc mộng vàng son. Đó là nơi mà mỗi bước đi đều phải dè chừng, mỗi lời nói đều phải cân nhắc và thân phận con người được định đoạt bởi xuất thân. Hoàng Thị Cúc chỉ là một cô hầu trẻ, sống lặng lẽ dưới bóng của hai bà Thánh Cung và Tiên Cung, những góa phụ của vua Đồng Khánh. Nhưng chính tại nơi tưởng chừng lạnh lẽo ấy, số phận lại âm thầm xoay chuyển.
Một ngày nọ, trong một lần thỉnh an, bà gặp Phụng Hóa công Nguyễn Phúc Bửu Đảo (vua Khải Định sau này). Cuộc gặp gỡ ấy tưởng như thoáng qua, lại trở thành bước ngoặt định mệnh. Giữa chốn cung đình nghiêm cẩn, một mối quan hệ âm thầm nảy sinh và trong lần hiếm hoi Bửu Đảo hứng khởi với phụ nữ, Hoàng Thị Cúc mang thai.
Tin ấy không mang đến niềm vui, mà là một cơn bão. Khi bà Cúc thông báo, đứa trẻ là con của Phụng Hóa công, bà phải đối mặt với sự tra khảo khắc nghiệt bởi Bửu Đảo vốn bị đồn là không thích phụ nữ.
Người đời kể lại, hai bà Tiên Cung và Thánh Cung nhiều lần tra khảo, các bà sai đào một cái hố sâu khoảng hai tấc, bảo cô Cúc nằm xuống, để cái bụng có mang nằm lọt dưới hố rồi dùng roiđ^nh, buộc cô phải khai ra mình đã thụ thai với người nào. Thế nhưng, cô Cúc cắn răng chịu đựng và nhất mực khai rằng đã thụ thai với Phụng Hóa công. Thế là hai bà phải thừa nhận và công bố với hoàng tộc rằng Phụng Hóa công sắp có người nối dõi.
Ngày 22 tháng 10, năm 1913, bà hạ sinh hoàng nam Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, sau này trở thành vua Bảo Đại. Bửu Đảo thì trở thành vua Khải Định và chỉ có một người con duy nhất với bà Hoàng Thị Cúc, không có con với bất cứ cung tần mỹ nữ nào. Vì thế, nhiều người nghi ngờ Vĩnh Thụy không phải “giọt m*u” của vua. Theo lời kể của nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, Vĩnh Thụy thực ra là con của một người trong hoàng tộc thuộc bậc ông nhưng lại cùng trang lứa và chơi rất thân với Bửu Đảo, đó chính là ông Hường Đ. (sinh năm 1885). Dựa trên lời kể của một số nhân vật thân tín với hoàng tộc như ông Phan Văn Dật và Ngũ đẳng Thị vệ Nguyễn Đắc Vọng thì cái thai trong bụng bà Cúc không phải là của Phụng Hóa công, mà bà đã có thai với Hường Đ. từ trước. Dù nhiều người tin rằng Vĩnh Thụy đích thực là con của vua Khải Định nhưng những lời đồn đoán vẫn âm thầm lan truyền, phủ lên cuộc đời bà Hoàng Thị Cúc một lớp sương mờ nghi hoặc.
Tưởng rằng sinh được hoàng tử sẽ đổi thay số phận, nhưng thực tế lại phũ phàng hơn nhiều. Vì xuất thân thấp kém, bà Hoàng Thị Cúc không được phép nuôi con. Ngay từ khi lọt lòng, hoàng tử Vĩnh Thụy đã được đưa về cho bà nội Tiên Cung chăm sóc. Bà Hoàng Thị Cúc chỉ có thể đứng từ xa, lặng lẽ dõi theo con. Có những lúc, đứa trẻ khát sữa, bà được gọi đến cho con bú nhưng sau đó phải rời đi ngay lập tức. Những giọt sữa chưa kịp ấm hơi con đã hóa thành nước mắt. Tình mẫu tử bị cắt xén, chia lìa, như một nhát d^o âm thầm cứa vào trái tim người mẹ.
Năm 1916, Phụng Hóa công lên ngôi, trở thành vua Khải Định. Hoàng Thị Cúc được phong làm Tam giai Huệ tần, rồi dần thăng lên Nhị giai Huệ phi. Dù địa vị tăng lên, nhưng khoảng cách giữa bà và con trai vẫn không thể xóa nhòa.
Năm 1923, khi hoàng tử Vĩnh Thụy được lập làm Thái tử, bà được phong làm Nhất giai Hậu phi. Nhưng vinh quang ấy không đủ bù đắp những tháng ngày xa con. Khi Thái tử lớn hơn, cậu được gửi sang Pháp du học. Từ đó, nỗi nhớ con của bà kéo dài thành chuỗi ngày vô tận. Trong cung cấm rộng lớn, bà chỉ biết đi lại lặng lẽ, giấu kín những giọt nước mắt. Bà không dám than thở, không dám oán trách. Tình yêu của bà dành cho con là một ngọn lửa âm ỉ, không bùng cháy dữ dội, nhưng không bao giờ tắt.
Năm 1925, vua Khải Định qua đời. Theo di chiếu, bà Hoàng Thị Cúc được tôn làm Hoàng thái hậu, còn con trai bà lên ngôi hoàng đế với niên hiệu Bảo Đại. Đó là khoảnh khắc mà cuộc đời bà chạm đến đỉnh cao danh vọng, nhưng cũng là lúc bà bước vào một hành trình cô độc mới. Ngay cả khi đã đứng ở vị trí cao nhất của hậu cung, bà vẫn không tìm thấy sự bình yên. Năm 1934, vua Bảo Đại kết hôn với Nam Phương hoàng hậu. Cuộc hôn nhân ấy không mang lại niềm vui cho bà. Sự khác biệt về tôn giáo, về lối sống và giáo dục khiến mối quan hệ mẹ chồng, nàng dâu luôn căng thẳng. Dẫu vậy, năm 1963, khi hay tin Hoàng hậu Nam Phương qua đời bên Pháp, Đức Từ Cung nghẹn ngào như mất đi một phần ký ức của đời mình. Dẫu khi còn sống hai người không hòa hợp, nhưng khi nghe tin con dâu đột ngột ra đi, bà khóc nức nở, đauđớn suốt nhiều ngày, thương xót con dâu hồng nhan bạc mệnh và thương những đứa cháu không còn người chăm sóc.
Lịch sử sang trang. Năm 1955, khi Ngô Đình Diệm lên làm Tổng thống đã đuổi bà Từ Cung ra khỏi cung An Định. Từ Hoàng thái hậu, bà trở thành một người phụ nữ lớn tuổi sống lặng lẽ trong ngôi nhà nhỏ trên phố Phan Đình Phùng, cả ngày ăn chay niệm Phật. Những năm tháng cuối đời của bà không còn ánh hào quang, không còn nghi lễ cung đình, chỉ là một bà lão sống những ngày heo hắt và cô độc. Nhưng dù hoàn cảnh sống đã thay đổi, bà vẫn cố gìn giữ những giá trị cuối cùng của hoàng tộc. Ngôi nhà nhỏ trở thành nơi thờ cúng tổ tiên, nơi tụ họp của dòng họ Nguyễn Phước trong những năm tháng loạn lạc.
Đáng buồn nhất là trong quãng thời gian ấy, bà Từ Cung hoàn toàn mất liên lạc với con trai mình. Cựu hoàng Bảo Đại rong chơi khắp 5 châu, không lần nào về thăm mẹ. Một cuộc đời, từ khi sinh con đã không được gần con, đến cuối đời lại càng xa cách. Nỗi đau ấy, có lẽ không lời nào có thể diễn tả trọn vẹn.
Những năm tháng cuối đời, Từ Cung Thái hậu Hoàng Thị Cúc sống trong cảnh cô đơn và nghèo khó. Không còn cung điện, không còn người thân, quanh bà chỉ là sự tĩnh lặng kéo dài vô tận, không một bóng dáng con cháu kề bên. Năm 1980, sức khỏe bà dần suy yếu, thân thể hao mòn theo thời gian, nhưng tâm trí vẫn sáng suốt, tỉnh táo cho đến những giây phút cuối cùng.
Trong những ngày cận kề cái ch*t, trái tim bà vẫn đau đáu một ước nguyện giản dị mà xa vời: Được một lần gặp lại con trai Bảo Đại và được nhìn thấy Mộng Điệp, thứ phi của Bảo Đại, người con dâu bà hết mực yêu thương; Được ôm lấy những hoàng tử, công chúa, những đứa cháu nội mang dòng máu của mình. Nhưng ước mơ nhỏ bé ấy cuối cùng vẫn tan biến trong lặng lẽ. Khi Từ Cung Thái hậu qua đời ở tuổi 90, bên cạnh bà chỉ có Lê Thị Dinh, người cung nữ trung thành suốt đời. Không một người con, người cháu nào có mặt. Sự ra đi của bà lặng lẽ đến xót xa, như chính cuộc đời bà.
Nhìn lại cuộc đời Từ Cung Hoàng thái hậu, người ta không chỉ thấy một nhân vật lịch sử, mà còn thấy một người phụ nữ với số phận đặc biệt: Từ một cô gái nghèo bị bán vào cung, trở thành mẹ của hoàng đế, rồi sống trọn đời trong cô đơn và những sự nghi ngờ. Cuộc đời Hoàng thái hậu cuối cùng của Việt Nam không phải là câu chuyện cổ tích. Đó là một bản nhạc buồn ngân lên giữa những biến động của thời đại, nơi mà quyền lực không thể cứu rỗi nỗi đau, và vinh quang không thể lấp đầy những mất mát của trái tim.
Nguồn: Thu Hằng (Tổng hợp)
tangentwithtanner
kaledo-art
andulkaphoto
dededos
turnnoffyourmind
2087
snowghoul
